၄။ ေမ႑ကပေဥႇာ

၄။ ေမ႑ကပေဥႇာ
၁။ ဣဒၶိဗလဝေဂၢါ
၁။ ကတာဓိကာရသဖလပေဥႇာ
 ၁။ အထ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၃) ေခါ မိလိေႏၵာ ရာဇာ ကတာဝကာေသာ နိပစၥ ဂ႐ုေနာ ပါေဒ သိရသိ အၪၨလႎ ကတြာ ဧတဒေဝါစ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဣေမ တိတၳိယာ ဧဝံ ဘဏႏၲိ [မူကြဲ-ဝေၪၥာ ဘဝတိ အဖေလာ (သီ၊ ပီ၊ က၊)] 'ယဒိ ဗုေဒၶါ ပူဇံ သာဒိယတိ၊ န ပရိနိဗၺဳေတာ ဗုေဒၶါ သံယုေတၱာ ေလာေကန အေႏၲာဘဝိေကာ ေလာကသၼႎ ေလာကသာဓာရေဏာ၊ တသၼာ တႆ ကေတာ အဓိကာေရာ အဝေၪၩာ ဘဝတိ သဖေလာ။ ယဒိ ပရိနိဗၺဳေတာ ဝိသံယုေတၱာ ေလာေကန နိႆေဋာ သဗၺဘေဝဟိ၊ တႆ ပူဇာ ႏုပၸဇၨတိ၊ ပရိနိဗၺဳေတာ န ကိၪၥိ သာဒိယတိ၊ အသာဒိယႏၲႆ ကေတာ အဓိကာေရာ ဝေၪၩာ ဘဝတိ အဖေလာ'တိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ဧေသာ ပေဥႇာ၊ ေနေသာ ဝိသေယာ အပၸတၱမာနသာနံ၊ မဟႏၲာနံ ေယေဝေသာ ဝိသေယာ၊ ဘိေႏၵတံ ဒိ႒ိဇာလံ ဧကံေသ ဌပယ၊ တေဝေသာ ပေဥႇာ အႏုပၸေတၱာ၊ အနာဂတာနံ ဇိနပုတၱာနံ စကၡဳံ ေဒဟိ ပရဝါဒနိဂၢဟာယာ''တိ။
 ေထေရာ အာဟ ''ပရိနိဗၺဳေတာ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ၊ န စ ဘဂဝါ ပူဇံ သာဒိယတိ၊ ေဗာဓိမူေလ ေယဝ တထာဂတႆ သာဒိယနာ ပဟီနာ၊ ကႎ ပန အႏုပါဒိေသသာယ နိဗၺာနဓာတုယာ ပရိနိဗၺဳတႆ။ ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ေထေရန သာရိပုေတၱန ဓမၼေသနာပတိနာ --
 '''ပူဇိယႏၲာ [မူကြဲ-ပူဇိတာ (သ်ာ၊)] အသမသမာ၊ သေဒဝမာႏုေသဟိ ေတ။
 န သာဒိယႏၲိ သကၠာရံ၊ ဗုဒၶါနံ ဧသ ဓမၼတာ'''တိ။
 ရာဇာ အာဟ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ပုေတၱာ ဝါ ပိတုေနာ ဝဏၰံ ဘာသတိ၊ ပိတာ ဝါ ပုတၱႆ ဝဏၰံ ဘာသတိ၊ န ေစတံ ကာရဏံ ပရဝါဒါနံ နိဂၢဟာယ၊ ပသာဒပၸကာသနံ နာေမတံ၊ ဣဃၤ ေမ တြံ တတၳ ကာရဏံ သမၼာ ျဗဴဟိ သကဝါဒႆ ပတိ႒ာပနာယ ဒိ႒ိဇာလဝိနိေဝဌနာယာ''တိ။
 ေထေရာ အာဟ ''ပရိနိဗၺဳေတာ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ၊ န စ ဘဂဝါ ပူဇံ သာဒိယတိ၊ အသာဒိယႏၲေႆဝ တထာဂတႆ ေဒဝမႏုႆာ ဓာတုရတနံ ဝတၳဳံ ကရိတြာ တထာဂတႆ ဉာဏရတနာရမၼေဏန သမၼာပဋိပတၱႎ ေသဝႏၲာ တိေႆာ သမၸတၱိေယာ ပဋိလဘႏၲိ။
 ''ယထာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁ဝ၄၊ မဟာရာဇ၊ မဟတိမဟာအဂၢိကၡေႏၶာ ပဇၨလိတြာ နိဗၺာေယယ်၊ အပိ ႏု ေခါ ေသာ၊ မဟာရာဇ၊ မဟာအဂၢိကၡေႏၶာ သာဒိယတိ တိဏက႒ဳပါဒါန''ႏၲိ? ''ဇလမာေနာပိ ေသာ၊ ဘေႏၲ၊ မဟာအဂၢိကၡေႏၶာ တိဏက႒ဳပါဒါနံ န သာဒိယတိ၊ ကႎ ပန နိဗၺဳေတာ ဥပသေႏၲာ အေစတေနာ သာဒိယတိ? ''တသၼႎ ပန၊ မဟာရာဇ၊ အဂၢိကၡေႏၶ ဥပရေတ ဥပသေႏၲ ေလာေက အဂၢိ သုေညာ ေဟာတီ''တိ။ ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ က႒ံ အဂၢိႆ ဝတၳဳ ေဟာတိ ဥပါဒါနံ၊ ေယ ေကစိ မႏုႆာ အဂၢိကာမာ၊ ေတ အတၱေနာ ထာမဗလဝီရိေယန ပစၥတၱပုရိသကာေရန က႒ံ မႏၴယိတြာ [မူကြဲ-မဒၵိတြာ (က၊)] အဂၢႎ နိဗၺေတၱတြာ ေတန အဂၢိနာ အဂၢိကရဏီယာနိ ကမၼာနိ ကေရာႏၲီ''တိ။ ''ေတန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ တိတၳိယာနံ ဝစနံ မိစၧာ ဘဝတိ 'အသာဒိယႏၲႆ ကေတာ အဓိကာေရာ ဝေၪၩာ ဘဝတိ အဖေလာ'တိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မဟတိမဟာအဂၢိကၡေႏၶာ ပဇၨလိ၊ ဧဝေမဝ ဘဂဝါ ဒသသဟႆိယာ [မူကြဲ-ဒသသဟႆိမွိ (သီ၊ ပီ၊ က၊)] ေလာကဓာတုယာ ဗုဒၶသိရိယာ ပဇၨလိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မဟတိမဟာအဂၢိကၡေႏၶာ ပဇၨလိတြာ နိဗၺဳေတာ၊ ဧဝေမဝ ဘဂဝါ ဒသသဟႆိယာ ေလာကဓာတုယာ ဗုဒၶသိရိယာ ပဇၨလိတြာ အႏုပါဒိေသသာယ နိဗၺာနဓာတုယာ ပရိနိဗၺဳေတာ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ နိဗၺဳေတာ အဂၢိကၡေႏၶာ တိဏက႒ဳပါဒါနံ န သာဒိယတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ ေလာကဟိတႆ သာဒိယနာ ပဟီနာ ဥပသႏၲာ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မႏုႆာ နိဗၺဳေတ အဂၢိကၡေႏၶ အႏုပါဒါေန အတၱေနာ ထာမဗလဝီရိေယန ပစၥတၱပုရိသကာေရန က႒ံ မႏၴယိတြာ အဂၢႎ နိဗၺေတၱတြာ ေတန အဂၢိနာ အဂၢိကရဏီယာနိ ကမၼာနိ ကေရာႏၲိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ ေဒဝမႏုႆာ တထာဂတႆ ပရိနိဗၺဳတႆ အသာဒိယႏၲေႆဝ ဓာတုရတနံ ဝတၳဳံ ကရိတြာ တထာဂတႆ ဉာဏရတနာရမၼေဏန သမၼာပဋိပတၱႎ ေသဝႏၲာ တိေႆာ သမၸတၱိေယာ ပဋိလဘႏၲိ၊ ဣမိနာပိ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရေဏန တထာဂတႆ ပရိနိဗၺဳတႆ အသာဒိယႏၲေႆဝ ကေတာ အဓိကာေရာ အဝေၪၩာ ဘဝတိ သဖေလာ။
 ''အပရမၸိ၊ မဟာရာဇ၊ ဥတၱရႎ ကာရဏံ သုေဏာဟိ ေယန ကာရေဏန တထာဂတႆ ပရိနိဗၺဳတႆ အသာဒိယႏၲေႆဝ ကေတာ အဓိကာေရာ အဝေၪၩာ ဘဝတိ သဖေလာ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မဟတိမဟာဝါေတာ ဝါယိတြာ ဥပရေမယ်၊ အပိ ႏု ေခါ ေသာ၊ မဟာရာဇ၊ ဥပရေတာ ဝါေတာ သာဒိယတိ ပုန နိဗၺတၱာပန''ႏၲိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ ဥပရတႆ ဝါတႆ အာေဘာေဂါ ဝါ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၅) မနသိကာေရာ ဝါ ပုန နိဗၺတၱာပနာယ''။ ''ကႎ ကာရဏံ''? ''အေစတနာ သာ ဝါေယာဓာတူ''တိ။ ''အပိ ႏု တႆ၊ မဟာရာဇ၊ ဥပရတႆ ဝါတႆ ဝါေတာတိ သမညာ အပဂစၧတီ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ တာလဝဏၬဝိဓူပနာနိ ဝါတႆ ဥပၸတၱိယာ ပစၥယာ၊ ေယ ေကစိ မႏုႆာ ဥဏွာဘိတတၱာ ပရိဠာဟပရိပီဠိတာ၊ ေတ တာလဝေဏၬန ဝါ ဝိဓူပေနန ဝါ အတၱေနာ ထာမဗလဝီရိေယန ပစၥတၱပုရိသကာေရန တံ နိဗၺေတၱတြာ ေတန ဝါေတန ဥဏွံ နိဗၺာေပႏၲိ ပရိဠာဟံ ဝူပသေမႏၲီ''တိ။ ''ေတန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ တိတၳိယာနံ ဝစနံ မိစၧာ ဘဝတိ 'အသာဒိယႏၲႆ ကေတာ အဓိကာေရာ ဝေၪၩာ ဘဝတိ အဖေလာ'တိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မဟတိမဟာဝါေတာ ဝါယိ၊ ဧဝေမဝ ဘဂဝါ ဒသသဟႆိယာ ေလာကဓာတုယာ သီတလမဓုရသႏၲသုခုမေမတၱာဝါေတန ဥပဝါယိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မဟတိမဟာဝါေတာ ဝါယိတြာ ဥပရေတာ၊ ဧဝေမဝ ဘဂဝါ သီတလမဓုရသႏၲသုခုမေမတၱာဝါေတန ဥပဝါယိတြာ အႏုပါဒိေသသာယ နိဗၺာနဓာတုယာ ပရိနိဗၺဳေတာ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဥပရေတာ ဝါေတာ ပုန နိဗၺတၱာပနံ န သာဒိယတိ၊ ဧဝေမဝ ေလာကဟိတႆ သာဒိယနာ ပဟီနာ ဥပသႏၲာ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ေတ မႏုႆာ ဥဏွာဘိတတၱာ ပရိဠာဟပရိပီဠိတာ၊ ဧဝေမဝ ေဒဝမႏုႆာ တိဝိဓဂၢိသႏၲာပပရိဠာဟပရိပီဠိတာ။ ယထာ တာလဝဏၬဝိဓူပနာနိ ဝါတႆ နိဗၺတၱိယာ ပစၥယာ ေဟာႏၲိ၊ ဧဝေမဝ တထာဂတႆ ဓာတု စ ဉာဏရတနၪၥ ပစၥေယာ ေဟာတိ တိႆႏၷံ သမၸတၱီနံ ပဋိလာဘာယ။ ယထာ မႏုႆာ ဥဏွာဘိတတၱာ ပရိဠာဟပရိပီဠိတာ တာလဝေဏၬန ဝါ ဝိဓူပေနန ဝါ ဝါတံ နိဗၺေတၱတြာ ဥဏွံ နိဗၺာေပႏၲိ ပရိဠာဟံ ဝူပသေမႏၲိ၊ ဧဝေမဝ ေဒဝမႏုႆာ တထာဂတႆ ပရိနိဗၺဳတႆ အသာဒိယႏၲေႆဝ ဓာတုၪၥ ဉာဏရတနၪၥ ပူေဇတြာ ကုသလံ နိဗၺေတၱတြာ ေတန ကုသေလန တိဝိဓဂၢိသႏၲာပပရိဠာဟံ နိဗၺာေပႏၲိ ဝူပသေမႏၲိ။ ဣမိနာပိ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရေဏန တထာဂတႆ ပရိနိဗၺဳတႆ အသာဒိယႏၲေႆဝ ကေတာ အဓိကာေရာ အဝေၪၩာ ဘဝတိ သဖေလာတိ။
 ''အပရမၸိ၊ မဟာရာဇ၊ ဥတၱရႎ ကာရဏံ သုေဏာဟိ ပရဝါဒါနံ နိဂၢဟာယ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိေသာ ေဘရႎ အာေကာေဋတြာ သဒၵံ နိဗၺေတၱယ်၊ ေယာ ေသာ ေဘရိသေဒၵါ ပုရိေသန နိဗၺတၱိေတာ၊ ေသာ သေဒၵါ အႏၲရဓာေယယ်၊ အပိ ႏု ေခါ ေသာ၊ မဟာရာဇ၊ သေဒၵါ သာဒိယတိ ပုန နိဗၺတၱာပန''ႏၲိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ အႏၲရဟိေတာ ေသာ သေဒၵါ၊ နတၳိ တႆ ပုန ဥပၸါဒါယ အာေဘာေဂါ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၆) ဝါ မနသိကာေရာ ဝါ၊ သကႎ နိဗၺေတၱ ေဘရိသေဒၵ အႏၲရဟိေတ ေသာ ေဘရိသေဒၵါ သမုစၧိေႏၷာ ေဟာတိ။ ေဘရီ ပန၊ ဘေႏၲ၊ ပစၥေယာ ေဟာတိ သဒၵႆ နိဗၺတၱိယာ၊ အထ ပုရိေသာ ပစၥေယ သတိ အတၱေဇန ဝါယာေမန ေဘရႎ အေကာေဋတြာ သဒၵံ နိဗၺေတၱတီ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ သီလသမာဓိပညာဝိမုတၱိဝိမုတၱိဉာဏဒႆနပရိဘာဝိတံ ဓာတုရတနၪၥ ဓမၼၪၥ ဝိနယၪၥ အႏုသိ႒ၪၥ [မူကြဲ-အႏုသတၳိၪၥ (သီ၊ ပီ၊)] သတၳာရံ ဌပယိတြာ သယံ အႏုပါဒိေသသာယ နိဗၺာနဓာတုယာ ပရိနိဗၺဳေတာ၊ န စ ပရိနိဗၺဳေတ ဘဂဝတိ သမၸတၱိလာေဘာ ဥပစၧိေႏၷာ ေဟာတိ၊ ဘဝဒုကၡပဋိပီဠိတာ သတၱာ ဓာတုရတနၪၥ ဓမၼၪၥ ဝိနယၪၥ အႏုသိ႒ၪၥ ပစၥယံ ကရိတြာ သမၸတၱိကာမာ သမၸတၱိေယာ ပဋိလဘႏၲိ၊ ဣမိနာပိ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရေဏန တထာဂတႆ ပရိနိဗၺဳတႆ အသာဒိယႏၲေႆဝ ကေတာ အဓိကာေရာ အဝေၪၩာ ဘဝတိ သဖေလာတိ။
 ''ဒိ႒ေၪၥတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ အနာဂတမဒၶါနံ။ ကထိတၪၥ ဘဏိတၪၥ အာစိကၡိတၪၥ 'သိယာ ေခါ ပနာနႏၵ၊ တုမွာကံ ဧဝမႆ အတီတသတၳဳကံ ပါဝစနံ နတၳိ ေနာ သတၳာတိ၊ န ေခါ ပေနတံ၊ အာနႏၵ၊ ဧဝံ ဒ႒ဗၺံ၊ ေယာ ေဝါ၊ အာနႏၵ၊ မယာ ဓေမၼာ စ ဝိနေယာ စ ေဒသိေတာ ပညေတၱာ၊ ေသာ ေဝါ မမစၥေယန သတၳာ'တိ။ ပရိနိဗၺဳတႆ တထာဂတႆ အသာဒိယႏၲႆ ကေတာ အဓိကာေရာ ဝေၪၩာ ဘဝတိ အဖေလာတိ၊ တံ ေတသံ တိတၳိယာနံ ဝစနံ မိစၧာ အဘူတံ ဝိတထံ အလိကံ ဝိ႐ုဒၶံ ဝိပရီတံ ဒုကၡဒါယကံ ဒုကၡဝိပါကံ အပါယဂမနီယႏၲိ။
 ''အပရမၸိ၊ မဟာရာဇ၊ ဥတၱရႎ ကာရဏံ သုေဏာဟိ ေယန ကာရေဏန တထာဂတႆ ပရိနိဗၺဳတႆ အသာဒိယႏၲေႆဝ ကေတာ အဓိကာေရာ အဝေၪၩာ ဘဝတိ သဖေလာ။ သာဒိယတိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ အယံ မဟာပထဝီ 'သဗၺဗီဇာနိ မယိ သံဝိ႐ုဟႏၲဴ'''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ''တိ။ ''ကိႆ ပန တာနိ၊ မဟာရာဇ၊ ဗီဇာနိ အသာဒိယႏၲိယာ မဟာပထဝိယာ သံဝိ႐ုဟိတြာ ဒဠႇမူလဇဋာပတိ႒ိတာ ခႏၶသာရသာခါပရိဝိတၳိဏၰာ ပုပၹဖလဓရာ ေဟာႏၲီ''တိ? ''အသာဒိယႏၲီပိ၊ ဘေႏၲ၊ မဟာပထဝီ ေတသံ ဗီဇာနံ ဝတၳဳံ ေဟာတိ ပစၥယံ ေဒတိ ဝိ႐ုဟနာယ၊ တာနိ ဗီဇာနိ တံ ဝတၳဳံ နိႆာယ ေတန ပစၥေယန သံဝိ႐ုဟိတြာ ဒဠႇမူလဇဋာပတိ႒ိတာ ခႏၶသာရသာခါပရိဝိတၳိဏၰာ ပုပၹဖလဓရာ ေဟာႏၲီ''တိ။ ''ေတန (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၇) ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ တိတၳိယာ သေက ဝါေဒ န႒ာ ေဟာႏၲိ ဟတာ ဝိ႐ုဒၶါ၊ သေစ ေတ ဘဏႏၲိ 'အသာဒိယႏၲႆ ကေတာ အဓိကာေရာ ဝေၪၩာ ဘဝတိ အဖေလာ' တိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မဟာပထဝီ၊ ဧဝံ တထာဂေတာ အရဟံ သမၼာသမၺဳေဒၶါ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မဟာပထဝီ န ကိၪၥိ သာဒိယတိ၊ ဧဝံ တထာဂေတာ န ကိၪၥိ သာဒိယတိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ တာနိ ဗီဇာနိ ပထဝႎ နိႆာယ သံဝိ႐ုဟိတြာ ဒဠႇမူလဇဋာပတိ႒ိတာ ခႏၶသာရသာခါပရိဝိတၳိဏၰာ ပုပၹဖလဓရာ ေဟာႏၲိ၊ ဧဝံ ေဒဝမႏုႆာ တထာဂတႆ ပရိနိဗၺဳတႆ အသာဒိယႏၲေႆဝ ဓာတုၪၥ ဉာဏရတနၪၥ နိႆာယ ဒဠႇကုသလမူလပတိ႒ိတာ သမာဓိကၡႏၶဓမၼသာရသီလသာခါပရိဝိတၳိဏၰာ ဝိမုတၱိပုပၹသာမညဖလဓရာ ေဟာႏၲိ၊ ဣမိနာပိ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရေဏန တထာဂတႆ ပရိနိဗၺဳတႆ အသာဒိယႏၲေႆဝ ကေတာ အဓိကာေရာ အဝေၪၩာ ဘဝတိ သဖေလာတိ။
 ''အပရမၸိ၊ မဟာရာဇ၊ ဥတၱရႎ ကာရဏံ သုေဏာဟိ ေယန ကာရေဏန တထာဂတႆ ပရိနိဗၺဳတႆ အသာဒိယႏၲေႆဝ ကေတာ အဓိကာေရာ အဝေၪၩာ ဘဝတိ သဖေလာ။ သာဒိယႏၲိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဣေမ ၾသ႒ာ ေဂါဏာ ဂျဒဘာ အဇာ ပသူ မႏုႆာ အေႏၲာကုစၧိသၼႎ ကိမိကုလာနံ သမ႓ဝ''ႏၲိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ''တိ။ ''ကိႆ ပန ေတ၊ မဟာရာဇ၊ ကိမေယာ ေတသံ အသာဒိယႏၲာနံ အေႏၲာကုစၧိသၼႎ သမ႓ဝိတြာ ဗဟုပုတၱနတၱာ ေဝပုလႅတံ ပါပုဏႏၲီ''တိ? ''ပါပႆ၊ ဘေႏၲ၊ ကမၼႆ ဗလဝတာယ အသာဒိယႏၲာနံ ေယဝ ေတသံ သတၱာနံ အေႏၲာကုစၧိသၼႎ ကိမေယာ သမ႓ဝိတြာ ဗဟုပုတၱနတၱာ ေဝပုလႅတံ ပါပုဏႏၲီ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတႆ ပရိနိဗၺဳတႆ အသာဒိယႏၲေႆဝ ဓာတုႆ စ ဉာဏာရမၼဏႆ စ ဗလဝတာယ တထာဂေတ ကေတာ အဓိကာေရာ အဝေၪၩာ ဘဝတိ သဖေလာတိ။
 ''အပရမၸိ၊ မဟာရာဇ၊ ဥတၱရႎ ကာရဏံ သုေဏာဟိ ေယန ကာရေဏန တထာဂတႆ ပရိနိဗၺဳတႆ အသာဒိယႏၲေႆဝ ကေတာ အဓိကာေရာ အဝေၪၩာ ဘဝတိ သဖေလာ။ သာဒိယႏၲိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဣေမ မႏုႆာ ဣေမ အ႒နဝုတိ ေရာဂါ ကာေယ နိဗၺတၱႏၲဴ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ''တိ။ ''ကိႆ ပန ေတ၊ မဟာရာဇ၊ ေရာဂါ အသာဒိယႏၲာနံ ကာေယ နိပတႏၲီ''တိ? ''ပုေဗၺ ကေတန၊ ဘေႏၲ၊ ဒုစၥရိေတနာ''တိ။ ''ယဒိ၊ မဟာရာဇ၊ ပုေဗၺ ကတံ အကုသလံ ဣဓ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၈) ေဝဒနီယံ ေဟာတိ၊ ေတန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ပုေဗၺ ကတမၸိ ဣဓ ကတမၸိ ကုသလာကုသလံ ကမၼံ အဝၪၩံ ဘဝတိ သဖလႏၲိ။ ဣမိနာပိ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရေဏန တထာဂတႆ ပရိနိဗၺဳတႆ အသာဒိယႏၲေႆဝ ကေတာ အဓိကာေရာ အဝေၪၩာ ဘဝတိ သဖေလာတိ။
 ''သုတပုဗၺံ ပန တယာ၊ မဟာရာဇ၊ နႏၵေကာ နာမ ယေကၡာ ေထရံ သာရိပုတၱံ အာသာဒယိတြာ ပထဝႎ ပဝိေ႒ာ''တိ? ''အာမ၊ ဘေႏၲ၊ သုယ်တိ၊ ေလာေက ပါကေဋာ ဧေသာ''တိ။ ''အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေထေရာ သာရိပုေတၱာ သာဒိယိ နႏၵကႆ ယကၡႆ မဟာပထဝိဂိလန''ႏၲိ [မူကြဲ-ပဝတၱမာေနပိ (သ်ာ)] ''ဥဗၺတၱိယေႏၲပိ၊ ဘေႏၲ၊ သေဒဝေက ေလာေက ပတမာေနပိ ဆမာယံ စႏၵိမသူရိေယ ဝိကိရေႏၲပိ သိေန႐ုပဗၺတရာေဇ ေထေရာ သာရိပုေတၱာ န ပရႆ ဒုကၡံ သာဒိေယယ်။ တံ ကိႆ ေဟတု? ေယန ေဟတုနာ ေထေရာ သာရိပုေတၱာ ကုေဇၩယ် ဝါ ဒုေႆယ် ဝါ၊ ေသာ ေဟတု ေထရႆ သာရိပုတၱႆ သမူဟေတာ သမုစၧိေႏၷာ၊ ေဟတုေနာ သမုဂၣါတိတတၱာ၊ ဘေႏၲ၊ ေထေရာ သာရိပုေတၱာ ဇီဝိတဟာရေကပိ ေကာပံ န ကေရယ်ာ''တိ။ ''ယဒိ၊ မဟာရာဇ၊ ေထေရာ သာရိပုေတၱာ နႏၵကႆ ယကၡႆ ပထဝိဂိလနံ န သာဒိယိ၊ ကိႆ ပန နႏၵေကာ ယေကၡာ ပထဝႎ ပဝိေ႒ာ''တိ? ''အကုသလႆ၊ ဘေႏၲ၊ ကမၼႆ ဗလဝတာယာ''တိ။ ''ယဒိ၊ မဟာရာဇ၊ အကုသလႆ ကမၼႆ ဗလဝတာယ နႏၵေကာ ယေကၡာ ပထဝႎ ပဝိေ႒ာ၊ အသာဒိယႏၲႆာပိ ကေတာ အပရာေဓါ အဝေၪၩာ ဘဝတိ သဖေလာ။ ေတန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ အကုသလႆပိ ကမၼႆ ဗလဝတာယ အသာဒိယႏၲႆ ကေတာ အဓိကာေရာ အဝေၪၩာ ဘဝတိ သဖေလာတိ။ ဣမိနာပိ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရေဏန တထာဂတႆ ပရိနိဗၺဳတႆ အသာဒိယႏၲေႆဝ ကေတာ အဓိကာေရာ အဝေၪၩာ ဘဝတိ သဖေလာတိ။
 ''ကတိ ႏု ေခါ ေတ၊ မဟာရာဇ၊ မႏုႆာ၊ ေယ ဧတရဟိ မဟာပထဝႎ ပဝိ႒ာ၊ အတၳိ ေတ တတၳ သဝဏ''ႏၲိ? ''အာမ၊ ဘေႏၲ၊ သုယ်တီ''တိ။ ''ဣဃၤ တြံ၊ မဟာရာဇ၊ သာေဝဟီ''တိ? ''စိၪၥမာဏဝိကာ၊ ဘေႏၲ၊ သုပၸဗုေဒၶါ စ သေကၠာ၊ ေဒဝဒေတၱာ စ ေထေရာ၊ နႏၵေကာ စ ယေကၡာ၊ နေႏၵာ စ မာဏဝေကာတိ။ သုတေမတံ၊ ဘေႏၲ၊ ဣေမ ပၪၥ ဇနာ မဟာပထဝႎ ပဝိ႒ာ''တိ။ ''ကိသၼႎ ေတ၊ မဟာရာဇ၊ အပရဒၶါ''တိ? ''ဘဂဝတိ စ၊ ဘေႏၲ၊ သာဝေကသု စာ''တိ။ ''အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁ဝ၉၊ ဘဂဝါ ဝါ သာဝကာ ဝါ သာဒိယႎသု ဣေမသံ မဟာပထဝိပဝိသန''ႏၲိ? ''န ဟိ ဘေႏၲ''တိ။ ''ေတန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတႆ ပရိနိဗၺဳတႆ အသာဒိယႏၲေႆဝ ကေတာ အဓိကာေရာ အဝေၪၩာ ဘဝတိ သဖေလာ''တိ။ ''သုဝိညာပိေတာ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ပေဥႇာ ဂမ႓ီေရာ ဥတၱာနီကေတာ၊ ဂုယွံ ဝိဒံသိတံ၊ ဂဏိၭ ဘိေႏၷာ၊ ဂဟနံ အဂဟနံ ကတံ၊ န႒ာ ပရဝါဒါ၊ ဘဂၢါ ကုဒိ႒ီ၊ နိပၸဘာ ဇာတာ ကုတိတၳိယာ၊ တြံ ဂဏီဝရပဝရမာသဇၨာ''တိ။
ကတာဓိကာရသဖလပေဥႇာ ပဌေမာ။
၂။ သဗၺညဳဘာဝပေဥႇာ
 ၂။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဗုေဒၶါ သဗၺညဴ''တိ? ''အာမ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ သဗၺညဴ၊ န စ ဘဂဝေတာ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒႆနံ ပစၥဳပ႒ိတံ၊ အာဝဇၨနပဋိဗဒၶံ ဘဂဝေတာ သဗၺညဳတဉာဏံ၊ အာဝဇၨိတြာ ယဒိစၧကံ ဇာနာတီ''တိ။ ''ေတန ဟိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဗုေဒၶါ အသဗၺညဴတိ။ ယဒိ တႆ ပရိေယသနာယ သဗၺညဳတဉာဏံ ေဟာတီ''တိ။ ''ဝါဟသတံ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဝီဟီနံ အၯစူဠၪၥ ဝါဟာ ဝီဟိသတၱမၺဏာနိ ေဒြ စ တုမၺာ ဧကစၧရာကၡေဏ ပဝတၱစိတၱႆ ဧတၱကာ ဝီဟီ လကၡံ ဌပီယမာနာ [မူကြဲ-ဌပီယမာေန (သီ၊ ပီ၊)] ပရိကၡယံ ပရိယာဒါနံ ဂေစၧယ်ဳံ?
 ''တႀတိေမ သတၱဝိဓာ စိတၱာ ပဝတၱႏၲိ၊ ေယ ေတ၊ မဟာရာဇ၊ သရာဂါ သေဒါသာ သေမာဟာ သကိေလသာ အဘာဝိတကာယာ အဘာဝိတသီလာ အဘာဝိတစိတၱာ အဘာဝိတပညာ၊ ေတသံ တံ စိတၱံ ဂ႐ုကံ ဥပၸဇၨတိ ဒႏၶံ ပဝတၱတိ။ ကႎ ကာရဏာ? အဘာဝိတတၱာ စိတၱႆ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဝံသနာဠႆ ဝိတတႆ ဝိသာလႆ ဝိတၳိဏၰႆ သံသိဗၺိတဝိသိဗၺိတႆ သာခါဇဋာဇဋိတႆ အာကၯိယႏၲႆ ဂ႐ုကံ ေဟာတိ အာဂမနံ ဒႏၶံ။ ကႎ ကာရဏာ? သံသိဗၺိတဝိသိဗၺိတတၱာ သာခါနံ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေယ ေတ သရာဂါ သေဒါသာ သေမာဟာ သကိေလသာ အဘာဝိတကာယာ အဘာဝိတသီလာ အဘာဝိတစိတၱာ အဘာဝိတပညာ၊ ေတသံ တံ စိတၱံ ဂ႐ုကံ ဥပၸဇၨတိ ဒႏၶံ ပဝတၱတိ။ ကႎ ကာရဏာ? သံသိဗၺိတဝိသိဗၺိတတၱာ ကိေလေသဟိ၊ ဣဒံ ပဌမံ စိတၱံ။
 ''တႀတိဒံ ဒုတိယံ စိတၱံ ဝိဘတၱမာပဇၨတိ -- ေယ ေတ၊ မဟာရာဇ၊ ေသာတာပႏၷာ ပိဟိတာပါယာ ဒိ႒ိပၸတၱာ ဝိညာတသတၳဳသာသနာ၊ ေတသံ တံ စိတၱံ တီသု (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၁ဝ) ဌာေနသု လဟုကံ ဥပၸဇၨတိ လဟုကံ ပဝတၱတိ။ ဥပရိဘူမီသု ဂ႐ုကံ ဥပၸဇၨတိ ဒႏၶံ ပဝတၱတိ။ ကႎ ကာရဏာ? တီသု ဌာေနသု စိတၱႆ ပရိသုဒၶတၱာ ဥပရိ ကိေလသာနံ အပၸဟီနတၱာ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဝံသနာဠႆ တိပဗၺဂဏိၭပရိသုဒၶႆ ဥပရိ သာခါဇဋာဇဋိတႆ အာကၯိယႏၲႆ ယာဝ တိပဗၺံ တာဝ လဟုကံ ဧတိ၊ တေတာ ဥပရိ ထဒၶံ။ ကႎ ကာရဏာ? ေဟ႒ာ ပရိသုဒၶတၱာ ဥပရိ သာခါဇဋာဇဋိတတၱာ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေယ ေတ ေသာတာပႏၷာ ပိဟိတာပါယာ ဒိ႒ိပၸတၱာ ဝိညာတသတၳဳသာသနာ၊ ေတသံ တံ စိတၱံ တီသု ဌာေနသု လဟုကံ ဥပၸဇၨတိ လဟုကံ ပဝတၱတိ၊ ဥပရိဘူမီသု ဂ႐ုကံ ဥပၸဇၨတိ ဒႏၶံ ပဝတၱတိ။ ကႎ ကာရဏာ? တီသု ဌာေနသု စိတၱႆ ပရိသုဒၶတၱာ ဥပရိ ကိေလသာနံ အပၸဟီနတၱာ၊ ဣဒံ ဒုတိယံ စိတၱံ။
 ''တႀတိဒံ တတိယံ စိတၱံ ဝိဘတၱမာပဇၨတိ -- ေယ ေတ၊ မဟာရာဇ၊ သကဒါဂါမိေနာ၊ ေယသံ ရာဂေဒါသေမာဟာ တႏုဘူတာ၊ ေတသံ တံ စိတၱံ ပၪၥသု ဌာေနသု လဟုကံ ဥပၸဇၨတိ လဟုကံ ပဝတၱတိ၊ ဥပရိဘူမီသု ဂ႐ုကံ ဥပၸဇၨတိ ဒႏၶံ ပဝတၱတိ။ ကႎ ကာရဏာ? ပၪၥသု ဌာေနသု စိတၱႆ ပရိသုဒၶတၱာ ဥပရိ ကိေလသာနံ အပၸဟီနတၱာ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဝံသနာဠႆ ပၪၥပဗၺဂဏိၭပရိသုဒၶႆ ဥပရိ သာခါဇဋာဇဋိတႆ အာကၯိယႏၲႆ ယာဝ ပၪၥပဗၺံ တာဝ လဟုကံ ဧတိ၊ တေတာ ဥပရိ ထဒၶံ။ ကႎ ကာရဏာ? ေဟ႒ာ ပရိသုဒၶတၱာ ဥပရိ သာခါဇဋာဇဋိတတၱာ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေယ ေတ သကဒါဂါမိေနာ၊ ေယသံ ရာဂေဒါသေမာဟာ တႏုဘူတာ၊ ေတသံ တံ စိတၱံ ပၪၥသု ဌာေနသု လဟုကံ ဥပၸဇၨတိ လဟုကံ ပဝတၱတိ၊ ဥပရိဘူမီသု ဂ႐ုကံ ဥပၸဇၨတိ ဒႏၶံ ပဝတၱတိ။ ကႎ ကာရဏာ? ပၪၥသု ဌာေနသု စိတၱႆ ပရိသုဒၶတၱာ ဥပရိ ကိေလသာနံ အပၸဟီနတၱာ၊ ဣဒံ တတိယံ စိတၱံ။
 ''တႀတိဒံ စတုတၳံ စိတၱံ ဝိဘတၱမာပဇၨတိ -- ေယ ေတ၊ မဟာရာဇ၊ အနာဂါမိေနာ၊ ေယသံ ပေၪၥာရမ႓ာဂိယာနိ သေညာဇနာနိ ပဟီနာနိ၊ ေတသံ တံ စိတၱံ ဒသသု ဌာေနသု လဟုကံ ဥပၸဇၨတိ လဟုကံ ပဝတၱတိ၊ ဥပရိဘူမီသု ဂ႐ုကံ ဥပၸဇၨတိ ဒႏၶံ ပဝတၱတိ။ ကႎ ကာရဏာ? ဒသသု ဌာေနသု စိတၱႆ ပရိသုဒၶတၱာ ဥပရိ ကိေလသာနံ အပၸဟီနတၱာ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဝံသနာဠႆ ဒသပဗၺဂဏိၭပရိသုဒၶႆ ဥပရိ သာခါဇဋာဇဋိတႆ အာကၯိယႏၲႆ ယာဝ ဒသပဗၺံ တာဝ လဟုကံ ဧတိ၊ တေတာ ဥပရိ ထဒၶံ။ ကႎ ကာရဏာ? ေဟ႒ာ ပရိသုဒၶတၱာ ဥပရိ သာခါဇဋာဇဋိတတၱာ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေယ ေတ အနာဂါမိေနာ၊ ေယသံ ပေၪၥာရမ႓ာဂိယာနိ သေညာဇနာနိ ပဟီနာနိ၊ ေတသံ တံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၁) စိတၱံ ဒသသု ဌာေနသု လဟုကံ ဥပၸဇၨတိ လဟုကံ ပဝတၱတိ၊ ဥပရိဘူမီသု ဂ႐ုကံ ဥပၸဇၨတိ ဒႏၶံ ပဝတၱတိ။ ကႎ ကာရဏာ? ဒသသု ဌာေနသု စိတၱႆ ပရိသုဒၶတၱာ ဥပရိ ကိေလသာနံ အပၸဟီနတၱာ၊ ဣဒံ စတုတၳံ စိတၱံ။
 ''တႀတိဒံ ပၪၥမံ စိတၱံ ဝိဘတၱမာပဇၨတိ -- ေယ ေတ၊ မဟာရာဇ၊ အရဟေႏၲာ ခီဏာသဝါ ေဓါတမလာ ဝႏၲကိေလသာ ဝုသိတဝေႏၲာ ကတကရဏီယာ ၾသဟိတဘာရာ အႏုပၸတၱသဒတၳာ ပရိကၡီဏဘဝသေညာဇနာ ပတၱပဋိသမ႓ိဒါ သာဝကဘူမီသု ပရိသုဒၶါ၊ ေတသံ တံ စိတၱံ သာဝကဝိသေယ လဟုကံ ဥပၸဇၨတိ လဟုကံ ပဝတၱတိ၊ ပေစၥကဗုဒၶဘူမီသု ဂ႐ုကံ ဥပၸဇၨတိ ဒႏၶံ ပဝတၱတိ။ ကႎ ကာရဏာ? ပရိသုဒၶတၱာ သာဝကဝိသေယ၊ အပရိသုဒၶတၱာ ပေစၥကဗုဒၶဝိသေယ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဝံသနာဠႆ သဗၺပဗၺဂဏိၭပရိသုဒၶႆ အာကၯိယႏၲႆ လဟုကံ ေဟာတိ အာဂမနံ အဒႏၶံ။ ကႎ ကာရဏာ? သဗၺပဗၺဂဏိၭပရိသုဒၶတၱာ အဂဟနတၱာ ဝံသႆ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေယ ေတ အရဟေႏၲာ ခီဏာသဝါ ေဓါတမလာ ဝႏၲကိေလသာ ဝုသိတဝေႏၲာ ကတကရဏီယာ ၾသဟိတဘာရာ အႏုပၸတၱသဒတၳာ ပရိကၡီဏဘဝသေညာဇနာ ပတၱပဋိသမ႓ိဒါ သာဝကဘူမီသု ပရိသုဒၶါ၊ ေတသံ တံ စိတၱံ သာဝကဝိသေယ လဟုကံ ဥပၸဇၨတိ လဟုကံ ပဝတၱတိ၊ ပေစၥကဗုဒၶဘူမီသု ဂ႐ုကံ ဥပၸဇၨတိ ဒႏၶံ ပဝတၱတိ။ ကႎ ကာရဏာ? ပရိသုဒၶတၱာ သာဝကဝိသေယ၊ အပရိသုဒၶတၱာ ပေစၥကဗုဒၶဝိသေယ၊ ဣဒံ ပၪၥမံ စိတၱံ။
 ''တႀတိဒံ ဆ႒ံ စိတၱံ ဝိဘတၱမာပဇၨတိ -- ေယ ေတ၊ မဟာရာဇ၊ ပေစၥကဗုဒၶါ သယမ႓ဳေနာ အနာစရိယကာ ဧကစာရိေနာ ခဂၢဝိသာဏကပၸါ သကဝိသေယ ပရိသုဒၶဝိမလစိတၱာ၊ ေတသံ တံ စိတၱံ သကဝိသေယ လဟုကံ ဥပၸဇၨတိ လဟုကံ ပဝတၱတိ၊ သဗၺညဳဗုဒၶဘူမီသု ဂ႐ုကံ ဥပၸဇၨတိ ဒႏၶံ ပဝတၱတိ။ ကႎ ကာရဏာ? ပရိသုဒၶတၱာ သကဝိသေယ မဟႏၲတၱာ သဗၺညဳဗုဒၶဝိသယႆ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိေသာ သကဝိသယံ ပရိတၱံ နဒႎ ရတၱိမၸိ ဒိဝါပိ ယဒိစၧက အစၧမ႓ိေတာ ၾသတေရယ်၊ အထ ပရေတာ မဟာသမုဒၵံ ဂမ႓ီရံ ဝိတၳတံ အဂါဓမပါရံ ဒိသြာ ဘာေယယ်၊ ဒႏၶာေယယ် န ဝိသေဟယ် ၾသတရိတုံ။ ကႎ ကာရဏာ? တိဏၰတၱာ [မူကြဲ-စိဏၰတၱာ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ၊)] သကဝိသယႆ၊ မဟႏၲတၱာ စ မဟာသမုဒၵႆ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေယ ေတ ပေစၥကဗုဒၶါ သယမ႓ဳေနာ အနာစရိယကာ ဧကစာရိေနာ ခဂၢဝိသာဏကပၸါ သကဝိသေယ ပရိသုဒၶဝိမလစိတၱာ၊ ေတသံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၂) တံ စိတၱံ သကဝိသေယ လဟုကံ ဥပၸဇၨတိ လဟုကံ ပဝတၱတိ၊ သဗၺညဳဗုဒၶဘူမီသု ဂ႐ုကံ ဥပၸဇၨတိ ဒႏၶံ ပဝတၱတိ။ ကႎ ကာရဏာ? ပရိသုဒၶတၱာ သကဝိသေယ မဟႏၲတၱာ သဗၺညဳဗုဒၶဝိသယႆ၊ ဣဒံ ဆ႒ံ စိတၱံ။
 ''တႀတိဒံ သတၱမံ စိတၱံ ဝိဘတၱမာပဇၨတိ -- ေယ ေတ၊ မဟာရာဇ၊ သမၼာသမၺဳဒၶါ သဗၺညဳေနာ ဒသဗလဓရာ စတုေဝသာရဇၨဝိသာရဒါ အ႒ာရသဟိ ဗုဒၶဓေမၼဟိ သမႏၷာဂတာ အနႏၲဇိနာ အနာဝရဏဉာဏာ၊ ေတသံ တံ စိတၱံ သဗၺတၳ လဟုကံ ဥပၸဇၨတိ လဟုကံ ပဝတၱတိ။ ကႎ ကာရဏာ? သဗၺတၳ ပရိသုဒၶတၱာ။ အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ နာရာစႆ သုေဓါတႆ ဝိမလႆ နိဂၢဏိၭႆ သုခုမဓာရႆ အဇိမွႆ အဝကၤႆ အကုဋိလႆ ဒဠႇစာပသမာ႐ူဠႇႆ ေခါမသုခုေမ ဝါ ကပၸါသသုခုေမ ဝါ ကမၺလသုခုေမ ဝါ ဗလဝနိပါတိတႆ ဒႏၶာယိတတၱံ ဝါ လဂၢနံ ဝါ ေဟာတီ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ ''ကႎ ကာရဏာ''? ''သုခုမတၱာ ဝတၳာနံ သုေဓါတတၱာ နာရာစႆ နိပါတႆ စ ဗလဝတၱာ''တိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေယ ေတ သမၼာသမၺဳဒၶါ သဗၺညဳေနာ ဒသဗလဓရာ စတုေဝသာရဇၨဝိသာရဒါ အ႒ာရသဟိ ဗုဒၶဓေမၼဟိ သမႏၷာဂတာ အနႏၲဇိနာ အနာဝရဏဉာဏာ၊ ေတသံ တံ စိတၱံ သဗၺတၳ လဟုကံ ဥပၸဇၨတိ လဟုကံ ပဝတၱတိ။ ကႎ ကာရဏာ? သဗၺတၳ ပရိသုဒၶတၱာ၊ ဣဒံ သတၱမံ စိတၱံ။
 ''တၾတ၊ မဟာရာဇ၊ ယဒိဒံ သဗၺညဳဗုဒၶါနံ စိတၱံ၊ တံ ဆႏၷမၸိ စိတၱာနံ ဂဏနံ အတိကၠမိတြာ အသေခ်ၤေယ်န ဂုေဏန ပရိသုဒၶၪၥ လဟုကၪၥ။ ယသၼာ စ ဘဂဝေတာ စိတၱံ ပရိသုဒၶၪၥ လဟုကၪၥ၊ တသၼာ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ ယမကပါဋိဟီရံ ဒေႆတိ။ ယမကပါဋိဟီေရ၊ မဟာရာဇ၊ ဉာတဗၺံ ဗုဒၶါနံ ဘဂဝႏၲာနံ စိတၱံ ဧဝံ လဟုပရိဝတၱႏၲိ၊ န တတၳ သကၠာ ဥတၱရႎ ကာရဏံ ဝတၱဳံ၊ ေတပိ၊ မဟာရာဇ၊ ပါဋိဟီရာ သဗၺညဳဗုဒၶါနံ စိတၱံ ဥပါဒါယ ဂဏနမၸိ သခၤမၸိ ကလမၸိ ကလဘာဂမၸိ န ဥေပႏၲိ၊ အာဝဇၨနပဋိဗဒၶံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝေတာ သဗၺညဳတဉာဏံ၊ အာဝေဇၨတြာ ယဒိစၧကံ ဇာနာတိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိေသာ ဟေတၳ ဌပိတံ ယံ ကိၪၥိ ဒုတိေယ ဟေတၳ ဌေပယ် ဝိဝေဋန မုေခန ဝါစံ နိစၧာေရယ်၊ မုခဂတံ ေဘာဇနံ ဂိေလယ်၊ ဥမၼီေလတြာ ဝါ နိမီေလယ်၊ နိမီေလတြာ ဝါ ဥမၼီေလယ်၊ သမိၪၨိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာေရယ်၊ ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိေၪၨယ်၊ စိရတရံ ဧတံ၊ မဟာရာဇ၊ လဟုတရံ ဘဂဝေတာ သဗၺညဳတဉာဏံ၊ လဟုတရံ အာဝဇၨနံ၊ အာဝေဇၨတြာ ယဒိစၧကံ ဇာနာတိ၊ အာဝဇၨနဝိကလမတၱေကန န တာဝတာ ဗုဒၶါ ဘဂဝေႏၲာ အသဗၺညဳေနာ နာမ ေဟာႏၲီ''တိ။
 ''အာဝဇၨနမၸိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၁၃၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ပရိေယသနာယ ကာတဗၺံ၊ ဣဃၤ မံ တတၳ ကာရေဏန သညာေပဟီ''တိ။ ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသႆ အၯႆ မဟဒၶနႆ မဟာေဘာဂႆ ပဟူတဇာတ႐ူပရဇတႆ ပဟူတဝိတၱဴပကရဏႆ ပဟူတဓနဓညႆ သာလိဝီဟိယဝတ႑ဳလတိလမုဂၢမာသပုဗၺဏၰာပရဏၰသပၸိေတလနဝနီတခီရဒဓိမဓုဂုဠဖာဏိတာ စ ခေဠာပိကုမ႓ိပီဌရေကာ႒ဘာဇနဂတာ ဘေဝယ်ဳံ၊ တႆ စ ပုရိသႆ ပါဟုနေကာ အာဂေစၧယ် ဘတၱာရေဟာ ဘတၱာဘိကခႌ၊ တႆ စ ေဂေဟ ယံ ရႏၶံ ေဘာဇနံ၊ တံ ပရိနိ႒ိတံ ဘေဝယ်၊ ကုမ႓ိေတာ တ႑ဳေလ နီဟရိတြာ ေဘာဇနံ ရေႏၶယ်၊ အပိ စ ေခါ ေသာ၊ မဟာရာဇ၊ တာဝတေကန ေဘာဇနေဝကလႅမတၱေကန အဓေနာ နာမ ကပေဏာ နာမ ဘေဝယ်ာ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ စကၠဝတၱိရေညာ ဃေရပိ၊ ဘေႏၲ၊ အကာေလ ေဘာဇနေဝကလႅံ ေဟာတိ၊ ကႎ ပန ဂဟပတိကႆာ''တိ? ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတႆ အာဝဇၨနဝိကလမတၱကံ သဗၺညဳတဉာဏံ အာဝေဇၨတြာ ယဒိစၧကံ ဇာနာတိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ႐ုေကၡာ အႆ ဖလိေတာ ၾသဏတဝိနေတာ ပိ႑ိဘာရဘရိေတာ၊ န ကိၪၥိ တတၳ ပတိတံ ဖလံ ဘေဝယ်၊ အပိ ႏု ေခါ ေသာ၊ မဟာရာဇ၊ ႐ုေကၡာ တာဝတေကန ပတိတဖလေဝကလႅမတၱေကန အဖေလာ နာမ ဘေဝယ်ာ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ ပတနပဋိဗဒၶါနိ တာနိ ႐ုကၡဖလာနိ၊ ပတိေတ ယဒိစၧကံ လဘတီ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတႆ အာဝဇၨနပဋိဗဒၶံ သဗၺညဳတဉာဏံ အာဝေဇၨတြာ ယဒိစၧကံ ဇာနာတီ''တိ။
 ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ အာဝေဇၨတြာ အာဝေဇၨတြာ ဗုေဒၶါ ယဒိစၧကံ ဇာနာတီ''တိ? ''အာမ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ အာဝေဇၨတြာ အာဝေဇၨတြာ ယဒိစၧကံ ဇာနာတီ''တိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ စကၠဝတၱီ ရာဇာ ယဒါ စကၠရတနံ သရတိ 'ဥေပတု ေမ စကၠရတန'ႏၲိ၊ သရိေတ စကၠရတနံ ဥေပတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ အာဝေဇၨတြာ အာဝေဇၨတြာ ယဒိစၧကံ ဇာနာတီ''တိ။ ''ဒဠႇံ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ကာရဏံ၊ ဗုေဒၶါ သဗၺညဴ၊ သမၸဋိစၧာမ ဗုေဒၶါ သဗၺညဴ''တိ။
ဗုဒၶသဗၺညဳဘာဝပေဥႇာ ဒုတိေယာ။
၃။ ေဒဝဒတၱပဗၺဇၨပေဥႇာ
 ၃။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေဒဝဒေတၱာ ေကန ပဗၺာဇိေတာ''တိ? ''ဆ ယိေမ၊ မဟာရာဇ၊ ခတၱိယကုမာရာ ဘဒၵိေယာ စ အႏု႐ုေဒၶါ စ အာနေႏၵာ စ ဘဂု စ ကိမိေလာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၄) [မူကြဲ-ကိမၺိေလာ (သီ၊ ပီ၊) မ၊ နိ၊ ၂။၁၆၆) ပႆိတဗၺံ] စ ေဒဝဒေတၱာ စ ဥပါလိကပၸေကာ သတၱေမာ အဘိသမၺဳေဒၶ သတၳရိ သက်ကုလာနႏၵဇနေန ဘဂဝႏၲံ အႏုပဗၺဇႏၲာ နိကၡမႎသု၊ ေတ ဘဂဝါ ပဗၺာေဇသီ''တိ။ ''နႏု၊ ဘေႏၲ၊ ေဒဝဒေတၱန ပဗၺဇိတြာ သံေဃာ ဘိေႏၷာ''တိ? ''အာမ၊ မဟာရာဇ၊ ေဒဝဒေတၱန ပဗၺဇိတြာ သံေဃာ ဘိေႏၷာ၊ န ဂိဟီ သံဃံ ဘိႏၵတိ၊ န ဘိကၡဳနီ၊ န သိကၡမာနာ၊ န သာမေဏေရာ၊ န သာမေဏရီ သံဃံ ဘိႏၵတိ၊ ဘိကၡဳ ပကတေတၱာ သမာနသံဝါသေကာ သမာနသီမာယံ ဌိေတာ သံဃံ ဘိႏၵတီတိ။ သံဃေဘဒေကာ၊ ဘေႏၲ၊ ပုဂၢေလာ ကႎ ကမၼံ ဖုသတီ''တိ? ''ကပၸ႒ိတိကံ၊ မဟာရာဇ၊ ကမၼံ ဖုသတီ''တိ။
 ''ကႎ ပန၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဗုေဒၶါ ဇာနာတိ 'ေဒဝဒေတၱာ ပဗၺဇိတြာ သံဃံ ဘိႏၵိႆတိ၊ သံဃံ ဘိႏၵိတြာ ကပၸံ နိရေယ ပစၥိႆတီ'''တိ? ''အာမ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ဇာနာတိ 'ေဒဝဒေတၱာ ပဗၺဇိတြာ သံဃံ ဘိႏၵိႆတိ၊ သံဃံ ဘိႏၵိတြာ ကပၸံ နိရေယ ပစၥိႆတီ'''တိ။ ''ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဗုေဒၶါ ဇာနာတိ 'ေဒဝဒေတၱာ ပဗၺဇိတြာ သံဃံ ဘိႏၵိႆတိ၊ သံဃံ ဘိႏၵိတြာ ကပၸံ နိရေယ ပစၥိႆတီ'တိ၊ ေတန ဟိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဗုေဒၶါ ကာ႐ုဏိေကာ အႏုကမၸေကာ ဟိေတသီ သဗၺသတၱာနံ အဟိတံ အပေနတြာ ဟိတမုပဒဟတီတိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ တံ အဇာနိတြာ ပဗၺာေဇသိ၊ ေတန ဟိ ဗုေဒၶါ အသဗၺညဴတိ၊ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ဝိဇေဋဟိ ဧတံ မဟာဇဋံ၊ ဘိႏၵ ပရာပဝါဒံ၊ အနာဂေတ အဒၶါေန တယာ သဒိသာ ဗုဒၶိမေႏၲာ ဘိကၡဴ ဒုလႅဘာ ဘဝိႆႏၲိ၊ ဧတၳ တဝ ဗလံ ပကာေသဟီ''တိ။
 ''ကာ႐ုဏိေကာ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ သဗၺညဴ စ၊ ကာ႐ုေညန၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ သဗၺညဳတဉာေဏန ေဒဝဒတၱႆ ဂတႎ ၾသေလာေကေႏၲာ အဒၵသ ေဒဝဒတၱံ အာပါယိကံ ကမၼံ [မူကြဲ-အပရာပရိယကမၼံ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ၊)] အာယူဟိတြာ အေနကာနိ ကပၸေကာဋိသတသဟႆာနိ နိရေယန နိရယံ ဝိနိပါေတန ဝိနိပါတံ ဂစၧႏၲံ၊ တံ ဘဂဝါ သဗၺညဳတဉာေဏန ဇာနိတြာ ဣမႆ အပရိယႏၲကတံ ကမၼံ မမ သာသေန ပဗၺဇိတႆ ပရိယႏၲကတံ ဘဝိႆတိ၊ ပုရိမံ ဥပါဒါယ ပရိယႏၲကတံ ဒုကၡံ ဘဝိႆတိ၊ အပဗၺဇိေတာပိ အယံ ေမာဃပုရိေသာ ကပၸ႒ိယေမဝ ကမၼံ အာယူဟိႆတီတိ ကာ႐ုေညန ေဒဝဒတၱံ ပဗၺာေဇသီ''တိ။
 ''ေတန ဟိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဗုေဒၶါ ဝဓိတြာ ေတေလန မေကၡတိ၊ ပပါေတ ပါေတတြာ ဟတၳံ ေဒတိ၊ မာေရတြာ ဇီဝိတံ ပရိေယသတိ၊ ယံ ေသာ ပဌမံ ဒုကၡံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၅) ဒတြာ ပစၧာ သုခံ ဥပဒဟတီ''တိ? ''ဝေဓတိပိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ သတၱာနံ ဟိတဝေသန၊ ပါေတတိပိ သတၱာနံ ဟိတဝေသန၊ မာေရတိပိ သတၱာနံ ဟိတဝေသန၊ ဝဓိတြာပိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ သတၱာနံ ဟိတေမဝ ဥပဒဟတိ၊ ပါေတတြာပိ သတၱာနံ ဟိတေမဝ ဥပဒဟတိ၊ မာေရတြာပိ သတၱာနံ ဟိတေမဝ ဥပဒဟတိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မာတာပိတေရာ နာမ ဝဓိတြာပိ ပါတယိတြာပိ ပုတၱာနံ ဟိတေမဝ ဥပဒဟႏၲိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ဝေဓတိပိ သတၱာနံ ဟိတဝေသန၊ ပါေတတိပိ သတၱာနံ ဟိတဝေသန၊ မာေရတိပိ သတၱာနံ ဟိတဝေသန၊ ဝဓိတြာပိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ သတၱာနံ ဟိတေမဝ ဥပဒဟတိ၊ ပါေတတြာပိ သတၱာနံ ဟိတေမဝ ဥပဒဟတိ၊ မာေရတြာပိ သတၱာနံ ဟိတေမဝ ဥပဒဟတိ၊ ေယန ေယန ေယာေဂန သတၱာနံ ဂုဏဝုၯိ ေဟာတိ၊ ေတန ေတန ေယာေဂန သဗၺသတၱာနံ ဟိတေမဝ ဥပဒဟတိ။ သေစ၊ မဟာရာဇ၊ ေဒဝဒေတၱာ န ပဗၺာေဇယ်၊ ဂိဟိဘူေတာ သမာေနာ နိရယသံဝတၱနိကံ ဗဟုံ ပါပကမၼံ ကတြာ အေနကာနိ ကပၸေကာဋိသတသဟႆာနိ နိရေယန နိရယံ ဝိနိပါေတန ဝိနိပါတံ ဂစၧေႏၲာ ဗဟုံ ဒုကၡံ ေဝဒယိႆတိ၊ တံ ဘဂဝါ ဇာနမာေနာ ကာ႐ုေညန ေဒဝဒတၱံ ပဗၺာေဇသိ၊ 'မမ သာသေန ပဗၺဇိတႆ ဒုကၡံ ပရိယႏၲကတံ ဘဝိႆတီ'တိ ကာ႐ုေညန ဂ႐ုကံ ဒုကၡံ လဟုကံ အကာသိ။
 ''ယထာ ဝါ၊ မဟာရာဇ၊ ဓနယသသိရိဉာတိဗေလန ဗလဝါ ပုရိေသာ အတၱေနာ ဉာတႎ ဝါ မိတၱံ ဝါ ရညာ ဂ႐ုကံ ဒ႑ံ ဓာေရႏၲံ အတၱေနာ ဗဟုဝိႆတၳဘာေဝန သမတၳတာယ ဂ႐ုကံ ဒ႑ံ လဟုကံ အကာသိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ ဗဟူနိ ကပၸေကာဋိသတသဟႆာနိ ဒုကၡံ ေဝဒယမာနံ ေဒဝဒတၱံ ပဗၺာေဇတြာ သီလသမာဓိပညာဝိမုတၱိဗလသမတၳဘာေဝန ဂ႐ုကံ ဒုကၡံ လဟုကံ အကာသိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ကုသေလာ ဘိသေကၠာ သလႅကေတၱာ ဂ႐ုကံ ေရာဂံ ဗလေဝါသဓဗေလန လဟုကံ ကေရာတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဗဟူနိ ကပၸေကာဋိသတသဟႆာနိ ဒုကၡံ ေဝဒယမာနံ ေဒဝဒတၱံ ဘဂဝါ ေရာဂညဳတာယ ပဗၺာေဇတြာ ကာ႐ုညဗေလာ ပတၳဒၶဓေမၼာသဓဗေလန ဂ႐ုကံ ဒုကၡံ လဟုကံ အကာသိ။ အပိ ႏု ေခါ ေသာ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ ဗဟုေဝဒနီယံ ေဒဝဒတၱံ အပၸေဝဒနီယံ ကေရာေႏၲာ ကိၪၥိ အပုညံ အာပေဇၨယ်ာ''တိ? ''န ကိၪၥိ၊ ဘေႏၲ၊ အပုညံ အာပေဇၨယ် အႏၲမေသာ ဂဒၵဴဟနမတၱမၸီ''တိ။ ''ဣမမၸိ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရဏံ အတၳေတာ သမၸဋိစၧ၊ ေယန ကာရေဏန ဘဂဝါ ေဒဝဒတၱံ ပဗၺာေဇသိ။
 ''အပရမၸိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၁၆၊ မဟာရာဇ၊ ဥတၱရႎ ကာရဏံ သုေဏာဟိ၊ ေယန ကာရေဏန ဘဂဝါ ေဒဝဒတၱံ ပဗၺာေဇသိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ေစာရံ အာဂုစာရႎ ဂေဟတြာ ရေညာ ဒေႆယ်ဳံ၊ 'အယံ ေခါ၊ ေဒဝ၊ ေစာေရာ အာဂုစာရီ၊ ဣမႆ ယံ ဣစၧသိ၊ တံ ဒ႑ံ ပေဏဟီ'တိ။ တေမနံ ရာဇာ ဧဝံ ဝေဒယ် 'ေတန ဟိ၊ ဘေဏ၊ ဣမံ ေစာရံ ဗဟိနဂရံ နီဟရိတြာ အာဃာတေန သီသံ ဆိႏၵထာ''တိ၊ 'ဧဝံ ေဒဝါ'တိ ေခါ ေတ ရေညာ ပဋိႆုတြာ တံ ဗဟိနဂရံ နီဟရိတြာ အာဃာတနံ နေယယ်ဳံ။ တေမနံ ပေႆယ် ေကာစိေဒဝ ပုရိေသာ ရေညာ သႏၲိကာ လဒၶဝေရာ လဒၶယသဓနေဘာေဂါ အာေဒယ်ဝစေနာ ဗလဝိစၧိတကာရီ၊ ေသာ တႆ ကာ႐ုညံ ကတြာ ေတ ပုရိေသ ဧဝံ ဝေဒယ် 'အလံ၊ ေဘာ၊ ကႎ တုမွာကံ ဣမႆ သီသေစၧဒေနန၊ ေတန ဟိ ေဘာ ဣမႆ ဟတၳံ ဝါ ပါဒံ ဝါ ဆိႏၵိတြာ ဇီဝိတံ ရကၡထ၊ အဟေမတႆ ကာရဏာ ရေညာ သႏၲိေက ပဋိဝစနံ ကရိႆာမီ'တိ။ ေတ တႆ ဗလဝေတာ ဝစေနန တႆ ေစာရႆ ဟတၳံ ဝါ ပါဒံ ဝါ ဆိႏၵိတြာ ဇီဝိတံ ရေကၡယ်ဳံ။ အပိ ႏု ေခါ ေသာ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိေသာ ဧဝံ ကာရီ တႆ ေစာရႆ ကိစၥကာရီ အႆာ''တိ? ''ဇီဝိတဒါယေကာ ေသာ၊ ဘေႏၲ၊ ပုရိေသာ တႆ ေစာရႆ၊ ဇီဝိေတ ဒိေႏၷ ကႎ တႆ အကတံ နာမ အတၳီ''တိ? ''ယာ ပန ဟတၳပါဒေစၧဒေန ေဝဒနာ၊ ေသာ တာယ ေဝဒနာယ ကိၪၥိ အပုညံ အာပေဇၨယ်ာ''တိ? ''အတၱေနာ ကေတန ေသာ၊ ဘေႏၲ၊ ေစာေရာ ဒုကၡေဝဒနံ ေဝဒယတိ၊ ဇီဝိတဒါယေကာ ပန ပုရိေသာ န ကိၪၥိ အပုညံ အာပေဇၨယ်ာ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ ကာ႐ုေညန ေဒဝဒတၱံ ပဗၺာေဇသိ 'မမ သာသေန ပဗၺဇိတႆ ဒုကၡံ ပရိယႏၲကတံ ဘဝိႆတီ'တိ။ ပရိယႏၲကတၪၥ၊ မဟာရာဇ၊ ေဒဝဒတၱႆ ဒုကၡံ၊ ေဒဝဒေတၱာ၊ မဟာရာဇ၊ မရဏကာေလ --
 '''ဣေမဟိ အ႒ီဟိ တမဂၢပုဂၢလံ၊ ေဒဝါတိေဒဝံ နရဒမၼသာရထႎ။
 သမႏၲစကၡဳံ သတပုညလကၡဏံ၊ ပါေဏဟိ ဗုဒၶံ သရဏံ ဥေပမီ'တိ။
 ''ပါဏုေပတံ သရဏမဂမာသိ။ ေဒဝဒေတၱာ၊ မဟာရာဇ၊ ဆ ေကာ႒ာေသ ကေတ ကေပၸ အတိကၠေႏၲ ပဌမေကာ႒ာေသ သံဃံ ဘိႏၵိ၊ ပၪၥ ေကာ႒ာေသ နိရေယ ပစၥိတြာ တေတာ မုစၥိတြာ အ႒ိႆေရာ နာမ ပေစၥကဗုေဒၶါ ဘဝိႆတိ။ အပိ ႏု ေခါ ေသာ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ ဧဝံ ကာရီ ေဒဝဒတၱႆ ကိစၥကာရီ အႆာ''တိ? ''သဗၺဒေဒါ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂေတာ ေဒဝဒတၱႆ၊ ယံ တထာဂေတာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၇) ေဒဝဒတၱံ ပေစၥကေဗာဓႎ ပါေပႆတိ၊ ကႎ တထာဂေတန ေဒဝဒတၱႆ အကတံ နာမ အတၳီ''တိ? ''ယံ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ေဒဝဒေတၱာ သံဃံ ဘိႏၵိတြာ နိရေယ ဒုကၡေဝဒနံ ေဝဒယတိ၊ အပိ ႏု ေခါ ဘဂဝါ တေတာနိဒါနံ ကိၪၥိ အပုညံ အာပေဇၨယ်ာ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ အတၱနာ ကေတန၊ ဘေႏၲ၊ ေဒဝဒေတၱာ ကပၸံ နိရေယ ပစၥတိ၊ ဒုကၡပရိယႏၲကာရေကာ သတၳာ န ကိၪၥိ အပုညံ အာပဇၨတီ''တိ။ ''ဣမမၸိ ေခါ၊ တြံ မဟာရာဇ၊ ကာရဏံ အတၳေတာ သမၸဋိစၧ၊ ေယန ကာရေဏန ဘဂဝါ ေဒဝဒတၱံ ပဗၺာေဇသိ။
 ''အပရမၸိ၊ မဟာရာဇ၊ ဥတၱရႎ ကာရဏံ သုေဏာဟိ၊ ေယန ကာရေဏန ဘဂဝါ ေဒဝဒတၱံ ပဗၺာေဇသိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ကုသေလာ ဘိသေကၠာ သလႅကေတၱာ ဝါတပိတၱေသမွသႏၷိပါတဥတုပရိဏာမဝိသမပရိဟာရၾသပကၠမိေကာပကၠႏၲံ ပူတိကုဏပဒုဂၢႏၶာဘိသၪၧႏၷံ အေႏၲာသလႅံ သုသိရဂတံ ပုဗၺ႐ုဟိရသမၸဳဏၰံ ဝဏံ ဝူပသေမေႏၲာ ဝဏမုခံ ကကၡဠတိခိဏခါရကဋဳေကန ေဘသေဇၨန အႏုလိမၸတိ ပရိပစၥနာယ၊ ပရိပစၥိတြာ မုဒုဘာဝမုပဂတံ သေတၳန ဝိကႏၲယိတြာ ဍဟတိ သလာကာယ၊ ဒေၯ ခါရလဝဏံ ေဒတိ၊ ေဘသေဇၨန အႏုလိမၸတိ ဝဏ႐ုဟနာယ ဗ်ာဓိတႆ ေသာတၳိဘာဝမႏုပၸတၱိယာ၊ အပိ ႏု ေခါ ေသာ၊ မဟာရာဇ၊ ဘိသေကၠာ သလႅကေတၱာ အဟိတစိေတၱာ ေဘသေဇၨန အႏုလိမၸတိ၊ သေတၳန ဝိကေႏၲတိ၊ ဍဟတိ သလာကာယ၊ ခါရလဝဏံ ေဒတီ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ ဟိတစိေတၱာ ေသာတၳိကာေမာ တာနိ ကိရိယာနိ ကေရာတီ''တိ။ ''ယာ ပနႆ ေဘသဇၨကိရိယာကရေဏန ဥပၸႏၷာ ဒုကၡေဝဒနာ၊ တေတာနိဒါနံ ေသာ ဘိသေကၠာ သလႅကေတၱာ ကိၪၥိ အပုညံ အာပေဇၨယ်ာ''တိ? ''ဟိတစိေတၱာ၊ ဘေႏၲ၊ ေသာတၳိကာေမာ ဘိသေကၠာ သလႅကေတၱာ တာနိ ကိရိယာနိ ကေရာတိ၊ ကႎ ေသာ တေတာနိဒါနံ အပုညံ အာပေဇၨယ်၊ သဂၢဂါမီ ေသာ၊ ဘေႏၲ၊ ဘိသေကၠာ သလႅကေတၱာ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ကာ႐ုေညန ဘဂဝါ ေဒဝဒတၱံ ပဗၺာေဇသိ ဒုကၡပရိမုတၱိယာ။
 ''အပရမၸိ၊ မဟာရာဇ၊ ဥတၱရႎ ကာရဏံ သုေဏာဟိ၊ ေယန ကာရေဏန ဘဂဝါ ေဒဝဒတၱံ ပဗၺာေဇသိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိေသာ ကဏၬေကန ဝိေဒၶါ အႆ၊ အထညတေရာ ပုရိေသာ တႆ ဟိတကာေမာ ေသာတၳိကာေမာ တိေဏွန ကဏၬေကနဝါ သတၳမုေခန ဝါ သမႏၲေတာ ဆိႏၵိတြာ ပဂၣရေႏၲန ေလာဟိေတန တံ ကဏၬကံ နီဟေရယ်၊ အပိ ႏု ေခါ ေသာ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိေသာ အဟိတကာေမာ တံ ကဏၬကံ နီဟရတီ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ ဟိတကာေမာ ေသာ၊ ဘေႏၲ၊ ပုရိေသာ ေသာတၳိကာေမာ တံ ကဏၬကံ နီဟရတိ။ သေစ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၈) ေသာ၊ ဘေႏၲ၊ တံ ကဏၬကံ န နီဟေရယ်၊ မရဏံ ဝါ ေသာ ေတန ပါပုေဏယ် မရဏမတၱံ ဝါ ဒုကၡ''ႏၲိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ကာ႐ုေညန ေဒဝဒတၱံ ပဗၺာေဇသိ ဒုကၡပရိမုတၱိယာ။ သေစ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ ေဒဝဒတၱံ န ပဗၺာေဇယ်၊ ကပၸေကာဋိသတသဟႆမၸိ ေဒဝဒေတၱာ ဘဝပရမၸရာယ နိရေယ ပေစၥယ်ာ''တိ။
 ''အႏုေသာတဂါမႎ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေဒဝဒတၱံ တထာဂေတာ ပဋိေသာတံ ပါေပသိ၊ ဝိပႏၴပဋိပႏၷံ ေဒဝဒတၱံ ပေႏၴ ပဋိပါေဒသိ၊ ပပါေတ ပတိတႆ ေဒဝဒတၱႆ ပတိ႒ံ အဒါသိ၊ ဝိသမဂတံ ေဒဝဒတၱံ တထာဂေတာ သမံ အာေရာေပသိ၊ ဣေမ စ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေဟတူ ဣမာနိ စ ကာရဏာနိ န သကၠာ အေညန သႏၵေႆတုံ အညၾတ တဝါဒိေသန ဗုဒၶိမတာ''တိ။
ေဒဝဒတၱပဗၺဇၨပေဥႇာ တတိေယာ။
၄။ ပထဝိစလနပေဥႇာ
 ၄။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ -- 'အ႒ိေမ၊ ဘိကၡေဝ [မူကြဲ-အ႒ိေမ အာနႏၵ (အ၊ နိ၊ ခ ၈။၇ဝ)]၊ ေဟတူ အ႒ ပစၥယာ မဟေတာ ဘူမိစာလႆ ပါတုဘာဝါယာ'တိ။ အေသသဝစနံ ဣဒံ၊ နိေႆသဝစနံ ဣဒံ၊ နိပၸရိယာယဝစနံ ဣဒံ၊ နတၳေညာ နဝေမာ ေဟတု မဟေတာ ဘူမိစာလႆ ပါတုဘာဝါယ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ အေညာ နဝေမာ ေဟတု ဘေဝယ် မဟေတာ ဘူမိစာလႆ ပါတုဘာဝါယ၊ တမၸိ ေဟတုံ ဘဂဝါ ကေထယ်။ ယသၼာ စ ေခါ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ နတၳေညာ နဝေမာ ေဟတု မဟေတာ ဘူမိစာလႆ ပါတုဘာဝါယ၊ တသၼာ အနာစိကၡိေတာ ဘဂဝတာ၊ အယၪၥ နဝေမာ ေဟတု ဒိႆတိ မဟေတာ ဘူမိစာလႆ ပါတုဘာဝါယ၊ ယံ ေဝႆႏၲေရန ရညာ မဟာဒါေန ဒီယမာေန သတၱကၡတၱဳံ မဟာပထဝီ ကမၸိတာတိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ အေ႒ဝ ေဟတူ အ႒ ပစၥယာ မဟေတာ ဘူမိစာလႆ ပါတုဘာဝါယ၊ ေတန ဟိ ေဝႆႏၲေရန ရညာ မဟာဒါေန ဒီယမာေန သတၱကၡတၱဳံ မဟာပထဝီ ကမၸိတာတိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ ေဝႆႏၲေရန ရညာ မဟာဒါေန ဒီယမာေန သတၱကၡတၱဳံ မဟာပထဝီ ကမၸိတာ၊ ေတန ဟိ အေ႒ဝ ေဟတူ အ႒ ပစၥယာ မဟေတာ ဘူမိစာလႆ ပါတုဘာဝါယာတိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ သုခုေမာ ဒုႏၷိေဝဌိေယာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၉) အႏၶကရေဏာ ေစဝ ဂမ႓ီေရာ စ၊ ေသာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေနေသာ အေညန ဣတၱရပေညန သကၠာ ဝိသေဇၨတုံ အညၾတ တဝါဒိေသန ဗုဒၶိမတာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ -- 'အ႒ိေမ၊ ဘိကၡေဝ၊ ေဟတူ အ႒ ပစၥယာ မဟေတာ ဘူမိစာလႆ ပါတုဘာဝါယာ'တိ။ ယံ ေဝႆႏၲေရန ရညာ မဟာဒါေန ဒီယမာေန သတၱကၡတၱဳံ မဟာပထဝီ ကမၸိတာ၊ တၪၥ ပန အကာလိကံ ကဒါစုပၸတၱိကံ အ႒ဟိ ေဟတူဟိ ဝိပၸမုတၱံ၊ တသၼာ အဂဏိတံ အ႒ဟိ ေဟတူဟိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ေလာေက တေယာ ေယဝ ေမဃာ ဂဏီယႏၲိ ဝႆိေကာ ေဟမႏၲိေကာ ပါဝုသေကာတိ။ ယဒိ ေတ မုၪၥိတြာ အေညာ ေမေဃာ ပဝႆတိ၊ န ေသာ ေမေဃာ ဂဏီယတိ သမၼေတဟိ ေမေဃဟိ၊ အကာလေမေဃာေတြဝ သခႍ ဂစၧတိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေဝႆႏၲေရန ရညာ မဟာဒါေန ဒီယမာေန ယံ သတၱကၡတၱဳံ မဟာပထဝီ ကမၸိတာ၊ အကာလိကံ ဧတံ ကဒါစုပၸတၱိကံ အ႒ဟိ ေဟတူဟိ ဝိပၸမုတၱံ၊ န တံ ဂဏီယတိ အ႒ဟိ ေဟတူဟိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဟိမဝႏၲာ ပဗၺတာ ပၪၥ နဒိသတာနိ သႏၵႏၲိ၊ ေတသံ၊ မဟာရာဇ၊ ပၪၥႏၷံ နဒိသတာနံ ဒေသဝ နဒိေယာ နဒိဂဏနာယ ဂဏီယႏၲိ။ ေသယ်ထီဒံ၊ ဂဂၤါ ယမုနာ အစိရဝတီ သရဘူ မဟီ သိႏၶဳ သရႆတီ ေဝၾတဝတီ ဝီတံသာ စႏၵဘာဂါတိ၊ အဝေသသာ နဒိေယာ နဒိဂဏနာယ အဂဏိတာ။ ကႎ ကာရဏာ? န တာ နဒိေယာ ဓုဝသလိလာ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေဝႆႏၲေရန ရညာ မဟာဒါေန ဒီယမာေန ယံ သတၱကၡတၱဳံ မဟာပထဝီ ကမၸိတာ၊ အကာလိကံ ဧတံ ကဒါစုပၸတၱိကံ အ႒ဟိ ေဟတူဟိ ဝိပၸမုတၱံ၊ န တံ ဂဏီယတိ အ႒ဟိ ေဟတူဟိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ရေညာ သတမၸိ ဒြိသတမၸိ တိသတမၸိ အမစၥာ ေဟာႏၲိ၊ ေတသံ ဆ ေယဝ ဇနာ အမစၥဂဏနာယ ဂဏီယႏၲိ။ ေသယ်ထီဒံ၊ ေသနာပတိ ပုေရာဟိေတာ အကၡဒေႆာ ဘ႑ာဂါရိေကာ ဆတၱဂၢါဟေကာ ခဂၢဂၢါဟေကာ။ ဧေတ ေယဝ အမစၥဂဏနာယ ဂဏီယႏၲိ။ ကႎ ကာရဏာ? ယုတၱတၱာ ရာဇဂုေဏဟိ၊ အဝေသသာ အဂဏိတာ၊ သေဗၺ အမစၥာေတြဝ သခႍ ဂစၧႏၲိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေဝႆႏၲေရန ရညာ မဟာဒါေန ဒီယမာေန ယံ သတၱကၡတၱဳံ မဟာပထဝီ ကမၸိတာ၊ အကာလိကံ ဧတံ ကဒါစုပၸတၱိကံ အ႒ဟိ ေဟတူဟိ ဝိပၸမုတၱံ၊ န တံ ဂဏီယတိ အ႒ဟိ ေဟတူဟိ။
 ''သုယ်တိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၂ဝ) ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဧတရဟိ ဇိနသာသေန ကတာဓိကာရာနံ ဒိ႒ဓမၼသုခေဝဒနီယကမၼံ၊ ကိတၱိ စ ေယသံ အဗ႓ဳဂၢတာ ေဒဝမႏုေႆသူ''တိ? ''အာမ၊ ဘေႏၲ၊ သုယ်တိ ဧတရဟိ ဇိနသာသေန ကတာဓိကာရာနံ ဒိ႒ဓမၼသုခေဝဒနီယကမၼံ၊ ကိတၱိ စ ေယသံ အဗ႓ဳဂၢတာ ေဒဝမႏုေႆသု သတၱ ဇနာတိ''။ ''ေက စ ေတ၊ မဟာရာဇာ''တိ? ''သုမေနာ စ၊ ဘေႏၲ၊ မာလာကာေရာ၊ ဧကသာဋေကာ စ ျဗာဟၼေဏာ၊ ပုေဏၰာ စ ဘတေကာ၊ မလႅိကာ စ ေဒဝီ၊ ေဂါပါလမာတာ စ ေဒဝီ၊ သုပၸိယာ စ ဥပါသိကာ၊ ပုဏၰာ စ ဒါသီတိ ဣေမ သတၱ ဒိ႒ဓမၼသုခေဝဒနီယာ သတၱာ၊ ကိတၱိ စ ဣေမသံ အဗ႓ဳဂၢတာ ေဒဝမႏုေႆသူ''တိ။
 ''အပေရပိ သုယ်ႏၲိ ႏု ေခါ အတီေတ မာႏုသေကေနဝ သရီရေဒေဟန တိဒသဘဝနံ ဂတာ''တိ? ''အာမ၊ ဘေႏၲ၊ သုယ်ႏၲီ''တိ။ ''ေက စ ေတ၊ မဟာရာဇာ''တိ? ''ဂုတၱိေလာ စ ဂႏၶေဗၺာ၊ သာဓီေနာ စ ရာဇာ၊ နိမိ စ ရာဇာ၊ မႏၶာတာ စ ရာဇာတိ ဣေမ စတုေရာ ဇနာ သုယ်ႏၲိ၊ ေတေနဝ မာႏုသေကန သရီရေဒေဟန တိဒသဘဝနံ ဂတာ''တိ။ ''သုစိရမၸိ ကတံ သုယ်တိ သုကတဒုကၠဋႏၲိ? သုတပုဗၺံ ပန တယာ၊ မဟာရာဇ၊ အတီေတ ဝါ အဒၶါေန ဝတၱမာေန ဝါ အဒၶါေန ဣတၳႏၷာမႆ ဒါေန ဒီယမာေန သကႎ ဝါ ဒြိကၡတၱဳံ ဝါ တိကၡတၱဳံ ဝါ မဟာပထဝီ ကမၸိတာ''တိ? ''န ဟိ ဘေႏၲ''တိ။ ''အတၳိ ေမ၊ မဟာရာဇ၊ အာဂေမာ အဓိဂေမာ ပရိယတၱိ သဝနံ သိကၡာဗလံ သုႆူသာ ပရိပုစၧာ အာစရိယုပါသနံ၊ မယာပိ န သုတပုဗၺံ 'ဣတၳႏၷာမႆ ဒါေန ဒီယမာေန သကႎ ဝါ ဒြိကၡတၱဳံ ဝါ တိကၡတၱဳံ ဝါ မဟာပထဝီ ကမၸိတာ'တိ ဌေပတြာ ေဝႆႏၲရႆ ရာဇဝသဘႆ ဒါနဝရံ။ ဘဂဝေတာ စ၊ မဟာရာဇ၊ ကႆပႆ၊ ဘဂဝေတာ စ သက်မုနိေနာတိ ဒြိႏၷံ ဗုဒၶါနံ အႏၲေရ ဂဏနပထံ ဝီတိဝတၱာ ဝႆေကာဋိေယာ အတိကၠႏၲာ၊ တတၳပိ ေမ သဝနံ နတၳိ 'ဣတၳႏၷာမႆ ဒါေန ဒီယမာေန သကႎ ဝါ ဒြိကၡတၱဳံ ဝါ တိကၡတၱဳံ ဝါ မဟာပထဝီ ကမၸိတာ'တိ။ န၊ မဟာရာဇ၊ တာဝတေကန ဝီရိေယန တာဝတေကန ပရကၠေမန မဟာပထဝီ ကမၸတိ၊ ဂုဏဘာရဘရိတာ၊ မဟာရာဇ၊ သဗၺေသာေစယ်ကိရိယဂုဏဘာရဘရိတာ ဓာေရတုံ န ဝိသဟႏၲီ မဟာပထဝီ စလတိ ကမၸတိ ပေဝဓတိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ သကဋႆ အတိဘာရဘရိတႆ နာဘိေယာ စ ေနမိေယာ စ ဖလႏၲိ အေကၡာ ဘိဇၨတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ သဗၺေသာေစယ်ကိရိယဂုဏဘာရဘရိတာ မဟာပထဝီ ဓာေရတုံ န ဝိသဟႏၲီ စလတိ ကမၸတိ ပေဝဓတိ။
 ''ယထာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၁) ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဂဂနံ အနိလဇလေဝဂသၪၧာဒိတံ ဥႆႏၷဇလဘာရဘရိတံ အတိဝါေတန ဖုဋိတတၱာ နဒတိ ရဝတိ ဂဠဂဠာယတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ မဟာပထဝီ ရေညာ ေဝႆႏၲရႆ ဒါနဗလဝိပုလဥႆႏၷဘာရဘရိတာ ဓာေရတုံ န ဝိသဟႏၲီ စလတိ ကမၸတိ ပေဝဓတိ။ န ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ရေညာ ေဝႆႏၲရႆ စိတၱံ ရာဂဝေသန ပဝတၱတိ၊ န ေဒါသဝေသန ပဝတၱတိ၊ န ေမာဟဝေသန ပဝတၱတိ၊ န မာနဝေသန ပဝတၱတိ၊ န ဒိ႒ိဝေသန ပဝတၱတိ၊ န ကိေလသဝေသန ပဝတၱတိ၊ န ဝိတကၠဝေသန ပဝတၱတိ၊ န အရတိဝေသန ပဝတၱတိ၊ အထ ေခါ ဒါနဝေသန ဗဟုလံ ပဝတၱတိ 'ကိႏၲိ အနာဂတာ ယာစကာ မမ သႏၲိေက အာဂေစၧယ်ဳံ၊ အာဂတာ စ ယာစကာ ယထာကာမံ လဘိတြာ အတၱမနာ ဘေဝယ်ဳ'ႏၲိ သတတံ သမိတံ ဒါနံ ပတိ မာနသံ ဌပိတံ ေဟာတိ။ ရေညာ၊ မဟာရာဇ၊ ေဝႆႏၲရႆ သတတံ သမိတံ ဒသသု ဌာေနသု မာနသံ ဌပိတံ ေဟာတိ ဒေမ သေမ ခႏၲိယံ သံဝေရ ယေမ နိယေမ အေကၠာေဓ အဝိဟႎသာယံ သေစၥ ေသာေစေယ်။ ရေညာ၊ မဟာရာဇ၊ ေဝႆႏၲရႆ ကာေမသနာ ပဟီနာ၊ ဘေဝသနာ ပဋိပၸႆဒၶါ၊ ျဗဟၼစရိေယသနာယ ေယဝ ဥႆုကၠံ အာပေႏၷာ၊ ရေညာ၊ မဟာရာဇ၊ ေဝႆႏၲရႆ အတၱရကၡာ [မူကြဲ-ပရရကၡာယ (သီ၊ ပီ၊)] ပဟီနာ၊ သဗၺသတၱရကၡာယ ဥႆုကၠံ အာပေႏၷာ 'ကိႏၲိ ဣေမ သတၱာ သမဂၢါ အႆု အေရာဂါ သဓနာ ဒီဃာယုကာ'တိ ဗဟုလံ ေယဝ မာနသံ ပဝတၱတိ။ ဒဒမာေနာ စ၊ မဟာရာဇ၊ ေဝႆႏၲေရာ ရာဇာ တံ ဒါနံ န ဘဝသမၸတၱိေဟတု ေဒတိ၊ န ဓနေဟတု ေဒတိ၊ န ပဋိဒါနေဟတု ေဒတိ၊ န ဥပလာပနေဟတု ေဒတိ၊ န အာယုေဟတု ေဒတိ၊ န ဝဏၰေဟတု ေဒတိ၊ န သုခေဟတု ေဒတိ၊ န ဗလေဟတု ေဒတိ၊ န ယသေဟတု ေဒတိ၊ န ပုတၱေဟတု ေဒတိ၊ န ဓီတုေဟတု ေဒတိ၊ အထ ေခါ သဗၺညဳတဉာဏေဟတု သဗၺညဳတဉာဏရတနႆ ကာရဏာ ဧဝ႐ူေပ အတုလဝိပုလာႏုတၱေရ ဒါနဝေရ အဒါသိ၊ သဗၺညဳတံ ပေတၱာ စ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ --
 '''ဇာလႎ ကဏွာဇိနံ ဓီတံ၊ မဒၵိေဒဝႎ ပတိဗၺတံ။
 စဇမာေနာ န စိေႏၲသႎ၊ ေဗာဓိယာ ေယဝ ကာရဏာ'တိ။
 ''ေဝႆႏၲေရာ၊ မဟာရာဇ၊ ရာဇာ အေကၠာေဓန ေကာဓံ ဇိနာတိ၊ အသာဓုံ သာဓုနာ ဇိနာတိ၊ ကဒရိယံ ဒါေနန ဇိနာတိ၊ အလိကဝါဒိနံ သေစၥန ဇိနာတိ၊ သဗၺံ အကုသလံ ကုသေလန ဇိနာတိ။ တႆ ဧဝံ ဒဒမာနႆ ဓမၼာႏုဂတႆ ဓမၼသီသကႆ [မူကြဲ-ဓမၼာသီသကႆ (က၊)] ဒါနနိႆႏၵဗလဝ [မူကြဲ-ဒါနနိႆႏၵဗလ (သီ၊ ပီ၊)] ဝီရိယဝိပုလဝိပၹာေရန ေဟ႒ာ မဟာဝါတာ သၪၥလႏၲိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၂) သဏိကံ သဏိကံ သကႎ သကႎ အာကုလာကုလာ ဝါယႏၲိ ၾသနမႏၲိ ဥႏၷမႏၲိ ဝိနမႏၲိ၊ ဆိႏၷပတၱပါဒပါ [မူကြဲ-သီႏၷပၸတၱပါဒပါ (သီ၊)] ပပတႏၲိ၊ ဂုမၺံ ဂုမၺံ ဝလာဟကာ ဂဂေန သႏၶာဝႏၲိ၊ ရေဇာသၪၥိတာ ဝါတာ ဒါ႐ုဏာ ေဟာႏၲိ၊ ဂဂနံ ဥပၸီဠိတာ ဝါတာ ဝါယႏၲိ၊ သဟသာ ဓမဓမာယႏၲိ၊ မဟာဘီေမာ သေဒၵါ နိစၧရတိ၊ ေတသု ဝါေတသု ကုပိေတသု ဥဒကံ သဏိကံ သဏိကံ စလတိ၊ ဥဒေက စလိေတ ခုဗ႓ႏၲိ မစၧကစၧပါ၊ ယမကယမကာ ဦမိေယာ ဇာယႏၲိ၊ ဇလစရာ သတၱာ တသႏၲိ၊ ဇလဝီစိ ယုဂနေဒၶါ ဝတၱတိ၊ ဝီစိနာေဒါ ပဝတၱတိ၊ ေဃာရာ ဗုဗၺဳဠာ [မူကြဲ-ပုဗၺဳဠာ (က၊)] ဥ႒ဟႏၲိ၊ ေဖဏမာလာ ဘဝႏၲိ၊ ဥတၱရတိ မဟာသမုေဒၵါ၊ ဒိသာဝိဒိသံ ဓာဝတိ ဥဒကံ၊ ဥဒၶံေသာတပဋိေသာတမုခါ သႏၵႏၲိ သလိလဓာရာ၊ တသႏၲိ အသုရာ ဂ႐ုဠာ နာဂါ ယကၡာ၊ ဥဗၺိဇၨႏၲိ 'ကႎ ႏု ေခါ၊ ကထံ ႏု ေခါ၊ သာဂေရာ ဝိပရိဝတၱတီ'တိ၊ ဂမနပထေမသႏၲိ ဘီတစိတၱာ၊ ခုဘိေတ လုဠိေတ ဇလဓာေရ ပကမၸတိ မဟာပထဝီ သနဂါ သသာဂရာ၊ ပရိဝတၱတိ သိေန႐ုဂိရိ ကူဋေသလသိခေရာ ဝိနမမာေနာ ေဟာတိ၊ ဝိမနာ ေဟာႏၲိ အဟိနကုလဗိဠာရေကာ႒ဳကသူကရမိဂပကၡိေနာ၊ ႐ုဒႏၲိ ယကၡာ အေပၸသကၡာ၊ ဟသႏၲိ ယကၡာ မေဟသကၡာ ကမၸမာနာယ မဟာပထဝိယာ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မဟတိ မဟာပရိေယာေဂ ဥဒၶနဂေတ ဥဒကသမၸဳေဏၰ အာကိဏၰတ႑ဳေလ ေဟ႒ေတာ အဂၢိ ဇလမာေနာ ပဌမံ တာဝ ပရိေယာဂံ သႏၲာေပတိ၊ ပရိေယာေဂါ သႏၲေတၱာ ဥဒကံ သႏၲာေပတိ၊ ဥဒကံ သႏၲတၱံ တ႑ဳလံ သႏၲာေပတိ၊ တ႑ဳလံ သႏၲတၱံ ဥမၼဳဇၨတိ နိမုဇၨတိ၊ ဗုဗၺဳဠကဇာတံ ေဟာတိ၊ ေဖဏမာလာ ဥတၱရတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေဝႆႏၲေရာ ရာဇာ ယံ ေလာေက ဒုစၥဇံ၊ တံ စဇိ၊ တႆ တံ ဒုစၥဇံ စဇႏၲႆ ဒါနႆ သဘာဝနိႆေႏၵန ေဟ႒ာ မဟာဝါတာ ဓာေရတုံ န ဝိသဟႏၲာ ပရိကုပၸႎသု [မူကြဲ-ပရိကမၸႎသု (က)] မဟာဝါေတသု ပရိကုပိေတသု [မူကြဲ-ပရိခုဗ႓ိေတသု (သ်ာ၊)] ဥဒကံ ကမၸိ၊ ဥဒေက ကမၸိေတ မဟာပထဝီ ကမၸိ၊ ဣတိ တဒါ မဟာဝါတာ စ ဥဒကၪၥ မဟာပထဝီ စာတိ ဣေမ တေယာ ဧကမနာ ဝိယ အေဟသုံ မဟာဒါနနိႆေႏၵန ဝိပုလဗလဝီရိေယန နေတၳဒိေသာ၊ မဟာရာဇ၊ အညႆ ဒါနာႏုဘာေဝါ၊ ယထာ ေဝႆႏၲရႆ ရေညာ မဟာဒါနာႏုဘာေဝါ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မဟိယာ ဗဟုဝိဓာ မဏေယာ ဝိဇၨႏၲိ။ ေသယ်ထီဒံ၊ ဣႏၵနီေလာ မဟာနီေလာ ေဇာတိရေသာ ေဝဠဳရိေယာ ဥမၼာပုေပၹါ သိရီသပုေပၹါ မေနာဟေရာ သူရိယကေႏၲာ စႏၵကေႏၲာ ဝဇိေရာ ခေဇၨာပနေကာ ဖုႆရာေဂါ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၃) ေလာဟိတေဂၤါ မသာရဂေလႅာတိ၊ ဧေတ သေဗၺ အတိကၠမၼ စကၠဝတၱိမဏိ အဂၢမကၡာယတိ၊ စကၠဝတၱိမဏိ၊ မဟာရာဇ၊ သမႏၲာ ေယာဇနံ ၾသဘာေသတိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ယံ ကိၪၥိ မဟိယာ ဒါနံ ဝိဇၨတိ အပိ အသဒိသဒါနံ ပရမံ၊ တံ သဗၺံ အတိကၠမၼ ေဝႆႏၲရႆ ရေညာ မဟာဒါနံ အဂၢမကၡာယတိ၊ ေဝႆႏၲရႆ၊ မဟာရာဇ၊ ရေညာ မဟာဒါေန ဒီယမာေန သတၱကၡတၱဳံ မဟာပထဝီ ကမၸိတာ''တိ။
 ''အစၧရိယံ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဗုဒၶါနံ၊ အဗ႓ဳတံ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဗုဒၶါနံ၊ ယံ တထာဂေတာ ေဗာဓိသေတၱာ သမာေနာ အသေမာ ေလာေကန ဧဝံခႏၲိ ဧဝံစိေတၱာ ဧဝံအဓိမုတၱိ ဧဝံအဓိပၸါေယာ၊ ေဗာဓိသတၱာနံ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ပရကၠေမာ ဒကၡာပိေတာ၊ ပါရမီ စ ဇိနာနံ ဘိေယ်ာ ၾသဘာသိတာ၊ စရိယံ စရေတာပိ တာဝ တထာဂတႆ သေဒဝေက ေလာေက ေသ႒ဘာေဝါ အႏုဒႆိေတာ။ သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေထာမိတံ ဇိနသာသနံ၊ ေဇာတိတာ ဇိနပါရမီ၊ ဆိေႏၷာ တိတၳိယာနံ ဝါဒဂဏိၭ၊ ဘိေႏၷာ ပရာပဝါဒကုေမ႓ာ [မူကြဲ-ဂုေမၺာ တယာ ဝိဒၶံသိေတာ (သ်ာ)] ပေဥႇာ ဂမ႓ီေရာ ဥတၱာနီကေတာ၊ ဂဟနံ အဂဟနံ ကတံ၊ သမၼာ လဒၶံ ဇိနပုတၱာနံ နိဗၺာဟနံ [မူကြဲ-နိဗၺာယနံ (က)] ဧဝေမတံ ဂဏိဝရပဝရ တထာ သမၸဋိစၧာမာ''တိ။
ပထဝိစလနပေဥႇာ စတုေတၳာ။
၅။ သိဝိရာဇစကၡဳဒါနပေဥႇာ
 ၅။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တုေမွ ဧဝံ ဘဏထ 'သိဝိရာေဇန ယာစကႆ စကၡဴနိ ဒိႏၷာနိ၊ အႏၶႆ သေတာ ပုန ဒိဗၺစကၡဴနိ ဥပၸႏၷာနီ'တိ၊ ဧတမၸိ ဝစနံ သကသဋံ သနိဂၢဟံ သေဒါသံ 'ေဟတုသမုဂၣါေတ အေဟတုသၼႎ အဝတၳဳသၼႎ နတၳိ ဒိဗၺစကၡဳႆ ဥပၸါေဒါ'တိ သုေတၱ ဝုတၱံ၊ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ သိဝိရာေဇန ယာစကႆ စကၡဴနိ ဒိႏၷာနိ၊ ေတန ဟိ 'ပုန ဒိဗၺစကၡဴနိ ဥပၸႏၷာနီ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ၊ ယဒိ ဒိဗၺစကၡဴနိ ဥပၸႏၷာနိ၊ ေတန ဟိ 'သိဝိရာေဇန ယာစကႆ စကၡဴနိ ဒိႏၷာနီ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တမၸိ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ ဂဏိၭေတာပိ ဂဏိၭတေရာ ေဝဌေတာပိ ေဝဌတေရာ ဂဟနေတာပိ ဂဟနတေရာ၊ ေသာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ တတၳ ဆႏၵမဘိဇေနဟိ နိဗၺာဟနာယ ပရဝါဒါနံ နိဂၢဟာယာ''တိ။
 ''ဒိႏၷာနိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၂၄၊ မဟာရာဇ၊ သိဝိရာေဇန ယာစကႆ စကၡဴနိ၊ တတၳ မာ ဝိမတႎ ဥပၸါေဒဟိ၊ ပုန ဒိဗၺာနိ စ စကၡဴနိ ဥပၸႏၷာနိ၊ တတၳာပိ မာ ဝိမတႎ ဇေနဟီ''တိ။ ''အပိ ႏု ေခါ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေဟတုသမုဂၣါေတ အေဟတုသၼႎ အဝတၳဳသၼႎ ဒိဗၺစကၡဳ ဥပၸဇၨတီ''တိ? ''န ဟိ၊ မဟာရာဇာ''တိ။ ''ကႎ ပန၊ ဘေႏၲ၊ ဧတၳ ကာရဏံ၊ ေယန ကာရေဏန ေဟတုသမုဂၣါေတ အေဟတုသၼႎ အဝတၳဳသၼႎ ဒိဗၺစကၡဳ ဥပၸဇၨတိ၊ ဣဃၤ တာဝ ကာရေဏန မံ သညာေပဟီ''တိ?
 ''ကႎ ပန၊ မဟာရာဇ၊ အတၳိ ေလာေက သစၥံ နာမ၊ ေယန သစၥဝါဒိေနာ သစၥကိရိယံ ကေရာႏၲီ''တိ? ''အာမ၊ ဘေႏၲ၊ အတၳိ ေလာေက သစၥံ နာမ၊ သေစၥန၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ သစၥဝါဒိေနာ သစၥကိရိယံ ကတြာ ေဒဝံ ဝႆာေပႏၲိ၊ အဂၢႎ နိဗၺာေပႏၲိ၊ ဝိသံ ပဋိဟနႏၲိ၊ အညမၸိ ဝိဝိဓံ ကတၱဗၺံ ကေရာႏၲီ''တိ။ ''ေတန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ယုဇၨတိ သေမတိ သိဝိရာဇႆ သစၥဗေလန ဒိဗၺစကၡဴနိ ဥပၸႏၷာနီတိ၊ သစၥဗေလန၊ မဟာရာဇ၊ အဝတၳဳသၼႎ ဒိဗၺစကၡဳ ဥပၸဇၨတိ၊ သစၥံ ေယဝ တတၳ ဝတၳဳ ဘဝတိ ဒိဗၺစကၡဳႆ ဥပၸါဒါယ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ေယ ေကစိ သတၱာ သစၥမႏုဂါယႏၲိ 'မဟာေမေဃာ ပဝႆတူ'တိ၊ ေတသံ သဟ သစၥမႏုဂီေတန မဟာေမေဃာ ပဝႆတိ၊ အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ အတၳိ အာကာေသ ဝႆေဟတု သႏၷိစိေတာ 'ေယန ေဟတုနာ မဟာေမေဃာ ပဝႆတီ'''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ သစၥံ ေယဝ တတၳ ေဟတု ဘဝတိ မဟေတာ ေမဃႆ ပဝႆနာယာ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ နတၳိ တႆ ပကတိေဟတု၊ သစၥံ ေယေဝတၳ ဝတၳဳ ဘဝတိ ဒိဗၺစကၡဳႆ ဥပၸါဒါယာတိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ေယ ေကစိ သတၱာ သစၥမႏုဂါယႏၲိ 'ဇလိတပဇၨလိတမဟာအဂၢိကၡေႏၶာ ပဋိနိဝတၱတူ'တိ၊ ေတသံ သဟ သစၥမႏုဂီေတန ဇလိတပဇၨလိတမဟာအဂၢိကၡေႏၶာ ခေဏန ပဋိနိဝတၱတိ။ အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ အတၳိ တသၼႎ ဇလိတပဇၨလိေတ မဟာအဂၢိကၡေႏၶ ေဟတု သႏၷိစိေတာ 'ေယန ေဟတုနာ ဇလိတပဇၨလိတမဟာအဂၢိကၡေႏၶာ ခေဏန ပဋိနိဝတၱတီ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ သစၥံ ေယဝ တတၳ ဝတၳဳ ေဟာတိ တႆ ဇလိတပဇၨလိတႆ မဟာအဂၢိကၡႏၶႆ ခေဏန ပဋိနိဝတၱနာယာ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ နတၳိ တႆ ပကတိေဟတု၊ သစၥံ ေယေဝတၳ ဝတၳဳ ဘဝတိ ဒိဗၺစကၡဳႆ ဥပၸါဒါယာတိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ေယ ေကစိ သတၱာ သစၥမႏုဂါယႏၲိ 'ဝိသံ ဟလာဟလံ အဂဒံ ဘဝတူ'တိ။ ေတသံ သဟ သစၥမႏုဂီေတန ဝိသံ ဟလာဟလံ ခေဏန (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၅) အဂဒံ ဘဝတိ၊ အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ အတၳိ တသၼႎ ဟလာဟလဝိေသ ေဟတု သႏၷိစိေတာ 'ေယန ေဟတုနာ ဝိသံ ဟလာဟလံ ခေဏန အဂဒံ ဘဝတီ'''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ သစၥံ ေယဝ တတၳ ေဟတု ဘဝတိ ဝိသႆ ဟလာဟလႆ ခေဏန ပဋိဃာတာယာ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဝိနာ ပကတိေဟတုံ သစၥံ ေယေဝတၳ ဝတၳဳ ဘဝတိ ဒိဗၺစကၡဳႆ ဥပၸါဒါယာတိ။
 ''စတုႏၷမၸိ၊ မဟာရာဇ၊ အရိယသစၥာနံ ပဋိေဝဓာယ နတၳညံ ဝတၳဳ၊ သစၥံ ဝတၳဳံ ကတြာ စတၱာရိ အရိယသစၥာနိ ပဋိဝိဇၩႏၲီတိ။ အတၳိ၊ မဟာရာဇ၊ စီနဝိသေယ စီနရာဇာ၊ ေသာ မဟာသမုေဒၵ ကီဠိတုကာေမာ [မူကြဲ-ဗလႎ ကာတုကာေမာ (သီ၊ ပီ၊)] စတုမာေသ စတုမာေသ သစၥကိရိယံ ကတြာ သဟ ရေထန အေႏၲာမဟာသမုေဒၵ ေယာဇနံ ပဝိသတိ၊ တႆ ရထသီသႆ ပုရေတာ ပုရေတာ မဟာဝါရိကၡေႏၶာ ပဋိကၠမတိ၊ နိကၡႏၲႆ ပုန ၾသတၳရတိ၊ အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေသာ မဟာသမုေဒၵါ သေဒဝမႏုေႆနပိ ေလာေကန ပကတိကာယဗေလန သကၠာ ပဋိကၠမာေပတု''ႏၲိ? ''အတိပရိတၱေကပိ၊ ဘေႏၲ၊ တဠာေက ဥဒကံ န သကၠာ သေဒဝမႏုေႆနပိ ေလာေကန ပကတိကာယဗေလန ပဋိကၠမာေပတုံ၊ ကႎ ပန မဟာသမုေဒၵ ဥဒက''ႏၲိ? ''ဣမိနာပိ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရေဏန သစၥဗလံ ဉာတဗၺံ 'နတၳိ တံ ဌာနံ၊ ယံ သေစၥန န ပတၱဗၺ'ႏၲိ။
 ''နဂေရ၊ မဟာရာဇ၊ ပါဋလိပုေတၱ အေသာေကာ ဓမၼရာဇာ သေနဂမဇာနပဒအမစၥဘဋဗလမဟာမေတၱဟိ ပရိဝုေတာ ဂဂႍ နဒႎ [မူကြဲ-ဂဂၤါနဒႎ (သီ၊)] နဝသလိလသမၸဳဏၰံ သမတိတၳိကံ သမ႓ရိတံ ပၪၥေယာဇနသတာယာမံ ေယာဇနပုထုလံ သႏၵမာနံ ဒိသြာ အမေစၥ ဧဝမာဟ 'အတၳိ ေကာစိ၊ ဘေဏ၊ သမေတၳာ၊ ေယာ ဣမံ မဟာဂဂႍ ပဋိေသာတံ သႏၵာေပတု'ႏၲိ။ အမစၥာ အာဟံသု 'ဒုကၠရံ ေဒဝါ'တိ။
 ''တသၼႎ ေယဝ ဂဂၤါကူေလ ဌိတာ ဗႏၶဳမတီ နာမ ဂဏိကာ အေႆာသိ ရညာ ကိရ ဧဝံ ဝုတၱံ 'သကၠာ ႏု ေခါ ဣမံ မဟာဂဂႍ ပဋိေသာတံ သႏၵာေပတု'ႏၲိ၊ သာ ဧဝမာဟ 'အဟဥႇိ နဂေရ ပါဋလိပုေတၱ ဂဏိကာ ႐ူပူပဇီဝိနီ အႏၲိမဇီဝိကာ၊ မမ တာဝ ရာဇာ သစၥကိရိယံ ပႆတူ'တိ။ အထ သာ သစၥကိရိယံ အကာသိ၊ သဟ တႆာ သစၥကိရိယာယ ခေဏန သာ မဟာဂဂၤါ ဂဠဂဠာယႏၲီ ပဋိေသာတံ သႏၵိတၳ မဟေတာ ဇနကာယႆ ပႆေတာ။
 ''အထ ရာဇာ ဂဂၤါယ အာဝ႗ဦမိေဝဂဇနိတံ ဟလာဟလသဒၵံ သုတြာ ဝိမွိေတာ အစၧရိယဗ႓ဳတဇာေတာ အမေစၥ ဧဝမာဟ 'ကိႆာယံ၊ ဘေဏ၊ မဟာဂဂၤါ ပဋိေသာတံ သႏၵတီ'တိ? 'ဗႏၶဳမတီ၊ မဟာရာဇ၊ ဂဏိကာ တဝ ဝစနံ သုတြာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၆) သစၥကိရိယံ အကာသိ၊ တႆာ သစၥကိရိယာယ မဟာဂဂၤါ ဥဒၶံမုခါ သႏၵတီ'တိ။
 ''အထ သံဝိဂၢဟဒေယာ ရာဇာ တုရိတတုရိေတာ သယံ ဂႏ႖ာ တံ ဂဏိကံ ပုစၧိ 'သစၥံ ကိရ၊ ေဇ၊ တယာ သစၥကိရိယာယ အယံ ဂဂၤါ ပဋိေသာတံ သႏၵာပိတာ'တိ? 'အာမ ေဒဝါ'တိ။ ရာဇာ အာဟ 'ကႎ ေတ တတၳ ဗလံ အတၳိ၊ ေကာ ဝါ ေတ ဝစနံ အာဒိယတိ အႏုမၼေတၱာ၊ ေကန တြံ ဗေလန ဣမံ မဟာဂဂႍ ပဋိေသာတံ သႏၵာေပသီ'တိ? သာ အာဟ 'သစၥဗေလနာဟံ၊ မဟာရာဇ၊ ဣမံ မဟာဂဂႍ ပဋိေသာတံ သႏၵာေပသိ'ႏၲိ။ ရာဇာ အာဟ 'ကႎ ေတ သစၥဗလံ အတၳိ ေစာရိယာ ဓုတၱိယာ အသတိယာ ဆိႏၷိကာယ ပါပိယာ ဘိႏၷသီလာယ [မူကြဲ-ပါပိကာယ ဘိႏၷသီမာယ (သီ၊)] ဟိရိအတိကၠႏၲိကာယ အႏၶဇနပေလာဘိကာယာ'တိ။ 'သစၥံ၊ မဟာရာဇ၊ တာဒိသိကာ အဟံ၊ တာဒိသိကာယပိ ေမ၊ မဟာရာဇ၊ သစၥကိရိယာ အတၳိ၊ ယာယာဟံ ဣစၧမာနာ သေဒဝကမၸိ ေလာကံ ပရိဝေတၱယ်'ႏၲိ။ ရာဇာ အာဟ 'ကတမာ ပန သာ ေဟာတိ သစၥကိရိယာ၊ ဣဃၤ မံ သာေဝဟီ'တိ။ 'ေယာ ေမ၊ မဟာရာဇ၊ ဓနံ ေဒတိ ခတၱိေယာ ဝါ ျဗာဟၼေဏာ ဝါ ေဝေႆာ ဝါ သုေဒၵါ ဝါ အေညာ ဝါ ေကာစိ၊ ေတသံ သမကံ ေယဝ ဥပ႒ဟာမိ၊ ''ခတၱိေယာ''တိ ဝိေသေသာ နတၳိ၊ ''သုေဒၵါ''တိ အတိမညနာ [မူကြဲ-အတိမညမာေနာ (က၊)] နတၳိ၊ အႏုနယပၸဋိဃဝိပၸမုတၱာ ဓနႆာမိကံ ပရိစရာမိ၊ ဧသာ ေမ ေဒဝ သစၥကိရိယာ၊ ယာယာဟံ ဣမံ မဟာဂဂႍ ပဋိေသာတံ သႏၵာေပသိ'ႏၲိ။
 ''ဣတိပိ၊ မဟာရာဇ၊ သေစၥ ဌိတာ န ကိၪၥိ အတၳံ န ဝိႏၵႏၲိ။ ဒိႏၷာနိ စ၊ မဟာရာဇ၊ သိဝိရာေဇန ယာစကႆ စကၡဴနိ၊ ဒိဗၺစကၡဴနိ စ ဥပၸႏၷာနိ၊ တၪၥ သစၥကိရိယာယ။ ယံ ပန သုေတၱ ဝုတၱံ 'မံသစကၡဳသၼႎ နေ႒ အေဟတုသၼႎ အဝတၳဳသၼႎ နတၳိ ဒိဗၺစကၡဳႆ ဥပၸါေဒါ'တိ။ တံ ဘာဝနာမယံ စကၡဳံ သႏၶာယ ဝုတၱံ၊ ဧဝေမတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဓာေရဟီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ သုနိေဗၺဌိေတာ ပေဥႇာ၊ သုနိဒၵိေ႒ာ နိဂၢေဟာ၊ သုမဒၵိတာ ပရဝါဒါ၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
သိဝိရာဇစကၡဳဒါနပေဥႇာ ပၪၥေမာ။
၆။ ဂဗ႓ာဝကၠႏၲိပေဥႇာ
 ၆။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'တိဏၰံ ေခါ ပန၊ ဘိကၡေဝ၊ သႏၷိပါတာ ဂဗ႓ႆ အဝကၠႏၲိ [မူကြဲ-ဂဗ႓ႆာဝကၠႏၲိ (မ၊ နိ၊ ၁။၄ဝ၈)] ေဟာတိ၊ ဣဓ မာတာပိတေရာ စ သႏၷိပတိတာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၇) ေဟာႏၲိ၊ မာတာ စ ဥတုနီ ေဟာတိ၊ ဂႏၶေဗၺာ စ ပစၥဳပ႒ိေတာ ေဟာတိ၊ ဣေမသံ ေခါ၊ ဘိကၡေဝ၊ တိဏၰံ သႏၷိပါတာ ဂဗ႓ႆ အဝကၠႏၲိ ေဟာတီ'တိ၊ အေသသဝစနေမတံ၊ နိေႆသဝစနေမတံ၊ နိပၸရိယာယဝစနေမတံ၊ အရဟႆဝစနေမတံ၊ သေဒဝမႏုႆာနံ မေဇၩ နိသီဒိတြာ ဘဏိတံ၊ အယၪၥ ဒြိႏၷံ သႏၷိပါတာ ဂဗ႓ႆ အဝကၠႏၲိ ဒိႆတိ၊ ဒုကူေလန တာပေသန ပါရိကာယ တာပသိယာ ဥတုနိကာေလ ဒကၡိေဏန ဟတၳဂၤုေ႒န နာဘိ ပရာမ႒ာ၊ တႆ ေတန နာဘိပရာမသေနန သာမကုမာေရာ နိဗၺေတၱာ။ မာတေဂၤနာပိ ဣသိနာ ျဗာဟၼဏကညာယ ဥတုနိကာေလ ဒကၡိေဏန ဟတၳဂၤုေ႒န နာဘိ ပရာမ႒ာ၊ တႆ ေတန နာဘိပရာမသေနန မ႑ေဗ်ာ နာမ မာဏဝေကာ နိဗၺေတၱာတိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'တိဏၰံ ေခါ ပန၊ ဘိကၡေဝ၊ သႏၷိပါတာ ဂဗ႓ႆ အဝကၠႏၲိ ေဟာတီ'တိ။ ေတန ဟိ သာေမာ စ ကုမာေရာ မ႑ေဗ်ာ စ မာဏဝေကာ ဥေဘာပိ ေတ နာဘိပရာမသေနန နိဗၺတၱာတိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ၊ တထာဂေတန ဘဏိတံ 'သာေမာ စ ကုမာေရာ မ႑ေဗ်ာ စ မာဏဝေကာ နာဘိပရာမသေနန နိဗၺတၱာ''တိ၊ ေတန ဟိ 'တိဏၰံ ေခါ ပန၊ ဘိကၡေဝ၊ သႏၷိပါတာ ဂဗ႓ႆ အဝကၠႏၲိ ေဟာတီ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တမၸိ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ သုဂမ႓ီေရာ သုနိပုေဏာ ဝိသေယာ ဗုဒၶိမႏၲာနံ၊ ေသာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ဆိႏၵ ဝိမတိပထံ၊ ဓာေရဟိ ဉာဏဝရပၸေဇၨာတ''ႏၲိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'တိဏၰံ ေခါ ပန၊ ဘိကၡေဝ၊ သႏၷိပါတာ ဂဗ႓ႆ အဝကၠႏၲိ ေဟာတိ၊ ဣဓ မာတာပိတေရာ စ သႏၷိပတိတာ ေဟာႏၲိ၊ မာတာ စ ဥတုနီ ေဟာတိ၊ ဂႏၶေဗၺာ စ ပစၥဳပ႒ိေတာ ေဟာတိ၊ ဧဝံ တိဏၰံ သႏၷိပါတာ ဂဗ႓ႆ အဝကၠႏၲိ ေဟာတီ'တိ။ ဘဏိတၪၥ 'သာေမာ စ ကုမာေရာ မ႑ေဗ်ာ စ မာဏဝေကာ နာဘိပရာမသေနန နိဗၺတၱာ''တိ။ ''ေတန ဟိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေယန ကာရေဏန ပေဥႇာ သုဝိနိစၧိေတာ ေဟာတိ၊ ေတန ကာရေဏန မံ သညာေပဟီ''တိ။
 ''သုတပုဗၺံ ပန တယာ၊ မဟာရာဇ၊ သံကိေစၥာ စ ကုမာေရာ ဣသိသိေဂၤါ စ တာပေသာ ေထေရာ စ ကုမာရကႆေပါ 'ဣမိနာ နာမ ေတ နိဗၺတၱာ''တိ? ''အာမ၊ ဘေႏၲ၊ သုယ်တိ၊ အဗ႓ဳဂၢတာ ေတသံ ဇာတိ၊ ေဒြ မိဂေဓႏုေယာ တာဝ ဥတုနိကာေလ ဒြိႏၷံ တာပသာနံ ပႆာဝ႒ာနံ အာဂႏ႖ာ သသမ႓ဝံ ပႆာဝံ ပိဝႎသု၊ ေတန ပႆာဝသမ႓ေဝန သံကိေစၥာ စ ကုမာေရာ ဣသိသိေဂၤါ စ တာပေသာ နိဗၺတၱာ။ ေထရႆ ဥဒါယိႆ ဘိကၡဳႏုပႆယံ ဥပဂတႆ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၈) ရတၱစိေတၱန ဘိကၡဳနိယာ အဂၤဇာတံ ဥပနိဇၩာယႏၲႆ သမ႓ဝံ ကာသာေဝ မုစၥိ။ အထ ေခါ အာယသၼာ ဥဒါယိ တံ ဘိကၡဳနႎ ဧတဒေဝါစ 'ဂစၧ ဘဂိနိ၊ ဥဒကံ အာဟရ အႏၲရဝါသကံ ေဓါဝိႆာမီ'တိ။ 'အာဟရယ် အဟေမဝ ေဓါဝိႆာမီ'တိ။ တေတာ သာ ဘိကၡဳနီ ဥတုနိသမေယ တံ သမ႓ဝံ ဧကေဒသံ မုေခန အဂၢေဟသိ၊ ဧကေဒသံ အဂၤဇာေတ ပကၡိပိ၊ ေတန ေထေရာ ကုမာရကႆေပါ နိဗၺေတၱာတိ ဧတံ ဇေနာ အာဟာ''တိ။
 ''အပိ ႏု ေခါ တြံ၊ မဟာရာဇ၊ သဒၵဟသိ တံ ဝစန''ႏၲိ? ''အာမ ဘေႏၲ၊ ဗလဝံ တတၳ မယံ ကာရဏံ ဥပလဘာမ၊ ေယန မယံ ကာရေဏန သဒၵဟာမ 'ဣမိနာ ကာရေဏန နိဗၺတၱာ''တိ။ ''ကႎ ပေနတၳ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရဏ''ႏၲိ? ''သုပရိကမၼကေတ၊ ဘေႏၲ၊ ကလေလ ဗီဇံ နိပတိတြာ ခိပၸံ သံဝိ႐ုဟတီ''တိ။ ''အာမ မဟာရာဇာ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ ဘေႏၲ၊ သာ ဘိကၡဳနီ ဥတုနီ သမာနာ သဏိၭေတ ကလေလ ႐ုဟိေရ ပစၧိႏၷေဝေဂ ဌိတာယ ဓာတုယာ တံ သမ႓ဝံ ဂေဟတြာ တသၼႎ ကလေလ ပကၡိပိ၊ ေတန တႆာ ဂေဗ႓ာ သဏၭာသိ၊ ဧဝံ တတၳ ကာရဏံ ပေစၥမ ေတသံ နိဗၺတၱိယာ''တိ။ ''ဧဝေမတံ၊ မဟာရာဇ၊ တထာ သမၸဋိစၧာမိ၊ ေယာနိပၸေဝေသန ဂေဗ႓ာ သမ႓ဝတီတိ။ သမၸဋိစၧသိ ပန၊ တြံ မဟာရာဇ၊ ေထရႆ ကုမာရကႆပႆ ဂဗ႓ာဝကၠမန''ႏၲိ? ''အာမ ဘေႏၲ''တိ။ ''သာဓု၊ မဟာရာဇ၊ ပစၥာဂေတာသိ မမ ဝိသယံ၊ ဧကဝိေဓနပိ ဂဗ႓ာဝကၠႏၲႎ ကထယေႏၲာ မမာႏုဗလံ ဘဝိႆသိ၊ အထ ယာ ပန တာ ေဒြ မိဂေဓႏုေယာ ပႆာဝံ ပိဝိတြာ ဂဗ႓ံ ပဋိလဘႎသု၊ တာသံ တြံ သဒၵဟသိ ဂဗ႓ႆာဝကၠမန''ႏၲိ? ''အာမ၊ ဘေႏၲ၊ ယံ ကိၪၥိ ဘုတၱံ ပီတံ ခါယိတံ ေလဟိတံ၊ သဗၺံ တံ ကလလံ ၾသသရတိ၊ ဌာနဂတံ ဝုၯိမာပဇၨတိ။ ယထာ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ယာ ကာစိ သရိတာ နာမ၊ သဗၺာ တာ မဟာသမုဒၵံ ၾသသရႏၲိ၊ ဌာနဂတာ ဝုၯိမာပဇၨႏၲိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ယံ ကိၪၥိ ဘုတၱံ ပီတံ ခါယိတံ ေလဟိတံ၊ သဗၺံ တံ ကလလံ ၾသသရတိ၊ ဌာနဂတံ ဝုၯိမာပဇၨတိ၊ ေတနာဟံ ကာရေဏန သဒၵဟာမိ မုခဂေတနပိ ဂဗ႓ႆ အဝကၠႏၲိ ေဟာတီ''တိ။ ''သာဓု၊ မဟာရာဇ၊ ဂါဠႇတရံ ဥပဂေတာသိ မမ ဝိသယံ၊ မုခပါေနနပိ ဒြယသႏၷိပါေတာ ဘဝတိ။ သံကိစၥႆ စ၊ မဟာရာဇ၊ ကုမာရႆ ဣသိသိဂၤႆ စ တာပသႆ ေထရႆ စ ကုမာရကႆပႆ ဂဗ႓ာဝကၠမနံ သမၸဋိစၧသီ''တိ? ''အာမ၊ ဘေႏၲ၊ သႏၷိပါေတာ ၾသသရတီ''တိ။
 ''သာေမာပိ၊ မဟာရာဇ၊ ကုမာေရာ မ႑ေဗ်ာပိ မာဏဝေကာ တီသု သႏၷိပါေတသု အေႏၲာဂဓာ၊ ဧကရသာ ေယဝ ပုရိေမန၊ တတၳ ကာရဏံ ဝကၡာမိ။ ဒုကူေလာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၉) စ၊ မဟာရာဇ၊ တာပေသာ ပါရိကာ စ တာပသီ ဥေဘာပိ ေတ အရညဝါသာ အေဟသုံ ပဝိေဝကာဓိမုတၱာ ဥတၱမတၳဂေဝသကာ၊ တပေတေဇန ယာဝ ျဗဟၼေလာကံ သႏၲာေပသုံ။ ေတသံ တဒါ သေကၠာ ေဒဝါနမိေႏၵာ သာယံ ပါတံ ဥပ႒ာနံ အာဂစၧတိ။ ေသာ ေတသံ ဂ႐ုကတေမတၱတာယ ဥပဓာေရေႏၲာ အဒၵသ အနာဂတမဒၶါေန ဒြိႏၷမၸိ ေတသံ စကၡဴနံ အႏၲရဓာနံ၊ ဒိသြာ ေတ ဧဝမာဟ 'ဧကံ ေမ၊ ေဘာေႏၲာ၊ ဝစနံ ကေရာထ၊ သာဓု ဧကံ ပုတၱံ ဇေနယ်ာထ၊ ေသာ တုမွာကံ ဥပ႒ာေကာ ဘဝိႆတိ အာလမၺေနာ စာ'တိ။ 'အလံ၊ ေကာသိယ၊ မာ ဧဝံ ဘဏီ'တိ။ ေတ တႆ တံ ဝစနံ န သမၸဋိစၧႎသု။ အႏုကမၸေကာ အတၳကာေမာ သေကၠာ ေဒဝါနမိေႏၵာ ဒုတိယမၸိ။ ပ ။ တတိယမၸိ ေတ ဧဝမာဟ 'ဧကံ ေမ၊ ေဘာေႏၲာ၊ ဝစနံ ကေရာထ၊ သာဓု ဧကံ ပုတၱံ ဇေနယ်ာထ၊ ေသာ တုမွာကံ ဥပ႒ာေကာ ဘဝိႆတိ အာလမၺေနာ စာ'တိ။ တတိယမၸိ ေတ အာဟံသု 'အလံ၊ ေကာသိယ၊ မာ တြံ ေခါ အေမွ အနေတၳ နိေယာေဇဟိ၊ ကဒါယံ ကာေယာ န ဘိဇၨိႆတိ၊ ဘိဇၨတု အယံ ကာေယာ ေဘဒနဓေမၼာ၊ ဘိဇၨႏၲိယာပိ ဓရဏိယာ ပတေႏၲပိ ေသလသိခေရ ဖလေႏၲပိ အာကာေသ ပတေႏၲပိ စႏၵိမသူရိေယ ေနဝ မယံ ေလာကဓေမၼဟိ မိႆယိႆာမ၊ မာ တြံ အမွာကံ သမၼဳခဘာဝံ ဥပဂစၧ၊ ဥပဂတႆ ေတ ဧေသာ ဝိႆာေသာ၊ အနတၳစေရာ တြံ မေည'တိ။
 တေတာ သေကၠာ ေဒဝါနမိေႏၵာ ေတသံ မနံ အလဘမာေနာ ဂ႐ုကေတာ ပၪၨလိေကာ ပုန ယာစိ 'ယဒိ ေမ ဝစနံ န ဥႆဟထ ကာတုံ၊ ယဒါ တာပသီ ဥတုနီ ေဟာတိ ပုပၹဝတီ၊ တဒါ တြံ၊ ဘေႏၲ၊ ဒကၡိေဏန ဟတၳဂၤုေ႒န နာဘႎ ပရာမေသယ်ာသိ၊ ေတန သာ ဂဗ႓ံ လစၧတိ၊ သႏၷိပါေတာ ေယေဝသ ဂဗ႓ာဝကၠႏၲိယာ'တိ။ 'သေကၠာမဟံ၊ ေကာသိယ၊ တံ ဝစနံ ကာတုံ၊ န တာဝတေကန အမွာကံ တေပါ ဘိဇၨတိ၊ ေဟာတူ'တိ သမၸဋိစၧႎသု။ တာယ စ ပန ေဝလာယ ေဒဝဘဝေန အတၳိ ေဒဝပုေတၱာ ဥႆႏၷကုသလမူေလာ ခီဏာယုေကာ အာယုကၡယပၸေတၱာ ယဒိစၧကံ သမေတၳာ ၾသကၠမိတုံ အပိ စကၠဝတၱိကုေလပိ။ အထ သေကၠာ ေဒဝါနမိေႏၵာ တံ ေဒဝပုတၱံ ဥပသကၤမိတြာ ဧဝမာဟ 'ဧဟိ ေခါ၊ မာရိသ၊ သုပဘာေတာ ေတ ဒိဝေသာ၊ အတၳသိဒၶိ ဥပဂတာ၊ ယမဟံ ေတ ဥပ႒ာနမာဂမႎ၊ ရမဏီေယ ေတ ၾသကာေသ ဝါေသာ ဘဝိႆတိ၊ ပတိ႐ူေပ ကုေလ ပဋိသႏၶိ ဘဝိႆတိ၊ သုႏၵေရဟိ မာတာပိတူဟိ ဝေၯတေဗၺာ၊ ဧဟိ ေမ ဝစနံ ကေရာဟီ'တိ ယာစိ။ ဒုတိယမၸိ။ ပ ။ တတိယမၸိ ယာစိ သိရသိ ပၪၨလိကေတာ။
 တေတာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၃ဝ ေသာ ေဒဝပုေတၱာ ဧဝမာဟ 'ကတမံ တံ၊ မာရိသ၊ ကုလံ၊ ယံ တြံ အဘိကၡဏံ ကိတၱယသိ ပုနပၸဳန'ႏၲိ။ 'ဒုကူေလာ စ တာပေသာ ပါရိကာ စ တာပသီ'တိ။ ေသာ တႆ ဝစနံ သုတြာ တုေ႒ာ သမၸဋိစၧိ 'သာဓု၊ မာရိသ၊ ေယာ တဝ ဆေႏၵာ၊ ေသာ ေဟာတု၊ အာကခၤမာေနာ အဟံ၊ မာရိသ၊ ပတၳိေတ ကုေလ ဥပၸေဇၨယ်ံ၊ ကိမွိ ကုေလ ဥပၸဇၨာမိ အ႑ေဇ ဝါ ဇလာဗုေဇ ဝါ သံေသဒေဇ ဝါ ၾသပပါတိေက ဝါ'တိ? 'ဇလာဗုဇာယ၊ မာရိသ၊ ေယာနိယာ ဥပၸဇၨာဟီ'တိ။ အထ သေကၠာ ေဒဝါနမိေႏၵာ ဥပၸတၱိဒိဝသံ ဝိဂေဏတြာ ဒုကူလႆ တာပသႆ အာေရာေစသိ 'အသုကသၼႎ နာမ ဒိဝေသ တာပသီ ဥတုနီ ဘဝိႆတိ ပုပၹဝတီ၊ တဒါ တြံ၊ ဘေႏၲ၊ ဒကၡိေဏန ဟတၳဂၤုေ႒န နာဘႎ ပရာမေသယ်ာသီ'တိ။ တသၼႎ၊ မဟာရာဇ၊ ဒိဝေသ တာပသီ စ ဥတုနီ ပုပၹဝတီ အေဟာသိ၊ ေဒဝပုေတၱာ စ တတၳဴပေဂါ ပစၥဳပ႒ိေတာ အေဟာသိ၊ တာပေသာ စ ဒကၡိေဏန ဟတၳဂၤုေ႒န တာပသိယာ နာဘႎ ပရာမသိ၊ ဣတိ ေတ တေယာ သႏၷိပါတာ အေဟသုံ၊ နာဘိပရာမသေနန တာပသိယာ ရာေဂါ ဥဒပါဒိ၊ ေသာ ပနႆာ ရာေဂါ နာဘိပရာမသနံ ပဋိစၥ မာ တြံ သႏၷိပါတံ အဇၩာစာရေမဝ မညိ၊ ဦဟသနမၸိ [မူကြဲ-ဟသနမၸိ (က၊)] သႏၷိပါေတာ၊ ဥလႅပနမၸိ သႏၷိပါေတာ၊ ဥပနိဇၩာယနမၸိ သႏၷိပါေတာ၊ ပုဗၺဘာဂဘာဝေတာ ရာဂႆ ဥပၸါဒါယ အာမသေနန သႏၷိပါေတာ ဇာယတိ၊ သႏၷိပါတာ ၾသကၠမနံ ေဟာတီတိ။
 ''အနဇၩာစာေရပိ၊ မဟာရာဇ၊ ပရာမသေနန ဂဗ႓ာဝကၠႏၲိ ေဟာတိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ အဂၢိ ဇလမာေနာ အပရာမသေနာပိ ဥပဂတႆ သီတံ ဗ်ပဟႏၲိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ အနဇၩာစာေရပိ ပရာမသေနန ဂဗ႓ာဝကၠႏၲိ ေဟာတိ။
 ''စတုႏၷံ၊ မဟာရာဇ၊ ဝေသန သတၱာနံ ဂဗ႓ာဝကၠႏၲိ ေဟာတိ ကမၼဝေသန ေယာနိဝေသန ကုလဝေသန အာယာစနဝေသန၊ အပိ စ သေဗၺေပေတ သတၱာ ကမၼသမ႓ဝါ ကမၼသမု႒ာနာ။
 ''ကထံ၊ မဟာရာဇ၊ ကမၼဝေသန သတၱာနံ ဂဗ႓ာဝကၠႏၲိ ေဟာတိ? ဥႆႏၷကုသလမူလာ၊ မဟာရာဇ၊ သတၱာ ယဒိစၧကံ ဥပၸဇၨႏၲိ ခတၱိယမဟာသာလကုေလ ဝါ ျဗာဟၼဏမဟာသာလကုေလ ဝါ ဂဟပတိမဟာသာလကုေလ ဝါ ေဒေဝသု ဝါ အ႑ဇာယ ဝါ ေယာနိယာ ဇလာဗုဇာယ ဝါ ေယာနိယာ သံေသဒဇာယ ဝါ ေယာနိယာ ၾသပပါတိကာယ ဝါ ေယာနိယာ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိေသာ အေၯာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၁) မဟဒၶေနာ မဟာေဘာေဂါ ပဟူတဇာတ႐ူပရဇေတာ ပဟူတဝိတၱဴပကရေဏာ ပဟူတဓနဓေညာ ပဟူတဉာတိပေကၡာ ဒါသႎ ဝါ ဒါသံ ဝါ ေခတၱံ ဝါ ဝတၳဳံ ဝါ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဇနပဒံ ဝါ ယံ ကိၪၥိ မနသာ အဘိပတၳိတံ၊ ယဒိစၧကံ ဒြိဂုဏတိဂုဏမၸိ ဓနံ ဒတြာ ကိဏာတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဥႆႏၷကုသလမူလာ သတၱာ ယဒိစၧကံ ဥပၸဇၨႏၲိ ခတၱိယမဟာသာလကုေလ ဝါ ျဗာဟၼဏမဟာသာလကုေလ ဝါ ဂဟပတိမဟာသာလကုေလ ဝါ ေဒေဝသု ဝါ အ႑ဇာယ ဝါ ေယာနိယာ ဇလာဗုဇာယ ဝါ ေယာနိယာ သံေသဒဇယ ဝါ ေယာနိယာ ၾသပပါတိကာယ ဝါ ေယာနိယာ။ ဧဝံ ကမၼဝေသန သတၱာနံ ဂဗ႓ာဝကၠႏၲိ ေဟာတိ။
 ''ကထံ ေယာနိဝေသန သတၱာနံ ဂဗ႓ာဝကၠႏၲိ ေဟာတိ? ကုကၠဳဋာနံ၊ မဟာရာဇ၊ ဝါေတန ဂဗ႓ာဝကၠႏၲိ ေဟာတိ။ ဗလာကာနံ ေမဃသေဒၵန ဂဗ႓ာဝကၠႏၲိ ေဟာတိ။ သေဗၺပိ ေဒဝါ အဂဗ႓ေသယ်ကာ သတၱာ ေယဝ၊ ေတသံ နာနာဝေဏၰန ဂဗ႓ာဝကၠႏၲိ ေဟာတိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မႏုႆာ နာနာဝေဏၰန မဟိယာ စရႏၲိ၊ ေကစိ ပုရေတာ ပဋိစၧာေဒႏၲိ၊ ေကစိ ပစၧေတာ ပဋိစၧာေဒႏၲိ၊ ေကစိ နဂၢါ ေဟာႏၲိ၊ ေကစိ ဘ႑ဴ ေဟာႏၲိ ေသတပဋဓရာ၊ ေကစိ ေမာဠိဗဒၶါ ေဟာႏၲိ၊ ေကစိ ဘ႑ဴ ကာသာဝဝသနာ ေဟာႏၲိ၊ ေကစိ ကာသာဝဝသနာ ေမာဠိဗဒၶါ ေဟာႏၲိ၊ ေကစိ ဇဋိေနာ ဝါကစီရဓရာ [မူကြဲ-ဝါကစီရာ (က၊)] ေဟာႏၲိ၊ ေကစိ စမၼဝသနာ ေဟာႏၲိ၊ ေကစိ ရသၼိေယာ နိဝါေသႏၲိ၊ သေဗၺေပေတ မႏုႆာ နာနာဝေဏၰန မဟိယာ စရႏၲိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ သတၱာ ေယဝ ေတ သေဗၺ၊ ေတသံ နာနာဝေဏၰန ဂဗ႓ာဝကၠႏၲိ ေဟာတိ။ ဧဝံ ေယာနိဝေသန သတၱာနံ ဂဗ႓ာဝကၠႏၲိ ေဟာတိ။
 ''ကထံ ကုလဝေသန သတၱာနံ ဂဗ႓ာဝကၠႏၲိ ေဟာတိ? ကုလံ နာမ၊ မဟာရာဇ၊ စတၱာရိ ကုလာနိ အ႑ဇံ ဇလာဗုဇံ သံေသဒဇံ ၾသပပါတိကံ။ ယဒိ တတၳ ဂႏၶေဗၺာ ယေတာ ကုေတာစိ အာဂႏ႖ာ အ႑ေဇ ကုေလ ဥပၸဇၨတိ၊ ေသာ တတၳ အ႑ေဇာ ေဟာတိ။ ပ ။ ဇလာဗုေဇ ကုေလ။ ပ ။ သံေသဒေဇ ကုေလ။ ပ ။ ၾသပပါတိေက ကုေလ ဥပၸဇၨတိ၊ ေသာ တတၳ ၾသပပါတိေကာ ေဟာတိ။ ေတသု ေတသု ကုေလသု တာဒိသာ ေယဝ သတၱာ သမ႓ဝႏၲိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဟိမဝတိ ေန႐ုပဗၺတံ ေယ ေကစိ မိဂပကၡိေနာ ဥေပႏၲိ၊ သေဗၺ ေတ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၂) သကဝဏၰံ ဝိဇဟိတြာ သုဝဏၰဝဏၰာ ေဟာႏၲိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေယာ ေကာစိ ဂႏၶေဗၺာ ယေတာ ကုေတာစိ အာဂႏ႖ာ အ႑ဇံ ေယာနႎ ဥပဂႏ႖ာ သဘာဝဝဏၰံ ဝိဇဟိတြာ အ႑ေဇာ ေဟာတိ။ ပ ။ ဇလာဗုဇံ။ ပ ။ သံေသဒဇံ။ ပ ။ ၾသပပါတိကံ ေယာနႎ ဥပဂႏ႖ာ သဘာဝဝဏၰံ ဝိဇဟိတြာ ၾသပပါတိေကာ ေဟာတိ၊ ဧဝံ ကုလဝေသန သတၱာနံ ဂဗ႓ာဝကၠႏၲိ ေဟာတိ။
 ''ကထံ အာယာစနဝေသန သတၱာနံ ဂဗ႓ာဝကၠႏၲိ ေဟာတိ? ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ကုလံ ေဟာတိ အပုတၱကံ ဗဟုသာပေတယ်ံ သဒၶံ ပသႏၷံ သီလဝႏၲံ ကလ်ာဏဓမၼံ တပနိႆိတံ၊ ေဒဝပုေတၱာ စ ဥႆႏၷကုသလမူေလာ စဝနဓေမၼာ ေဟာတိ။ အထ သေကၠာ ေဒဝါနမိေႏၵာ တႆ ကုလႆ အႏုကမၸာယ တံ ေဒဝပုတၱံ အာယာစတိ 'ပဏိေဓဟိ၊ မာရိသ၊ အသုကႆ ကုလႆ မေဟသိယာ ကုစၧိ'ႏၲိ။ ေသာ တႆ အာယာစနေဟတု တံ ကုလံ ပဏိေဓတိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မႏုႆာ ပုညကာမာ သမဏံ မေနာဘာဝနီယံ အာယာစိတြာ ေဂဟံ ဥပေနႏၲိ၊ အယံ ဥပဂႏ႖ာ သဗၺႆ ကုလႆ သုခါဝေဟာ ဘဝိႆတီတိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ သေကၠာ ေဒဝါနမိေႏၵာ တံ ေဒဝပုတၱံ အာယာစိတြာ တံ ကုလံ ဥပေနတိ။ ဧဝံ အာယာစနဝေသန သတၱာနံ ဂဗ႓ာဝကၠႏၲိ ေဟာတိ။
 ''သာေမာ၊ မဟာရာဇ၊ ကုမာေရာ သေကၠန ေဒဝါနမိေႏၵန အာယာစိေတာ ပါရိကာယ တာပသိယာ ကုစၧႎ ၾသကၠေႏၲာ။ သာေမာ၊ မဟာရာဇ၊ ကုမာေရာ ကတပုေညာ၊ မာတာပိတေရာ သီလဝေႏၲာ ကလ်ာဏဓမၼာ၊ အာယာစေကာ သေကၠာ၊ တိဏၰံ ေစေတာပဏိဓိယာ သာေမာ ကုမာေရာ နိဗၺေတၱာ။ ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ နယကုသေလာ ပုရိေသာ သုကေ႒ အႏူပေခေတၱ ဗီဇံ ေရာေပယ်၊ အပိ ႏု တႆ ဗီဇႆ အႏၲရာယံ ဝိဝေဇၨႏၲႆ ဝုၯိယာ ေကာစိ အႏၲရာေယာ ဘေဝယ်ာ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ နိ႐ုပဃာတံ ဗီဇံ ခိပၸံ သံဝိ႐ုေဟယ်ာ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ သာေမာ ကုမာေရာ မုေတၱာ ဥပၸႏၷႏၲရာေယဟိ တိဏၰံ ေစေတာပဏိဓိယာ နိဗၺေတၱာ။
 ''အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ သုတပုဗၺံ တယာ ဣသီနံ မေနာပေဒါေသန ဣေဒၶါ ဖီေတာ မဟာဇနပေဒါ သဇေနာ သမုစၧိေႏၷာ''တိ? ''အာမ၊ ဘေႏၲ၊ သုယ်တိ။ မဟိယာ ဒ႑ကာရညံ [မူကြဲ-ဒ႑ကီရညံ (မ၊ နိ၊ ၂။၆၅)] မဇၩာရညံ ကာလိဂၤါရညံ မာတဂၤါရညံ၊ သဗၺံ တံ အရညံ အရညဘူတံ၊ သေဗၺေပေတ ဇနပဒါ ဣသီနံ မေနာပေဒါေသန ခယံ ဂတာ''တိ။ ''ယဒိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၃၃၊ မဟာရာဇ၊ ေတသံ မေနာပေဒါေသန သုသမိဒၶါ ဇနပဒါ ဥစၧိဇၨႏၲိ၊ အပိ ႏု ေခါ ေတသံ မေနာပသာေဒန ကိၪၥိ နိဗၺေတၱယ်ာ''တိ? ''အာမ ဘေႏၲ''တိ။ ''ေတန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ သာေမာ ကုမာေရာ တိဏၰံ ဗလဝႏၲာနံ ေစေတာပသာေဒန နိဗၺေတၱာ ဣသိနိမၼိေတာ ေဒဝနိမၼိေတာ ပုညနိမၼိေတာတိ။ ဧဝေမတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဓာေရဟိ။
 ''တေယာေမ၊ မဟာရာဇ၊ ေဒဝပုတၱာ သေကၠန ေဒဝါနမိေႏၵန အာယာစိတာ ကုလံ ဥပၸႏၷာ။ ကတေမ တေယာ? သာေမာ ကုမာေရာ မဟာပနာေဒါ ကုသရာဇာ၊ တေယာေပေတ ေဗာဓိသတၱာ''တိ။ ''သုနိဒၵိ႒ာ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဂဗ႓ာဝကၠႏၲိ၊ သုကထိတံ ကာရဏံ၊ အႏၶကာေရာ အာေလာေကာ ကေတာ၊ ဇဋာ ဝိဇဋိတာ၊ နိစၧဳဒၶါ ပရဝါဒါ၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
ဂဗ႓ာဝကၠႏၲိပေဥႇာ ဆေ႒ာ။
၇။ သဒၶမၼႏၲရဓာနပေဥႇာ
 ၇။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'ပေၪၥဝ ဒါနိ၊ အာနႏၵ၊ ဝႆသတာနိ [မူကြဲ-ဝႆသဟႆာနိ (သီ၊) ပႆ အ၊ နိ၊ ခ ၈။၅၁] သဒၶေမၼာ ဌႆတီ'တိ။ ပုန စ ပရိနိဗၺာနသမေယ သုဘေဒၵန ပရိဗၺာဇေကန ပဥႇံ ပုေ႒န ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'ဣေမ စ၊ သုဘဒၵ [မူကြဲ-ဒီ၊ နိ၊ ၂။၂၁၄) ပႆိတဗၺံ]၊ ဘိကၡဴ သမၼာ ဝိဟေရယ်ဳံ၊ အသုေညာ ေလာေကာ အရဟေႏၲဟိ အႆာ'တိ၊ အေသသဝစနေမတံ၊ နိေႆသဝစနေမတံ၊ နိပၸရိယာယဝစနေမတံ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂေတန ဘဏိတံ 'ပေၪၥဝ ဒါနိ၊ အာနႏၵ၊ ဝႆသတာနိ သဒၶေမၼာ ဌႆတီ'တိ၊ ေတန ဟိ 'အသုေညာ ေလာေကာ အရဟေႏၲဟိ အႆာ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ တထာဂေတန ဘဏိတံ 'အသုေညာ ေလာေကာ အရဟေႏၲဟိ အႆာ'တိ၊ ေတန ဟိ 'ပေၪၥဝ ဒါနိ၊ အာနႏၵ၊ ဝႆသတာနိ သဒၶေမၼာ ဌႆတီ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ ဂဟနေတာပိ ဂဟနတေရာ ဗလဝေတာပိ ဗလဝတေရာ ဂဏိၭေတာပိ ဂဏိၭတေရာ၊ ေသာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ တတၳ ေတ ဉာဏဗလဝိပၹာရံ ဒေႆဟိ မကေရာ ဝိယ သာဂရဗ႓ႏၲရဂေတာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'ပေၪၥဝ ဒါနိ၊ အာနႏၵ၊ ဝႆသတာနိ သဒၶေမၼာ ဌႆတီ'တိ။ ပရိနိဗၺာနသမေယ စ သုဘဒၵႆ ပရိဗၺာဇကႆ ဘဏိတံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၄) 'ဣေမ စ၊ သုဘဒၵ၊ ဘိကၡဴ သမၼာ ဝိဟေရယ်ဳံ၊ အသုေညာ ေလာေကာ အရဟေႏၲဟိ အႆာ'တိ။ တၪၥ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝေတာ ဝစနံ နာနတၳေၪၥဝ ေဟာတိ နာနာဗ်ၪၨနၪၥ၊ အယံ သာသနပရိေစၧေဒါ၊ အယံ ပဋိပတၱိ ပရိဒီပနာတိ ဒူရံ ဝိဝဇၨိတာ ေတ ဥေဘာ အညမညံ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ နဘံ ပထဝိေတာ ဒူရံ ဝိဝဇၨိတံ၊ နိရယံ သဂၢေတာ ဒူရံ ဝိဝဇၨိတံ၊ ကုသလံ အကုသလေတာ ဒူရံ ဝိဝဇၨိတံ၊ သုခံ ဒုကၡေတာ ဒူရံ ဝိဝဇၨိတံ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေတ ဥေဘာ အညမညံ ဒူရံ ဝိဝဇၨိတာ။
 ''အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ မာ ေတ ပုစၧာ ေမာဃာ အႆ [မူကြဲ-အႆု (သီ၊ သ်ာ)] ရသေတာ ေတ သံသႏၵိတြာ ကထယိႆာမိ 'ပေၪၥဝ ဒါနိ၊ အာနႏၵ၊ ဝႆသတာနိ သဒၶေမၼာ ဌႆတီ'တိ ယံ ဘဂဝါ အာဟ၊ တံ ခယံ ပရိဒီပယေႏၲာ ေသသကံ ပရိစၧိႏၵိ၊ ဝႆသဟႆံ၊ အာနႏၵ၊ သဒၶေမၼာ တိေ႒ယ်၊ သေစ ဘိကၡဳနိေယာ န ပဗၺာေဇယ်ဳံ။ ပေၪၥဝ ဒါနိ၊ အာနႏၵ၊ ဝႆသတာနိ သဒၶေမၼာ ဌႆတီတိ။ အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ ဧဝံ ဝဒေႏၲာ သဒၶမၼႆ အႏၲရဓာနံ ဝါ ဝေဒတိ အဘိသမယံ ဝါ ပဋိေကၠာသတီ''တိ? ''န ဟိ ဘေႏၲ''တိ။ ''န႒ံ၊ မဟာရာဇ၊ ပရိကိတၱယေႏၲာ ေသသကံ ပရိဒီပယေႏၲာ ပရိစၧိႏၵိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိေသာ န႒ာယိေကာ သဗၺေသသကံ ဂေဟတြာ ဇနႆ ပရိဒီေပယ် 'ဧတၱကံ ေမ ဘ႑ံ န႒ံ၊ ဣဒံ ေသသက'ႏၲိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ န႒ံ ပရိဒီပယေႏၲာ ေသသကံ ေဒဝမႏုႆာနံ ကေထသိ 'ပေၪၥဝ ဒါနိ၊ အာနႏၵ၊ ဝႆသတာနိ သဒၶေမၼာ ဌႆတီ'တိ။ ယံ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'ပေၪၥဝ ဒါနိ၊ အာနႏၵ၊ ဝႆသတာနိ သဒၶေမၼာ ဌႆတီ'တိ၊ သာသနပရိေစၧေဒါ ဧေသာ။
 ''ယံ ပန ပရိနိဗၺာနသမေယ သုဘဒၵႆ ပရိဗၺာဇကႆ သမေဏ ပရိကိတၱယေႏၲာ အာဟ 'ဣေမ စ၊ သုဘဒၵ၊ ဘိကၡဴ သမၼာ ဝိဟေရယ်ဳံ၊ အသုေညာ ေလာေကာ အရဟေႏၲဟိ အႆာ'တိ၊ ပဋိပတၱိပရိဒီပနာ ဧသာ၊ တြံ ပန တံ ပရိေစၧဒၪၥ ပရိဒီပနၪၥ ဧကရသံ ကေရာသိ။ ယဒိ ပန ေတ ဆေႏၵာ၊ ဧကရသံ ကတြာ ကထယိႆာမိ၊ သာဓုကံ သုေဏာဟိ မနသိကေရာဟိ အဝိကၡိတၱမာနေသာ [မူကြဲ-အဝိစလမာနေသာ (သီ၊) အဝိမာနေသာ (ပီ၊ က)]
 ''ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ တဠာေကာ ဘေဝယ် နဝသလိလသမၸဳေဏၰာ သမၼဳခမုတၱရိယမာေနာ ပရိစၧိေႏၷာ ပရိဝဋဳမကေတာ၊ အပရိယာဒိေဏၰ ေယဝ တသၼႎ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၅) တဠာေက ဥဒကူပရိ မဟာေမေဃာ အပရာပရံ အႏုပၸဗေႏၶာ အဘိဝေႆယ်၊ အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တသၼႎ တဠာေက ဥဒကံ ပရိကၡယံ ပရိယာဒါနံ ဂေစၧယ်ာ''တိ? ''န ဟိ ဘေႏၲ''တိ။ ''ေကန ကာရေဏန မဟာရာဇာ''တိ? ''ေမဃႆ၊ ဘေႏၲ၊ အႏုပၸဗႏၶတာယာ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဇိနသာသနဝရသဒၶမၼတဠာေကာ အာစာရသီလဂုဏဝတၱပဋိပတၱိဝိမလနဝသလိလသမၸဳေဏၰာ ဥတၱရိယမာေနာ ဘဝဂၢမဘိဘဝိတြာ ဌိေတာ။ ယဒိ တတၳ ဗုဒၶပုတၱာ အာစာရသီလဂုဏဝတၱပဋိပတၱိေမဃဝႆံ အပရာပရံ အႏုပၸဗႏၶာေပယ်ဳံ အဘိဝႆာေပယ်ဳံ။ ဧဝမိဒံ ဇိနသာသနဝရသဒၶမၼတဠာေကာ စိရံ ဒီဃမဒၶါနံ တိေ႒ယ်၊ အရဟေႏၲဟိ ေလာေကာ အသုေညာ ဘေဝယ်၊ ဣမမတၳံ ဘဂဝတာ သႏၶာယ ဘာသိတံ 'ဣေမ စ၊ သုဘဒၵ၊ ဘိကၡဴ သမၼာ ဝိဟေရယ်ဳံ၊ အသုေညာ ေလာေကာ အရဟေႏၲဟိ အႆာ'တိ။
 ''ဣဓ ပန၊ မဟာရာဇ၊ မဟတိ မဟာအဂၢိကၡေႏၶ ဇလမာေန အပရာပရံ သုကၡတိဏက႒ေဂါမယာနိ ဥပသံဟေရယ်ဳံ၊ အပိ ႏု ေခါ ေသာ၊ မဟာရာဇ၊ အဂၢိကၡေႏၶာ နိဗၺာေယယ်ာ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ ဘိေယ်ာ ဘိေယ်ာ ေသာ အဂၢိကၡေႏၶာ ဇေလယ်၊ ဘိေယ်ာ ဘိေယ်ာ ပဘာေသယ်ာ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဒသသဟႆိယာ [မူကြဲ-ဒသသဟႆိမွိ (ဗဟူသု)] ေလာကဓာတုယာ ဇိနသာသနဝရမၸိ အာစာရသီလဂုဏဝတၱပဋိပတၱိယာ ဇလတိ ပဘာသတိ။ ယဒိ ပန၊ မဟာရာဇ၊ တဒုတၱရႎ ဗုဒၶပုတၱာ ပၪၥဟိ ပဓာနိယေဂၤဟိ သမႏၷာဂတာ သတတမပၸမတၱာ ပဒေဟယ်ဳံ၊ တီသု သိကၡာသု ဆႏၵဇာတာ သိေကၡယ်ဳံ၊ စာရိတၱၪၥ သီလံ သမတၱံ ပရိပူေရယ်ဳံ၊ ဧဝမိဒံ ဇိနသာသနဝရံ ဘိေယ်ာ ဘိေယ်ာ စိရံ ဒီဃမဒၶါနံ တိေ႒ယ်၊ အသုေညာ ေလာေကာ အရဟေႏၲဟိ အႆာတိ ဣမမတၳံ ဘဂဝတာ သႏၶာယ ဘာသိတံ 'ဣေမ စ၊ သုဘဒၵ၊ ဘိကၡဴ သမၼာ ဝိဟေရယ်ဳံ၊ အသုေညာ ေလာေကာ အရဟေႏၲဟိ အႆာ'တိ။
 ''ဣဓ ပန၊ မဟာရာဇ၊ သိနိဒၶသမသုမဇၨိတသပၸဘာသဝိမလာဒါသံ [မူကြဲ-သပၸဘံ သုဝိမလာဒါသံ (သီ၊)] သဏွသုခုမေဂ႐ုကစုေဏၰန အပရာပရံ မေဇၨယ်ဳံ၊ အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တသၼႎ အာဒါေသ မလကဒၵမရေဇာဇလႅံ ဇာေယယ်ာ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ အညဒတၳဳ ဝိမလတရံ ေယဝ ဘေဝယ်ာ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဇိနသာသနဝရံ ပကတိနိမၼလံ ဗ်ပဂတကိေလသမလရေဇာဇလႅံ၊ ယဒိ တံ ဗုဒၶပုတၱာ အာစာရသီလဂုဏဝတၱပဋိပတၱိသေလႅခဓုတဂုေဏန ဇိနသာသနဝရံ သလႅေကၡယ်ဳံ [မူကြဲ-သလႅိေကၡယ်ဳံ (သီ၊ ပီ)] ဧဝမိဒံ ဇိနသာသနဝရံ စိရံ ဒီဃမဒၶါနံ တိေ႒ယ်၊ အသုေညာ စ ေလာေကာ အရဟေႏၲဟိ အႆာတိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၆) ဣမမတၳံ ဘဂဝတာ သႏၶာယ ဘာသိတံ 'ဣေမ စ၊ သုဘဒၵ၊ ဘိကၡဴ သမၼာ ဝိဟေရယ်ဳံ၊ အသုေညာ ေလာေကာ အရဟေႏၲဟိ အႆာ'တိ။ ပဋိပတၱိမူလကံ၊ မဟာရာဇ၊ သတၳဳသာသနံ ပဋိပတၱိကာရဏံ ပဋိပတၱိယာ အနႏၲရဟိတာယ တိ႒တီ''တိ။
 ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ 'သဒၶမၼႏၲရဓာန'ႏၲိ ယံ ဝေဒသိ၊ ကတမံ တံ သဒၶမၼႏၲရဓာန''ႏၲိ? ''တီဏိမာနိ၊ မဟာရာဇ၊ သာသနႏၲရဓာနာနိ။ ကတမာနိ တီဏိ? အဓိဂမႏၲရဓာနံ ပဋိပတၱႏၲရဓာနံ လိဂၤႏၲရဓာနံ၊ အဓိဂေမ၊ မဟာရာဇ၊ အႏၲရဟိေတ သုပၸဋိပႏၷႆာပိ ဓမၼာဘိသမေယာ န ေဟာတိ၊ ပဋိပတၱိယာ အႏၲရဟိတာယ သိကၡာပဒပညတၱိ အႏၲရဓာယတိ၊ လိဂႍေယဝ တိ႒တိ၊ လိေဂၤ အႏၲရဟိေတ ပေဝဏုပေစၧေဒါ ေဟာတိ၊ ဣမာနိ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တီဏိ အႏၲရဓာနာနီ''တိ။
 ''သုဝိညာပိေတာ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ပေဥႇာ၊ ဂမ႓ီေရာ ဥတၱာနီကေတာ၊ ဂဏိၭ ဘိေႏၷာ၊ န႒ာ ပရဝါဒါ ဘဂၢါ နိပၸဘာ ကတာ၊ တြံ ဂဏိဝရဝသဘမာသဇၨာတိ။
သဒၶမၼႏၲရဓာနပေဥႇာ သတၱေမာ။
၈။ အကုသလေစၧဒနပေဥႇာ
 ၈။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂေတာ သဗၺံ အကုသလံ စ်ာေပတြာ သဗၺညဳတံ ပေတၱာ၊ ဥဒါဟု သာဝေသေသ အကုသေလ သဗၺညဳတံ ပေတၱာ''တိ? ''သဗၺံ၊ မဟာရာဇ၊ အကုသလံ စ်ာေပတြာ ဘဂဝါ သဗၺညဳတံ ပေတၱာ၊ နတၳိ ဘဂဝေတာ ေသေသကံ အကုသလ''ႏၲိ။
 ''ကႎ ပန၊ ဘေႏၲ၊ ဒုကၡာ ေဝဒနာ တထာဂတႆ ကာေယ ဥပၸႏၷပုဗၺာ''တိ? ''အာမ၊ မဟာရာဇ၊ ရာဇဂေဟ ဘဂဝေတာ ပါေဒါ သကလိကာယ [မူကြဲ-သကၡလိကာယ (သ်ာ၊ က၊)] ခေတာ၊ ေလာဟိတပကၡႏၵိကာဗာေဓါ ဥပၸေႏၷာ၊ ကာေယ အဘိသေႏၷ ဇီဝေကန ဝိေရေကာ ကာရိေတာ၊ ဝါတာဗာေဓ ဥပၸေႏၷ ဥပ႒ာေကန ေထေရန ဥေဏွာဒကံ ပရိယိ႒''ႏၲိ။
 ''ယဒိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၃၇၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂေတာ သဗၺံ အကုသလံ စ်ာေပတြာ သဗၺညဳတံ ပေတၱာ၊ ေတန ဟိ ဘဂဝေတာ ပါေဒါ သကလိကာယ ခေတာ၊ ေလာဟိတပကၡႏၵိကာ စ အာဗာေဓါ ဥပၸေႏၷာတိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ တထာဂတႆ ပါေဒါ သကလိကာယ ခေတာ၊ ေလာဟိတပကၡႏၵိကာ စ အာဗာေဓါ ဥပၸေႏၷာ၊ ေတန ဟိ တထာဂေတာ သဗၺံ အကုသလံ စ်ာေပတြာ သဗၺညဳတံ ပေတၱာတိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ နတၳိ၊ ဘေႏၲ၊ ဝိနာ ကေမၼန ေဝဒယိတံ၊ သဗၺံ တံ ေဝဒယိတံ ကမၼမူလကံ၊ တံ ကေမၼေနဝ ေဝဒယတိ၊ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ [မူကြဲ-နိဗၺာယိတေဗၺာတိ (က)]
 ''န ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ သဗၺံ တံ ေဝဒယိတံ ကမၼမူလကံ။ အ႒ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရေဏဟိ ေဝဒယိတာနိ ဥပၸဇၨႏၲိ၊ ေယဟိ ကာရေဏဟိ ပုထူ သတၱာ ေဝဒနာ ေဝဒိယႏၲိ။ ကတေမဟိ အ႒ဟိ? ဝါတသမု႒ာနာနိပိ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဣေဓကစၥာနိ ေဝဒယိတာနိ ဥပၸဇၨႏၲိ၊ ပိတၱသမု႒ာနာနိပိ ေခါ၊ မဟာရာဇ။ ပ ။ ေသမွသမု႒ာနာနိပိ ေခါ၊ မဟာရာဇ။ ပ ။ သႏၷိပါတိကာနိပိ ေခါ၊ မဟာရာဇ။ ပ ။ ဥတုပရိဏာမဇာနိပိ ေခါ၊ မဟာရာဇ။ ပ ။ ဝိသမပရိဟာရဇာနိပိ ေခါ၊ မဟာရာဇ။ ပ ။ ၾသပကၠမိကာနိပိ ေခါ၊ မဟာရာဇ။ ပ ။ ကမၼဝိပါကဇာနိပိ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဣေဓကစၥာနိ ေဝဒယိတာနိ ဥပၸဇၨႏၲိ။ ဣေမဟိ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ အ႒ဟိ ကာရေဏဟိ ပုထူ သတၱာ ေဝဒနာ ေဝဒယႏၲိ။ တတၳ ေယ ေတ ပုဂၢလာ 'သေတၱ ကမၼံ ဝိဗာဓတီ'တိ ဝေဒယ်ဳံ၊ ေတ ဣေမ ပုဂၢလာ သတၱကာရဏံ ပဋိဗာဟႏၲိ။ ေတသံ တံ ဝစနံ မိစၧာ''တိ။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ယၪၥ ဝါတိကံ ယၪၥ ပိတၱိကံ ယၪၥ ေသမွိကံ ယၪၥ သႏၷိပါတိကံ ယၪၥ ဥတုပရိဏာမဇံ ယၪၥ ဝိသမပရိဟာရဇံ ယၪၥ ၾသပကၠမိကံ၊ သေဗၺေတ ကမၼသမု႒ာနာ ေယဝ၊ ကေမၼေနဝ ေတ သေဗၺ သမ႓ဝႏၲီ''တိ။
 ''ယဒိ၊ မဟာရာဇ၊ ေတပိ သေဗၺ ကမၼသမု႒ာနာဝ အာဗာဓာ ဘေဝယ်ဳံ၊ န ေတသံ ေကာ႒ာသေတာ လကၡဏာနိ ဘေဝယ်ဳံ။ ဝါေတာ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ကုပၸမာေနာ ဒသဝိေဓန ကုပၸတိ သီေတန ဥေဏွန ဇိဃစၧာယ ဝိပါသာယ အတိဘုေတၱန ဌာေနန ပဓာေနန အာဓာဝေနန ဥပကၠေမန ကမၼဝိပါေကန။ တၾတ ေယ ေတ နဝ ဝိဓာ၊ န ေတ အတီေတ၊ န အနာဂေတ၊ ဝတၱမာနေက ဘေဝ ဥပၸဇၨႏၲိ၊ တသၼာ န ဝတၱဗၺာ 'ကမၼသမ႓ဝါ သဗၺာ ေဝဒနာ'တိ။ ပိတၱံ၊ မဟာရာဇ၊ ကုပၸမာနံ တိဝိေဓန ကုပၸတိ သီေတန ဥေဏွန ဝိသမေဘာဇေနန။ ေသမွံ၊ မဟာရာဇ၊ ကုပၸမာနံ တိဝိေဓန ကုပၸတိ သီေတန ဥေဏွန အႏၷပါေနန။ ေယာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၈) စ၊ မဟာရာဇ၊ ဝါေတာ ယၪၥ ပိတၱံ ယၪၥ ေသမွံ၊ ေတဟိ ေတဟိ ေကာေပဟိ ကုပၸိတြာ မိႆီ ဟုတြာ သကံ သကံ ေဝဒနံ အာကၯတိ။ ဥတုပရိဏာမဇာ၊ မဟာရာဇ၊ ေဝဒနာ ဥတုပရိယာေမန ဥပၸဇၨတိ။ ဝိသမပရိဟာရဇာ ေဝဒနာ ဝိသမပရိဟာေရန ဥပၸဇၨတိ။ ၾသပကၠမိကာ၊ မဟာရာဇ၊ ေဝဒနာ အတၳိ ကိရိယာ၊ အတၳိ ကမၼဝိပါကာ၊ ကမၼဝိပါကဇာ ေဝဒနာ ပုေဗၺ ကေတန ကေမၼန ဥပၸဇၨတိ။ ဣတိ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ အပၸံ ကမၼဝိပါကဇံ၊ ဗဟုတရံ အဝေသသံ။ တတၳ ဗာလာ 'သဗၺံ ကမၼဝိပါကဇံ ေယဝါ'တိ အတိဓာဝႏၲိ။ တံ ကမၼံ န သကၠာ ဝိနာ ဗုဒၶဉာေဏန ဝဝတၳာနံ ကာတုံ။
 ''ယံ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝေတာ ပါေဒါ သကလိကာယ ခေတာ၊ တံ ေဝဒယိတံ ေနဝ ဝါတသမု႒ာနံ၊ န ပိတၱသမု႒ာနံ၊ န ေသမွသမု႒ာနံ၊ န သႏၷိပါတိကံ၊ န ဥတုပရိဏာမဇံ၊ န ဝိသမပရိဟာရဇံ၊ န ကမၼဝိပါကဇံ၊ ၾသပကၠမိကံ ေယဝ။ ေဒဝဒေတၱာ ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ဗဟူနိ ဇာတိသတသဟႆာနိ တထာဂေတ အာဃာတံ ဗႏၶိ၊ ေသာ ေတန အာဃာေတန မဟတႎ ဂ႐ုံ သိလံ ဂေဟတြာ 'မတၳေက ပါေတႆာမီ'တိ မုၪၥိ၊ အထေည ေဒြ ေသလာ အာဂႏ႖ာ တံ သိလံ တထာဂတံ အသမၸတၱံ ေယဝ သမၸဋိစၧႎသု၊ တာသံ ပဟာေရန ပပဋိကာ ဘိဇၨိတြာ ဘဂဝေတာ ပါေဒ ပတိတြာ ႐ုဟိရံ [မူကြဲ-နိပတိတြာ ႐ုဓိရံ (သ်ာ၊)] ဥပၸါေဒသိ၊ ကမၼဝိပါကေတာ ဝါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝေတာ ဧသာ ေဝဒနာ နိဗၺတၱာ ကိရိယေတာ ဝါ၊ တတုဒၶံ နတၳညာ ေဝဒနာ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ေခတၱဒု႒တာယ ဝါ ဗီဇံ န သမ႓ဝတိ ဗီဇဒု႒တာယ ဝါ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ကမၼဝိပါကေတာ ဝါ ဘဂဝေတာ ဧသာ ေဝဒနာ နိဗၺတၱာ ကိရိယေတာ ဝါ၊ တတုဒၶံ နတၳညာ ေဝဒနာ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ေကာ႒ဒု႒တာယ ဝါ ေဘာဇနံ ဝိသမံ ပရိဏမတိ အာဟာရဒု႒တာယ ဝါ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ကမၼဝိပါကေတာ ဝါ ဘဂဝေတာ ဧသာ ေဝဒနာ နိဗၺတၱာ ကိရိယေတာ ဝါ၊ တတုဒၶံ နတၳညာ ေဝဒနာ။ အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ နတၳိ ဘဂဝေတာ ကမၼဝိပါကဇာ ေဝဒနာ၊ နတၳိ ဝိသမပရိဟာရဇာ ေဝဒနာ၊ အဝေသေသဟိ သမု႒ာေနဟိ ဘဂဝေတာ ေဝဒနာ ဥပၸဇၨတိ၊ တာယ စ ပန ေဝဒနာယ န သကၠာ ဘဂဝႏၲံ ဇီဝိတာ ေဝါေရာေပတုံ။
 ''နိပတႏၲိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၃၉၊ မဟာရာဇ၊ ဣမသၼႎ စာတုမဟာဘူတိေက [မူကြဲ-စာတုမၼဟာဘူတိေက (သီ၊)] ကာေယ ဣ႒ာနိ႒ာ သုဘာသုဘေဝဒနာ။ ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ အာကာေသ ခိေတၱာ ေလၮဳ မဟာပထဝိယာ နိပတတိ၊ အပိ ႏု ေခါ ေသာ၊ မဟာရာဇ၊ ေလၮဳ ပုေဗၺ ကေတန မဟာပထဝိယာ နိပတီ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ နတၳိ ေသာ၊ ဘေႏၲ၊ ေဟတု မဟာပထဝိယာ၊ ေယန ေဟတုနာ မဟာပထဝီ ကုသလာကုသလဝိပါကံ ပဋိသံေဝေဒယ်၊ ပစၥဳပၸေႏၷန၊ ဘေႏၲ၊ အကမၼေကန ေဟတုနာ ေသာ ေလၮဳ မဟာပထဝိယံ နိပတတိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မဟာပထဝီ၊ ဧဝံ တထာဂေတာ ဒ႒ေဗၺာ။ ယထာ ေလၮဳ ပုေဗၺ အကေတန မဟာပထဝိယံ နိပတတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတႆ ပုေဗၺ အကေတန သာ သကလိကာပါေဒ နိပတိတာ။
 ''ဣဓ ပန၊ မဟာရာဇ၊ မႏုႆာ မဟာပထဝႎ ဘိႏၵႏၲိ စ ခဏႏၲိ စ၊ အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေတ မႏုႆာ ပုေဗၺ ကေတန မဟာပထဝႎ ဘိႏၵႏၲိ စ ခဏႏၲိ စာ''တိ? ''န ဟိ ဘေႏၲ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ယာ သာ သကလိကာ ဘဂဝေတာ ပါေဒ နိပတိတာ၊ န သာ သကလိကာ ပုေဗၺ ကေတန ဘဂဝေတာ ပါေဒ နိပတိတာ။ ေယာပိ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝေတာ ေလာဟိတပကၡႏၵိကာဗာေဓါ ဥပၸေႏၷာ၊ ေသာပိ အာဗာေဓါ န ပုေဗၺ ကေတန ဥပၸေႏၷာ၊ သႏၷိပါတိေကေနဝ ဥပၸေႏၷာ၊ ေယ ေကစိ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝေတာ ကာယိကာ အာဗာဓာ ဥပၸႏၷာ၊ န ေတ ကမၼာဘိနိဗၺတၱာ၊ ဆႏၷံ ဧေတသံ သမု႒ာနာနံ အညတရေတာ နိဗၺတၱာ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ေဒဝါတိေဒေဝန သံယုတၱနိကာယဝရလၪၧေက ေမာဠိယသီဝေက [မူကြဲ-ေမာလိယသိဝေက (သ်ာ၊ က၊) သံ၊ နိ၊ ၄။၂၆၉) ပႆိတဗၺံ] ေဝယ်ာကရေဏ --
 '''ပိတၱသမု႒ာနာနိပိ ေခါ၊ သီဝက၊ ဣေဓကစၥာနိ ေဝဒယိတာနိ ဥပၸဇၨႏၲိ။ သာမမၸိ ေခါ ဧတံ၊ သီဝက၊ ေဝဒိတဗၺံ၊ ယထာ ပိတၱသမု႒ာနာနိပိ ဣေဓကစၥာနိ ေဝဒယိတာနိ ဥပၸဇၨႏၲိ။ ေလာကႆပိ ေခါ ဧတံ၊ သီဝက၊ သစၥသမၼတံ၊ ယထာ ပိတၱသမု႒ာနာနိပိ ဣေဓကစၥာနိ ေဝဒယိတာနိ ဥပၸဇၨႏၲိ။ တၾတ၊ သီဝက၊ ေယ ေတ သမဏျဗာဟၼဏာ ဧဝံဝါဒိေနာ ဧဝံဒိ႒ိေနာ ''ယံ ကိၪၥာယံ ပုရိသပုဂၢေလာ ပဋိသံေဝေဒတိ သုခံ ဝါ ဒုကၡံ ဝါ အဒုကၡမသုခံ ဝါ၊ သဗၺံ တံ ပုေဗၺ ကတေဟတူ''တိ။ ယၪၥ သာမံ ဉာတံ၊ တၪၥ အတိဓာဝႏၲိ၊ ယၪၥ ေလာေက သစၥသမၼတံ၊ တၪၥ အတိဓာဝႏၲိ။ တသၼာ ေတသံ သမဏျဗာဟၼဏာနံ မိစၧာတိ ဝဒါမိ။
 '''ေသမွသမု႒ာနာနိပိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၄ဝ) ေခါ၊ သီဝက၊ ဣေဓကစၥာနိ ေဝဒယိတာနိ ဥပၸဇၨႏၲိ။ ဝါတသမု႒ာနာနိပိ ေခါ၊ သီဝက။ ပ ။ သႏၷိပါတိကာနိပိ ေခါ၊ သီဝက။ ပ ။ ဥတုပရိဏာမဇာနိပိ ေခါ၊ သီဝက။ ပ ။ ဝိသမပရိဟာရဇာနိပိ ေခါ၊ သီဝက။ ပ ။ ၾသပကၠမိကာနိပိ ေခါ၊ သီဝက။ ပ ။ ကမၼဝိပါကဇာနိပိ ေခါ၊ သီဝက၊ ဣေဓကစၥာနိ ေဝဒယိတာနိ ဥပၸဇၨႏၲိ။ သာမမၸိ ေခါ ဧတံ၊ သီဝက၊ ေဝဒိတဗၺံ၊ ယထာ ကမၼဝိပါကဇာနိပိ ဣေဓကစၥာနိ ေဝဒယိတာနိ ဥပၸဇၨႏၲိ။ ေလာကႆပိ ေခါ ဧတံ၊ သီဝက၊ သစၥသမၼတံ၊ ယထာ ကမၼဝိပါကဇာနိပိ ဣေဓကစၥာနိ ေဝဒယိတာနိ ဥပၸဇၨႏၲိ။ တၾတ၊ သီဝက၊ ေယ ေတ သမဏျဗာဟၼဏာ ဧဝံဝါဒိေနာ ဧဝံဒိ႒ိေနာ ''ယံ ကိၪၥာယံ ပုရိသပုဂၢေလာ ပဋိသံေဝေဒတိ သုခံ ဝါ ဒုကၡံ ဝါ အဒုကၡမသုခံ ဝါ၊ သဗၺံ တံ ပုေဗၺ ကတေဟတူ''တိ။ ယၪၥ သာမံ ဉာတံ၊ တၪၥ အတိဓာဝႏၲိ၊ ယၪၥ ေလာေက သစၥသမၼတံ၊ တၪၥ အတိဓာဝႏၲိ။ တသၼာ ေတသံ သမဏျဗာဟၼဏာနံ မိစၧာတိ ဝဒါမီ'''တိ။
 ''ဣတိပိ၊ မဟာရာဇ၊ န သဗၺာ ေဝဒနာ ကမၼဝိပါကဇာ၊ သဗၺံ၊ မဟာရာဇ၊ အကုသလံ စ်ာေပတြာ ဘဂဝါ သဗၺညဳတံ ပေတၱာတိ ဧဝေမတံ ဓာေရဟီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
အကုသလေစၧဒနပေဥႇာ အ႒ေမာ။
၉။ ဥတၱရိကရဏီယပေဥႇာ
 ၉။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တုေမွ ဘဏထ 'ယံ ကိၪၥိ ကရဏီယံ တထာဂတႆ၊ သဗၺံ တံ ေဗာဓိယာ ေယဝ မူေလ ပရိနိ႒ိတံ၊ နတၳိ တထာဂတႆ ဥတၱရႎ ကရဏီယံ၊ ကတႆ ဝါ ပတိစေယာ'တိ၊ ဣဒၪၥ ေတမာသံ ပဋိသလႅာနံ ဒိႆတိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ယံ ကိၪၥိ ကရဏီယံ တထာဂတႆ၊ သဗၺံ တံ ေဗာဓိယာ ေယဝ မူေလ ပရိနိ႒ိတံ၊ နတၳိ တထာဂတႆ ဥတၱရႎ ကရဏီယံ၊ ကတႆ ဝါ ပတိစေယာ၊ ေတန ဟိ 'ေတမာသံ ပဋိသလႅီေနာ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ ေတမာသံ ပဋိသလႅီေနာ၊ ေတန ဟိ 'ယံ ကိၪၥိ ကရဏီယံ၊ တထာဂတႆ၊ သဗၺံ တံ ေဗာဓိယာ ေယဝ မူေလ ပရိနိ႒ိတ'ႏၲိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၄၁။ နတၳိ ကတကရဏီယႆ ပဋိသလႅာနံ၊ သကရဏီယေႆဝ ပဋိသလႅာနံ ယထာ နာမ ဗ်ာဓိတေႆဝ ေဘသေဇၨန ကရဏီယံ ေဟာတိ၊ အဗ်ာဓိတႆ ကႎ ေဘသေဇၨန။ ဆာတေႆဝ ေဘာဇေနန ကရဏီယံ ေဟာတိ၊ အဆာတႆ ကႎ ေဘာဇေနန။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ နတၳိ ကတကရဏီယႆ ပဋိသလႅာနံ၊ သကရဏီယေႆဝ ပဋိသလႅာနံ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ယံ ကိၪၥိ၊ မဟာရာဇ၊ ကရဏီယံ တထာဂတႆ၊ သဗၺံ တံ ေဗာဓိယာ ေယဝ မူေလ ပရိနိ႒ိတံ၊ နတၳိ တထာဂတႆ ဥတၱရႎ ကရဏီယံ၊ ကတႆ ဝါ ပတိစေယာ၊ ဘဂဝါ စ ေတမာသံ ပဋိသလႅီေနာ၊ ပဋိသလႅာနံ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဗဟုဂုဏံ၊ သေဗၺပိ တထာဂတာ ပဋိသလႅီယိတြာ သဗၺညဳတံ ပတၱာ၊ တံ ေတ သုကတဂုဏမႏုႆရႏၲာ ပဋိသလႅာနံ ေသဝႏၲိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိေသာ ရေညာ သႏၲိကာ လဒၶဝေရာ ပဋိလဒၶေဘာေဂါ တံ သုကတဂုဏမႏုႆရေႏၲာ အပရာပရံ ရေညာ ဥပ႒ာနံ ဧတိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ သေဗၺပိ တထာဂတာ ပဋိသလႅီယိတြာ သဗၺညဳတံ ပတၱာ၊ တံ ေတ သုကတဂုဏမႏုႆရႏၲာ ပဋိသလႅာနံ ေသဝႏၲိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိေသာ အာတုေရာ ဒုကၡိေတာ ဗာဠႇဂိလာေနာ ဘိသကၠမုပေသဝိတြာ ေသာတၳိမႏုပၸေတၱာ တံ သုကတဂုဏမႏုႆရေႏၲာ အပရာပရံ ဘိသကၠမုပေသဝတိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ သေဗၺပိ တထာဂတာ ပဋိသလႅီယိတြာ သဗၺညဳတံ ပတၱာ၊ တံ ေတ သုကတဂုဏမႏုႆရႏၲာ ပဋိသလႅာနံ ေသဝႏၲိ။
 ''အ႒ဝီသတိ ေခါ ပနိေမ၊ မဟာရာဇ၊ ပဋိသလႅာနဂုဏာ၊ ေယ ဂုေဏ သမႏုႆရႏၲာ [မူကြဲ-သမႏုပႆႏၲာ (သီ၊ ပီ၊)] တထာဂတာ ပဋိသလႅာနံ ေသဝႏၲိ။ ကတေမ အ႒ဝီသတိ? ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ပဋိသလႅာနံ ပဋိသလႅီယမာနံ အတၱာနံ ရကၡတိ၊ အာယုံ ဝေၯတိ၊ ဗလံ ေဒတိ၊ ဝဇၨံ ပိဒဟတိ၊ အယသမပေနတိ၊ ယသမုပေနတိ၊ အရတႎ ဝိေနာေဒတိ၊ ရတိမုပဒဟတိ၊ ဘယမပေနတိ၊ ေဝသာရဇၨံ ကေရာတိ၊ ေကာသဇၨမပေနတိ၊ ဝီရိယမဘိဇေနတိ၊ ရာဂမပေနတိ၊ ေဒါသမပေနတိ၊ ေမာဟမပေနတိ၊ မာနံ နိဟႏၲိ၊ ဝိတကၠံ ဘၪၨတိ၊ စိတၱံ ဧကဂၢံ ကေရာတိ၊ မာနသံ ေသၷဟယတိ [မူကြဲ-ေသာဘယတိ (သီ)] ဟာသံ ဇေနတိ၊ ဂ႐ုကံ ကေရာတိ၊ လာဘမုပၸါဒယတိ၊ နမႆိယံ ကေရာတိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၄၂၊ ပီတႎ ပါေပတိ၊ ပါေမာဇၨံ ကေရာတိ၊ သခၤါရာနံ သဘာဝံ ဒႆယတိ၊ ဘဝပၸဋိသႏၶႎ ဥဂၣါေဋတိ၊ သဗၺသာမညံ ေဒတိ။ ဣေမ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ အ႒ဝီသတိ ပဋိသလႅာနဂုဏာ၊ ေယ ဂုေဏ သမႏုႆရႏၲာ တထာဂတာ ပဋိသလႅာနံ ေသဝႏၲိ။
 ''အပိ စ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတာ သႏၲံ သုခံ သမာပတၱိရတႎ အႏုဘဝိတုကာမာ ပဋိသလႅာနံ ေသဝႏၲိ ပရိေယာသိတသကၤပၸါ။ စတူဟိ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရေဏဟိ တထာဂတာ ပဋိသလႅာနံ ေသဝႏၲိ။ ကတေမဟိ စတူဟိ? ဝိဟာရဖာသုတာယပိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတာ ပဋိသလႅာနံ ေသဝႏၲိ၊ အနဝဇၨဂုဏဗဟုလတာယပိ တထာဂတာ ပဋိသလႅာနံ ေသဝႏၲိ၊ အေသသအရိယဝီထိေတာပိ တထာဂတာ ပဋိသလႅာနံ ေသဝႏၲိ၊ သဗၺဗုဒၶါနံ ထုတေထာမိတဝဏၰိတပသတၳေတာပိ တထာဂတာ ပဋိသလႅာနံ ေသဝႏၲိ။ ဣေမဟိ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ စတူဟိ ကာရေဏဟိ တထာဂတာ ပဋိသလႅာနံ ေသဝႏၲိ။ ဣတိ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတာ ပဋိသလႅာနံ ေသဝႏၲိ န သကရဏီယတာယ၊ န ကတႆ ဝါ ပတိစယာယ၊ အထ ေခါ ဂုဏဝိေသသဒႆာဝိတာယ တထာဂတာ ပဋိသလႅာနံ ေသဝႏၲီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
ဥတၱရိကရဏီယပေဥႇာ နဝေမာ။
၁ဝ။ ဣဒၶိဗလဒႆနပေဥႇာ
 ၁ဝ။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'တထာဂတႆ ေခါ၊ အာနႏၵ၊ စတၱာေရာ ဣဒၶိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတၳဳကတာ အႏု႒ိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒၶါ၊ ေသာ အာကခၤမာေနာ၊ အာနႏၵ၊ တထာဂေတာ ကပၸံ ဝါ တိေ႒ယ် ကပၸါဝေသသံ ဝါ'တိ။ ပုန စ ဘဏိတံ 'ဣေတာ တိဏၰံ မာသာနံ အစၥေယန တထာဂေတာ ပရိနိဗၺာယိႆတီ'တိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'တထာဂတႆ ေခါ၊ အာနႏၵ၊ စတၱာေရာ ဣဒၶိပါဒါ ဘာဝိတာ။ ပ ။ ကပၸါဝေသသံ ဝါ'တိ၊ ေတန ဟိ ေတမာသပရိေစၧေဒါ မိစၧာ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ၊ တထာဂေတန ဘဏိတံ 'ဣေတာ တိဏၰံ မာသာနံ အစၥေယန တထာဂေတာ ပရိနိဗၺာယိႆတီ'တိ၊ ေတန ဟိ ''တထာဂတႆ ေခါ၊ အာနႏၵ၊ စတၱာေရာ ဣဒၶိပါဒါ ဘာဝိတာ။ ပ ။ ကပၸါဝေသသံ ဝါ'တိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၃) တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ နတၳိ တထာဂတာနံ အ႒ာေန ဂဇၨိတံ။ အေမာဃဝစနာ ဗုဒၶါ ဘဂဝေႏၲာ တထဝစနာ အေဒြဇၩဝစနာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ ဂမ႓ီေရာ သုနိပုေဏာ ဒုႏၷိဇၩာပေယာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ဘိေႏၵတံ ဒိ႒ိဇာလံ၊ ဧကံေသ ဌပယ၊ ဘိႏၵ ပရဝါဒ''ႏၲိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'တထာဂတႆ ေခါ၊ အာနႏၵ၊ စတၱာေရာ ဣဒၶိပါဒါ ဘာဝိတာ။ ပ ။ ကပၸါဝေသသံ ဝါ'တိ၊ ေတမာသပရိေစၧေဒါ စ ဘဏိေတာ၊ ေသာ စ ပန ကေပၸါ အာယုကေပၸါ ဝုစၥတိ။ န၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ အတၱေနာ ဗလံ ကိတၱယမာေနာ ဧဝမာဟ၊ ဣဒၶိဗလံ ပန မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ ပရိကိတၱယမာေနာ ဧဝမာဟ 'တထာဂတႆ ေခါ၊ အာနႏၵ၊ စတၱာေရာ ဣဒၶိပါဒါ ဘာဝိတာ။ ပ ။ ကပၸါဝေသသံ ဝါ'တိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ရေညာ အႆာဇာနီေယာ ဘေဝယ် သီဃဂတိ အနိလဇေဝါ၊ တႆ ရာဇာ ဇဝဗလံ ပရိကိတၱယေႏၲာ သေနဂမဇာနပဒဘဋဗလျဗာဟၼဏဂဟပတိကအမစၥဇနမေဇၩ ဧဝံ ဝေဒယ် 'အာကခၤမာေနာ ေမ၊ ေဘာ၊ အယံ ဟယဝေရာ သာဂရဇလပရိယႏၲံ မဟႎ အႏုဝိစရိတြာ ခေဏန ဣဓာဂေစၧယ်ာ'တိ၊ န စ တံ ဇဝဂတႎ တႆံ ပရိသာယံ ဒေႆယ်၊ ဝိဇၨတိ စ ေသာ ဇေဝါ တႆ၊ သမေတၳာ စ ေသာ ခေဏန သာဂရဇလပရိယႏၲံ မဟႎ အႏုဝိစရိတုံ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ အတၱေနာ ဣဒၶိဗလံ ပရိကိတၱယမာေနာ ဧဝမာဟ၊ တမၸိ ေတဝိဇၨာနံ ဆဠဘိညာနံ အရဟႏၲာနံ ဝိမလခီဏာသဝါနံ ေဒဝမႏုႆာနၪၥ မေဇၩ နိသီဒိတြာ ဘဏိတံ 'တထာဂတႆ ေခါ၊ အာနႏၵ၊ စတၱာေရာ ဣဒၶိပါဒါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတၳဳကတာ အႏု႒ိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒၶါ၊ ေသာ အာကခၤမာေနာ၊ အာနႏၵ၊ တထာဂေတာ ကပၸံ ဝါ တိေ႒ယ် ကပၸါဝေသသံ ဝါ'တိ။ ဝိဇၨတိ စ တံ၊ မဟာရာဇ၊ ဣဒၶိဗလံ ဘဂဝေတာ၊ သမေတၳာ စ ဘဂဝါ ဣဒၶိဗေလန ကပၸံ ဝါ ဌာတုံ ကပၸါဝေသသံ ဝါ၊ န စ ဘဂဝါ တံ ဣဒၶိဗလံ တႆံ ပရိသာယံ ဒေႆတိ၊ အနတၳိေကာ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ သဗၺဘေဝဟိ၊ ဂရဟိတာ စ တထာဂတႆ သဗၺဘဝါ။ ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'ေသယ်ထာပိ၊ ဘိကၡေဝ၊ အပၸမတၱေကာပိ ဂူေထာ ဒုဂၢေႏၶာ ေဟာတိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၄၄။ ဧဝေမဝ ေခါ အဟံ၊ ဘိကၡေဝ၊ အပၸမတၱကမၸိ ဘဝံ န ဝေဏၰမိ အႏၲမေသာ အစၧရာသံဃာတမတၱမၸီ'တိ အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ သဗၺဘဝဂတိေယာနိေယာ ဂူထသမံ ဒိသြာ ဣဒၶိဗလံ နိႆာယ ဘေဝသု ဆႏၵရာဂံ ကေရယ်ာ''တိ? ''န ဟိ ဘေႏၲ''တိ။ ''ေတန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ ဣဒၶိဗလံ ပရိကိတၱယမာေနာ ဧဝ႐ူပံ ဗုဒၶသီဟနာဒမဘိနဒီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
ဣဒၶိဗလဒႆနပေဥႇာ ဒသေမာ။
ဣဒၶိဗလဝေဂၢါ ပဌေမာ။
ဣမသၼႎ ဝေဂၢ ဒသ ပဥႇာ။
၂။ အေဘဇၨဝေဂၢါ
၁။ ခုဒၵါႏုခုဒၵကပေဥႇာ
 ၁။ ''ဘေႏၲ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၅) နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'အဘိညာယာဟံ၊ ဘိကၡေဝ၊ ဓမၼံ ေဒေသမိ ေနာ အနဘိညာယာ'တိ။ ပုန စ ဝိနယပညတၱိယာ ဧဝံ ဘဏိတံ 'အာကခၤမာေနာ၊ အာနႏၵ၊ သံေဃာ မမစၥေယန ခုဒၵါႏုခုဒၵကာနိ သိကၡာပဒါနိ သမူဟနတူ'တိ။ ကႎ ႏု ေခါ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ခုဒၵါႏုခုဒၵကာနိ သိကၡာပဒါနိ ဒုပၸညတၱာနိ၊ ဥဒါဟု အဝတၳဳသၼႎ အဇာနိတြာ ပညတၱာနိ၊ ယံ ဘဂဝါ အတၱေနာ အစၥေယန ခုဒၵါႏုခုဒၵကာနိ သိကၡာပဒါနိ သမူဟနာေပတိ? ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'အဘိညာယာဟံ၊ ဘိကၡေဝ၊ ဓမၼံ ေဒေသမိ ေနာ အနဘိညာယာ'တိ၊ ေတန ဟိ 'အာကခၤမာေနာ၊ အာနႏၵ၊ သံေဃာ မမစၥေယန ခုဒၵါႏုခုဒၵကာနိ သိကၡာပဒါနိ သမူဟနတူ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ တထာဂေတ ဝိနယပညတၱိယာ ဧဝံ ဘဏိတံ 'အာကခၤမာေနာ၊ အာနႏၵ၊ သံေဃာ မမစၥေယန ခုဒၵါႏုခုဒၵကာနိ သိကၡာပဒါနိ သမူဟနတူ'တိ ေတန ဟိ 'အဘိညာယာဟံ၊ ဘိကၡေဝ၊ ဓမၼံ ေဒေသမိ ေနာ အနဘိညာယာ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ သုခုေမာ နိပုေဏာ ဂမ႓ီေရာ သုဂမ႓ီေရာ ဒုႏၷိဇၩာပေယာ၊ ေသာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ တတၳ ေတ ဉာဏဗလဝိပၹာရံ ဒေႆဟီ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'အဘိညာယာဟံ၊ ဘိကၡေဝ၊ ဓမၼံ ေဒေသမိ ေနာ အနဘိညာယာ'တိ၊ ဝိနယပညတၱိယာပိ ဧဝံ ဘဏိတံ 'အာကခၤမာေနာ၊ အာနႏၵ၊ သံေဃာ မမစၥေယန ခုဒၵါႏုခုဒၵကာနိ သိကၡာပဒါနိ သမူဟနတူ'တိ၊ တံ ပန၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ဘိကၡဴ ဝီမံသမာေနာ အာဟ 'ဥကၠေလႆႏၲိ [မူကြဲ-ဥကၠၯိႆႏၲိ (သီ)] ဥႆကၠိႆႏၲိ (သ်ာ၊)] ႏု ေခါ မမ သာဝကာ မယာ ဝိႆဇၨာပီယမာနာ မမစၥေယန ခုဒၵါႏုခုဒၵကာနိ သိကၡာပဒါနိ၊ ဥဒါဟု အာဒိယိႆႏၲီ'တိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ စကၠဝတၱီ ရာဇာ ပုေတၱ ဧဝံ ဝေဒယ် 'အယံ ေခါ၊ တာတာ၊ မဟာဇနပေဒါ သဗၺဒိသာသု သာဂရပရိယေႏၲာ၊ ဒုကၠေရာ၊ တာတာ၊ တာဝတေကန ဗေလန ဓာေရတုံ၊ ဧထ တုေမွ၊ တာတာ၊ မမစၥေယန ပစၥေႏၲ ပစၥေႏၲ ေဒေသ ပဇဟထာ'တိ။ အပိ ႏု ေခါ ေတ၊ မဟာရာဇ၊ ကုမာရာ ပိတုအစၥေယန (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၆) ဟတၳဂေတ ဇနပေဒ သေဗၺ ေတ ပစၥေႏၲ ပစၥေႏၲ ေဒေသ မုေၪၥယ်ဳ''ႏၲိ? ''န ဟိ ဘေႏၲ၊ ရာဇေတာ [မူကြဲ-ရာဇာေနာ (သီ၊ ပီ)] ဘေႏၲ၊ လုဒၶတရာ [မူကြဲ-လဒၶတရာ (က၊)] ကုမာရာ ရဇၨေလာေဘန တဒုတၱရႎ ဒိဂုဏတိဂုဏံ ဇနပဒံ ပရိဂၢေဏွယ်ဳံ [မူကြဲ-ပရိကေၯယ်ဳံ (သီ၊ ပီ)] ကႎ ပန ေတ ဟတၳဂတံ ဇနပဒံ မုေၪၥယ်ဳ''ႏၲိ? ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ဘိကၡဴ ဝီမံသမာေနာ ဧဝမာဟ 'အာကခၤမာေနာ၊ အာနႏၵ၊ သံေဃာ မမစၥေယန ခုဒၵါႏုခုဒၵကာနိ သိကၡာပဒါနိ သမူဟနတူ'တိ။ ဒုကၡပရိမုတၱိယာ၊ မဟာရာဇ၊ ဗုဒၶပုတၱာ ဓမၼေလာေဘန အညမၸိ ဥတၱရႎ ဒိယၯသိကၡာပဒသတံ ေဂါေပယ်ဳံ၊ ကႎ ပန ပကတိပညတၱံ သိကၡာပဒံ မုေၪၥယ်ဳ''ႏၲိ?
 ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ယံ ဘဂဝါ အာဟ 'ခုဒၵါႏုခုဒၵကာနိ သိကၡာပဒါနီ'တိ၊ ဧတၳာယံ ဇေနာ သမၼဴေဠႇာ ဝိမတိဇာေတာ အဓိကေတာ သံသယပကၡေႏၵာ။ ကတမာနိ တာနိ ခုဒၵကာနိ သိကၡာပဒါနိ၊ ကတမာနိ အႏုခုဒၵကာနိ သိကၡာပဒါနီတိ? ဒုကၠဋံ၊ မဟာရာဇ၊ ခုဒၵကံ သိကၡာပဒံ၊ ဒုဗ႓ာသိတံ အႏုခုဒၵကံ သိကၡာပဒံ၊ ဣမာနိ ေဒြ ခုဒၵါႏုခုဒၵကာနိ သိကၡာပဒါနိ၊ ပုဗၺေကဟိပိ၊ မဟာရာဇ၊ မဟာေထေရဟိ ဧတၳ ဝိမတိ ဥပၸါဒိတာ၊ ေတဟိပိ ဧကဇၩံ န ကေတာ ဓမၼသဏိၭတိပရိယာေယ ဘဂဝတာ ဧေသာ ပေဥႇာ ဥပဒိေ႒ာတိ။ စိရနိကၡိတၱံ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဇိနရဟႆံ အေဇၨတရဟိ ေလာေက ဝိဝဋံ ပါကဋံ ကတ''ႏၲိ။
ခုဒၵါႏုခုဒၵကပေဥႇာ ပဌေမာ။
၂။ အဗ်ာကရဏီယပေဥႇာ
 ၂။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'နတၳာနႏၵ တထာဂတႆ ဓေမၼသု အာစရိယမု႒ီ'တိ၊ ပုန စ ေထေရန မာလုက်ပုေတၱန [မူကြဲ-မာလုၮက်ပုေတၱန (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ၊) သံ၊ နိ၊ ၄။၉၅၊ အ၊ နိ၊ ၁။၄။၂၅၇) ပႆိတဗၺံ] ပဥႇံ ပုေ႒ာ န ဗ်ာကာသိ။ ဧေသာ ေခါ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ပေဥႇာ ဒြယေႏၲာ [မူကြဲ-ဒြယေတာ (သီ၊)] ဧကႏၲနိႆိေတာ ဘဝိႆတိ အဇာနေနန ဝါ ဂုယွကရေဏန ဝါ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'နတၳာနႏၵ တထာဂတႆ ဓေမၼသု အာစရိယမု႒ီ'တိ၊ ေတန ဟိ ေထရႆ မာလုက်ပုတၱႆ အဇာနေႏၲန န (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၇) ဗ်ာကတံ။ ယဒိ ဇာနေႏၲန န ဗ်ာကတံ၊ ေတန ဟိ အတၳိ တထာဂတႆ ဓေမၼသု အာစရိယမု႒ိ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'နတၳာနႏၵ တထာဂတႆ ဓေမၼသု အာစရိယမု႒ီ'တိ၊ အဗ်ာကေတာ စ ေထေရန မာလုက်ပုေတၱန ပုစၧိေတာ ပေဥႇာ၊ တၪၥ ပန န အဇာနေႏၲန န ဂုယွကရေဏန။ စတၱာရိမာနိ၊ မဟာရာဇ၊ ပဥႇဗ်ာကရဏာနိ။ ကတမာနိ စတၱာရိ? ဧကံသဗ်ာကရဏီေယာ ပေဥႇာ ဝိဘဇၨဗ်ာကရဏီေယာ ပေဥႇာ ပဋိပုစၧာဗ်ာကရဏီေယာ ပေဥႇာ ဌပနီေယာ ပေဥႇာတိ။
 ''ကတေမာ စ၊ မဟာရာဇ၊ ဧကံသဗ်ာကရဏီေယာ ပေဥႇာ? '႐ူပံ အနိစၥ'ႏၲိ ဧကံသဗ်ာကရဏီေယာ ပေဥႇာ၊ 'ေဝဒနာ အနိစၥာ'တိ။ ပ ။ 'သညာ အနိစၥာ'တိ။ ပ ။ 'သခၤါရာ အနိစၥာ'တိ။ ပ ။ 'ဝိညာဏံ အနိစၥ''ႏၲိ ဧကံသဗ်ာကရဏီေယာ ပေဥႇာ၊ အယံ ဧကံသဗ်ာကရဏီေယာ ပေဥႇာ။
 ''ကတေမာ ဝိဘဇၨဗ်ာကရဏီေယာ ပေဥႇာ? 'အနိစၥံ ပန ႐ူပ'ႏၲိ ဝိဘဇၨဗ်ာကရဏီေယာ ပေဥႇာ၊ 'အနိစၥာ ပန ေဝဒနာ'တိ။ ပ ။ 'အနိစၥာ ပန သညာ'တိ။ ပ ။ 'အနိစၥာ ပန သခၤါရာ'တိ။ ပ ။ 'အနိစၥံ ပန ဝိညာဏ'ႏၲိ ဝိဘဇၨဗ်ာကရဏီေယာ ပေဥႇာ၊ အယံ ဝိဘဇၨဗ်ာကရဏီေယာ ပေဥႇာ။
 ''ကတေမာ ပဋိပုစၧာဗ်ာကရဏီေယာ ပေဥႇာ? 'ကႎ ႏု ေခါ စကၡဳနာ သဗၺံ ဝိဇာနာတီ'တိ အယံ ပဋိပုစၧာဗ်ာကရဏီေယာ ပေဥႇာ။
 ''ကတေမာ ဌပနီေယာ ပေဥႇာ? 'သႆေတာ ေလာေကာ'တိ ဌပနီေယာ ပေဥႇာ၊ 'အသႆေတာ ေလာေကာ'တိ။ 'အႏၲဝါ ေလာေကာ'တိ။ 'အနႏၲဝါ ေလာေကာ'တိ။ 'အႏၲဝါ စ အနႏၲဝါ စ ေလာေကာ'တိ။ 'ေနဝႏၲဝါ နာနႏၲဝါ ေလာေကာ'တိ။ 'တံ ဇီဝံ တံ သရီရ'ႏၲိ။ 'အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ'ႏၲိ။ 'ေဟာတိ တထာဂေတာ ပရံ မရဏာ'တိ။ 'န ေဟာတိ တထာဂေတာ ပရံ မရဏာ'တိ။ 'ေဟာတိ စ န စ ေဟာတိ တထာဂေတာ ပရံ မရဏာ'တိ။ 'ေနဝ ေဟာတိ န န ေဟာတိ တထာဂေတာ ပရံ မရဏာ'တိ ဌပနီေယာ ပေဥႇာ၊ အယံ ဌပနီေယာ ပေဥႇာ။
 ''ဘဂဝါ၊ မဟာရာဇ၊ ေထရႆ မာလုက်ပုတၱႆ တံ ဌပနီယံ ပဥႇံ န ဗ်ာကာသိ။ ေသာ ပန ပေဥႇာ ကႎ ကာရဏာ ဌပနီေယာ? န တႆ ဒီပနာယ ေဟတု (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၈) ဝါ ကာရဏံ ဝါ အတၳိ၊ တသၼာ ေသာ ပေဥႇာ ဌပနီေယာ။ နတၳိ ဗုဒၶါနံ ဘဂဝႏၲာနံ အကာရဏမေဟတုကံ ဂိရမုဒီရဏ''ႏၲိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
အဗ်ာကရဏီယပေဥႇာ ဒုတိေယာ။
၃။ မစၥဳဘာယနာဘာယနပေဥႇာ
 ၃။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'သေဗၺ တသႏၲိ ဒ႑ႆ၊ သေဗၺ ဘာယႏၲိ မစၥဳေနာ'တိ၊ ပုန ဘဏိတံ 'အရဟာ သဗၺဘယမတိကၠေႏၲာ'တိ။ ကႎ ႏု ေခါ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ အရဟာ ဒ႑ဘယာ တသတိ၊ နိရေယ ဝါ ေနရယိကာ သတၱာ ဇလိတာ ကုထိတာ တတၱာ သႏၲတၱာ တမွာ ဇလိတဂၢိဇာလကာ မဟာနိရယာ စဝမာနာ မစၥဳေနာ ဘာယႏၲိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'သေဗၺ တသႏၲိ ဒ႑ႆ၊ သေဗၺ ဘာယႏၲိ မစၥဳေနာ'တိ၊ ေတန ဟိ 'အရဟာ သဗၺဘယမတိကၠေႏၲာ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'အရဟာ သဗၺဘယမတိကၠေႏၲာ'တိ၊ ေတန ဟိ 'သေဗၺ တသႏၲိ ဒ႑ႆ၊ သေဗၺ ဘာယႏၲိ မစၥဳေနာ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယံ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ေနတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဝစနံ ဘဂဝတာ အရဟေႏၲ ဥပါဒါယ ဘဏိတံ 'သေဗၺ တသႏၲိ ဒ႑ႆ၊ သေဗၺ ဘာယႏၲိ မစၥဳေနာ'တိ။ ဌပိေတာ အရဟာ တသၼႎ ဝတၳဳသၼႎ၊ သမူဟေတာ ဘယေဟတု အရဟေတာ။ ေယ ေတ၊ မဟာရာဇ၊ သတၱာ သကိေလသာ၊ ေယသၪၥ အဓိမတၱာ အတၱာႏုဒိ႒ိ၊ ေယ စ သုခဒုေကၡသု ဥႏၷတာဝနတာ၊ ေတ ဥပါဒါယ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'သေဗၺ တသႏၲိ ဒ႑ႆ၊ သေဗၺ ဘာယႏၲိ မစၥဳေနာ'တိ။ အရဟေတာ၊ မဟာရာဇ၊ သဗၺဂတိ ဥပစၧိႏၷာ၊ ေယာနိ ဝိဒၶံသိတာ၊ ပဋိသႏၶိ ဥပဟတာ၊ ဘဂၢါ ဖာသုကာ၊ သမူဟတာ သဗၺဘဝါလယာ၊ သမုစၧိႏၷာ သဗၺသခၤါရာ၊ ဟတံ ကုသလာကုသလံ၊ ဝိဟတာ အဝိဇၨာ၊ အဗီဇံ ဝိညာဏံ ကတံ၊ ဒၯာ သဗၺကိေလသာ၊ အတိဝတၱာ ေလာကဓမၼာ၊ တသၼာ အရဟာ န တသတိ သဗၺဘေယဟိ။
 ''ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ရေညာ စတၱာေရာ မဟာမတၱာ ဘေဝယ်ဳံ အႏုရကၡာ လဒၶယသာ ဝိႆာသိကာ ဌပိတာ မဟတိ ဣႆရိေယ ဌာေန။ အထ ရာဇာ ကိသၼိၪၥိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၉) ေဒဝ ကရဏီေယ သမုပၸေႏၷ ယာဝတာ သကဝိဇိေတ သဗၺဇနႆ အာဏာေပယ် 'သေဗၺဝ ေမ ဗလႎ ကေရာႏၲဳ၊ သာေဓထ တုေမွ စတၱာေရာ မဟာမတၱာ တံ ကရဏီယ'ႏၲိ။ အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေတသံ စတုႏၷံ မဟာမတၱာနံ ဗလိဘယာ သႏၲာေသာ ဥပၸေဇၨယ်ာ''တိ? ''န ဟိ ဘေႏၲ''တိ။ ''ေကန ကာရေဏန မဟာရာဇာ''တိ။ ''ဌပိတာ ေတ၊ ဘေႏၲ၊ ရညာ ဥတၱမ႒ာေန၊ နတၳိ ေတသံ ဗလိ၊ သမတိကၠႏၲဗလိေနာ ေတ၊ အဝေသေသ ဥပါဒါယ ရညာ အာဏာပိတံ 'သေဗၺဝ ေမ ဗလႎ ကေရာႏၲဴ'တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေနတံ ဝစနံ ဘဂဝတာ အရဟေႏၲ ဥပါဒါယ ဘဏိတံ၊ ဌပိေတာ အရဟာ တသၼႎ ဝတၳဳသၼႎ၊ သမူဟေတာ ဘယေဟတု အရဟေတာ၊ ေယ ေတ၊ မဟာရာဇ၊ သတၱာ သကိေလသာ၊ ေယသၪၥ အဓိမတၱာ အတၱာႏုဒိ႒ိ၊ ေယ စ သုခဒုေကၡသု ဥႏၷတာဝနတာ၊ ေတ ဥပါဒါယ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'သေဗၺ တသႏၲိ ဒ႑ႆ၊ သေဗၺ ဘာယႏၲိ မစၥဳေနာ'တိ။ တသၼာ အရဟာ န တသတိ သဗၺဘေယဟီ''တိ။
 ''ေနတံ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဝစနံ သာဝေသသံ၊ နိရဝေသသဝစနေမတံ 'သေဗၺ'တိ။ တတၳ ေမ ဥတၱရႎ ကာရဏံ ျဗဴဟိ တံ ဝစနံ ပတိ႒ာေပတု''ႏၲိ။
 ''ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ဂါေမ ဂါမႆာမိေကာ အာဏာပကံ အာဏာေပယ် 'ဧဟိ၊ ေဘာ အာဏာပက၊ ယာဝတာ ဂါေမ ဂါမိကာ၊ ေတ သေဗၺ သီဃံ မမ သႏၲိေက သႏၷိပါေတဟီ'တိ။ ေသာ 'သာဓု သာမီ'တိ သမၸဋိစၧိတြာ ဂါမမေဇၩ ဌတြာ တိကၡတၱဳံ သဒၵမႏုႆာေဝယ် 'ယာဝတာ ဂါေမ ဂါမိကာ၊ ေတ သေဗၺ သီဃသီဃံ သာမိေနာ သႏၲိေက သႏၷိပတႏၲဴ'တိ။ တေတာ ေတ ဂါမိကာ အာဏာပကႆ ဝစေနန တုရိတတုရိတာ သႏၷိပတိတြာ ဂါမႆာမိကႆ အာေရာေစႏၲိ 'သႏၷိပတိတာ၊ သာမိ၊ သေဗၺ ဂါမိကာ၊ ယံ ေတ ကရဏီယံ တံ ကေရာဟီ'တိ။ ဣတိ ေသာ၊ မဟာရာဇ၊ ဂါမႆာမိေကာ ကုဋိပုရိေသ သႏၷိပါေတေႏၲာ သေဗၺ ဂါမိေက အာဏာေပတိ၊ ေတ စ အာဏတၱာ န သေဗၺ သႏၷိပတႏၲိ၊ ကုဋိပုရိသာ ေယဝ သႏၷိပတႏၲိ၊ 'ဧတၱကာ ေယဝ ေမ ဂါမိကာ'တိ ဂါမႆာမိေကာ စ တထာ သမၸဋိစၧတိ၊ အေည ဗဟုတရာ အနာဂတာ ဣတၳိပုရိသာ ဒါသိဒါသာ ဘတကာ ကမၼကရာ ဂါမိကာ ဂိလာနာ ေဂါမဟႎသာ အေဇဠကာ သုဝါနာ၊ ေယ အနာဂတာ၊ သေဗၺ ေတ အဂဏိတာ၊ ကုဋိပုရိေသ ေယဝ ဥပါဒါယ အာဏာပိတတၱာ 'သေဗၺ သႏၷိပတႏၲဴ'တိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေနတံ ဝစနံ ဘဂဝတာ အရဟေႏၲ ဥပါဒါယ ဘဏိတံ၊ ဌပိေတာ အရဟာ တသၼႎ ဝတၳဳသၼႎ၊ သမူဟေတာ ဘယေဟတု အရဟေတာ၊ ေယ ေတ၊ မဟာရာဇ၊ သတၱာ သကိေလသာ၊ ေယသၪၥ အဓိမတၱာ အတၱာႏုဒိ႒ိ၊ ေယ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၅ဝ) စ သုခဒုေကၡသု ဥႏၷတာဝနတာ၊ ေတ ဥပါဒါယ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'သေဗၺ တသႏၲိ ဒ႑ႆ၊ သေဗၺ ဘာယႏၲိ မစၥဳေနာ'တိ။ တသၼာ အရဟာ န တသတိ သဗၺဘေယဟိ။
 ''အတၳိ၊ မဟာရာဇ၊ သာဝေသသံ ဝစနံ သာဝေသေသာ အေတၳာ၊ အတၳိ သာဝေသသံ ဝစနံ နိရဝေသေသာ အေတၳာ၊ အတၳိ နိရဝေသသံ ဝစနံ သာဝေသေသာ အေတၳာ၊ အတၳိ နိရဝေသသံ ဝစနံ နိရဝေသေသာ အေတၳာ။ ေတန ေတန အေတၳာ သမၸဋိစၧိတေဗၺာ။
 ''ပၪၥဝိေဓဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရေဏဟိ အေတၳာ သမၸဋိစၧိတေဗၺာ အာဟစၥပေဒန ရေသန အာစရိယဝံေသန [မူကြဲ-အာစရိယဝံသတာယ (ပီ၊ က၊)] အဓိပၸါယာ ကာရဏုတၱရိယတာယ။ ဧတၳ ဟိ အာဟစၥပဒႏၲိ သုတၱံ အဓိေပၸတံ။ ရေသာတိ သုတၱာႏုေလာမံ။ အာစရိယဝံေသာတိ အာစရိယဝါေဒါ။ အဓိပၸါေယာတိ အတၱေနာ မတိ။ ကာရဏုတၱရိယတာတိ ဣေမဟိ စတူဟိ သေမႏၲံ [မူကြဲ-သေမတံ (သီ၊)] ကာရဏံ။ ဣေမဟိ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ပၪၥဟိ ကာရေဏဟိ အေတၳာ သမၸဋိစၧိတေဗၺာ။ ဧဝေမေသာ ပေဥႇာ သုဝိနိစၧိေတာ ေဟာတီ''တိ။
 ''ေဟာတု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာ တံ သမၸဋိစၧာမိ။ ဌပိေတာ ေဟာတု အရဟာ တသၼႎ ဝတၳဳသၼႎ၊ တသႏၲဳ အဝေသသာ သတၱာ၊ နိရေယ ပန ေနရယိကာ သတၱာ ဒုကၡာ တိဗၺာ ကဋဳကာ ေဝဒနာ ေဝဒယမာနာ ဇလိတပဇၨလိတသဗၺဂၤပစၥဂၤါ ႐ုဏၰကာ႐ုညကႏၵိတပရိေဒဝိတလာလပၸိတမုခါ အသယွတိဗၺဒုကၡာဘိဘူတာ အတာဏာ အသရဏာ အသရဏီဘူတာ အနပၸေသာကာတုရာ အႏၲိမပစၧိမဂတိကာ ဧကႏၲေသာကပရာယဏာ ဥဏွတိခိဏစ႑ခရတပနေတဇဝေႏၲာ ဘီမဘယဇနကနိနာဒမဟာသဒၵါ သံသိဗၺိတဆဗၺိဓဇာလာမာလာကုလာ သမႏၲာ သတေယာဇနာႏုဖရဏစၥိေဝဂါ ကဒရိယာ တပနာ မဟာနိရယာ စဝမာနာ မစၥဳေနာ ဘာယႏၲီ''တိ? ''အာမ၊ မဟာရာဇာ''တိ။
 ''နႏု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ နိရေယာ ဧကႏၲဒုကၡေဝဒနီေယာ၊ ကိႆ ပန ေတ ေနရယိကာ သတၱာ ဧကႏၲဒုကၡေဝဒနီယာ နိရယာ စဝမာနာ မစၥဳေနာ ဘာယႏၲိ၊ ကိႆ နိရေယ ရမႏၲီ''တိ? ''န ေတ၊ မဟာရာဇ၊ ေနရယိကာ သတၱာ နိရေယ ရမႏၲိ၊ မုၪၥိတုကာမာဝ ေတ နိရယာ။ မရဏေႆဝ ေသာ [မူကြဲ-မရဏေႆေသာ (သီ၊ ပီ)] မဟာရာဇ၊ အာႏုဘာေဝါ၊ ေယန ေတသံ သႏၲာေသာ ဥပၸဇၨတီ''တိ။ ''ဧတံ ေခါ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ န သဒၵဟာမိ၊ ယံ မုစၥိတုကာမာနံ စုတိယာ သႏၲာေသာ ဥပၸဇၨတီတိ၊ ဟာသနီယံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၅၁၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တံ ဌာနံ၊ ယံ ေတ ပတၳိတံ လဘႏၲိ၊ ကာရေဏန မံ သညာေပဟီ''တိ။
 ''မရဏႏၲိ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဧတံ အဒိ႒သစၥာနံ တာသနီယ႒ာနံ၊ ဧတၳာယံ ဇေနာ တသတိ စ ဥဗၺိဇၨတိ စ။ ေယာ စ၊ မဟာရာဇ၊ ကဏွသပၸႆ ဘာယတိ၊ ေသာ မရဏႆ ဘာယေႏၲာ ကဏွသပၸႆ ဘာယတိ။ ေယာ စ ဟတၳိႆ ဘာယတိ။ ပ ။ သီဟႆ။ ပ ။ ဗ်ဂၣႆ။ ပ ။ ဒီပိႆ။ ပ ။ အစၧႆ။ ပ ။ တရစၧႆ။ ပ ။ မဟႎသႆ။ ပ ။ ဂဝယႆ။ ပ ။ အဂၢိႆ။ ပ ။ ဥဒကႆ။ ပ ။ ခါဏုကႆ။ ပ ။ ကဏၬကႆ ဘာယတိ။ ေယာ စ သတၱိယာ ဘာယတိ၊ ေသာ မရဏႆ ဘာယေႏၲာ သတၱိယာ ဘာယတိ။ မရဏေႆဝ ေသာ [မူကြဲ-မရဏေႆေသာ (သီ၊ ပီ)] မဟာရာဇ၊ သရသသဘာဝေတေဇာ [မူကြဲ-သရသဘာဝေတေဇာ (သီ၊ ပီ)] တႆ သရသသဘာဝေတေဇန သကိေလသာ သတၱာ မရဏႆ တသႏၲိ ဘာယႏၲိ၊ မုစၥိတုကာမာပိ၊ မဟာရာဇ၊ ေနရယိကာ သတၱာ မရဏႆ တသႏၲိ ဘာယႏၲိ။
 ''ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသႆ ကာေယ ေမေဒါ ဂဏိၭ ဥပၸေဇၨယ်။ ေသာ ေတန ေရာေဂန ဒုကၡိေတာ ဥပဒၵဝါ ပရိမုစၥိတုကာေမာ ဘိသကၠံ သလႅကတၱံ အာမႏၲာေပယ်။ တႆ ဝစနံ ေသာ ဘိသေကၠာ သလႅကေတၱာ သမၸဋိစၧိတြာ တႆ ေရာဂႆ ဥဒၶရဏာယ ဥပကရဏံ ဥပ႒ာေပယ်၊ သတၳကံ တိခိဏံ ကေရယ်၊ ယမကသလာကာ [မူကြဲ-ဒဟနသလာကံ (က၊)] အဂၢိမွိ ပကၡိေပယ်၊ ခါရလဝဏံ နိသဒါယ ပိသာေပယ်၊ အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တႆ အာတုရႆ တိခိဏသတၳကေစၧဒေနန ယမကသလာကာဒဟေနန ခါရေလာဏပၸေဝသေနန တာေသာ ဥပၸေဇၨယ်ာ''တိ? ''အာမ ဘေႏၲ''တိ။ ''ဣတိ၊ မဟာရာဇ၊ တႆ အာတုရႆ ေရာဂါ မုစၥိတုကာမႆာပိ ေဝဒနာဘယာ သႏၲာေသာ ဥပၸဇၨတိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ နိရယာ မုစၥိတုကာမာနမၸိ ေနရယိကာနံ သတၱာနံ မရဏဘယာ သႏၲာေသာ ဥပၸဇၨတိ။
 ''ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိေသာ ဣႆရာပရာဓိေကာ ဗေဒၶါ သခၤလိကဗႏၶေနန ဂေဗ႓ ပကၡိေတၱာ ပရိမုစၥိတုကာေမာ အႆ၊ တေမနံ ေသာ ဣႆေရာ ေမာေစတုကာေမာ ပေကၠာသာေပယ်။ အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တႆ ဣႆရာပရာဓိကႆ ပုရိသႆ 'ကတေဒါေသာ အဟ'ႏၲိ ဇာနႏၲႆ ဣႆရဒႆေနန သႏၲာေသာ ဥပၸေဇၨယ်ာ''တိ? ''အာမ ဘေႏၲ''တိ။ ''ဣတိ၊ မဟာရာဇ၊ တႆ ဣႆရာပရာဓိကႆ ပုရိသႆ ပရိမုစၥိတုကာမာႆာပိ ဣႆရဘယာ သႏၲာေသာ ဥပၸဇၨတိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ နိရယာ မုစၥိတုကာမာနမၸိ ေနရယိကာနံ သတၱာနံ မရဏဘယာ သႏၲာေသာ ဥပၸဇၨတီ''တိ။
 ''အပရမၸိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၅၂၊ ဘေႏၲ၊ ဥတၱရႎ ကာရဏံ ျဗဴဟိ၊ ေယနာဟံ ကာရေဏန ၾသကေပၸယ်''ႏၲိ။ ''ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိေသာ ဒ႒ဝိေသန အာသီဝိေသန ဒေ႒ာ ဘေဝယ်၊ ေသာ ေတန ဝိသဝိကာေရန ပေတယ် ဥပၸေတယ် ဝေ႗ယ် ပဝေ႗ယ်၊ အထညတေရာ ပုရိေသာ ဗလဝေႏၲန မႏၲပေဒန တံ ဒ႒ဝိသံ အာသီဝိသံ အာေနတြာ တံ ဒ႒ဝိသံ ပစၥာစမာေပယ်၊ အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တႆ ဝိသဂတႆ ပုရိသႆ တသၼႎ ဒ႒ဝိေသ သေပၸ ေသာတၳိေဟတု ဥပဂစၧေႏၲ သႏၲာေသာ ဥပၸေဇၨယ်ာ''တိ? ''အာမ ဘေႏၲ''တိ။ ဣတိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာ႐ူေပ အဟိမွိ ေသာတၳိေဟတုပိ ဥပဂစၧေႏၲ တႆ သႏၲာေသာ ဥပၸဇၨတိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ နိရယာ မုစၥိတုကာမာနမၸိ ေနရယိကာနံ သႏၲာနံ မရဏဘယာ သႏၲာေသာ ဥပၸဇၨတိ။ အနိ႒ံ၊ မဟာရာဇ၊ သဗၺသတၱာနံ မရဏံ၊ တသၼာ ေနရယိကာ သတၱာ နိရယာ ပရိမုစၥိတုကာမာပိ မစၥဳေနာ ဘာယႏၲီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
မစၥဳဘာယနာဘာယနပေဥႇာ တတိေယာ။
၄။ မစၥဳပါသမုတၱိပေဥႇာ
 ၄။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ --
 '''န အႏၲလိေကၡ န သမုဒၵမေဇၩ၊ န ပဗၺတာနံ ဝိဝရံ ပဝိႆ။
 န ဝိဇၨတီ ေသာ ဇဂတိပၸေဒေသာ၊ ယတၳ႒ိေတာ မုေစၥယ် မစၥဳပါသာ'တိ။
 ''ပုန ဘဂဝတာ ပရိတၱာ စ ဥဒၵိ႒ာ။ ေသယ်ထိဒံ၊ ရတနသုတၱံ ေမတၱသုတၱံ ခႏၶပရိတၱံ ေမာရပရိတၱံ ဓဇဂၢပရိတၱံ အာဋာနာဋိယပရိတၱံ အဂၤုလိမာလပရိတၱံ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ အာကာသဂေတာပိ သမုဒၵမဇၩဂေတာပိ ပါသာဒကုဋိေလဏဂုဟာပဗ႓ာရဒရိဗိလဂိရိ ဝိဝရပဗၺတႏၲရဂေတာပိ န မုစၥတိ မစၥဳပါသာ၊ ေတန ဟိ ပရိတၱကမၼံ မိစၧာ။ ယဒိ ပရိတၱကရေဏန မစၥဳပါသာ ပရိမုတၱိ ဘဝတိ၊ ေတန ဟိ 'န အႏၲလိေကၡ။ ပ ။ မစၥဳပါသာ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ ဂဏိၭေတာပိ ဂဏိၭတေရာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၅၃၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'န အႏၲလိေကၡ။ ပ ။ မစၥဳပါသာ'တိ၊ ပရိတၱာ စ ဘဂဝတာ ဥဒၵိ႒ာ၊ တၪၥ ပန သာဝေသသာယုကႆ ဝယသမၸႏၷႆ အေပတကမၼာဝရဏႆ၊ နတၳိ၊ မဟာရာဇ၊ ခီဏာယုကႆ ဌိတိယာ ကိရိယာ ဝါ ဥပကၠေမာ ဝါ။
 ''ယထာ မဟာရာဇ မတႆ ႐ုကၡႆ သုကၡႆ ေကာဠာပႆ နိေသၷဟႆ ဥပ႐ုဒၶဇီဝိတႆ ဂတာယုသခၤါရႆ ကုမ႓သဟေႆနပိ ဥဒေက အာကိရေႏၲ အလႅတၱံ ဝါ ပလႅဝိတဟရိတဘာေဝါ ဝါ န ဘေဝယ်။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေဘသဇၨပရိတၱကေမၼန နတၳိ ခီဏာယုကႆ ဌိတိယာ ကိရိယာ ဝါ ဥပကၠေမာ ဝါ၊ ယာနိ တာနိ၊ မဟာရာဇ၊ မဟိယာ ၾသသဓာနိ ေဘသဇၨာနိ၊ တာနိပိ ခီဏာယုကႆ အကိစၥကရာနိ ဘဝႏၲိ။ သာဝေသသာယုကံ၊ မဟာရာဇ၊ ဝယသမၸႏၷံ အေပတကမၼာဝရဏံ ပရိတၱံ ရကၡတိ ေဂါေပတိ၊ တႆတၳာယ ဘဂဝတာ ပရိတၱာ ဥဒၵိ႒ာ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ကႆေကာ ပရိပေကၠ ဓေည မေတ သႆနာေဠ ဥဒကပၸေဝသနံ ဝါေရယ်၊ ယံ ပန သႆံ တ႐ုဏံ ေမဃသႏၷိဘံ ဝယသမၸႏၷံ၊ တံ ဥဒကဝၯိယာ ဝၯတိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ခီဏာယုကႆ ေဘသဇၨပရိတၱကိရိယာ ဌပိတာ ပဋိကၡိတၱာ၊ ေယ ပန ေတ မႏုႆာ သာဝေသသာယုကာ ဝယသမၸႏၷာ၊ ေတသံ အတၳာယ ပရိတၱေဘသဇၨာနိ ဘဏိတာနိ၊ ေတ ပရိတၱေဘသေဇၨဟိ ဝၯႏၲီ''တိ။
 ''ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ခီဏာယုေကာ မရတိ၊ သာဝေသသာယုေကာ ဇီဝတိ၊ ေတန ဟိ ပရိတၱေဘသဇၨာနိ နိရတၳကာနိ ေဟာႏၲီ''တိ? ''ဒိ႒ပုေဗၺာ ပန တယာ၊ မဟာရာဇ၊ ေကာစိ ေရာေဂါ ေဘသေဇၨဟိ ပဋိနိဝတၱိေတာ''တိ? ''အာမ၊ ဘေႏၲ၊ အေနကသတာနိ ဒိ႒ာနီ''တိ။ ''ေတန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ 'ပရိတၱေဘသဇၨကိရိယာ နိရတၳကာ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ ဘဝတီ''တိ။
 ''ဒိႆႏၲိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေဝဇၨာနံ ဥပကၠမာ ေဘသဇၨပါနာႏုေလပါ၊ ေတန ေတသံ ဥပကၠေမန ေရာေဂါ ပဋိနိဝတၱတီ''တိ။ ''ပရိတၱာနမၸိ၊ မဟာရာဇ၊ ပဝတၱီယမာနာနံ သေဒၵါ သုယ်တိ၊ ဇိဝွါ သုကၡတိ၊ ဟဒယံ ဗ်ာဝ႗တိ၊ ကေဏၭာ အာတုရတိ။ ေတန ေတသံ ပဝေတၱန သေဗၺ ဗ်ာဓေယာ ဝူပသမႏၲိ၊ သဗၺာ ဤတိေယာ အပဂစၧႏၲီတိ။
 ''ဒိ႒ပုေဗၺာ ပန တယာ၊ မဟာရာဇ၊ ေကာစိ အဟိနာ ဒေ႒ာ မႏၲပေဒန ဝိသံ ပါတီယမာေနာ ဝိသံ စိကၡႆေႏၲာ ဥဒၶမေဓါ အာစမယမာေနာ''တိ? ''အာမ၊ ဘေႏၲ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၅၄၊ အေဇၨတရဟိပိ တံ ေလာေက ဝတၱတီ''တိ။ ''ေတန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ 'ပရိတၱေဘသဇၨကိရိယာ နိရတၳကာ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ ဘဝတိ။ ကတပရိတၱဥႇိ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသံ ဍံသိတုကာေမာ အဟိ န ဍံသတိ၊ ဝိဝဋံ မုခံ ပိဒဟတိ၊ ေစာရာနံ ဥကၡိတၱလဂုဠမၸိ န သမ႓ဝတိ၊ ေတ လဂုဠံ မုၪၥိတြာ ေပမံ ကေရာႏၲိ၊ ကုပိေတာပိ ဟတၳိနာေဂါ သမာဂႏ႖ာ ဥပရမတိ၊ ပဇၨလိတမဟာအဂၢိကၡေႏၶာပိ ဥပဂႏ႖ာ နိဗၺာယတိ၊ ဝိသံ ဟလာဟလမၸိ ခါယိတံ အဂဒံ သမၸဇၨတိ၊ အာဟာရတၳံ ဝါ ဖရတိ၊ ဝဓကာ ဟႏၲဳကာမာ ဥပဂႏ႖ာ ဒါသဘူတာ သမၸဇၨႏၲိ၊ အကၠေႏၲာပိ ပါေသာ န သံဝရတိ [မူကြဲ-န သံစရတိ (သီ)]
 ''သုတပုဗၺံ ပန တယာ၊ မဟာရာဇ၊ 'ေမာရႆ ကတပရိတၱႆ သတၱဝႆသတာနိ လုဒၵေကာ နာသကၡိ ပါသံ ဥပေနတုံ၊ အကတပရိတၱႆ တံ ေယဝ ဒိဝသံ ပါသံ ဥပေနသီ''တိ? ''အာမ၊ ဘေႏၲ၊ သုယ်တိ၊ အဗ႓ဳဂၢေတာ ေသာ သေဒၵါ သေဒဝေက ေလာေက''တိ။ ''ေတန ဟိ၊ မဟာရာဇ 'ပရိတၱေဘသဇၨကိရိယာ နိရတၳကာ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ ဘဝတိ။
 ''သုတပုဗၺံ ပန တယာ၊ မဟာရာဇ၊ 'ဒါနေဝါ ဘရိယံ ပရိရကၡေႏၲာ သမုေဂၢ ပကၡိပိတြာ ဂိလိတြာ ကုစၧိနာ ပရိဟရတိ၊ အေထေကာ ဝိဇၨာဓေရာ တႆ ဒါနဝႆ မုေခန ပဝိသိတြာ တာယ သဒၶႎ အဘိရမတိ၊ ယဒါ ေသာ ဒါနေဝါ အညာသိ၊ အထ သမုဂၢံ ဝမိတြာ ဝိဝရိ၊ သဟ သမုေဂၢ ဝိဝေဋ ဝိဇၨာဓေရာ ယထာကာမံ [မူကြဲ-ေယန ကာမံ (က၊)] ပကၠာမီ''တိ? ''အာမ၊ ဘေႏၲ၊ သုယ်တိ၊ အဗ႓ဳဂၢေတာ ေသာပိ သေဒၵါ သေဒဝေက ေလာေက''တိ။ ''နႏု ေသာ၊ မဟာရာဇ၊ ဝိဇၨာဓေရာ ပရိတၱဗေလန [မူကြဲ-မႏၲဗေလန (?)] ဂဟဏာ မုေတၱာ''တိ။ ''အာမ ဘေႏၲ''တိ။ ''ေတန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ အတၳိ ပရိတၱဗလံ။
 ''သုတပုဗၺံ ပန တယာ၊ မဟာရာဇ၊ 'အပေရာပိ ဝိဇၨာဓေရာ ဗာရာဏသိရေညာ အေႏၲပုေရ မေဟသိယာ သဒၶႎ သမၸဒုေ႒ာ [မူကြဲ-သံသေ႒ာ (သီ၊)] ဂဟဏပၸေတၱာ သမာေနာ ခေဏန အဒႆနံ ဂေတာ မႏၲဗေလနာ''တိ။ ''အာမ၊ ဘေႏၲ၊ သုယ်တီ''တိ။ ''နႏု ေသာ၊ မဟာရာဇ၊ ဝိဇၨာဓေရာ ပရိတၱဗေလန ဂဟဏာ မုေတၱာ''တိ? ''အာမ ဘေႏၲ''တိ။ ''ေတန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ အတၳိ ပရိတၱဗလ''ႏၲိ။
 ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ 'ကႎ သေဗၺ ေယဝ ပရိတၱံ ရကၡတီ'တိ? ''ဧကေစၥ၊ မဟာရာဇ၊ ရကၡတိ၊ ဧကေစၥ န ရကၡတီ''တိ။ ''ေတန ဟိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ပရိတၱံ န သဗၺတၳိက''ႏၲိ? ''အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေဘာဇနံ သေဗၺသံ ဇီဝိတံ ရကၡတီ''တိ? ''ဧကေစၥ၊ ဘေႏၲ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၅၅၊ ရကၡတိ၊ ဧကေစၥ န ရကၡတီ''တိ။ ''ကႎ ကာရဏာ''တိ။ ''ယေတာ၊ ဘေႏၲ၊ ဧကေစၥ တံ ေယဝ ေဘာဇနံ အတိဘုၪၨိတြာ ဝိသူစိကာယ မရႏၲီ''တိ။ ''ေတန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ေဘာဇနံ န သေဗၺသံ ဇီဝိတံ ရကၡတီ''တိ? ''ဒြီဟိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ကာရေဏဟိ ေဘာဇနံ ဇီဝိတံ ဟရတိ အတိဘုေတၱန ဝါ ဥသၼာဒုဗၺလတာယ ဝါ၊ အာယုဒဒံ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေဘာဇနံ ဒု႐ုပစာေရန ဇီဝိတံ ဟရတီ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ပရိတၱံ ဧကေစၥ ရကၡတိ၊ ဧကေစၥ န ရကၡတိ။
 ''တီဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရေဏဟိ ပရိတၱံ န ရကၡတိ ကမၼာဝရေဏန၊ ကိေလသာဝရေဏန၊ အသဒၵဟနတာယ။ သတၱာႏုရကၡဏံ၊ မဟာရာဇ၊ ပရိတၱံ အတၱနာ ကေတန အာရကၡံ ဇဟတိ၊ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မာတာ ပုတၱံ ကုစၧိဂတံ ေပါေသတိ၊ ဟိေတန ဥပစာေရန ဇေနတိ၊ ဇနယိတြာ အသုစိမလသိဃၤာဏိကမပေနတြာ ဥတၱမဝရသုဂႏၶံ ဥပလိမၸတိ၊ ေသာ အပေရန သမေယန ပေရသံ ပုေတၱ အေကၠာသေႏၲ ဝါ ပဟရေႏၲ ဝါ ပဟာရံ ေဒတိ။ ေတ တႆ ကုဇၩိတြာ ပရိသာယ အာကၯိတြာ တံ ဂေဟတြာ သာမိေနာ ဥပေနႏၲိ၊ ယဒိ ပန တႆာ ပုေတၱာ အပရေဒၶါ ေဟာတိ ေဝလာတိဝေတၱာ။ အထ နံ သာမိေနာ မႏုႆာ အာကၯယမာနာ ဒ႑မုဂၢရဇာဏုမု႒ီဟိ တာေဠႏၲိ ေပါေထႏၲိ၊ အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တႆ မာတာ လဘတိ အာကၯနပရိကၯနံ ဂါဟံ သာမိေနာ ဥပနယနံ ကာတု''ႏၲိ? ''န ဟိ ဘေႏၲ''တိ။ ''ေကန ကာရေဏန၊ မဟာရာဇာ''တိ။ ''အတၱေနာ၊ ဘေႏၲ၊ အပရာေဓနာ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ သတၱာနံ အာရကၡံ ပရိတၱံ အတၱေနာ အပရာေဓန ဝၪၩံ ကေရာတီ''တိ [မူကြဲ-ကာေရတီတိ (သီ)] ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ သုဝိနိစၧိေတာ ပေဥႇာ၊ ဂဟနံ အဂဟနံ ကတံ၊ အႏၶကာေရာ အာေလာေကာ ကေတာ၊ ဝိနိေဝဌိတံ ဒိ႒ိဇာလံ၊ တြံ ဂဏိဝရပဝရမာသဇၨာ''တိ။
မစၥဳပါသမုတၱိပေဥႇာ စတုေတၳာ။
၅။ ဗုဒၶလာဘႏၲရာယပေဥႇာ
 ၅။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တုေမွ ဘဏထ 'လာဘီ တထာဂေတာ စီဝရပိ႑ပါတေသနာသနဂိလာနပၸစၥယေဘသဇၨပရိကၡာရာန'ႏၲိ။ ပုန စ တထာဂေတာ ပၪၥသာလံ ျဗာဟၼဏဂါမံ ပိ႑ာယ ပဝိသိတြာ ကိၪၥိေဒဝ အလဘိတြာ ယထာေဓါေတန (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၆) ပေတၱန နိကၡေႏၲာတိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂေတာ လာဘီ စီဝရပိ႑ပါတေသနာသနဂိလာနပၸစၥယေဘသဇၨပရိကၡာရာနံ၊ ေတန ဟိ ပၪၥသာလံ ျဗာဟၼဏဂါမံ ပိ႑ာယ ပဝိသိတြာ ကိၪၥိေဒဝ အလဘိတြာ ယထာေဓါေတန ပေတၱန နိကၡေႏၲာတိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ ပၪၥသာလံ ျဗာဟၼဏဂါမံ ပိ႑ာယ ပဝိသိတြာ ကိၪၥိေဒဝ အလဘိတြာ ယထာေဓါေတန ပေတၱန နိကၡေႏၲာ၊ ေတန ဟိ လာဘီ တထာဂေတာ စီဝရပိ႑ပါတေသနာသနဂိလာနပၸစၥယေဘသဇၨပရိကၡာရာနႏၲိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ သုမဟေႏၲာ ဒုႏၷိေဗၺေဌာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''လာဘီ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ စီဝရပိ႑ပါတေသနာသနဂိလာနပၸစၥယေဘသဇၨပရိကၡာရာနံ၊ ပၪၥသာလၪၥ ျဗာဟၼဏဂါမံ ပိ႑ာယ ပဝိသိတြာ ကိၪၥိေဒဝ အလဘိတြာ ယထာေဓါေတန ပေတၱန နိကၡေႏၲာ၊ တၪၥ ပန မာရႆ ပါပိမေတာ ကာရဏာ''တိ။ ''ေတန ဟိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝေတာ ဂဏနပထံ ဝီတိဝတၱကေပၸ [မူကြဲ-ဂဏနပထဝီတိဝေတၱ ကေပၸ (သီ၊)] အဘိသခၤတံ ကုသလံ ကိႏၲိ နိ႒ိတံ၊ အဓုႏု႒ိေတန မာေရန ပါပိမတာ တႆ ကုသလႆ ဗလေဝဂံ [မူကြဲ-တံ ကုသလဗလေဝဂဝိပၹာရံ (သီ၊)] ကိႏၲိ ပိဟိတံ၊ ေတန ဟိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တသၼႎ ဝတၳဳသၼႎ ဒြီသု ဌာေနသု ဥပဝါေဒါ အာဂစၧတိ၊ ကုသလေတာပိ အကုသလံ ဗလဝတရံ ေဟာတိ၊ ဗုဒၶဗလေတာပိ မာရဗလံ ဗလဝတရံ ေဟာတီတိ၊ ေတန ဟိ ႐ုကၡႆ မူလေတာပိ အဂၢံ ဘာရတရံ ေဟာတိ၊ ဂုဏသမၸရိကိဏၰေတာပိ ပါပိယံ ဗလဝတရံ ေဟာတီ''တိ။ ''န၊ မဟာရာဇ၊ တာဝတေကန ကုသလေတာပိ အကုသလံ ဗလဝတရံ နာမ ေဟာတိ၊ န ဗုဒၶဗလေတာပိ မာရဗလံ ဗလဝတရံ နာမ ေဟာတိ။ အပိ ေစတၳ ကာရဏံ ဣစၧိတဗၺံ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိေသာ ရေညာ စကၠဝတၱိႆ မဓုံ ဝါ မဓုပိ႑ိကံ ဝါ အညံ ဝါ ဥပါယနံ အဘိဟေရယ်၊ တေမနံ ရေညာ ဒြါရပါေလာ ဧဝံ ဝေဒယ် 'အကာေလာ၊ ေဘာ၊ အယံ ရေညာ ဒႆနာယ၊ ေတန ဟိ၊ ေဘာ၊ တဝ ဥပါယနံ ဂေဟတြာ သီဃသီဃံ ပဋိနိဝတၱ၊ ပုေရ တဝ ရာဇာ ဒ႑ံ ဓာေရႆတီ'တိ [မူကြဲ-မာ ေတ ရာဇာ ဒ႑ံ ပါေပယ်ာတိ (သီ)] တေတာ ေသာ ပုရိေသာ ဒ႑ဘယာ တသိေတာ ဥဗၺိေဂၢါ တံ ဥပါယနံ အာဒါယ သီဃသီဃံ ပဋိနိဝေတၱယ်၊ အပိ ႏု ေခါ ေသာ၊ မဟာရာဇ၊ ရာဇာ စကၠဝတၱီ တာဝတေကန ဥပါယနဝိကလမတၱေကန ဒြါရပါလေတာ ဒုဗၺလတေရာ နာမ ေဟာတိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၅၇၊ အညံ ဝါ ပန ကိၪၥိ ဥပါယနံ န လေဘယ်ာ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ ဣႆာပကေတာ ေသာ၊ ဘေႏၲ၊ ဒြါရပါေလာ ဥပါယနံ နိဝါေရသိ၊ အေညန ပန ဒြါေရန သတသဟႆဂုဏမၸိ ရေညာ ဥပါယနံ ဥေပတီ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဣႆာပကေတာ မာေရာ ပါပိမာ ပၪၥသာလေက ျဗာဟၼဏဂဟပတိေက အႏြာဝိသိ၊ အညာနိ ပန အေနကာနိ ေဒဝတာသတသဟႆာနိ အမတံ ဒိဗၺံ ၾသဇံ ဂေဟတြာ ဥပဂတာနိ 'ဘဂဝေတာ ကာေယ ၾသဇံ ၾသဒဟိႆာမာ'တိ ဘဂဝႏၲံ နမႆမာနာနိ ပၪၨလိကာနိ ဌိတာနီ''တိ။
 ''ေဟာတု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ သုလဘာ ဘဂဝေတာ စတၱာေရာ ပစၥယာ ေလာေက ဥတၱမပုရိသႆ၊ ယာစိေတာဝ ဘဂဝါ ေဒဝမႏုေႆာဟိ စတၱာေရာ ပစၥေယ ပရိဘုၪၨတိ၊ အပိ စ ေခါ ပန မာရႆ ေယာ အဓိပၸါေယာ၊ ေသာ တာဝတေကန သိေဒၶါ၊ ယံ ေသာ ဘဂဝေတာ ေဘာဇနႆ အႏၲရာယမကာသိ။ ဧတၳ ေမ၊ ဘေႏၲ၊ ကခၤါ န ဆိဇၨတိ၊ ဝိမတိဇာေတာဟံ တတၳ သံသယပကၡေႏၵာ။ န ေမ တတၳ မာနသံ ပကၡႏၵတိ၊ ယံ တထာဂတႆ အရဟေတာ သမၼာသမၺဳဒၶႆ သေဒဝေက ေလာေက အဂၢပုဂၢလဝရႆ ကုသလဝရပုညသမ႓ဝႆ အသမသမႆ အႏုပမႆ အပၸဋိသမႆ ဆဝကံ လာမကံ ပရိတၱံ ပါပံ အနရိယံ ဝိပႏၷံ မာေရာ လာဘႏၲရာယမကာသီ''တိ။
 ''စတၱာေရာ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ အႏၲရာယာ အဒိ႒ႏၲရာေယာ ဥဒၵိႆ ကတႏၲရာေယာ ဥပကၡဋႏၲရာေယာ ပရိေဘာဂႏၲရာေယာတိ။ တတၳ ကတေမာ အဒိ႒ႏၲရာေယာ? အေနာဒိႆ အဒႆေနန အနဘိသခၤတံ ေကာစိ အႏၲရာယံ ကေရာတိ 'ကႎ ပရႆ ဒိေႏၷနာ'တိ၊ အယံ အဒိ႒ႏၲရာေယာ နာမ။
 ''ကတေမာ ဥဒၵိႆ ကတႏၲရာေယာ? ဣေဓကစၥံ ပုဂၢလံ ဥပဒိသိတြာ ဥဒၵိႆ ေဘာဇနံ ပဋိယတၱံ ေဟာတိ၊ တံ ေကာစိ အႏၲရာယံ ကေရာတိ၊ အယံ ဥဒၵိႆ ကတႏၲရာေယာ နာမ။
 ''ကတေမာ ဥပကၡဋႏၲရာေယာ? ဣဓ ယံ ကိၪၥိ ဥပကၡဋံ ေဟာတိ အပၸဋိဂၢဟိတံ၊ တတၳ ေကာစိ အႏၲရာယံ ကေရာတိ၊ အယံ ဥပကၡဋႏၲရာေယာ နာမ။
 ''ကတေမာ ပရိေဘာဂႏၲရာေယာ? ဣဓ ယံ ကိၪၥိ ပရိေဘာဂံ၊ တတၳ ေကာစိ အႏၲရာယံ ကေရာတိ၊ အယံ ပရိေဘာဂႏၲရာေယာ နာမ။ ဣေမ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ စတၱာေရာ အႏၲရာယာ။
 ''ယံ ပန မာေရာ ပါပိမာ ပၪၥသာလေက ျဗာဟၼဏဂဟပတိေက အႏြာဝိသိ၊ တံ ေနဝ ဘဂဝေတာ ပရိေဘာဂံ န ဥပကၡဋံ န ဥဒၵိႆကတံ၊ အနာဂတံ အသမၸတၱံ အဒႆေနန (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၈) အႏၲရာယံ ကတံ၊ တံ ပန ေနကႆ ဘဂဝေတာ ေယဝ၊ အထ ေခါ ေယ ေတ ေတန သမေယန နိကၡႏၲာ အဗ႓ာဂတာ၊ သေဗၺပိ ေတ တံ ဒိဝသံ ေဘာဇနံ န လဘႎသု၊ နာဟံ တံ၊ မဟာရာဇ၊ ပႆာမိ သေဒဝေက ေလာေက သမာရေက သျဗဟၼေက သႆမဏျဗာဟၼဏိယာ ပဇာယ သေဒဝမႏုႆာယ၊ ေယာ တႆ ဘဂဝေတာ ဥဒၵိႆ ကတံ ဥပကၡဋံ ပရိေဘာဂံ အႏၲရာယံ ကေရယ်။ သေစ ေကာစိ ဣႆာယ ဥဒၵိႆ ကတံ ဥပကၡဋံ ပရိေဘာဂံ အႏၲရာယံ ကေရယ်၊ ဖေလယ် တႆ မုဒၶါ သတဓာ ဝါ သဟႆဓာ ဝါ။
 ''စတၱာေရာေမ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတႆ ေကနစိ အနာဝရဏီယာ ဂုဏာ။ ကတေမ စတၱာေရာ? လာေဘာ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝေတာ ဥဒၵိႆ ကေတာ ဥပကၡေဋာ န သကၠာ ေကနစိ အႏၲရာယံ ကာတုံ၊ သရီရာႏုဂတာ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝေတာ ဗ်ာမပၸဘာ န သကၠာ ေကနစိ အႏၲရာယံ ကာတုံ၊ သဗၺညဳတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝေတာ ဉာဏရတနံ န သကၠာ ေကနစိ အႏၲရာယံ ကာတုံ၊ ဇီဝိတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝေတာ န သကၠာ ေကနစိ အႏၲရာယံ ကာတုံ။ ဣေမ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ စတၱာေရာ တထာဂတႆ ေကနစိ အနာဝရဏီယာ ဂုဏာ၊ သေဗၺေပေတ၊ မဟာရာဇ၊ ဂုဏာ ဧကရသာ အေရာဂါ အကုပၸါ အပ႐ူပကၠမာ အဖုသာနိ ကိရိယာနိ။ အဒႆေနန၊ မဟာရာဇ၊ မာေရာ ပါပိမာ နိလီယိတြာ ပၪၥသာလေက ျဗာဟၼဏဂဟပတိေက အႏြာဝိသိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ရေညာ ပစၥေႏၲ ေဒေသ ဝိသေမ အဒႆေနန နိလီယိတြာ ေစာရာ ပႏၴံ ဒူေသႏၲိ။ ယဒိ ပန ရာဇာ ေတ ေစာေရ ပေႆယ်၊ အပိ ႏု ေခါ ေတ ေစာရာ ေသာတၳႎ လေဘယ်ဳ''ႏၲိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ ဖရသုနာ ဖာလာေပယ် သတဓာ ဝါ သဟႆဓာ ဝါ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ အဒႆေနန မာေရာ ပါပိမာ နိလီယိတြာ ပၪၥသာလေက ျဗာဟၼဏဂဟပတိေက အႏြာဝိသိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဣတၳီ သပတိကာ အဒႆေနန နိလီယိတြာ ပရပုရိသံ ေသဝတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ အဒႆေနန မာေရာ ပါပိမာ နိလီယိတြာ ပၪၥသာလေက ျဗာဟၼဏဂဟပတိေက အႏြာဝိသိ။ ယဒိ၊ မဟာရာဇ၊ ဣတၳီ သာမိကႆ သမၼဳခါ ပရပုရိသံ ေသဝတိ၊ အပိ ႏု ေခါ သာ ဣတၳီ ေသာတၳႎ လေဘယ်ာ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ ဟေနယ်ာပိ တံ၊ ဘေႏၲ၊ သာမိေကာ ဝေဓယ်ာပိ ဗေႏၶယ်ာပိ ဒါသိတၱံ ဝါ ဥပေနယ်ာ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ အဒႆေနန မာေရာ ပါပိမာ နိလီယိတြာ ပၪၥသာလေက ျဗာဟၼဏဂဟပတိေက အႏြာဝိသိ။ ယဒိ၊ မဟာရာဇ၊ မာေရာ ပါပိမာ ဘဂဝေတာ ဥဒၵိႆ ကတံ ဥပကၡဋံ ပရိေဘာဂံ အႏၲရာယံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၉) ကေရယ်၊ ဖေလယ် တႆ မုဒၶါ သတဓာ ဝါ သဟႆဓာ ဝါ''တိ။ ''ဧဝေမတံ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေစာရိကာယ ကတံ မာေရန ပါပိမတာ၊ နိလီယိတြာ မာေရာ ပါပိမာ ပၪၥသာလေက ျဗာဟၼဏဂဟပတိေက အႏြာဝိသိ။ သေစ ေသာ၊ ဘေႏၲ၊ မာေရာ ပါပိမာ ဘဂဝေတာ ဥဒၵိႆ ကတံ ဥပကၡဋံ ပရိေဘာဂံ အႏၲရာယံ ကေရယ်၊ မုဒၶါ ဝါႆ ဖေလယ် သတဓာ ဝါ သဟႆဓာ ဝါ၊ ကာေယာ ဝါႆ ဘုသမု႒ိ ဝိယ ဝိကိေရယ်၊ သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
ဗုဒၶလာဘႏၲရာယပေဥႇာ ပၪၥေမာ။
၆။ အပုညပေဥႇာ
 ၆။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တုေမွ ဘဏထ 'ေယာ အဇာနေႏၲာ ပါဏာတိပါတံ ကေရာတိ၊ ေသာ ဗလဝတရံ အပုညံ ပသဝတီ'တိ။ ပုန စ ဘဂဝတာ ဝိနယပညတၱိယာ ဘဏိတံ 'အနာပတၱိ အဇာနႏၲႆာ'တိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ အဇာနိတြာ ပါဏာတိပါတံ ကေရာေႏၲာ ဗလဝတရံ အပုညံ ပသဝတိ၊ ေတန ဟိ 'အနာပတၱိ အဇာနႏၲႆာ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ အနာပတၱိ အဇာနႏၲႆ၊ ေတန ဟိ 'အဇာနိတြာ ပါဏာတိပါတံ ကေရာေႏၲာ ဗလဝတရံ အပုညံ ပသဝတီ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ ဒု႐ုတၱေရာ ဒုရတိကၠေမာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'ေယာ အဇာနေႏၲာ ပါဏာတိပါတံ ကေရာတိ၊ ေသာ ဗလဝတရံ အပုညံ ပသဝတီ'တိ။ ပုန စ ဝိနယပညတၱိယာ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'အနာပတၱိ အဇာနႏၲႆာ'တိ။ တတၳ အတၳႏၲရံ အတၳိ။ ကတမံ အတၳႏၲရံ? အတၳိ၊ မဟာရာဇ၊ အာပတၱိ သညာဝိေမာကၡာ၊ အတၳိ အာပတၱိ ေနာသညာဝိေမာကၡာ။ ယာယံ၊ မဟာရာဇ၊ အာပတၱိ သညာဝိေမာကၡာ၊ တံ အာပတၱႎ အာရဗ႓ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'အနာပတၱိ အဇာနႏၲႆာ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
အပုညပေဥႇာ ဆေ႒ာ။
၇။ ဘိကၡဳသံဃပရိဟရဏပေဥႇာ
 ၇။ ''ဘေႏၲ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၆ဝ) နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'တထာဂတႆ ေခါ၊ အာနႏၵ၊ န ဧဝံ ေဟာတိ ''အဟံ ဘိကၡဳသံဃံ ပရိဟရိႆာမီ'''တိ ဝါ၊ ''မမုေဒၵသိေကာ ဘိကၡဳသံေဃာ''တိ ဝါ'တိ။ ပုန စ ေမေတၱယ်ႆ ဘဂဝေတာ သဘာဝဂုဏံ ပရိဒီပယမာေနန ဘဂဝတာ ဧဝံ ဘဏိတံ ''ေသာ အေနကသဟႆံ ဘိကၡဳသံဃံ ပရိဟရိႆတိ၊ ေသယ်ထာပိ အဟံ ဧတရဟိ အေနကသတံ ဘိကၡဳသံဃံ ပရိဟရာမီ''တိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'တထာဂတႆ ေခါ၊ အာနႏၵ၊ န ဧဝံ ေဟာတိ ''အဟံ ဘိကၡဳသံဃံ ပရိဟရိႆာမီ''တိ ဝါ၊ ''မမုေဒၵသိေကာ ဘိကၡဳသံေဃာ''တိ ဝါ'တိ၊ ေတန ဟိ အေနကသတံ ဘိကၡဳသံဃံ ပရိဟရာမီတိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ တထာဂေတန ဘဏိတံ 'ေသာ အေနကသဟႆံ ဘိကၡဳသံဃံ ပရိဟရိႆတိ၊ ေသယ်ထာပိ အဟံ ဧတရဟိ အေနကသတံ ဘိကၡဳသံဃံ ပရိဟရာမီ'တိ၊ ေတန ဟိ တထာဂတႆ ေခါ၊ အာနႏၵ၊ န ဧဝံ ေဟာတိ 'အဟံ ဘိကၡဳသံဃံ ပရိဟရိႆာမီ'တိ ဝါ၊ 'မမုေဒၵသိေကာ ဘိကၡဳသံေဃာ'တိ ဝါတိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ၊ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'တထာဂတႆ ေခါ၊ အာနႏၵ၊ န ဧဝံ ေဟာတိ ''အဟံ ဘိကၡဳသံဃံ ပရိဟရိႆာမီ''တိ ဝါ၊ ''မမုေဒၵသိေကာ ဘိကၡဳသံေဃာ''တိ ဝါ'တိ။ ပုန စ ေမေတၱယ်ႆာပိ ဘဂဝေတာ သဘာဝဂုဏံ ပရိဒီပယမာေနန ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'ေသာ အေနကသဟႆံ ဘိကၡဳသံဃံ ပရိဟရိႆတိ၊ ေသယ်ထာပိ အဟံ ဧတရဟိ အေနကသတံ ဘိကၡဳသံဃံ ပရိဟရာမီ'တိ။ ဧတသၼိၪၥ၊ မဟာရာဇ၊ ပေဥႇ ဧေကာ အေတၳာ သာဝေသေသာ၊ ဧေကာ အေတၳာ နိရဝေသေသာ။ န၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ပရိသာယ အႏုဂါမိေကာ၊ ပရိသာ ပန တထာဂတႆ အႏုဂါမိကာ။ သမၼဳတိ၊ မဟာရာဇ၊ ဧသာ 'အဟ'ႏၲိ 'မမာ'တိ၊ န ပရမေတၳာ ဧေသာ၊ ဝိဂတံ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတႆ ေပမံ၊ ဝိဂေတာ သိေနေဟာ၊ 'မယွ'ႏၲိပိ တထာဂတႆ ဂဟဏံ နတၳိ၊ ဥပါဒါယ ပန အဝႆေယာ ေဟာတိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပထဝီ ဘူမ႒ာနံ သတၱာနံ ပတိ႒ာ ေဟာတိ ဥပႆယံ၊ ပထဝိ႒ာ ေစေတ သတၱာ၊ န စ မဟာပထဝိယာ 'မေယွေတ'တိ အေပကၡာ ေဟာတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ သဗၺသတၱာနံ ပတိ႒ာ ေဟာတိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၁) ဥပႆယံ၊ တထာဂတ႒ာ [မူကြဲ-တထာဂတပတိ႒ာ ဧဝ (သီ၊)] ေစေတ သတၱာ၊ န စ တထာဂတႆ 'မေယွေတ'တိ အေပကၡာ ေဟာတိ။ ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ မဟတိမဟာေမေဃာ အဘိဝႆေႏၲာ တိဏ႐ုကၡပသုမႏုႆာနံ ဝုၯႎ ေဒတိ သႏၲတႎ အႏုပါေလတိ။ ဝု႒ဴပဇီဝိေနာ ေစေတ သတၱာ သေဗၺ၊ န စ မဟာေမဃႆ 'မေယွေတ'တိ အေပကၡာ ေဟာတိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ သဗၺသတၱာနံ ကုသလဓေမၼ ဇေနတိ အႏုပါေလတိ၊ သတၳဴပဇီဝိေနာ ေစေတ သတၱာ သေဗၺ၊ န စ တထာဂတႆ 'မေယွေတ'တိ အေပကၡာ ေဟာတိ။ တံ ကိႆ ေဟတု? အတၱာႏုဒိ႒ိယာ ပဟီနတၱာ''တိ။
 ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ သုနိေဗၺဌိေတာ ပေဥႇာ ဗဟုဝိေဓဟိ ကာရေဏဟိ၊ ဂမ႓ီေရာ ဥတၱာနီကေတာ၊ ဂဏိၭ ဘိေႏၷာ၊ ဂဟနံ အဂဟနံ ကတံ၊ အႏၶကာေရာ အာေလာေကာ ကေတာ၊ ဘဂၢါ ပရဝါဒါ၊ ဇိနပုတၱာနံ စကၡဳံ ဥပၸါဒိတ''ႏၲိ။
ဘိကၡဳသံဃပရိဟရဏပေဥႇာ သတၱေမာ။
၈။ အေဘဇၨပရိသပေဥႇာ
 ၈။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တုေမွ ဘဏထ 'တထာဂေတာ အေဘဇၨပရိေသာ'တိ၊ ပုန စ ဘဏထ 'ေဒဝဒေတၱန ဧကပၸဟာရံ ပၪၥ ဘိကၡဳသတာနိ ဘိႏၷာနီ'တိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂေတာ အေဘဇၨပရိေသာ၊ ေတန ဟိ ေဒဝဒေတၱန ဧကပၸဟာရံ ပၪၥ ဘိကၡဳသတာနိ ဘိႏၷာနီတိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ ေဒဝဒေတၱန ဧကပၸဟာရံ ပၪၥ ဘိကၡဳသတာနိ ဘိႏၷာနိ၊ ေတန ဟိ 'တထာဂေတာ အေဘဇၨပရိေသာ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ဂမ႓ီေရာ ဒုႏၷိေဝဌိေယာ၊ ဂဏိၭေတာပိ ဂဏိၭတေရာ၊ ဧတၳာယံ ဇေနာ အာဝေဋာ နိဝုေတာ ၾသဝုေတာ ပိဟိေတာ ပရိေယာနေဒၶါ၊ ဧတၳ တဝ ဉာဏဗလံ ဒေႆဟိ ပရဝါေဒသူ''တိ။
 ''အေဘဇၨပရိေသာ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ၊ ေဒဝဒေတၱန စ ဧကပၸဟာရံ ပၪၥ ဘိကၡဳသတာနိ ဘိႏၷာနိ၊ တၪၥ ပန ေဘဒကႆ ဗေလန၊ ေဘဒေက ဝိဇၨမာေန နတၳိ၊ မဟာရာဇ၊ အေဘဇၨံ နာမ။ ေဘဒေက သတိ မာတာပိ ပုေတၱန ဘိဇၨတိ၊ ပုေတၱာပိ မာတရာ ဘိဇၨတိ၊ ပိတာပိ ပုေတၱန ဘိဇၨတိ၊ ပုေတၱာပိ ပိတရာ ဘိဇၨတိ၊ ဘာတာပိ ဘဂိနိယာ ဘိဇၨတိ၊ ဘဂိနီပိ ဘာတရာ ဘိဇၨတိ၊ သဟာေယာပိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၂) သဟာေယန ဘိဇၨတိ၊ နာဝါပိ နာနာဒါ႐ုသံဃဋိတာ ဦမိေဝဂသမၸဟာေရန ဘိဇၨတိ၊ ႐ုေကၡာပိ မဓုကပၸသမၸႏၷဖေလာ အနိလဗလေဝဂါဘိဟေတာ ဘိဇၨတိ၊ သုဝဏၰမၸိ ဇာတိမႏၲံ [မူကြဲ-ဇာတ႐ူပမၸိ (သီ၊)] ေလာေဟန ဘိဇၨတိ။ အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ ေနေသာ အဓိပၸါေယာ ဝိညဴနံ၊ ေနသာ ဗုဒၶါနံ အဓိမုတၱိ၊ ေနေသာ ပ႑ိတာနံ ဆေႏၵာ 'တထာဂေတာ ေဘဇၨပရိေသာ'တိ။ အပိ ေစတၳ ကာရဏံ အတၳိ၊ ေယန ကာရေဏန တထာဂေတာ ဝုစၥတိ 'အေဘဇၨပရိေသာ'တိ။ ကတမံ ဧတၳ ကာရဏံ? တထာဂတႆ၊ မဟာရာဇ၊ ကေတန အဒါေနန ဝါ အပၸိယဝစေနန ဝါ အနတၳစရိယာယ ဝါ အသမာနတၱတာယ ဝါ ယေတာ ကုေတာစိ စရိယံ စရႏၲႆပိ ပရိသာ ဘိႏၷာတိ န သုတပုဗၺံ၊ ေတန ကာရေဏန တထာဂေတာ ဝုစၥတိ 'အေဘဇၨပရိေသာ'တိ။ တယာေပတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဉာတဗၺံ 'အတၳိ ကိၪၥိ နဝေဂၤ ဗုဒၶဝစေန သုတၱာဂတံ၊ ဣမိနာ နာမ ကာရေဏန ေဗာဓိသတၱႆ ကေတန တထာဂတႆ ပရိသာ ဘိႏၷာ'တိ? ''နတၳိ ဘေႏၲ၊ ေနာ ေစတံ ေလာေက ဒိႆတိ ေနာပိ သုယ်တိ။ သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
အေဘဇၨပရိသပေဥႇာ အ႒ေမာ။
အေဘဇၨဝေဂၢါ ဒုတိေယာ။
ဣမသၼႎ ဝေဂၢ အ႒ ပဥႇာ။
၃။ ပဏာမိတဝေဂၢါ
၁။ ေသ႒ဓမၼပေဥႇာ
 ၁။ ''ဘေႏၲ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၃) နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'ဓေမၼာ ဟိ၊ ဝါေသ႒၊ ေသေ႒ာ ဇေနတသၼႎ ဒိေ႒ ေစဝ ဓေမၼ အဘိသမၸရာေယ စာ'တိ။ ပုန စ 'ဥပါသေကာ ဂိဟီ ေသာတာပေႏၷာ ပိဟိတာပါေယာ ဒိ႒ိပၸေတၱာ ဝိညာတသာသေနာ ဘိကၡဳံ ဝါ သာမေဏရံ ဝါ ပုထုဇၨနံ အဘိဝါေဒတိ ပစၥဳေ႒တီ'တိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'ဓေမၼာ ဟိ၊ ဝါေသ႒၊ ေသေ႒ာ ဇေနတသၼႎ ဒိေ႒ ေစဝ ဓေမၼ အဘိသမၸရာေယ စာ'တိ၊ ေတန ဟိ 'ဥပါသေကာ ဂိဟီ ေသာတာပေႏၷာ ပိဟိတာပါေယာ ဒိ႒ိပၸေတၱာ ဝိညာတသာသေနာ ဘိကၡဳံ ဝါ သာမေဏရံ ဝါ ပုထုဇၨနံ အဘိဝါေဒတိ ပစၥဳေ႒တီ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ 'ဥပါသေကာ ဂိဟီ ေသာတာပေႏၷာ ပိဟိတာပါေယာ ဒိ႒ိပၸေတၱာ ဝိညာတသာသေနာ ဘိကၡဳံ ဝါ သာမေဏရံ ဝါ ပုထုဇၨနံ အဘိဝါေဒတိ ပစၥဳေ႒တိ'၊ ေတန ဟိ 'ဓေမၼာ ဟိ၊ ဝါေသ႒၊ ေသေ႒ာ ဇေနတသၼႎ ဒိေ႒ ေစဝ ဓေမၼ အဘိသမၸရာေယ စာတိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'ဓေမၼာ ဟိ၊ ဝါေသ႒၊ ေသေ႒ာ ဇေနတသၼႎ ဒိေ႒ ေစဝ ဓေမၼ အဘိသမၸရာေယ စာ'တိ၊ 'ဥပါသေကာ စ ဂိဟီ ေသာတာပေႏၷာ ပိဟိတာပါေယာ ဒိ႒ိပၸေတၱာ ဝိညာတသာသေနာ ဘိကၡဳံ ဝါ သာမေဏရံ ဝါ ပုထုဇၨနံ အဘိဝါေဒတိ ပစၥဳေ႒တိ'။ တတၳ ပန ကာရဏံ အတၳိ။ ကတမံ တံ ကာရဏံ?
 ''ဝီသတိ ေခါ ပနိေမ၊ မဟာရာဇ၊ သမဏႆ သမဏကရဏာ ဓမၼာ ေဒြ စ လိဂၤါနိ၊ ေယဟိ သမေဏာ အဘိဝါဒနပစၥဳ႒ာနသမာနနပူဇနာရေဟာ ေဟာတိ။ ကတေမ ဝီသတိ သမဏႆ သမဏကရဏာ ဓမၼာ ေဒြ စ လိဂၤါနိ? ေသေ႒ာ [မူကြဲ-ေသ႒ဘူမိသေယာ (သီ၊ သ်ာ)] ေသေ႒ာ ယေမာ (ပီ၊)] ဓမၼာရာေမာ၊ အေဂၢါ နိယေမာ၊ စာေရာ ဝိဟာေရာ သံယေမာ သံဝေရာ ခႏၲိ ေသာရစၥံ ဧကတၱစရိယာ ဧကတၱာဘိရတိ ပဋိသလႅာနံ ဟိရိၾသတၱပၸံ ဝီရိယံ အပၸမာေဒါ သိကၡာသမာဒါနံ [မူကြဲ-သိကၡာပဓာနံ (သီ၊ သ်ာ)] သုကၠာဝဒါနံ (က၊)] ဥေဒၵေသာ ပရိပုစၧာ သီလာဒိအဘိရတိ နိရာလယတာ သိကၡာပဒပါရိပူရိတာ၊ ကာသာဝဓာရဏံ၊ ဘ႑ဳဘာေဝါ။ ဣေမ ေခါ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၆၄၊ မဟာရာဇ၊ ဝီသတိ သမဏႆ သမဏကရဏာ ဓမၼာ ေဒြ စ လိဂၤါနိ။ ဧေတ ဂုေဏ ဘိကၡဳ သမာဒါယ ဝတၱတိ၊ ေသာ ေတသံ ဓမၼာနံ အႏူနတၱာ ပရိပုဏၰတၱာ သမၸႏၷတၱာ သမႏၷာဂတတၱာ အေသကၡဘူမႎ အရဟႏၲဘူမႎ ၾသကၠမတိ၊ ေသ႒ံ ဘူမႏၲရံ ၾသကၠမတိ၊ အရဟတၱာသႏၷဂေတာတိ အရဟတိ ဥပါသေကာ ေသာတာပေႏၷာ ဘိကၡဳံ ပုထုဇၨနံ အဘိဝါေဒတုံ ပစၥဳ႒ာတုံ။
 '''ခီဏာသေဝဟိ ေသာ သာမညံ ဥပဂေတာ၊ နတၳိ ေမ ေသာ သမေယာ'တိ [မူကြဲ-တံ သာမည''ႏၲိ (?)] အရဟတိ ဥပါသေကာ ေသာတာပေႏၷာ ဘိကၡဳံ ပုထုဇၨနံ အဘိဝါေဒတုံ ပစၥဳ႒ာတုံ။
 '''အဂၢပရိသံ ေသာ ဥပဂေတာ၊ နာဟံ တံ ဌာနံ ဥပဂေတာ'တိ အရဟတိ ဥပါသေကာ ေသာတာပေႏၷာ ဘိကၡဳံ ပုထုဇၨနံ အဘိဝါေဒတုံ ပစၥဳ႒ာတုံ။
 '''လဘတိ ေသာ ပါတိေမာကၡဳေဒၵသံ ေသာတုံ၊ နာဟံ တံ လဘာမိ ေသာတု'ႏၲိ အရဟတိ ဥပါသေကာ ေသာတာပေႏၷာ ဘိကၡဳံ ပုထုဇၨနံ အဘိဝါေဒတုံ ပစၥဳ႒ာတုံ။
 '''ေသာ အေည ပဗၺာေဇတိ ဥပသမၸာေဒတိ ဇိနသာသနံ ဝေၯတိ၊ အဟေမတံ န လဘာမိ ကာတု'ႏၲိ အရဟတိ ဥပါသေကာ ေသာတာပေႏၷာ ဘိကၡဳံ ပုထုဇၨနံ အဘိဝါေဒတုံ ပစၥဳ႒ာတုံ။
 '''အပၸမာေဏသု ေသာ သိကၡာပေဒသု သမတၱကာရီ၊ နာဟံ ေတသု ဝတၱာမီ'တိ အရဟတိ ဥပါသေကာ ေသာတာပေႏၷာ ဘိကၡဳံ ပုထုဇၨနံ အဘိဝါေဒတုံ ပစၥဳ႒ာတုံ။
 '''ဥပဂေတာ ေသာ သမဏလိဂႍ၊ ဗုဒၶါဓိပၸါေယ ဌိေတာ၊ ေတနာဟံ လိေဂၤန ဒူရမပဂေတာ'တိ အရဟတိ ဥပါသေကာ ေသာတာပေႏၷာ ဘိကၡဳံ ပုထုဇၨနံ အဘိဝါေဒတုံ ပစၥဳ႒ာတုံ။
 '''ပ႐ူဠႇကစၧေလာေမာ ေသာ အနၪၨိတအမ႑ိေတာ အႏုလိတၱသီလဂေႏၶာ၊ အဟံ ပန မ႑နဝိဘူသနာဘိရေတာ'တိ အရဟတိ ဥပါသေကာ ေသာတာပေႏၷာ ဘိကၡဳံ ပုထုဇၨနံ အဘိဝါေဒတုံ ပစၥဳ႒ာတုံ။
 ''အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ 'ေယ ေတ ဝီသတိ သမဏကရဏာ ဓမၼာ ေဒြ စ လိဂၤါနိ၊ သေဗၺေပေတ ဓမၼာ ဘိကၡဳႆ သံဝိဇၨႏၲိ၊ ေသာ ေယဝ ေတ ဓေမၼ ဓာေရတိ၊ အေညပိ တတၳ သိကၡာေပတိ၊ ေသာ ေမ အာဂေမာ သိကၡာပနၪၥ နတၳီ'တိ အရဟတိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၅) ဥပါသေကာ ေသာတာပေႏၷာ ဘိကၡဳံ ပုထုဇၨနံ အဘိဝါေဒတုံ ပစၥဳ႒ာတုံ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ရာဇကုမာေရာ ပုေရာဟိတႆ သႏၲိေက ဝိဇၨံ အဓီယတိ၊ ခတၱိယဓမၼံ သိကၡတိ၊ ေသာ အပေရန သမေယန အဘိသိေတၱာ အာစရိယံ အဘိဝါေဒတိ ပစၥဳေ႒တိ 'သိကၡာပေကာ ေမ အယ'ႏၲိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ 'ဘိကၡဳ သိကၡာပေကာ ဝံသဓေရာ'တိ အရဟတိ ဥပါသေကာ ေသာတာပေႏၷာ ဘိကၡဳံ ပုထုဇၨနံ အဘိဝါေဒတုံ ပစၥဳ႒ာတုံ။
 ''အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ ဣမိနာေပတံ ပရိယာေယန ဇာနာဟိ ဘိကၡဳဘူမိယာ မဟႏၲတံ အသမဝိပုလဘာဝံ။ ယဒိ၊ မဟာရာဇ၊ ဥပါသေကာ ေသာတာပေႏၷာ အရဟတၱံ သစၧိကေရာတိ၊ ေဒြဝ တႆ ဂတိေယာ ဘဝႏၲိ အနညာ တသၼႎ ေယဝ ဒိဝေသ ပရိနိဗၺာေယယ် ဝါ၊ ဘိကၡဳဘာဝံ ဝါ ဥပဂေစၧယ်။ အစလာ ဟိ သာ၊ မဟာရာဇ၊ ပဗၺဇၨာ၊ မဟတီ အစၥဳဂၢတာ၊ ယဒိဒံ ဘိကၡဳဘူမီ''တိ။ ''ဉာဏဂေတာ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ပေဥႇာ သုနိေဗၺဌိေတာ ဗလဝတာ အတိဗုဒၶိနာ တယာ၊ န ယိမံ ပဥႇံ သမေတၳာ အေညာ ဧဝံ ဝိနိေဝေဌတုံ အညၾတ တဝါဒိေသန ဗုဒၶိမတာ''တိ။
ေသ႒ဓမၼပေဥႇာ ပဌေမာ။
၂။ သဗၺသတၱဟိတဖရဏပေဥႇာ
 ၂။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တုေမွ ဘဏထ 'တထာဂေတာ သဗၺသတၱာနံ အဟိတမပေနတြာ ဟိတမုပဒဟတီ'တိ။ ပုန စ ဘဏထ အဂၢိကၡႏၶဴပေမ ဓမၼပရိယာေယ ဘညမာေန 'သ႒ိမတၱာနံ ဘိကၡဴနံ ဥဏွံ ေလာဟိတံ မုခေတာ ဥဂၢတ'ႏၲိ။ အဂၢိကၡႏၶဴပမံ၊ ဘေႏၲ၊ ဓမၼပရိယာယံ ေဒေသေႏၲန တထာဂေတန သ႒ိမတၱာနံ ဘိကၡဴနံ ဟိတမပေနတြာ အဟိတမုပဒဟိတံ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂေတာ သဗၺသတၱာနံ အဟိတမပေနတြာ ဟိတမုပဒဟတိ၊ ေတန ဟိ အဂၢိကၡႏၶဴပေမ ဓမၼပရိယာေယ ဘညမာေန သ႒ိမတၱာနံ ဘိကၡဴနံ ဥဏွံ ေလာဟိတံ မုခေတာ ဥဂၢတႏၲိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ အဂၢိကၡႏၶဴပေမ ဓမၼပရိယာေယ ဘညမာေန သ႒ိမတၱာနံ ဘိကၡဴနံ ဥဏွံ ေလာဟိတံ မုခေတာ ဥဂၢတံ၊ ေတန ဟိ တထာဂေတာ သဗၺသတၱာနံ အဟိတမပေနတြာ ဟိတမုပဒဟတီတိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''တထာဂေတာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၆၆၊ မဟာရာဇ၊ သဗၺသတၱာနံ အဟိတမပေနတြာ ဟိတမုပဒဟတိ၊ အဂၢိကၡႏၶဴပေမ ဓမၼပရိယာေယ ဘညမာေန သ႒ိမတၱာနံ ဘိကၡဴနံ ဥဏွံ ေလာဟိတံ မုခေတာ ဥဂၢတံ၊ တၪၥ ပန န တထာဂတႆ ကေတန၊ ေတသံ ေယဝ အတၱေနာ ကေတနာ''တိ။
 ''ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂေတာ အဂၢိကၡႏၶဴပမံ ဓမၼပရိယာယံ န ဘာေသယ်၊ အပိ ႏု ေတသံ ဥဏွံ ေလာဟိတံ မုခေတာ ဥဂၢေစၧယ်ာတိ၊ န ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ မိစၧာပဋိပႏၷာနံ ေတသံ ဘဂဝေတာ ဓမၼပရိယာယံ သုတြာ ပရိဠာေဟာ ကာေယ ဥပၸဇၨိ၊ ေတန ေတသံ ပရိဠာေဟန ဥဏွံ ေလာဟိတံ မုခေတာ ဥဂၢတ''ႏၲိ။ ''ေတန ဟိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂတေႆဝ ကေတန ေတသံ ဥဏွံ ေလာဟိတံ မုခေတာ ဥဂၢတံ၊ တထာဂေတာ ေယဝ တတၳ အဓိကာေရာ ေတသံ နာသနာယ၊ ယထာ နာမ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ အဟိ ဝမၼိကံ ပဝိေသယ်၊ အထညတေရာ ပံသုကာေမာ ပုရိေသာ ဝမၼိကံ ဘိႏၵိတြာ ပံသုံ ဟေရယ်၊ တႆ ပံသုဟရေဏန ဝမၼိကႆ သုသိရံ ပိဒေဟယ်၊ အထ တေတၳဝ ေသာ အႆာသံ အလဘမာေနာ မေရယ်၊ နႏု ေသာ၊ ဘေႏၲ၊ အဟိ တႆ ပုရိသႆ ကေတန မရဏပၸေတၱာ''တိ။ ''အာမ မဟာရာဇာ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂေတာ ေယဝ တတၳ အဓိကာေရာ ေတသံ နာသနာယာ''တိ။
 ''တထာဂေတာ၊ မဟာရာဇ၊ ဓမၼံ ေဒသယမာေနာ အႏုနယပၸဋိဃံ န ကေရာတိ၊ အႏုနယပၸဋိဃဝိပၸမုေတၱာ ဓမၼံ ေဒေသတိ၊ ဧဝံ ဓေမၼ ေဒသီယမာေန ေယ တတၳ သမၼာပဋိပႏၷာ၊ ေတ ဗုဇၩႏၲိ။ ေယ ပန မိစၧာပဋိပႏၷာ၊ ေတ ပတႏၲိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသႆ အမၺံ ဝါ ဇမၺဳံ ဝါ မဓုကံ ဝါ စာလယမာနႆ ယာနိ တတၳ ဖလာနိ သာရာနိ ဒဠႇဗႏၶနာနိ၊ တာနိ တေတၳဝ အစၥဳတာနိ တိ႒ႏၲိ၊ ယာနိ တတၳ ဖလာနိ ပူတိဝဏၬမူလာနိ ဒုဗၺလဗႏၶနာနိ၊ တာနိ ပတႏၲိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ဓမၼံ ေဒသယမာေနာ အႏုနယပၸဋိဃံ န ကေရာတိ၊ အႏုနယပၸဋိဃဝိပၸမုေတၱာ ဓမၼံ ေဒေသတိ၊ ဧဝံ ဓေမၼ ေဒသီယမာေန ေယ တတၳ သမၼာပဋိပႏၷာ၊ ေတ ဗုဇၩႏၲိ။ ေယ ပန မိစၧာပဋိပႏၷာ၊ ေတ ပတႏၲိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ကႆေကာ ဓညံ ေရာေပတုကာေမာ ေခတၱံ ကသတိ၊ တႆ ကသႏၲႆ အေနကသတသဟႆာနိ တိဏာနိ မရႏၲိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ပရိပကၠမာနေသ သေတၱ ေဗာေဓေႏၲာ [မူကြဲ-ေဗာေဓတုံ (သီ၊)] အႏုနယပၸဋိဃဝိပၸမုေတၱာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၇) ဓမၼံ ေဒေသတိ၊ ဧဝံ ဓေမၼ ေဒသီယမာေန ေယ တတၳ သမၼာပဋိပႏၷာ၊ ေတ ဗုဇၩႏၲိ။ ေယ ပန မိစၧာပဋိပႏၷာ၊ ေတ တိဏာနိ ဝိယ မရႏၲိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ မႏုႆာ ရသေဟတု ယေႏၲန ဥစၧဳံ ပီဠယႏၲိ၊ ေတသံ ဥစၧဳံ ပီဠယမာနာနံ ေယ တတၳ ယႏၲမုခဂတာ ကိမေယာ၊ ေတ ပီဠိယႏၲိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ပရိပကၠမာနေသ သေတၱ ေဗာေဓေႏၲာ ဓမၼယႏၲမဘိပီဠယတိ [မူကြဲ-ဓမၼယႏၲမတိပီဠယတိ (က)] ေယ တတၳ မိစၧာပဋိပႏၷာ၊ ေတ ကိမီ ဝိယ မရႏၲီ''တိ။
 ''နႏု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေတ ဘိကၡဴ တာယ ဓမၼေဒသနာယ ပတိတာ''တိ? ''အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တစၧေကာ ႐ုကၡံ တစၧေႏၲာ [မူကြဲ-ရကၡေႏၲာ (သီ၊ ပီ၊] ဥဇုကံ ပရိသုဒၶံ ကေရာတီ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ ဝဇၨနီယံ အပေနတြာ တစၧေကာ ႐ုကၡံ ဥဇုကံ ပရိသုဒၶံ ကေရာတီ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ပရိသံ ရကၡေႏၲာ န သေကၠာတိ ေဗာဓေနေယ် [မူကြဲ-အေဗာဓနီေယ (သ်ာ၊)] သေတၱ ေဗာေဓတုံ၊ မိစၧာပဋိပေႏၷ ပန သေတၱ အပေနတြာ ေဗာဓေနေယ် သေတၱ ေဗာေဓတိ၊ အတၱကေတန ပန ေတ၊ မဟာရာဇ၊ မိစၧာပဋိပႏၷာ ပတႏၲိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ကဒလီ ေဝဠဳ အႆတရီ အတၱေဇန [မူကြဲ-အတၱေဇန ဖေလန (သီ၊)] ဟညတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေယ ေတ မိစၧာပဋိပႏၷာ၊ ေတ အတၱကေတန ဟညႏၲိ ပတႏၲိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ေစာရာ အတၱကေတန စကၡဳပၸါဋနံ သူလာေရာပနံ သီသေစၧဒနံ ပါပုဏႏၲိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေယ ေတ မိစၧာပဋိပႏၷာ၊ ေတ အတၱကေတန ဟညႏၲိ ပတႏၲိ [မူကြဲ-ဇိနသာသနာ ပတႏၲိ (သီ၊ ပီ)] ေယသံ၊ မဟာရာဇ၊ သ႒ိမတၱာနံ ဘိကၡဴနံ ဥဏွံ ေလာဟိတံ မုခေတာ ဥဂၢတံ၊ ေတသံ တံ ေနဝ ဘဂဝေတာ ကေတန၊ န ပေရသံ ကေတန၊ အထ ေခါ အတၱေနာ ေယဝ ကေတန။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိေသာ သဗၺဇနႆ အမတံ ဒေဒယ်၊ ေတ တံ အမတံ အသိတြာ အေရာဂါ ဒီဃာယုကာ သဗၺီတိေတာ [မူကြဲ-သဗၺီတိယာ (သီ၊)] ပရိမုေစၥယ်ဳံ၊ အထညတေရာ ပုရိေသာ ဒု႐ုပစာေရန တံ အသိတြာ မရဏံ ပါပုေဏယ်၊ အပိ ႏု ေခါ ေသာ၊ မဟာရာဇ၊ အမတဒါယေကာ ပုရိေသာ တေတာနိဒါနံ ကိၪၥိ အပုညံ အာပေဇၨယ်ာ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ဒသသဟႆိယာ ေလာကဓာတုယာ ေဒဝမႏုႆာနံ အမတံ ဓမၼဒါနံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၈) ေဒတိ၊ ေယ ေတ သတၱာ ဘဗၺာ၊ ေတ ဓမၼာမေတန ဗုဇၩႏၲိ။ ေယ ပန ေတ သတၱာ အဘဗၺာ၊ ေတ ဓမၼာမေတန ဟညႏၲိ ပတႏၲိ။ ေဘာဇနံ၊ မဟာရာဇ၊ သဗၺသတၱာနံ ဇီဝိတံ ရကၡတိ၊ တေမကေစၥ ဘုၪၨိတြာ ဝိသူစိကာယ မရႏၲိ၊ အပိ ႏု ေခါ ေသာ၊ မဟာရာဇ၊ ေဘာဇနဒါယေကာ ပုရိေသာ တေတာနိဒါနံ ကိၪၥိ အပုညံ အာပေဇၨယ်ာ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ဒသသဟႆိယာ ေလာကဓာတုယာ ေဒဝမႏုႆာနံ အမတံ ဓမၼဒါနံ ေဒတိ၊ ေယ ေတ သတၱာ ဘဗၺာ၊ ေတ ဓမၼာမေတန ဗုဇၩႏၲိ။ ေယ ပန ေတ သတၱာ အဘဗၺာ၊ ေတ ဓမၼာမေတန ဟညႏၲိ ပတႏၲီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
သဗၺသတၱဟိတဖရဏပေဥႇာ ဒုတိေယာ။
၃။ ဝတၳဂုယွနိဒႆနပေဥႇာ
 ၃။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ တထာဂေတန --
 '''ကာေယန သံဝေရာ သာဓု [မူကြဲ-ဓ၊ ပ၊ ၃၆၁]၊ သာဓု ဝါစာယ သံဝေရာ။
 မနသာ သံဝေရာ သာဓု၊ သာဓု သဗၺတၳ သံဝေရာ'တိ။
 ''ပုန စ တထာဂေတာ စတုႏၷံ ပရိသာနံ မေဇၩ နိသီဒိတြာ ပုရေတာ ေဒဝမႏုႆာနံ ေသလႆ ျဗာဟၼဏႆ ေကာေသာဟိတံ ဝတၳဂုယွံ ဒေႆသိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'ကာေယန သံဝေရာ သာဓူ'တိ၊ ေတန ဟိ ေသလႆ ျဗာဟၼဏႆ ေကာေသာဟိတံ ဝတၳဂုယွံ ဒေႆသီတိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ ေသလႆ ျဗာဟၼဏႆ ေကာေသာဟိတံ ဝတၳဂုယွံ ဒေႆတိ၊ ေတန ဟိ 'ကာေယန သံဝေရာ သာဓူ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'ကာေယန သံဝေရာ သာဓူ'တိ၊ ေသလႆ စ ျဗာဟၼဏႆ ေကာေသာဟိတံ ဝတၳဂုယွံ ဒႆိတံ။ ယႆ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတ ကခၤါ ဥပၸႏၷာ၊ တႆ ေဗာဓနတၳာယ ဘဂဝါ ဣဒၶိယာ တပၸဋိဘာဂံ ကာယံ ဒေႆတိ၊ ေသာ ေယဝ တံ ပါဋိဟာရိယံ ပႆတီ''တိ။
 ''ေကာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၉) ပေနတံ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ သဒၵဟိႆတိ၊ ယံ ပရိသဂေတာ ဧေကာ ေယဝ တံ ဂုယွံ ပႆတိ၊ အဝေသသာ တေတၳဝ ဝသႏၲာ န ပႆႏၲီတိ။ ဣဃၤ ေမ တြံ တတၳ ကာရဏံ ဥပဒိသ၊ ကာရေဏန မံ သညာေပဟီ''တိ။ ''ဒိ႒ပုေဗၺာ ပန တယာ၊ မဟာရာဇ၊ ေကာစိ ဗ်ာဓိေတာ ပုရိေသာ ပရိကိေဏၰာ ဉာတိမိေတၱဟီ''တိ။ ''အာမ ဘေႏၲ''တိ။ ''အပိ ႏု ေခါ သာ၊ မဟာရာဇ၊ ပရိသာ ပႆေတတံ ေဝဒနံ၊ ယာယ ေသာ ပုရိေသာ ေဝဒနာယ ေဝဒယတီ''တိ။ ''န ဟိ ဘေႏၲ၊ အတၱနာ ေယဝ ေသာ၊ ဘေႏၲ၊ ပုရိေသာ ေဝဒယတီ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ယေႆဝ တထာဂေတ ကခၤါ ဥပၸႏၷာ၊ တေႆဝ တထာဂေတာ ေဗာဓနတၳာယ ဣဒၶိယာ တပၸဋိဘာဂံ ကာယံ ဒေႆတိ၊ ေသာ ေယဝ တံ ပါဋိဟာရိယံ ပႆတိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ကၪၥိေဒဝ ပုရိသံ ဘူေတာ အာဝိေသယ်၊ အပိ ႏု ေခါ သာ၊ မဟာရာဇ၊ ပရိသာ ပႆတိ တံ ဘူတာဂမန''ႏၲိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ ေသာ ေယဝ အာတုေရာ တႆ ဘူတႆ အာဂမနံ ပႆတီ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ယေႆဝ တထာဂေတ ကခၤါ ဥပၸႏၷာ၊ တေႆဝ တထာဂေတာ ေဗာဓနတၳာယ ဣဒၶိယာ တပၸဋိဘာဂံ ကာယံ ဒေႆတိ၊ ေသာ ေယဝ တံ ပါဋိဟာရိယံ ပႆတီ''တိ။
 ''ဒုကၠရံ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ကတံ၊ ယံ ဧကႆပိ အဒႆနီယံ၊ တံ ဒေႆေႏၲနာ''တိ။ ''န၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ ဂုယွံ ဒေႆသိ၊ ဣဒၶိယာ ပန ဆာယံ ဒေႆသီ''တိ။ ''ဆာယာယပိ၊ ဘေႏၲ၊ ဒိ႒ာယ ဒိ႒ံ ေယဝ ေဟာတိ ဂုယွံ၊ ယံ ဒိသြာ နိ႒ံ ဂေတာ''တိ။ ''ဒုကၠရၪၥာပိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ကေရာတိ ေဗာဓေနေယ် သေတၱ ေဗာေဓတုံ။ ယဒိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ကိရိယံ ဟာေပယ်၊ ေဗာဓေနယ်ာ သတၱာ န ဗုေဇၩယ်ဳံ။ ယသၼာ စ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေယာဂညဴ တထာဂေတာ ေဗာဓေနေယ် သေတၱ ေဗာေဓတုံ၊ တသၼာ တထာဂေတာ ေယန ေယန ေယာေဂန ေဗာဓေနယ်ာ ဗုဇၩႏၲိ၊ ေတန ေတန ေယာေဂန ေဗာဓေနေယ် ေဗာေဓတိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဘိသေကၠာ သလႅကေတၱာ ေယန ေယန ေဘသေဇၨန အာတုေရာ အေရာေဂါ ေဟာတိ၊ ေတန ေတန ေဘသေဇၨန အာတုရံ ဥပသကၤမတိ၊ ဝမနီယံ ဝေမတိ၊ ဝိေရစနီယံ ဝိေရေစတိ၊ အႏုေလပနီယံ အႏုလိေမၸတိ၊ အႏုဝါသနီယံ အႏုဝါေသတိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ေယန ေယန ေယာေဂန ေဗာဓေနယ်ာ သတၱာ ဗုဇၩႏၲိ၊ ေတန ေတန ေယာေဂန ေဗာေဓတိ။
 ''ယထာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၇ဝ) ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဣတၳီ မူဠႇဂဗ႓ာ ဘိသကၠႆ အဒႆနီယံ ဂုယွံ ဒေႆတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ေဗာဓေနေယ် သေတၱ ေဗာေဓတုံ အဒႆနီယံ ဂုယွံ ဣဒၶိယာ ဆာယံ ဒေႆသိ။ နတၳိ၊ မဟာရာဇ၊ အဒႆနီေယာ နာမ ၾသကာေသာ ပုဂၢလံ ဥပါဒါယ။ ယဒိ၊ မဟာရာဇ၊ ေကာစိ ဘဂဝေတာ ဟဒယံ ဒိသြာ ဗုေဇၩယ်၊ တႆပိ ဘဂဝါ ေယာေဂန ဟဒယံ ဒေႆယ်၊ ေယာဂညဴ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ေဒသနာကုသေလာ။
 ''နႏု၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ေထရႆ နႏၵႆ အဓိမုတၱႎ ဇာနိတြာ တံ ေဒဝဘဝနံ ေနတြာ ေဒဝကညာေယာ ဒေႆသိ 'ဣမိနာယံ ကုလပုေတၱာ ဗုဇၩိႆတီ'တိ၊ ေတန စ ေသာ ကုလပုေတၱာ ဗုဇၩိ။ ဣတိ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ အေနကပရိယာေယန သုဘနိမိတၱံ ဟီေဠေႏၲာ ဂရဟေႏၲာ ဇိဂုစၧေႏၲာ တႆ ေဗာဓနေဟတု ကကုဋပါဒိနိေယာ အစၧရာေယာ ဒေႆသိ။ ဧဝမၸိ တထာဂေတာ ေယာဂညဴ ေဒသနာကုသေလာ။
 ''ပုန စပရံ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ေထရႆ စူဠပႏၴကႆ ဘာတရာ နိကၠၯိတႆ ဒုကၡိတႆ ဒုမၼနႆ ဥပဂႏ႖ာ သုခုမံ ေစာဠခ႑ံ အဒါသိ 'ဣမိနာယံ ကုလပုေတၱာ ဗုဇၩိႆတီ'တိ၊ ေသာ စ ကုလပုေတၱာ ေတန ကာရေဏန ဇိနသာသေန ဝသီဘာဝံ ပါပုဏိ။ ဧဝမၸိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ေယာဂညဴ ေဒသနာကုသေလာ။
 ''ပုန စပရံ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ျဗာဟၼဏႆ ေမာဃရာဇႆ ယာဝ တတိယံ ပဥႇံ ပုေ႒ာ န ဗ်ာကာသိ 'ဧဝမိမႆ ကုလပုတၱႆ မာေနာ ဥပသမိႆတိ၊ မာႏူပသမာ အဘိသမေယာ ဘဝိႆတီ'တိ၊ ေတန စ တႆ ကုလပုတၱႆ မာေနာ ဥပသမိ၊ မာႏူပသမာ ေသာ ျဗာဟၼေဏာ ဆသု အဘိညာသု ဝသီဘာဝံ ပါပုဏိ။ ဧဝမၸိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ေယာဂညဴ ေဒသနာကုသေလာ''တိ။
 ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ သုနိေဗၺဌိေတာ ပေဥႇာ ဗဟုဝိေဓဟိ ကာရေဏဟိ၊ ဂဟနံ အဂဟနံ ကတံ၊ အႏၶကာေရာ အာေလာေကာ ကေတာ၊ ဂဏိၭ ဘိေႏၷာ၊ ဘဂၢါ ပရဝါဒါ၊ ဇိနပုတၱာနံ စကၡဳံ တယာ ဥပၸါဒိတံ၊ နိပၸဋိဘာနာ တိတၳိယာ၊ တြံ ဂဏိဝရပဝရမာသဇၨာ''တိ။
ဝတၳဂုယွနိဒႆနပေဥႇာ တတိေယာ။
၄။ ဖ႐ုသဝါစာဘာဝပေဥႇာ
 ၄။ ''ဘေႏၲ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၁) နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ေထေရန သာရိပုေတၱန ဓမၼေသနာပတိနာ 'ပရိသုဒၶဝစီသမာစာေရာ အာဝုေသာ တထာဂေတာ၊ နတၳိ တထာဂတႆ ဝစီဒုစၥရိတံ၊ ယံ တထာဂေတာ ရေကၡယ် 'မာ ေမ ဣဒံ ပေရာ အညာသီ'တိ။ ပုန စ တထာဂေတာ ေထရႆ သုဒိႏၷႆ ကလႏၵပုတၱႆ အပရာေဓ ပါရာဇိကံ ပညေပေႏၲာ ဖ႐ုသာဟိ ဝါစာဟိ ေမာဃပုရိသဝါေဒန သမုဒါစရိ၊ ေတန စ ေသာ ေထေရာ ေမာဃပုရိသဝါေဒန မကၤုစိတၱဝေသန ႐ုႏၶိတတၱာ ဝိပၸဋိသာရီ နာသကၡိ အရိယမဂၢံ ပဋိဝိဇၩိတုံ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ပရိသုဒၶဝစီသမာစာေရာ တထာဂေတာ၊ နတၳိ တထာဂတႆ ဝစီဒုစၥရိတံ၊ ေတန ဟိ တထာဂေတန ေထရႆ သုဒိႏၷႆ ကလႏၵပုတၱႆ အပရာေဓ ေမာဃပုရိသဝါေဒန သမုဒါစိဏၰႏၲိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ ဘဂဝတာ ေထရႆ သုဒိႏၷႆ ကလႏၵပုတၱႆ အပရာေဓ ေမာဃပုရိသဝါေဒန သမုဒါစိဏၰံ၊ ေတန ဟိ ပရိသုဒၶဝစီသမာစာေရာ တထာဂေတာ၊ နတၳိ တထာဂတႆ ဝစီဒုစၥရိတႏၲိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ေထေရန သာရိပုေတၱန ဓမၼေသနာပတိနာ 'ပရိသုဒၶဝစီသမာစာေရာ အာဝုေသာ တထာဂေတာ၊ နတၳိ တထာဂတႆ ဝစီဒုစၥရိတံ၊ ယံ တထာဂေတာ ရေကၡယ် 'မာ ေမ ဣဒံ ပေရာ အညာသီ'တိ။ အာယသၼေတာ စ သုဒိႏၷႆ ကလႏၵပုတၱႆ အပရာေဓ ပါရာဇိကံ ပညေပေႏၲန ဘဂဝတာ ေမာဃပုရိသဝါေဒန သမုဒါစိဏၰံ၊ တၪၥ ပန အဒု႒စိေတၱန အသာရေမ႓န ယာထာဝလကၡေဏန။ ကိၪၥ တတၳ ယာထာဝလကၡဏံ၊ ယႆ၊ မဟာရာဇ၊ ပုဂၢလႆ ဣမသၼႎ အတၱဘာေဝ စတုသစၥာဘိသမေယာ န ေဟာတိ၊ တႆ ပုရိသတၱနံ ေမာဃံ အညံ ကယိရမာနံ အေညန သမ႓ဝတိ၊ ေတန ဝုစၥတိ 'ေမာဃပုရိေသာ'တိ။ ဣတိ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ အာယသၼေတာ သုဒိႏၷႆ ကလႏၵပုတၱႆ သတာဝဝစေနန သမုဒါစိဏၰံ၊ ေနာ အဘူတဝါေဒနာ''တိ။
 ''သဘာဝမၸိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေယာ အေကၠာသေႏၲာ ဘဏတိ၊ တႆ မယံ ကဟာပဏံ ဒ႑ံ ဓာေရမ၊ အပရာေဓါ ေယဝ ေသာ ဝတၳဳံ နိႆာယ ဝိသုံ ေဝါဟာရံ အာစရေႏၲာ အေကၠာသတီ''တိ။ ''အတၳိ ပန၊ မဟာရာဇ၊ သုတပုဗၺံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၂) တယာ ခလိတႆ အဘိဝါဒနံ ဝါ ပစၥဳ႒ာနံ ဝါ သကၠာရံ ဝါ ဥပါယနာႏုပၸဒါနံ ဝါ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ ယေတာ ကုေတာစိ ယတၳ ကတၳစိ ခလိေတာ၊ ေသာ ပရိဘာသနာရေဟာ ေဟာတိ တဇၨနာရေဟာ၊ ဥတၱမဂၤမၸိႆ ဆိႏၵႏၲိ ဟနႏၲိပိ ဗႏၶႏၲိပိ ဃာေတႏၲိပိ စ်ာေပႏၲိပီ''တိ [မူကြဲ-ဇာေပႏၲိပီတိ (သီ၊ ပီ)] ''ေတန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ကိရိယာ ေယဝ ကတာ၊ ေနာ အကိရိယာ''တိ။
 ''ကိရိယမၸိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ကု႐ုမာေနန ပတိ႐ူေပန ကာတဗၺံ အႏုစၧဝိေကန၊ သဝေနနပိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂတႆ သေဒဝေကာ ေလာေကာ ၾသတၱပၸတိ ဟိရိယတိ ဘိေယ်ာ ဒႆေနန တတုတၱရႎ ဥပသကၤမေနန ပယိ႐ုပါသေနနာ''တိ။ ''အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တိကိစၧေကာ အဘိသေႏၷ ကာေယ ကုပိေတ ေဒါေသ သိေနဟနီယာနိ ေဘသဇၨာနိ ေဒတီ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ တိဏွာနိ ေလခနီယာနိ ေဘသဇၨာနိ ေဒတီ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ သဗၺကိေလသဗ်ာဓိဝူပသမာယ အႏုသိ႒ႎ ေဒတိ၊ ဖ႐ုသာပိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတႆ ဝါစာ သေတၱ သိေနဟယတိ၊ မုဒုေက ကေရာတိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဥဏွမၸိ ဥဒကံ ယံ ကိၪၥိ သိေနဟနီယံ သိေနဟယတိ၊ မုဒုကံ ကေရာတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဖ႐ုသာပိ တထာဂတႆ ဝါစာ အတၳဝတီ ေဟာတိ က႐ုဏာသဟဂတာ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပိတုဝစနံ ပုတၱာနံ အတၳဝႏၲံ ေဟာတိ က႐ုဏာသဟဂတံ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဖ႐ုသာပိ တထာဂတႆ ဝါစာ အတၳဝတီ ေဟာတိ က႐ုဏာသဟဂတာ။ ဖ႐ုသာပိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတႆ ဝါစာ သတၱာနံ ကိေလသပၸဟာနာ [မူကြဲ-ကိေလသပၸဟာနာယ (သီ၊)] ေဟာတိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဒုဂၢႏၶမၸိ ေဂါမုတၱံ ပီတံ ဝိရသမၸိ အဂဒံ ခါယိတံ သတၱာနံ ဗ်ာဓႎ ဟနတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဖ႐ုသာပိ တထာဂတႆ ဝါစာ အတၳဝတီ က႐ုဏာသဟဂတာ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မဟေႏၲာပိ တူလပုေၪၨာ [မူကြဲ-တူလပိစု (သီ၊ သ်ာ၊)] ပရႆ ကာေယ နိပတိတြာ ႐ုဇံ န ကေရာတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဖ႐ုသာပိ တထာဂတႆ ဝါစာ န ကႆစိ ဒုကၡံ ဥပၸါေဒတီ''တိ။ ''သုဝိနိစၧိေတာ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ပေဥႇာ ဗဟူဟိ ကာရေဏဟိ၊ သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
ဖ႐ုသဝါစာဘာဝပေဥႇာ စတုေတၳာ။
၅။ ႐ုကၡအေစတနာဘာဝပေဥႇာ
 ၅။ ''ဘေႏၲ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၃) နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ တထာဂေတန --
 '''အေစတနံ ျဗာဟၼဏ အႆုဏႏၲံ၊ ဇာေနာ အဇာနႏၲမိမံ ပလာသံ။
 အာရဒၶဝီရိေယာ ဓုဝံ အပၸမေတၱာ၊ သုခေသယ်ံ ပုစၧသိ ကိႆ ေဟတူ'တိ [မူကြဲ-ဇာ၊ ၁။၄။၂၅]။
 ပုန စ ဘဏိတံ --
 '''ဣတိ ဖႏၵန႐ုေကၡာပိ၊ တာဝေဒ အဇၩဘာသထ။
 မယွမၸိ ဝစနံ အတၳိ၊ ဘာရဒြါဇ သုေဏာဟိ ေမ'တိ [မူကြဲ-ဇာ၊ ၁။၁၃။၂ဝ]။
 ''ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ႐ုေကၡာ အေစတေနာ၊ ေတန ဟိ ဖႏၵေနန ႐ုေကၡန ဘာရဒြါေဇန သဟ သလႅပိတႏၲိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ ဖႏၵေနန ႐ုေကၡန ဘာရဒြါေဇန သဒၶႎ သလႅပိတံ၊ ေတန ဟိ ႐ုေကၡာ အေစတေနာတိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ '႐ုေကၡာ အေစတေနာ'တိ၊ ဖႏၵေနန စ ႐ုေကၡန ဘာရဒြါေဇန သဒၶႎ သလႅပိတံ၊ တၪၥ ပန ဝစနံ ေလာကသမညာယ ဘဏိတံ။ နတၳိ၊ မဟာရာဇ၊ အေစတနႆ ႐ုကၡႆ သလႅာေပါ နာမ၊ အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ တသၼႎ ႐ုေကၡ အဓိဝတၳာယ ေဒဝတာေယတံ အဓိဝစနံ ႐ုေကၡာတိ၊ ႐ုေကၡာ သလႅပတီတိ ေစသာ ေလာကပဏၰတၱိ၊ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ သကဋံ ဓညႆ ပရိပူရိတံ ဓညသကဋႏၲိ ဇေနာ ေဝါဟရတိ၊ န စ တံ ဓညမယံ သကဋံ၊ ႐ုကၡမယံ သကဋံ၊ တသၼႎ သကေဋ ဓညႆ ပန အာကိရိတတၱာ ဓညသကဋႏၲိ ဇေနာ ေဝါဟရတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ န ႐ုေကၡာ သလႅပတိ၊ ႐ုေကၡာ အေစတေနာ၊ ယာ ပန တသၼႎ ႐ုေကၡ အဓိဝတၳာ ေဒဝတာ၊ တႆာ ေယဝ တံ အဓိဝစနံ ႐ုေကၡာတိ၊ ႐ုေကၡာ သလႅပတီတိ ေစသာ ေလာကပဏၰတၱိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဒဓႎ မႏၴယမာေနာ တကၠံ မေႏၴမီတိ ေဝါဟရတိ၊ န တံ တကၠံ၊ ယံ ေသာ မေႏၴတိ၊ ဒဓႎ ေယဝ ေသာ မေႏၴေႏၲာ တကၠံ မေႏၴမီတိ ေဝါဟရတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ န ႐ုေကၡာ သလႅပတိ၊ ႐ုေကၡာ အေစတေနာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၇၄။ ယာ ပန တသၼႎ ႐ုေကၡ အဓိဝတၳာ ေဒဝတာ၊ တႆာေယဝ တံ အဓိဝစနံ ႐ုေကၡာတိ၊ ႐ုေကၡာ သလႅပတီတိ ေစသာ ေလာကပဏၰတၱိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ အသႏၲံ သာေဓတုကာေမာ သႏၲံ သာေဓမီတိ ေဝါဟရတိ၊ အသိဒၶံ သိဒၶႏၲိ ေဝါဟရတိ၊ ဧဝေမသာ ေလာကသမညာ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ န ႐ုေကၡာ သလႅပတိ၊ ႐ုေကၡာ အေစတေနာ။ ယာ ပန တသၼႎ ႐ုေကၡ အဓိဝတၳာ ေဒဝတာ၊ တႆာေယဝ တံ အဓိဝစနံ ႐ုေကၡာတိ၊ ႐ုေကၡာ သလႅပတီတိ ေစသာ ေလာကပဏၰတၱိ၊ ယာယ၊ မဟာရာဇ၊ ေလာကသမညာယ ဇေနာ ေဝါဟရတိ၊ တထာဂေတာပိ တာေယဝ ေလာကသမညာယ သတၱာနံ ဓမၼံ ေဒေသတီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
႐ုကၡအေစတနာဘာဝပေဥႇာ ပၪၥေမာ။
၆။ ပိ႑ပါတမဟပၹလပေဥႇာ
 ၆။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဓမၼသဂႌတိကာရေကဟိ ေထေရဟိ --
 '''စုႏၵႆ ဘတၱံ ဘုၪၨိတြာ၊ ကမၼာရႆာတိ ေမ သုတံ။
 အာဗာဓံ သမၹဳသီ ဓီေရာ၊ ပဗာဠႇံ မာရဏႏၲိက'ႏၲိ [မူကြဲ-ဒီ၊ နိ၊ ၂။၁၉ဝ]။
 ''ပုန စ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'ေဒြေမ၊ အာနႏၵ၊ ပိ႑ပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ အတိဝိယ အေညဟိ ပိ႑ပါေတဟိ မဟပၹလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စ။ ကတေမ ေဒြ? ယၪၥ ပိ႑ပါတံ ပရိဘုၪၨိတြာ တထာဂေတာ အႏုတၱရံ သမၼာသေမၺာဓႎ အဘိသမၺဳဇၩိ၊ ယၪၥ ပိ႑ပါတံ ပရိဘုၪၨိတြာ တထာဂေတာ အႏုပါဒိေသသာယ နိဗၺာနဓာတုယာ ပရိနိဗၺာယတိ။ ဣေမ ေဒြ ပိ႑ပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ၊ အတိဝိယ အေညဟိ ပိ႑ပါေတဟိ မဟပၹလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စာ'တိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝေတာ စုႏၵႆ ဘတၱံ ဘုတၱာဝိႆ [မူကြဲ-ဘုၪၨိတြာ (သီ၊)] ခေရာ အာဗာေဓါ ဥပၸေႏၷာ၊ ပဗာဠႇာ စ ေဝဒနာ ပဝတၱာ မာရဏႏၲိကာ၊ ေတန ဟိ 'ေဒြေမ၊ အာနႏၵ၊ ပိ႑ပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ အတိဝိယ အေညဟိ ပိ႑ပါေတဟိ မဟပၹလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စာ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ ေဒြေမ ပိ႑ပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ အတိဝိယ အေညဟိ ပိ႑ပါေတဟိ မဟပၹလတရာ စ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၅) မဟာနိသံသတရာ စ၊ ေတန ဟိ ဘဂဝေတာ စုႏၵႆ ဘတၱံ ဘုတၱာဝိႆ [မူကြဲ-ဘုၪၨိတြာ (သီ၊)] ခေရာ အာဗာေဓါ ဥပၸေႏၷာ၊ ပဗာဠႇာ စ ေဝဒနာ ပဝတၱာ မာရဏႏၲိကာတိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ ကႎႏု ေခါ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေသာ ပိ႑ပါေတာ ဝိသဂတတာယ မဟပၹေလာ၊ ေရာဂုပၸါဒကတာယ မဟပၹေလာ၊ အာယုဝိနာသကတာယ မဟပၹေလာ၊ ဘဂဝေတာ ဇီဝိတဟရဏတာယ မဟပၹေလာ? တတၳ ေမ ကာရဏံ ျဗဴဟိ ပရဝါဒါနံ နိဂၢဟာယ၊ ဧတၳာယံ ဇေနာ သမၼဴေဠႇာ ေလာဘဝေသန အတိဗဟုံ ခါယိေတန ေလာဟိတပကၡႏၵိကာ ဥပၸႏၷာတိ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဓမၼသဂႌတိကာရေကဟိ ေထေရဟိ --
 '''စုႏၵႆ ဘတၱံ ဘုၪၨိတြာ၊ ကမၼာရႆာတိ ေမ သုတံ။
 အာဗာဓံ သမၹဳသီ ဓီေရာ၊ ပဗာဠႇံ မာရဏႏၲိက'ႏၲိ။
 ''ဘဂဝတာ စ ဘဏိတံ 'ေဒြေမ၊ အာနႏၵ၊ ပိ႑ပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ အတိဝိယ အေညဟိ ပိ႑ပါေတဟိ မဟပၹလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စ။ ကတေမ ေဒြ? ယၪၥ ပိ႑ပါတံ ပရိဘုၪၨိတြာ တထာဂေတာ အႏုတၱရံ သမၼာသေမၺာဓႎ အဘိသမၺဳဇၩိ၊ ယၪၥ ပိ႑ပါတံ ပရိဘုၪၨိတြာ တထာဂေတာ အႏုပါဒိေသသာယ နိဗၺာနဓာတုယာ ပရိနိဗၺာယတိ [မူကြဲ-ပရိနိဗၺာယိ (သီ)] ဣေမ ေဒြ ပိ႑ပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ၊ အတိဝိယ အေညဟိ ပိ႑ပါေတဟိ မဟပၹလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စာ'တိ။
 ''ေသာ ပန ပိ႑ပါေတာ ဗဟုဂုေဏာ အေနကာနိသံေသာ။ ေဒဝတာ၊ မဟာရာဇ၊ ဟ႒ာ ပသႏၷမာနသာ 'အယံ ဘဂဝေတာ ပစၧိေမာ ပိ႑ပါေတာ'တိ ဒိဗၺံ ၾသဇံ သူကရမဒၵေဝ အာကိရႎသု။ တၪၥ ပန သမၼာပါကံ လဟုပါကံ [မူကြဲ-ဗဟုပါကံ (သီ၊)] မႏုညံ ဗဟုရသံ ဇ႒ရဂၢိေတဇႆ ဟိတံ။ န၊ မဟာရာဇ၊ တေတာနိဒါနံ ဘဂဝေတာ ေကာစိ အႏုပၸေႏၷာ ေရာေဂါ ဥပၸေႏၷာ၊ အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝေတာ ပကတိဒုဗၺေလ သရီေရ ခီေဏ အာယုသခၤါေရ ဥပၸေႏၷာ ေရာေဂါ ဘိေယ်ာ အဘိဝၯိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပကတိယာ ဇလမာေနာ အဂၢိ အညသၼႎ ဥပါဒါေန ဒိေႏၷ ဘိေယ်ာ ပဇၨလတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝေတာ ပကတိဒုဗၺေလ သရီေရ ခီေဏ အာယုသခၤါေရ ဥပၸေႏၷာ ေရာေဂါ ဘိေယ်ာ အဘိဝၯိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ေသာေတာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၆) ပကတိယာ သႏၵမာေနာ အဘိဝုေ႒ မဟာေမေဃ ဘိေယ်ာ မေဟာေဃာ ဥဒကဝါဟေကာ ေဟာတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝေတာ ပကတိဒုဗၺေလ သရီေရ ခီေဏ အာယုသခၤါေရ ဥပၸေႏၷာ ေရာေဂါ ဘိေယ်ာ အဘိဝၯိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ပကတိယာ အဘိသႏၷဓာတု ကုစၧိ အညသၼႎ အေဇၩာဟရိေတ ဘိေယ်ာ အာယေမယ် [မူကြဲ-အာမေယယ် (သီ)] ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝေတာ ပကတိဒုဗၺေလ သရီေရ ခီေဏ အာယုသခၤါေရ ဥပၸေႏၷာ ေရာေဂါ ဘိေယ်ာ အဘိဝၯိ၊ နတၳိ၊ မဟာရာဇ၊ တသၼႎ ပိ႑ပါေတ ေဒါေသာ၊ န စ တႆ သကၠာ ေဒါသံ အာေရာေပတု''ႏၲိ။
 ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေကန ကာရေဏန ေတ ေဒြ ပိ႑ပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ အတိဝိယ အေညဟိ ပိ႑ပါေတဟိ မဟပၹလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စာ''တိ? ''ဓမၼာႏုမဇၨနသမာပတၱိဝေသန၊ မဟာရာဇ၊ ေတ ေဒြ ပိ႑ပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ အတိဝိယ အေညဟိ ပိ႑ပါေတဟိ မဟပၹလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စာ''တိ။
 ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ကတေမသံ ဓမၼာနံ အႏုမဇၨနသမာပတၱိဝေသန ေတ ေဒြ ပိ႑ပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ အတိဝိယ အေညဟိ ပိ႑ပါေတဟိ မဟပၹလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စာ''တိ? ''နဝႏၷံ၊ မဟာရာဇ၊ အႏုပုဗၺဝိဟာရသမာပတၱီနံ အႏုေလာမပၸဋိေလာမသမာပဇၨနဝေသန ေတ ေဒြ ပိ႑ပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ အတိဝိယ အေညဟိ ပိ႑ပါေတဟိ မဟပၹလတရာ စ မဟာနိသံသတရာ စာ''တိ။
 ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဒြီသု ေယဝ ဒိဝေသသု အဓိမတၱံ တထာဂေတာ နဝါႏုပုဗၺဝိဟာရသမာပတၱိေယာ အႏုေလာမပၸဋိေလာမံ သမာပဇၨီ''တိ? ''အာမ၊ မဟာရာဇာ''တိ။ ''အစၧရိယံ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ အဗ႓ဳတံ ဘေႏၲ နာဂေသန။ ယံ ဣမသၼႎ ဗုဒၶေကၡေတၱ အသဒိသံ ပရမဒါနံ၊ တမၸိ ဣေမဟိ ဒြီဟိ ပိ႑ပါေတဟိ အဂဏိတံ။ အစၧရိယံ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ အဗ႓ဳတံ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန။ ယာဝ မဟႏၲာ နဝါႏုပုဗၺဝိဟာရသမာပတၱိေယာ၊ ယၾတ ဟိ နာမ နဝါႏုပုဗၺဝိဟာရသမာပတၱိဝေသန ဒါနံ မဟပၹလတရံ ေဟာတိ မဟာနိသံသတရၪၥ။ သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
ပိ႑ပါတမဟပၹလပေဥႇာ ဆေ႒ာ။
၇။ ဗုဒၶပူဇနပေဥႇာ
 ၇။ ''ဘေႏၲ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၇) နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ တထာဂေတန 'အဗ်ာဝဋာ တုေမွ၊ အာနႏၵ၊ ေဟာထ တထာဂတႆ သရီရပူဇာယာ'တိ။ ပုန စ ဘဏိတံ --
 '''ပူေဇထ နံ ပူဇနိယႆ ဓာတုံ။
 ဧဝံ ကရာ သဂၢမိေတာ ဂမိႆထာ'တိ။
 ''ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂေတန ဘဏိတံ 'အဗ်ာဝဋာ တုေမွ၊ အာနႏၵ၊ ေဟာထ တထာဂတႆ သရီရပူဇာယာ'တိ၊ ေတန ဟိ 'ပူေဇထ နံ ပူဇနိယႆ ဓာတုံ၊ ဧဝံ ကရာ သဂၢမိေတာ ဂမိႆထာ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ တထာဂေတန ဘဏိတံ 'ပူေဇထ နံ ပူဇနိယႆ ဓာတုံ၊ ဧဝံ ကရာ သဂၢမိေတာ ဂမိႆထာ'တိ၊ ေတန ဟိ 'အဗ်ာဝဋာ တုေမွ အာနႏၵ၊ ေဟာထ တထာဂတႆ သရီရပူဇာယာ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'အဗ်ာဝဋာ တုေမွ၊ အာနႏၵ၊ ေဟာထ တထာဂတႆ သရီရပူဇာယာ'တိ၊ ပုန စ ဘဏိတံ 'ပူေဇထ နံ ပူဇနိယႆ ဓာတုံ၊ ဧဝံ ကရာ သဂၢမိေတာ ဂမိႆထာ'တိ၊ တၪၥ ပန န သေဗၺသံ ဇိနပုတၱာနံ ေယဝ အာရဗ႓ ဘဏိတံ 'အဗ်ာဝဋာ တုေမွ၊ အာနႏၵ၊ ေဟာထ တထာဂတႆ သရီရပူဇာယာ'တိ။ အကမၼံ ေဟတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဇိနပုတၱာနံ ယဒိဒံ ပူဇာ၊ သမၼသနံ သခၤါရာနံ၊ ေယာနိေသာ မနသိကာေရာ၊ သတိပ႒ာနာႏုပႆနာ၊ အာရမၼဏသာရဂၢါေဟာ၊ ကိေလသယုဒၶံ၊ သဒတၳမႏုယုၪၨနာ၊ ဧတံ ဇိနပုတၱာနံ ကရဏီယံ၊ အဝေသသာနံ ေဒဝမႏုႆာနံ ပူဇာ ကရဏီယာ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မဟိယာ ရာဇပုတၱာနံ ဟတၳိအႆရထဓႏုထ႐ုေလခမုဒၵါသိကၡာခဂၢမႏၲသုတိ- သမၼဳတိယုဒၶယုဇၩာပနကိရိယာ ကရဏီယာ၊ အဝေသသာနံ ပုထုေဝႆသုဒၵါနံ ကသိ ဝဏိဇၨာ ေဂါရကၡာ ကရဏီယာ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ အကမၼံ ေဟတံ ဇိနပုတၱာနံ ယဒိဒံ ပူဇာ၊ သမၼသနံ သခၤါရာနံ၊ ေယာနိေသာ မနသိကာေရာ၊ သတိပ႒ာနာႏုပႆနာ၊ အာရမၼဏသာရဂၢါေဟာ၊ ကိေလသယုဒၶံ၊ သဒတၳမႏုယုၪၨနာ၊ ဧတံ ဇိနပုတၱာနံ ကရဏီယံ၊ အဝေသသာနံ ေဒဝမႏုႆာနံ ပူဇာ ကရဏီယာ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ျဗာဟၼဏမာဏဝကာနံ ဣ႐ုေဝဒံ ယဇုေဝဒံ သာမေဝဒံ အထဗၺဏေဝဒံ လကၡဏံ ဣတိဟာသံ ပုရာဏံ နိဃ႑ဳ ေကဋဳဘံ အကၡရပၸေဘဒံ ပဒံ ေဝယ်ာကရဏံ ဘာသမဂၢံ ဥပၸါတံ သုပိနံ နိမိတၱံ ဆဠဂႍ စႏၵဂၢါဟံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၈) သူရိယဂၢါဟံ သုကၠရာဟုစရိတံ ဥဠဳဂၢဟယုဒၶံ [မူကြဲ-ၾသဠဳဂၢဟယုဒၶံ (က၊)] ေဒဝဒုႏၵဳဘိႆရံ ၾသကၠႏၲိ ဥကၠာပါတံ ဘူမိကမၼံ [မူကြဲ-ဘူမိကမၸံ (သီ၊ ပီ၊)] ဒိသာဒါဟံ ဘုမၼႏၲလိကၡံ ေဇာတိသံ ေလာကာယတိကံ သာစကၠံ မိဂစကၠံ အႏၲရစကၠံ မိႆကုပၸါဒံ သကုဏ႐ုတရဝိတံ [မူကြဲ-သကုဏ႐ုတံ (သီ၊)] သိကၡာ ကရဏီယာ၊ အဝေသသာနံ ပုထုေဝႆသုဒၵါနံ ကသိ ဝဏိဇၨာ ေဂါရကၡာ ကရဏီယာ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ အကမၼံ ေဟတံ ဇိနပုတၱာနံ ယဒိဒံ ပူဇာ၊ သမၼသနံ သခၤါရာနံ၊ ေယာနိေသာ မနသိကာေရာ၊ သတိပ႒ာနာႏုပႆနာ၊ အာရမၼဏသာရဂၢါေဟာ၊ ကိေလသယုဒၶံ၊ သဒတၳမႏုယုၪၨနာ၊ ဧတံ ဇိနပုတၱာနံ ကရဏီယံ၊ အဝေသသာနံ ေဒဝမႏုႆာနံ ပူဇာ ကရဏီယာ၊ တသၼာ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ 'မာ ဣေမ အကေမၼ ယုၪၨႏၲဳ၊ ကေမၼ ဣေမ ယုၪၨႏၲဴ'တိ အာဟ 'အဗ်ာဝဋာ တုေမွ၊ အာနႏၵ၊ ေဟာထ တထာဂတႆ သရီရပူဇာယာ'တိ။ ယေဒတံ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ န ဘေဏယ်၊ ပတၱစီဝရမၸိ အတၱေနာ ပရိယာဒါေပတြာ ဘိကၡဴ ဗုဒၶပူဇံ ေယဝ ကေရယ်ဳ''ႏၲိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
ဗုဒၶပူဇနပေဥႇာ သတၱေမာ။
၈။ ပါဒသကလိကာဟတပေဥႇာ
 ၈။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တုေမွ ဘဏထ 'ဘဂဝေတာ ဂစၧႏၲႆ အယံ အေစတနာ မဟာပထဝီ နိႏၷံ ဥႏၷမတိ၊ ဥႏၷတံ ၾသနမတီ'တိ၊ ပုန စ ဘဏထ 'ဘဂဝေတာ ပါေဒါ သကလိကာယ ခေတာ'တိ။ ယာ သာ သကလိကာ ဘဂဝေတာ ပါေဒ ပတိတာ၊ ကိႆ ပန သာ သကလိကာ ဘဂဝေတာ ပါဒါ န နိဝတၱာ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝေတာ ဂစၧႏၲႆ အယံ အေစတနာ မဟာပထဝီ နိႏၷံ ဥႏၷမတိ၊ ဥႏၷတံ ၾသနမတိ၊ ေတန ဟိ 'ဘဂဝေတာ ပါေဒါ သကလိကာယ ခေတာ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ ဘဂဝေတာ ပါေဒါ သကလိကာယ ခေတာ၊ ေတန ဟိ 'ဘဂဝေတာ ဂစၧႏၲႆ အယံ အေစတနာ မဟာပထဝီ နိႏၷံ ဥႏၷမတိ ဥႏၷတံ ၾသနမတီ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''သစၥံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၇၉၊ မဟာရာဇ၊ အေတၳတံ ဘဂဝေတာ ဂစၧႏၲႆ အယံ အေစတနာ မဟာပထဝီ နိႏၷံ ဥႏၷမတိ ဥႏၷတံ ၾသနမတိ၊ ဘဂဝေတာ စ ပါေဒါ သကလိကာယ ခေတာ၊ န စ ပန သာ သကလိကာ အတၱေနာ ဓမၼတာယ ပတိတာ၊ ေဒဝဒတၱႆ ဥပကၠေမန ပတိတာ။ ေဒဝဒေတၱာ၊ မဟာရာဇ၊ ဗဟူနိ ဇာတိသတသဟႆာနိ ဘဂဝတိ အာဃာတံ ဗႏၶိ၊ ေသာ ေတန အာဃာေတန 'မဟႏၲံ ကူဋာဂါရပၸမာဏံ ပါသာဏံ ဘဂဝေတာ ဥပရိ ပါေတႆာမီ'တိ မုၪၥိ။ အထ ေဒြ ေသလာ ပထဝိေတာ ဥ႒ဟိတြာ တံ ပါသာဏံ သမၸဋိစၧႎသု၊ အထ ေနသံ သမၸဟာေရန ပါသာဏေတာ ပပဋိကာ ဘိဇၨိတြာ ေယန ဝါ ေတန ဝါ ပတႏၲီ ဘဂဝေတာ ပါေဒ ပတိတာ''တိ။
 ''ယထာ စ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေဒြ ေသလာ ပါသာဏံ သမၸဋိစၧႎသု၊ တေထဝ ပပဋိကာပိ သမၸဋိစၧိတဗၺာ''တိ? ''သမၸဋိစၧိတမၸိ၊ မဟာရာဇ၊ ဣေဓကစၥံ ပဂၣရတိ ပသဝတိ န ဌာနမုပဂစၧတိ၊ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဥဒကံ ပါဏိနာ ဂဟိတံ အဂၤုလႏၲရိကာဟိ ပဂၣရတိ ပသဝတိ န ဌာနမုပဂစၧတိ၊ ခီရံ တကၠံ မဓုံ သပၸိ ေတသံ မစၧရသံ မံသရသံ ပါဏိနာ ဂဟိတံ အဂၤုလႏၲရိကာဟိ ပဂၣရတိ ပသဝတိ န ဌာနမုပဂစၧတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ သမၸဋိစၧနတၳံ ဥပဂတာနံ ဒြိႏၷံ ေသလာနံ သမၸဟာေရန ပါသာဏေတာ ပပဋိကာ ဘိဇၨိတြာ ေယန ဝါ ေတန ဝါ ပတႏၲီ ဘဂဝေတာ ပါေဒ ပတိတာ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ သဏွသုခုမအဏုရဇသမံ ပုဠိနံ မု႒ိနာ ဂဟိတံ အဂၤုလႏၲရိကာဟိ ပဂၣရတိ ပသဝတိ န ဌာနမုပဂစၧတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ သမၸဋိစၧနတၳံ ဥပဂတာနံ ဒြိႏၷံ ေသလာနံ သမၸဟာေရန ပါသာဏေတာ ပပဋိကာ ဘိဇၨိတြာ ေယန ဝါ ေတန ဝါ ပတႏၲီ ဘဂဝေတာ ပါေဒ ပတိတာ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ကဗေဠာ မုေခန ဂဟိေတာ ဣေဓကစၥႆ မုခေတာ မုစၥိတြာ ပဂၣရတိ ပသဝတိ န ဌာနမုပဂစၧတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ သမၸဋိစၧနတၳံ ဥပဂတာနံ ဒြိႏၷံ ေသလာနံ သမၸဟာေရန ပါသာဏေတာ ပပဋိကာ ဘိဇၨိတြာ ေယန ဝါ ေတန ဝါ ပတႏၲီ ဘဂဝေတာ ပါေဒ ပတိတာ''တိ။
 ''ေဟာတု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေသေလဟိ ပါသာေဏာ သမၸဋိစၧိေတာ၊ အထ ပပဋိကာယပိ အပစိတိ ကာတဗၺာ ယေထဝ မဟာပထဝိယာ''တိ? ''ဒြါဒသိေမ၊ မဟာရာဇ၊ အပစိတႎ န ကေရာႏၲိ။ ကတေမ ဒြါဒသ? ရေတၱာ ရာဂဝေသန အပစိတႎ န ကေရာတိ၊ ဒုေ႒ာ ေဒါသဝေသန၊ မူေဠႇာ ေမာဟဝေသန၊ ဥႏၷေတာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၈ဝ) မာနဝေသန၊ နိဂၢဳေဏာ အဝိေသသတာယ၊ အတိထေဒၶါ အနိေသဓနတာယ၊ ဟီေနာ ဟီနသဘာဝတာယ၊ ဝစနကေရာ အနိႆရတာယ၊ ပါေပါ ကဒရိယတာယ၊ ဒုကၡာပိေတာ ပဋိဒုကၡာပနတာယ၊ လုေဒၶါ ေလာဘာဘိဘူတတာယ၊ အာယူဟိေတာ အတၳသာဓနတာယ [မူကြဲ-အတၳသာဓေနန (သ်ာ၊ ပီ၊ က၊)] အပစိတႎ န ကေရာတိ။ ဣေမ ေခါ မဟာရာဇ ဒြါဒသ အပစိတႎ န ကေရာႏၲိ။ သာ စ ပန ပပဋိကာ ပါသာဏသမၸဟာေရန ဘိဇၨိတြာ အနိမိတၱကတဒိသာ ေယန ဝါ ေတန ဝါ ပတမာနာ ဘဂဝေတာ ပါေဒ ပတိတာ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ သဏွသုခုမအဏုရေဇာ အနိလဗလသမာဟေတာ အနိမိတၱကတဒိေသာ ေယန ဝါ ေတန ဝါ အဘိကိရတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ သာ ပပဋိကာ ပါသာဏသမၸဟာေရန ဘိဇၨိတြာ အနိမိတၱကတဒိသာ ေယန ဝါ ေတန ဝါ ပတမာနာ ဘဂဝေတာ ပါေဒ ပတိတာ။ ယဒိ ပန၊ မဟာရာဇ၊ သာ ပပဋိကာ ပါသာဏေတာ ဝိသုံ န ဘေဝယ်၊ တမၸိ ေတ ေသလာ ပါသာဏပပဋိကံ ဥပၸတိတြာ ဂေဏွယ်ဳံ။ ဧသာ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ပပဋိကာ န ဘူမ႒ာ န အာကာသ႒ာ၊ ပါသာဏသမၸဟာရေဝေဂန ဘိဇၨိတြာ အနိမိတၱကတဒိသာ ေယန ဝါ ေတန ဝါ ပတမာနာ ဘဂဝေတာ ပါေဒ ပတိတာ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဝါတမ႑လိကာယ ဥကၡိတၱံ ပုရာဏပဏၰံ အနိမိတၱကတဒိသံ ေယန ဝါ ေတန ဝါ ပတတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဧသာ ပပဋိကာ ပါသာဏသမၸဟာရေဝေဂန အနိမိတၱကတဒိသာ ေယန ဝါ ေတန ဝါ ပတမာနာ ဘဂဝေတာ ပါေဒ ပတိတာ။ အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ အကတညဳႆ ကဒရိယႆ ေဒဝဒတၱႆ ဒုကၡာႏုဘဝနာယ ပပဋိကာ ဘဂဝေတာ ပါေဒ ပတိတာ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
ပါဒသကလိကာဟတပေဥႇာ အ႒ေမာ။
၉။ အဂၢဂၢသမဏပေဥႇာ
 ၉။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'အာသဝါနံ ခယာ သမေဏာ ေဟာတီ'တိ။ ပုန စ ဘဏိတံ --
 '''စတုဗ႓ိ ဓေမၼဟိ သမဂႋဘူတံ၊ တံ ေဝ နရံ သမဏံ အာဟု ေလာေက'တိ။
 တႀတိေမ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၁) စတၱာေရာ ဓမၼာ ခႏၲိ အပၸါဟာရတာ ရတိဝိပၸဟာနံ အာကိၪၥညံ။ သဗၺာနိ ပေနတာနိ အပရိကၡီဏာသဝႆ သကိေလသေႆဝ ေဟာႏၲိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ အာသဝါနံ ခယာ သမေဏာ ေဟာတိ၊ ေတန ဟိ 'စတုဗ႓ိ ဓေမၼဟိ သမဂႋဘူတံ၊ တံ ေဝ နရံ သမဏံ အာဟု ေလာေက'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ စတုဗ႓ိ ဓေမၼဟိ သမဂႋဘူေတာ သမေဏာ ေဟာတိ၊ ေတန ဟိ 'အာသဝါနံ ခယာ သမေဏာ ေဟာတီ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ၊ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'အာသဝါနံ ခယာ သမေဏာ ေဟာတီ'တိ။ ပုန စ ဘဏိတံ 'စတုဗ႓ိ ဓေမၼဟိ သမဂႋဘူတံ၊ တံ ေဝ နရံ သမဏံ အာဟု ေလာေက'တိ။ တဒိဒံ၊ မဟာရာဇ၊ ဝစနံ ေတသံ ေတသံ ပုဂၢလာနံ ဂုဏဝေသန ဘဏိတံ 'စတုဗ႓ိ ဓေမၼဟိ သမဂႋဘူတံ၊ တံ ေဝ နရံ သမဏံ အာဟု ေလာေက'တိ၊ ဣဒံ ပန နိရဝေသသဝစနံ 'အာသဝါနံ ခယာ သမေဏာ ေဟာတီ'တိ။
 ''အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ ေယ ေကစိ ကိေလသူပသမာယ ပဋိပႏၷာ၊ ေတ သေဗၺ ဥပါဒါယုပါဒါယ သမေဏာ ခီဏာသေဝါ အဂၢမကၡာယတိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ယာနိ ကာနိစိ ဇလဇထလဇပုပၹာနိ၊ ဝႆိကံ ေတသံ အဂၢမကၡာယတိ၊ အဝေသသာနိ ယာနိ ကာနိစိ ဝိဝိဓာနိ ပုပၹဇာတာနိ၊ သဗၺာနိ တာနိ ပုပၹာနိ ေယဝ၊ ဥပါဒါယုပါဒါယ ပန ဝႆိကံ ေယဝ ပုပၹံ ဇနႆ ပတၳိတံ ပိဟယိတံ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေယ ေကစိ ကိေလသူပသမာယ ပဋိပႏၷာ၊ ေတ သေဗၺ ဥပါဒါယုပါဒါယ သမေဏာ ခီဏာသေဝါ အဂၢမကၡာယတိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ သဗၺဓညာနံ သာလိ အဂၢမကၡာယတိ၊ ယာ ကာစိ အဝေသသာ ဝိဝိဓာ ဓညဇာတိေယာ၊ တာ သဗၺာ ဥပါဒါယုပါဒါယ ေဘာဇနာနိ သရီရယာပနာယ၊ သာလိ ေယဝ ေတသံ အဂၢမကၡာယတိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေယ ေကစိ ကိေလသူပသမာယ ပဋိပႏၷာ၊ ေတ သေဗၺ ဥပါဒါယုပါဒါယ သမေဏာ ခီဏာသေဝါ အဂၢမကၡာယတီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
အဂၢဂၢသမဏပေဥႇာ နဝေမာ။
၁ဝ။ ဝဏၰဘဏနပေဥႇာ
 ၁ဝ။ ''ဘေႏၲ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၂) နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'မမံ ဝါ၊ ဘိကၡေဝ၊ ပေရ ဝဏၰံ ဘာေသယ်ဳံ၊ ဓမၼႆ ဝါ၊ သံဃႆ ဝါ ဝဏၰံ ဘာေသယ်ဳံ၊ တၾတ တုေမွဟိ န အာနေႏၵာ၊ န ေသာမနႆံ၊ န ေစတေသာ ဥပၸိလာဝိတတၱံ ကရဏီယ'ႏၲိ ပုန စ တထာဂေတာ ေသလႆ ျဗာဟၼဏႆ ယထာဘုေစၥ ဝေဏၰ ဘညမာေန အာနႏၵိေတာ သုမေနာ ဥပၸိလာဝိေတာ ဘိေယ်ာ ဥတၱရႎ သကဂုဏံ ပကိေတၱသိ --
 '''ရာဇာဟမသၼိ ေသလာတိ၊ ဓမၼရာဇာ အႏုတၱေရာ။
 ဓေမၼန စကၠံ ဝေတၱမိ၊ စကၠံ အပၸဋိဝတၱိယ'ႏၲိ [မူကြဲ-မ၊ နိ၊ ၂။၃၉၉]။
 ''ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'မမံ ဝါ၊ ဘိကၡေဝ၊ ပေရ ဝဏၰံ ဘာေသယ်ဳံ၊ ဓမၼႆ ဝါ သံဃႆ ဝါ ဝဏၰံ ဘာေသယ်ဳံ၊ တၾတ တုေမွဟိ န အာနေႏၵာ၊ န ေသာမနႆံ၊ န ေစတေသာ ဥပၸိလာဝိတတၱံ ကရဏီယ'ႏၲိ၊ ေတန ဟိ ေသလႆ ျဗာဟၼဏႆ ယထာဘုေစၥ ဝေဏၰ ဘညမာေန အာနႏၵိေတာ သုမေနာ ဥပၸိလာဝိေတာ ဘိေယ်ာ ဥတၱရႎ သကဂုဏံ ပကိေတၱသီတိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ ေသလႆ ျဗာဟၼဏႆ ယထာဘုေစၥ ဝေဏၰ ဘညမာေန အာနႏၵိေတာ သုမေနာ ဥပၸိလာဝိေတာ ဘိေယ်ာ ဥတၱရႎ သကဂုဏံ ပကိေတၱသိ၊ ေတန ဟိ 'မမံ ဝါ၊ ဘိကၡေဝ၊ ပေရ ဝဏၰံ ဘာေသယ်ဳံ၊ ဓမၼႆ ဝါ သံဃႆ ဝါ ဝဏၰံ ဘာေသယ်ဳံ၊ တၾတ တုေမွဟိ န အာနေႏၵာ၊ န ေသာမနႆံ၊ န ေစတေသာ ဥပၸိလာဝိတတၱံ ကရဏီယ'ႏၲိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'မမံ ဝါ၊ ဘိကၡေဝ၊ ပေရ ဝဏၰံ ဘာေသယ်ဳံ၊ ဓမၼႆ ဝါ သံဃႆ ဝါ ဝဏၰံ ဘာေသယ်ဳံ၊ တၾတ တုေမွဟိ န အာနေႏၵာ၊ န ေသာမနႆံ၊ န ေစတေသာ ဥပၸိလာဝိတတၱံ ကရဏီယ'ႏၲိ။ ေသလႆ စ ျဗာဟၼဏႆ ယထာဘုေစၥ ဝေဏၰ ဘညမာေန ဘိေယ်ာ ဥတၱရႎ သကဂုဏံ ပကိတၱိတံ --
 '''ရာဇာဟမသၼိ ေသလာတိ၊ ဓမၼရာဇာ အႏုတၱေရာ။
 ဓေမၼန စကၠံ ဝေတၱမိ၊ စကၠံ အပၸဋိဝတၱိယ'ႏၲိ။
 ''ပဌမံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ဓမၼႆ သဘာဝသရသလကၡဏံ သဘာဝံ အဝိတထံ ဘူတံ တစၧံ တထတၳံ ပရိဒီပယမာေနန ဘဏိတံ 'မမံ ဝါ ဘိကၡေဝ၊ ပေရ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၃) ဝဏၰံ ဘာေသယ်ဳံ၊ ဓမၼႆ ဝါ သံဃႆ ဝါ ဝဏၰံ ဘာေသယ်ဳံ၊ တၾတ တုေမွဟိ န အာနေႏၵာ၊ န ေသာမနႆံ၊ န ေစတေသာ ဥပၸိလာဝိတတၱံ ကရဏီယ'ႏၲိ။ ယံ ပန ဘဂဝတာ ေသလႆ ျဗာဟၼဏႆ ယထာဘုေစၥ ဝေဏၰ ဘညမာေန ဘိေယ်ာ ဥတၱရႎ သကဂုဏံ ပကိတၱိတံ 'ရာဇာဟမသၼိ ေသလာတိ၊ ဓမၼရာဇာ အႏုတၱေရာ'တိ တံ န လာဘေဟတု၊ န ယသေဟတု၊ န အတၱေဟတု၊ န ပကၡေဟတု၊ န အေႏၲဝါသိကမ်တာယ၊ အထ ေခါ အႏုကမၸာယ ကာ႐ုေညန ဟိတဝေသန ဧဝံ ဣမႆ ဓမၼာဘိသမေယာ ဘဝိႆတိ တိဏၰၪၥ မာဏဝကသတာနႏၲိ၊ ဧဝံ ဘိေယ်ာ ဥတၱရႎ သကဂုဏံ ဘဏိတံ 'ရာဇာဟမသၼိ ေသလာတိ၊ ဓမၼရာဇာ အႏုတၱေရာ'တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
ဝဏၰဘဏနပေဥႇာ ဒသေမာ။
၁၁။ အဟႎသာနိဂၢဟပေဥႇာ
 ၁၁။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'အဟႎသယံ ပရံ ေလာေက၊ ပိေယာ ေဟာဟိသိ မာမေကာ'တိ။ ပုန စ ဘဏိတံ 'နိဂၢေဏွ နိဂၢဟာရဟံ၊ ပဂၢေဏွ ပဂၢဟာရဟ'ႏၲိ။ နိဂၢေဟာ နာမ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဟတၳေစၧေဒါ ပါဒေစၧေဒါ ဝေဓါ ဗႏၶနံ ကာရဏာ မာရဏံ သႏၲတိဝိေကာပနံ၊ န ဧတံ ဝစနံ ဘဂဝေတာ ယုတၱံ၊ န စ ဘဂဝါ အရဟတိ ဧတံ ဝစနံ ဝတၱဳံ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'အဟႎသယံ ပရံ ေလာေက၊ ပိေယာ ေဟာဟိသိ မာမေကာ''တိ၊ ေတန ဟိ ''နိဂၢေဏွ နိဂၢဟာရဟံ၊ ပဂၢေဏွ ပဂၢဟာရဟ''ႏၲိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ တထာဂေတန ဘဏိတံ ''နိဂၢေဏွ နိဂၢဟာရဟံ၊ ပဂၢေဏွ ပဂၢဟာရဟ''ႏၲိ၊ ေတန ဟိ ''အဟႎသယံ ပရံ ေလာေက၊ ပိေယာ ေဟာဟိသိ မာမေကာ''တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'အဟႎသယံ ပရံ ေလာေက၊ ပိေယာ ေဟာဟိသိ မာမေကာ'တိ၊ ဘဏိတၪၥ 'နိဂၢေဏွ နိဂၢဟာရဟံ၊ ပဂၢေဏွ ပဂၢဟာရဟ'ႏၲိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၈၄။ 'အဟႎသယံ ပရံ ေလာေက၊ ပိေယာ ေဟာဟိသိ မာမေကာ'တိ သေဗၺသံ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတာနံ အႏုမတံ ဧတံ၊ ဧသာ အႏုသိ႒ိ၊ ဧသာ ဓမၼေဒသနာ၊ ဓေမၼာ ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ အဟႎသာလကၡေဏာ၊ သဘာဝဝစနံ ဧတံ။ ယံ ပန၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ အာဟ 'နိဂၢေဏွ နိဂၢဟာရဟံ၊ ပဂၢေဏွ ပဂၢဟာရဟ'ႏၲိ၊ ဘာသာ ဧသာ၊ ဥဒၶတံ၊ မဟာရာဇ၊ စိတၱံ နိဂၢေဟတဗၺံ၊ လီနံ စိတၱံ ပဂၢေဟတဗၺံ။ အကုသလံ စိတၱံ နိဂၢေဟတဗၺံ၊ ကုသလံ စိတၱံ ပဂၢေဟတဗၺံ။ အေယာနိေသာ မနသိကာေရာ နိဂၢေဟတေဗၺာ၊ ေယာနိေသာ မနသိကာေရာ ပဂၢေဟတေဗၺာ။ မိစၧာပဋိပေႏၷာ နိဂၢေဟတေဗၺာ၊ သမၼာပဋိပေႏၷာ ပဂၢေဟတေဗၺာ။ အနရိေယာ နိဂၢေဟတေဗၺာ အရိေယာ ပဂၢေဟတေဗၺာ။ ေစာေရာ နိဂၢေဟတေဗၺာ၊ အေစာေရာ ပဂၢေဟတေဗၺာ''တိ။
 ''ေဟာတု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဣဒါနိ တြံ ပစၥာဂေတာသိ မမ ဝိသယံ၊ ယမဟံ ပုစၧာမိ၊ ေသာ ေမ အေတၳာ ဥပဂေတာ။ ေစာေရာ ပန၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ နိဂၢဏွေႏၲန ကထံ နိဂၢေဟတေဗၺာ''တိ? ''ေစာေရာ၊ မဟာရာဇ၊ နိဂၢဏွေႏၲန ဧဝံ နိဂၢေဟတေဗၺာ၊ ပရိဘာသနီေယာ ပရိဘာသိတေဗၺာ၊ ဒ႑နီေယာ ဒေ႑တေဗၺာ၊ ပဗၺာဇနီေယာ ပဗၺာေဇတေဗၺာ၊ ဗႏၶနီေယာ ဗႏၶိတေဗၺာ၊ ဃာတနီေယာ ဃာေတတေဗၺာ''တိ။ ''ယံ ပန၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေစာရာနံ ဃာတနံ၊ တံ တထာဂတာနံ အႏုမတ''ႏၲိ? ''န ဟိ၊ မဟာရာဇာ''တိ။ ''ကိႆ ပန ေစာေရာ အႏုသာသနီေယာ အႏုမေတာ တထာဂတာန''ႏၲိ? ''ေယာ ေသာ၊ မဟာရာဇ၊ ဃာတီယတိ၊ န ေသာ တထာဂတာနံ အႏုမတိယာ ဃာတီယတိ၊ သယံကေတန ေသာ ဃာတီယတိ၊ အပိ စ ဓမၼာႏုသိ႒ိယာ အႏုသာသီယတိ၊ သကၠာ ပန၊ မဟာရာဇ၊ တယာ ပုရိသံ အကာရကံ အနပရာဓံ ဝီထိယံ စရႏၲံ ဂေဟတြာ ဃာတယိတု''ႏၲိ? ''န သကၠာ၊ ဘေႏၲ''တိ။ ''ေကန ကာရေဏန၊ မဟာရာဇာ''တိ? ''အကာရကတၱာ၊ ဘေႏၲ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ န ေစာေရာ တထာဂတာနံ အႏုမတိယာ ဟညတိ၊ သယံကေတန ေသာ ဟညတိ၊ ကႎ ပေနတၳ အႏုသာသေကာ ကိၪၥိ ေဒါသံ အာပဇၨတီ''တိ? ''န ဟိ ဘေႏၲ''တိ။ ''ေတန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတာနံ အႏုသိ႒ိ သမၼာႏုသိ႒ိ ေဟာတီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
အဟႎသာနိဂၢဟပေဥႇာ ဧကာဒသေမာ။
၁၂။ ဘိကၡဳပဏာမိတပေဥႇာ
 ၁၂။ ''ဘေႏၲ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၅) နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'အေကၠာဓေနာ ဝိဂတခိေလာဟမသၼီ'တိ၊ ပုန စ တထာဂေတာ ေထေရ သာရိပုတၱေမာဂၢလႅာေန သပရိေသ ပဏာေမသိ၊ ကႎ ႏု ေခါ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂေတာ ကုပိေတာ ပရိသံ ပဏာေမသိ၊ ဥဒါဟု တုေ႒ာ ပဏာေမသိ၊ ဧတံ တာဝ ဇာနာဟိ ဣမံ နာမာတိ? ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ကုပိေတာ ပရိသံ ပဏာေမသိ၊ ေတန ဟိ တထာဂတႆ ေကာေဓါ အပၸဋိဝတၱိေတာ၊ ယဒိ တုေ႒ာ ပဏာေမသိ၊ ေတန ဟိ အဝတၳဳသၼႎ အဇာနေႏၲန ပဏာမိတာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'အေကၠာဓေနာ ဝိဂတခိေလာဟမသၼီ'တိ၊ ပဏာမိတာ စ ေထရာ သာရိပုတၱေမာဂၢလႅာနာ သပရိသာ၊ တၪၥ ပန န ေကာေပန၊ ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ေကာစိေဒဝ ပုရိေသာ မဟာပထဝိယာ မူေလ ဝါ ခါဏုေက ဝါ ပါသာေဏ ဝါ ကဌေလ ဝါ ဝိသေမ ဝါ ဘူမိဘာေဂ ခလိတြာ ပတတိ၊ အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ မဟာပထဝီ ကုပိတာ တံ ပါေတတီ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ နတၳိ မဟာပထဝိယာ ေကာေပါ ဝါ ပသာေဒါ ဝါ၊ အႏုနယပၸဋိဃဝိပၸမုတၱာ မဟာပထဝီ၊ သယေမဝ ေသာ အလေသာ ခလိတြာ ပတိေတာတိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ နတၳိ တထာဂတာနံ ေကာေပါ ဝါ ပသာေဒါ ဝါ၊ အႏုနယပၸဋိဃဝိပၸမုတၱာ တထာဂတာ အရဟေႏၲာ သမၼာသမၺဳဒၶါ၊ အထ ေခါ သယံ ကေတေနဝ ေတ အတၱေနာ အပရာေဓန ပဏာမိတာ။
 ''ဣဓ ပန၊ မဟာရာဇ၊ မဟာသမုေဒၵါ န မေတန ကုဏေပန သံဝသတိ၊ ယံ ေဟာတိ မဟာသမုေဒၵ မတံ ကုဏပံ၊ တံ ခိပၸေမဝ နိစၧဳဘတိ ထလံ ဥႆာေရတိ။ အပိ ႏု ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ မဟာသမုေဒၵါ ကုပိေတာ တံ ကုဏပံ နိစၧဳဘတီ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ နတၳိ မဟာသမုဒၵႆ ေကာေပါ ဝါ ပသာေဒါ ဝါ၊ အႏုနယပၸဋိဃဝိပၸမုေတၱာ မဟာသမုေဒၵါ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ နတၳိ တထာဂတာနံ ေကာေပါ ဝါ ပသာေဒါ ဝါ၊ အႏုနယပၸဋိဃဝိပၸမုတၱာ တထာဂတာ အရဟေႏၲာ သမၼာသမၺဳဒၶါ၊ အထ ေခါ သယံ ကေတေနဝ ေတ အတၱေနာ အပရာေဓန ပဏာမိတာ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပထဝိယာ ခလိေတာ ပတီယတိ၊ ဧဝံ ဇိနသာသနဝေရ ခလိေတာ ပဏာမီယတိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ သမုေဒၵ မတံ ကုဏပံ နိစၧဳဘီယတိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၈၆၊ ဧဝံ ဇိနသာသနဝေရ ခလိေတာ ပဏာမီယတိ။ ယံ ပန ေတ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ပဏာေမသိ၊ ေတသံ အတၳကာေမာ ဟိတကာေမာ သုခကာေမာ ဝိသုဒၶိကာေမာ 'ဧဝံ ဣေမ ဇာတိဇရာဗ်ာဓိမရေဏဟိ ပရိမုစၥိႆႏၲီ'တိ ပဏာေမသီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
ဘိကၡဳပဏာမိတပေဥႇာ ဒြါဒသေမာ။
ပဏာမိတဝေဂၢါ တတိေယာ။
ဣမသၼႎ ဝေဂၢ ဒြါဒသ ပဥႇာ။
၄။ သဗၺညဳတဉာဏဝေဂၢါ
၁။ ဣဒၶိကမၼဝိပါကပေဥႇာ
 ၁။ ''ဘေႏၲ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၇) နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'ဧတဒဂၢံ၊ ဘိကၡေဝ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိကၡဴနံ ဣဒၶိမႏၲာနံ ယဒိဒံ မဟာေမာဂၢလႅာေနာ'တိ။ ပုန စ ကိရ ေသာ လဂုေဠဟိ ပရိေပါထိေတာ ဘိႏၷသီေသာ သၪၥဳဏၰိတ႒ိမံသဓမနိဆိႏၷပရိဂေတၱာ ပရိနိဗၺဳေတာ [မူကြဲ-ဓမနိမဇၨပရိကေတၱာ (သီ၊ ပီ)] ဓမၼနိမိၪၨပရိဂေတၱာ (သ်ာ)] ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေထေရာ မဟာေမာဂၢလႅာေနာ ဣဒၶိယာ ေကာဋႎ ဂေတာ၊ ေတန ဟိ လဂုေဠဟိ ေပါထိေတာ ပရိနိဗၺဳေတာတိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ လဂုေဠဟိ ပရိေပါထိေတာ ပရိနိဗၺဳေတာ၊ ေတန ဟိ ဣဒၶိယာ ေကာဋႎ ဂေတာတိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ ကႎ န သမေတၳာ ဣဒၶိယာ အတၱေနာ ဥပဃာတံ အပနယိတုံ၊ သေဒဝကႆပိ ေလာကႆ ပဋိသရဏံ ဘဝိတုံ အရေဟာတိ? အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'ဧတဒဂၢံ၊ ဘိကၡေဝ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိကၡဴနံ ဣဒၶိမႏၲာနံ ယဒိဒံ မဟာေမာဂၢလႅာေနာ'တိ။ အာယသၼာ စ မဟာေမာဂၢလႅာေနာ လဂုဠဟေတာ ပရိနိဗၺဳေတာ၊ တၪၥ ပန ကမၼာဓိဂၢဟိေတနာ''တိ။
 ''နႏု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဣဒၶိမေတာ ဣဒၶိဝိသေယာပိ ကမၼဝိပါေကာပိ ေဒြ အစိႏၲိယာ၊ အစိႏၲိေယန အစိႏၲိယံ အပနယိတဗၺံ။ ယထာ နာမ၊ ဘေႏၲ၊ ေကစိ ဖလကာမာ ကပိေတၳန ကပိတၳံ ေပါေထႏၲိ၊ အေမၺန အမၺံ ေပါေထႏၲိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ အစိႏၲိေယန အစိႏၲိယံ ေပါထယိတြာ အပေနတဗၺ''ႏၲိ? ''အစိႏၲိယာနမၸိ၊ မဟာရာဇ၊ ဧကံ အဓိမတၱံ ဗလဝတရံ၊ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မဟိယာ ရာဇာေနာ ေဟာႏၲိ သမဇစၥာ၊ သမဇစၥာနမၸိ ေတသံ ဧေကာ သေဗၺ အဘိဘဝိတြာ အာဏံ ပဝေတၱတိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေတသံ အစိႏၲိယာနံ ကမၼဝိပါကံ ေယဝ အဓိမတၱံ ဗလဝတရံ၊ ကမၼဝိပါကံ ေယဝ သေဗၺ အဘိဘဝိယ အာဏံ ပဝေတၱတိ၊ ကမၼာဓိဂၢဟိတႆ အဝေသသာ ကိရိယာ ၾသကာသံ န လဘႏၲိ။
 ''ဣဓ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၈) ပန၊ မဟာရာဇ၊ ေကာစိ ပုရိေသာ ကိသၼိၪၥိေဒဝ ပကရေဏ အပရဇၩတိ၊ န တႆ မာတာ ဝါ ပိတာ ဝါ ဘဂိနီ ဝါ ဘာတေရာ ဝါ သခီ ဝါ သဟာယကာ ဝါ [မူကြဲ-ဘဂိနိဘာတေရာ ဝါ သခိသဟာယကာ ဝါ (သီ၊ ပီ၊ က၊)] တာယႏၲိ၊ အထ ေခါ ရာဇာ ေယဝ တတၳ အဘိဘဝိယ အာဏံ ပဝေတၱတိ။ ကႎ တတၳ ကာရဏံ? အပရာဓိကတာ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေတသံ အစိႏၲိယာနံ ကမၼဝိပါကံ ေယဝ အဓိမတၱံ ဗလဝတရံ၊ ကမၼဝိပါကံ ေယဝ သေဗၺ အဘိဘဝိယ အာဏံ ပဝေတၱတိ၊ ကမၼာဓိဂၢဟိတႆ အဝေသသာ ကိရိယာ ၾသကာသံ န လဘႏၲိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ မဟိယာ ဒဝဍာေဟ သမု႒ိေတ ဃဋသဟႆမၸိ ဥဒကံ န သေကၠာတိ နိဗၺာေပတုံ၊ အထ ေခါ အဂၢိ ေယဝ တတၳ အဘိဘဝိယ အာဏံ ပဝေတၱတိ။ ကႎ တတၳ ကာရဏံ? ဗလဝတာ ေတဇႆ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေတသံ အစိႏၲိယာနံ ကမၼဝိပါကံ ေယဝ အဓိမတၱံ ဗလဝတရံ၊ ကမၼဝိပါကံ ေယဝ သေဗၺ အဘိဘဝိယ အာဏံ ပဝေတၱတိ၊ ကမၼာဓိဂၢဟိတႆ အဝေသသာ ကိရိယာ ၾသကာသံ န လဘႏၲိ၊ တသၼာ၊ မဟာရာဇ၊ အာယသၼေတာ မဟာေမာဂၢလႅာနႆ ကမၼာဓိဂၢဟိတႆ လဂုေဠဟိ ေပါထိယမာနႆ ဣဒၶိယာ သမႏၷာဟာေရာ နာေဟာသီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
ဣဒၶိကမၼဝိပါကပေဥႇာ ပဌေမာ။
၂။ ဓမၼဝိနယပဋိစၧႏၷာပဋိစၧႏၷပေဥႇာ
 ၂။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'တထာဂတပၸေဝဒိေတာ၊ ဘိကၡေဝ၊ ဓမၼဝိနေယာ ဝိဝေဋာ ဝိေရာစတိ ေနာ ပဋိစၧေႏၷာ'တိ။ ပုန စ ပါတိေမာကၡဳေဒၵေသာ ေကဝလၪၥ ဝိနယပိဋကံ ပိဟိတံ ပဋိစၧႏၷံ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဇိနသာသေန ယုတၱံ ဝါ ပတၱံ ဝါ သမယံ လေဘထ၊ ဝိနယပဏၰတၱိ ဝိဝဋာ ေသာေဘယ်။ ေကန ကာရေဏန? ေကဝလံ တတၳ သိကၡာ သံယေမာ နိယေမာ သီလဂုဏအာစာရပဏၰတၱိ အတၳရေသာ ဓမၼရေသာ ဝိမုတၱိရေသာ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'တထာဂတပၸေဝဒိေတာ၊ ဘိကၡေဝ၊ ဓမၼဝိနေယာ ဝိဝေဋာ ဝိေရာစတိ ေနာ ပဋိစၧေႏၷာ'တိ၊ ေတန ဟိ 'ပါတိေမာကၡဳေဒၵေသာ ေကဝလၪၥ ဝိနယပိဋကံ ပိဟိတံ ပဋိစၧႏၷ'ႏၲိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ ပါတိေမာကၡဳေဒၵေသာ ေကဝလၪၥ ဝိနယပိဋကံ ပိဟိတံ ပဋိစၧႏၷံ၊ ေတန ဟိ 'တထာဂတပၸေဝဒိေတာ၊ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၉) ဘိကၡေဝ၊ ဓမၼဝိနေယာ ဝိဝေဋာ ဝိေရာစတိ ေနာ ပဋိစၧေႏၷာ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'တထာဂတပၸေဝဒိေတာ၊ ဘိကၡေဝ၊ ဓမၼဝိနေယာ ဝိဝေဋာ ဝိေရာစတိ ေနာ ပဋိစၧေႏၷာ'တိ။ ပုန စ ပါတိေမာကၡဳေဒၵေသာ ေကဝလၪၥ ဝိနယပိဋကံ ပိဟိတံ ပဋိစၧႏၷံ၊ တၪၥ ပန န သေဗၺသံ၊ သီမံ ကတြာ ပိဟိတံ။
 ''တိဝိေဓန၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ပါတိေမာကၡဳေဒၵေသာ သီမံ ကတြာ ပိဟိေတာ၊ ပုဗၺကာနံ တထာဂတာနံ ဝံသဝေသန ပါတိေမာကၡဳေဒၵေသာ သီမံ ကတြာ ပိဟိေတာ၊ ဓမၼႆ ဂ႐ုကတၱာ ပိဟိေတာ၊ ဘိကၡဳဘူမိယာ ဂ႐ုကတၱာ ပိဟိေတာ။
 ''ကထံ ပုဗၺကာနံ တထာဂတာနံ ဝံသဝေသန ပါတိေမာကၡဳေဒၵေသာ သီမံ ကတြာ ပိဟိေတာ၊ ဧေသာ ဝံေသာ၊ မဟာရာဇ၊ သေဗၺသံ ပုဗၺကာနံ တထာဂတာနံ ယဒိဒံ ဘိကၡဳမေဇၩ ပါတိေမာကၡဳေဒၵေသာ အဝေသသာနံ ပိဟိေတာ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ခတၱိယာနံ ခတၱိယမာယာ ခတၱိေယသု ေယဝ စရတိ၊ ဧဝေမတံ ခတၱိယာနံ ေလာကႆ ပေဝဏီ အဝေသသာနံ ပိဟိတာ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဧေသာ ဝံေသာ သေဗၺသံ ပုဗၺကာနံ တထာဂတာနံ ယဒိဒံ ဘိကၡဳမေဇၩ ပါတိေမာကၡဳေဒၵေသာ အဝေသသာနံ ပိဟိေတာ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ မဟိယာ ဂဏာ ဝတၱႏၲိ၊ ေသယ်ထိဒံ၊ မလႅာ အေတာဏာ ပဗၺတာ ဓမၼဂိရိယာ ျဗဟၼဂိရိယာ နဋကာ နစၥကာ လဃၤကာ ပိသာစာ မဏိဘဒၵါ ပုဏၰဗဒၶါ စႏၵိမသူရိယာ သိရိေဒဝတာ ကာလိေဒဝတာ၊ သိဝါ ဝသုေဒဝါ ဃနိကာ အသိပါသာ ဘဒၵိပုတၱာတိ၊ ေတသံ ေတသံ ရဟႆံ ေတသု ေတသု ဂေဏသု ေယဝ စရတိ၊ အဝေသသာနံ ပိဟိတံ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဧေသာ ဝံေသာ သေဗၺသံ ပုဗၺကာနံ တထာဂတာနံ ယဒိဒံ ဘိကၡဳမေဇၩ ပါတိေမာကၡဳေဒၵေသာ အဝေသသာနံ ပိဟိေတာ။ ဧဝံ ပုဗၺကာနံ တထာဂတာနံ ဝံသဝေသန ပါတိေမာကၡဳေဒၵေသာ သီမံ ကတြာ ပိဟိေတာ။
 ''ကထံ ဓမၼႆ ဂ႐ုကတၱာ ပါတိေမာကၡဳေဒၵေသာ သီမံ ကတြာ ပိဟိေတာ? ဓေမၼာ၊ မဟာရာဇ၊ ဂ႐ုေကာ ဘာရိေယာ၊ တတၳ သမၼတၱကာရီ အညံ အာရာေဓတိ၊ တံ တတၳ ပရမၸရာသမၼတၱကာရိတာယ ပါပုဏာတိ၊ န တံ တတၳ ပရမၸရာသမၼတၱကာရိတာယ ပါပုဏာတိ၊ မာ စာယံ သာရဓေမၼာ ဝရဓေမၼာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၉ဝ) အသမၼတၱကာရီနံ ဟတၳဂေတာ ၾသညာေတာ အဝညာေတာ ဟီဠိေတာ ခီဠိေတာ ဂရဟိေတာ ဘဝတု၊ မာ စာယံ သာရဓေမၼာ ဝရဓေမၼာ ဒုဇၨနဂေတာ ၾသညာေတာ အဝညာေတာ ဟီဠိေတာ ခီဠိေတာ ဂရဟိေတာ ဘဝတူတိ။ ဧဝံ ဓမၼႆ ဂ႐ုကတၱာ ပါတိေမာကၡဳေဒၵေသာ သီမံ ကတြာ ပိဟိေတာ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ သာရဝရပဝရအဘိဇာတဇာတိမႏၲရတၱေလာဟိတစႏၵနံ နာမ သဝရပုရမႏုဂတံ ၾသညာတံ အဝညာတံ ဟီဠိတံ ခီဠိတံ ဂရဟိတံ ဘဝတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ မာ စာယံ သာရဓေမၼာ ဝရဓေမၼာ ပရမၸရာအသမၼတၱကာရီနံ ဟတၳဂေတာ ၾသညာေတာ အဝညာေတာ ဟီဠိေတာ ခီဠိေတာ ဂရဟိေတာ ဘဝတု၊ မာ စာယံ သာရဓေမၼာ ဝရဓေမၼာ ဒုဇၨနဂေတာ ၾသညာေတာ အဝညာေတာ ဟီဠိေတာ ခီဠိေတာ ဂရဟိေတာ ဘဝတူတိ။ ဧဝံ ဓမၼႆ ဂ႐ုကတၱာ ပါတိေမာကၡဳေဒၵေသာ သီမံ ကတြာ ပိဟိေတာ။
 ''ကထံ ဘိကၡဳဘူမိယာ ဂ႐ုကတၱာ ပါတိေမာကၡဳေဒၵေသာ သီမံ ကတြာ ပိဟိေတာ၊ ဘိကၡဳဘာေဝါ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေလာေက အတုလိေယာ အပၸမာေဏာ အနဂၣိေယာ၊ န သကၠာ ေကနစိ အဂၣါေပတုံ တုေလတုံ ပရိေမတုံ၊ မာယံ ဧဝ႐ူေပ ဘိကၡဳဘာေဝ ဌိေတာ ေလာေကန သမသေမာ ဘဝတူတိ ဘိကၡဴနံ ေယဝ အႏၲေရ ပါတိေမာကၡဳေဒၵေသာ စရတိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ေလာေက ဝရပဝရဘ႑ံ ဝတၳံ ဝါ အတၳရဏံ ဝါ ဂဇတုရဂၤရထသုဝဏၰရဇတမဏိမုတၱာဣတၳိရတနာဒီနိ ဝါ ဝိဇိတကမၼသူရာ ဝါ [မူကြဲ-နိဇၨိတကမၼသူရာ ဝါ (သီ၊ ပီ၊)] သေဗၺ ေတ ရာဇာနမုပဂစၧႏၲိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ယာဝတာ ေလာေက [မူကြဲ-ေလာေက သိကၡာ (သီ၊ ပီ၊)] သုဂတာဂမပရိယတၱိအာစာရသံယမသီလသံဝရဂုဏာ၊ သေဗၺ ေတ ဘိကၡဳသံဃမုပဂတာ ဘဝႏၲိ။ ဧဝံ ဘိကၡဳဘူမိယာ ဂ႐ုကတၱာ ပါတိေမာကၡဳေဒၵေသာ သီမံ ကတြာ ပိဟိေတာ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸိဋိစၧာမီ''တိ။
ဓမၼဝိနယပဋိစၧႏၷာပဋိစၧႏၷပေဥႇာ ဒုတိေယာ။
၃။ မုသာဝါဒဂ႐ုလဟုဘာဝပေဥႇာ
 ၃။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'သမၸဇာနမုသာဝါေဒ ပါရာဇိေကာ ေဟာတီ'တိ။ ပုန စ ဘဏိတံ 'သမၸဇာနမုသာဝါေဒ လဟုကံ အာပတၱႎ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၁) အာပဇၨတိ ဧကႆ သႏၲိေက ေဒသနာဝတၳဳက'ႏၲိ။ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေကာ ပေနတၳ ဝိေသေသာ၊ ကႎ ကာရဏံ၊ ယေၪၥေကန မုသာဝါေဒန ဥစၧိဇၨတိ၊ ယေၪၥေကန မုသာဝါေဒန သေတကိေစၧာ ေဟာတိ? ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'သမၸဇာနမုသာဝါေဒ ပါရာဇိေကာ ေဟာတီ'တိ၊ ေတန ဟိ 'သမၸဇာနမုသာဝါေဒ လဟုကံ အာပတၱႎ အာပဇၨတိ ဧကႆ သႏၲိေက ေဒသနာဝတၳဳက'ႏၲိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ တထာဂေတန ဘဏိတံ 'သမၸဇာနမုသာဝါေဒ လဟုကံ အာပတၱႎ အာပဇၨတိ ဧကႆ သႏၲိေက ေဒသနာဝတၳဳက'ႏၲိ၊ ေတန ဟိ 'သမၸဇာနမုသာဝါေဒ ပါရာဇိေကာ ေဟာတီ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'သမၸဇာနမုသာဝါေဒ ပါရာဇိေကာ ေဟာတီ'တိ။ ဘဏိတၪၥ 'သမၸဇာနမုသာဝါေဒ လဟုကံ အာပတၱႎ အာပဇၨတိ ဧကႆ သႏၲိေက ေဒသနာဝတၳဳက'ႏၲိ၊ တၪၥ ပန ဝတၳဳဝေသန ဂ႐ုကလဟုကံ ေဟာတိ။ တံ ကႎ မညသိ၊ မဟာရာဇ၊ ဣဓ ေကာစိ ပုရိေသာ ပရႆ ပါဏိနာ ပဟာရံ ဒေဒယ်၊ တႆ တုေမွ ကႎ ဒ႑ံ ဓာေရထာ''တိ? ''ယဒိ ေသာ၊ ဘေႏၲ၊ အာဟ 'နကၡမာမီ'တိ၊ တႆ မယံ အကၡမမာေန ကဟာပဏံ ဟရာေပမာ''တိ ''ဣဓ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ေသာ ေယဝ ပုရိေသာ တဝ ပါဏိနာ ပဟာရံ ဒေဒယ်၊ တႆ ပန ေကာ ဒေ႑ာ''တိ? ''ဟတၳမၸိႆ၊ ဘေႏၲ၊ ေဆဒါေပယ်ာမ၊ ပါဒမၸိ ေဆဒါေပယ်ာမ၊ ယာဝ သီသံ ကဠီရေစၧဇၨံ ေဆဒါေပယ်ာမ၊ သဗၺမၸိ တံ ေဂဟံ ဝိလုမၸာေပယ်ာမ၊ ဥဘေတာပေကၡ [မူကြဲ-ဥဘေတာပေႆ (သီ၊ ပီ၊ က၊)] ယာဝ သတၱမံ ကုလံ သမုဂၣါတာေပယ်ာမာ''တိ။ ''ေကာ ပေနတၳ၊ မဟာရာဇ၊ ဝိေသေသာ၊ ကႎ ကာရဏံ၊ ယံ ဧကႆ ပါဏိပၸဟာေရ သုခုေမာ ကဟာပေဏာ ဒေ႑ာ၊ ယံ တဝ ပါဏိပၸဟာေရ ဟတၳေစၧဇၨံ ပါဒေစၧဇၨံ ယာဝ ကဠီရေစၧဇၨံ သဗၺေဂဟာဒါနံ ဥဘေတာပေကၡ ယာဝ သတၱမကုလာ သမုဂၣါေတာ''တိ? ''မႏုႆႏၲေရန၊ ဘေႏၲ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ သမၸဇာနမုသာဝါေဒါ ဝတၳဳဝေသန ဂ႐ုကလဟုေကာ ေဟာတီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
မုသာဝါဒဂ႐ုလဟုဘာဝပေဥႇာ တတိေယာ။
၄။ ေဗာဓိသတၱဓမၼတာပေဥႇာ
 ၄။ ''ဘေႏၲ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၂) နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ ဓမၼတာဓမၼပရိယာေယ 'ပုေဗၺဝ ေဗာဓိသတၱာနံ မာတာပိတေရာ နိယတာ ေဟာႏၲိ၊ ေဗာဓိ နိယတာ ေဟာတိ၊ အဂၢသာဝကာ နိယတာ ေဟာႏၲိ၊ ပုေတၱာ နိယေတာ ေဟာတိ၊ ဥပ႒ာေကာ နိယေတာ ေဟာတီ'တိ။ ပုန စ တုေမွ ဘဏထ 'တုသိေတ ကာေယ ဌိေတာ ေဗာဓိသေတၱာ အ႒ မဟာဝိေလာကနာနိ ဝိေလာေကတိ၊ ကာလံ ဝိေလာေကတိ၊ ဒီပံ ဝိေလာေကတိ၊ ေဒသံ ဝိေလာေကတိ၊ ကုလံ ဝိေလာေကတိ၊ ဇေနတၱႎ ဝိေလာေကတိ၊ အာယုံ ဝိေလာေကတိ၊ မာသံ ဝိေလာေကတိ၊ ေနကၡမၼံ ဝိေလာေကတီ'တိ။ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ အပရိပေကၠ ဉာေဏ ဗုဇၩနံ နတၳိ၊ ပရိပေကၠ ဉာေဏ န သကၠာ နိေမသႏၲရမၸိ အာဂေမတုံ၊ အနတိကၠမနီယံ ပရိပကၠမာနသံ။ ကသၼာ ေဗာဓိသေတၱာ ကာလံ ဝိေလာေကဟိ 'ကမွိ ကာေလ ဥပၸဇၨာမီ'တိ။ အပရိပေကၠ ဉာေဏ ဗုဇၩနံ နတၳိ၊ ပရိပေကၠ ဉာေဏ န သကၠာ နိေမသႏၲရမၸိ အာဂေမတုံ၊ ကသၼာ ေဗာဓိသေတၱာ ကုလံ ဝိေလာေကတိ 'ကုမွိ ကုေလ ဥပၸဇၨာမီ'တိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ပုေဗၺဝ ေဗာဓိသတၱႆ မာတာပိတေရာ နိယတာ၊ ေတန ဟိ 'ကုလံ ဝိေလာေကတီ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ ကုလံ ဝိေလာေကတိ၊ ေတန ဟိ 'ပုေဗၺဝ ေဗာဓိသတၱႆ မာတာပိတေရာ နိယတာ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''နိယတာ၊ မဟာရာဇ၊ ပုေဗၺဝ ေဗာဓိသတၱႆ မာတာပိတေရာ၊ ကုလၪၥ ေဗာဓိသေတၱာ ဝိေလာေကတိ။ ကိႏၲိ ပန ကုလံ ဝိေလာေကတိ 'ေယ ေမ မာတာပိတေရာ၊ ေတ ခတၱိယာ ဥဒါဟု ျဗာဟၼဏာ'တိ။ ဧဝံ ကုလံ ဝိေလာေကတိ။
 ''အ႒ႏၷံ၊ မဟာရာဇ၊ ပုေဗၺဝ အနာဂတံ ၾသေလာေကတဗၺံ ေဟာတိ။ ကတေမသံ အ႒ႏၷံ? ဝါဏိဇႆ၊ မဟာရာဇ၊ ပုေဗၺဝ ဝိကၠယဘ႑ံ ၾသေလာေကတဗၺံ ေဟာတိ၊ ဟတၳိနာဂႆ ပုေဗၺဝ ေသာ႑ာယ အနာဂေတာ မေဂၢါ ၾသေလာေကတေဗၺာ ေဟာတိ၊ သာကဋိကႆ ပုေဗၺဝ အနာဂတံ တိတၳံ ၾသေလာေကတဗၺံ ေဟာတိ၊ နိယာမကႆ ပုေဗၺဝ အနာဂတံ တီရံ ၾသေလာေကတြာ နာဝါ ေပေသတဗၺာ ေဟာတိ၊ ဘိသကၠႆ ပုေဗၺဝ အာယုံ ၾသေလာေကတြာ အာတုေရာ ဥပသကၤမိတေဗၺာ ေဟာတိ၊ ဥတၱရေသတုႆ ပုေဗၺဝ ထိရာထိရဘာဝံ ဇာနိတြာ အဘိ႐ုဟိတဗၺံ ေဟာတိ၊ ဘိကၡဳႆ ပုေဗၺဝ အနာဂတံ ကာလံ ပစၥေဝကၡိတြာ ေဘာဇနံ ဘုၪၨိတဗၺံ ေဟာတိ၊ ေဗာဓိသတၱာနံ ပုေဗၺဝ ကုလံ ၾသေလာေကတဗၺံ ေဟာတိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၃) 'ခတၱိယကုလံ ဝါ ျဗာဟၼဏကုလံ ဝါ'တိ။ ဣေမသံ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ အ႒ႏၷံ ပုေဗၺဝ အနာဂတံ ၾသေလာေကတဗၺံ ေဟာတီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
ေဗာဓိသတၱဓမၼတာပေဥႇာ စတုေတၳာ။
၅။ အတၱနိပါတနပေဥႇာ
 ၅။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'န၊ ဘိကၡေဝ၊ အတၱာနံ ပါေတတဗၺံ၊ ေယာ ပါေတယ်၊ ယထာဓေမၼာ ကာေရတေဗၺာ'တိ။ ပုန စ တုေမွ ဘဏထ 'ယတၳ ကတၳစိ ဘဂဝါ သာဝကာနံ ဓမၼံ ေဒသယမာေနာ အေနကပရိယာေယန ဇာတိယာ ဇရာယ ဗ်ာဓိေနာ မရဏႆ သမုေစၧဒါယ ဓမၼံ ေဒေသတိ၊ ေယာ ဟိ ေကာစိ ဇာတိဇရာဗ်ာဓိမရဏံ သမတိကၠမတိ၊ တံ ပရမာယ ပသံသာယ ပသံသတီ'တိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'န၊ ဘိကၡေဝ၊ အတၱာနံ ပါေတတဗၺံ၊ ေယာ ပါေတယ်၊ ယထာဓေမၼာ ကာေရတေဗၺာ'တိ၊ ေတန ဟိ 'ဇာတိယာ ဇရာယ ဗ်ာဓိေနာ မရဏႆ သမုေစၧဒါယ ဓမၼံ ေဒေသတီ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ ဇာတိယာ ဇရာယ ဗ်ာဓိေနာ မရဏႆ သမုေစၧဒါယ ဓမၼံ ေဒေသတိ၊ ေတန ဟိ 'န၊ ဘိကၡေဝ၊ အတၱာနံ ပါေတတဗၺံ၊ ေယာ ပါေတယ်၊ ယထာဓေမၼာ ကာေရတေဗၺာ''တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'န၊ ဘိကၡေဝ၊ အတၱာနံ ပါေတတဗၺံ၊ ေယာ ပါေတယ်၊ ယထာဓေမၼာ ကာေရတေဗၺာ'တိ။ ယတၳ ကတၳစိ ဘဂဝတာ သာဝကာနံ ဓမၼံ ေဒသယာမာေနန စ အေနကပရိယာေယန ဇာတိယာ ဇရာယ ဗ်ာဓိေနာ မရဏႆ သမုေစၧဒါယ ဓေမၼာ ေဒသိေတာ၊ တတၳ ပန ကာရဏံ အတၳိ၊ ေယန ဘဂဝါ ကာရေဏန ပဋိကၡိပိ သမာဒေပသိ စာ''တိ။
 ''ကႎ ပေနတၳ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ကာရဏံ၊ ေယန ဘဂဝါ ကာရေဏန ပဋိကၡိပိ သမာဒေပသိ စာ''တိ? ''သီလဝါ၊ မဟာရာဇ၊ သီလသမၸေႏၷာ အဂဒသေမာ သတၱာနံ ကိေလသဝိသဝိနာသေန၊ ၾသသဓသေမာ သတၱာနံ ကိေလသဗ်ာဓိဝူပသေမ၊ ဥဒကသေမာ သတၱာနံ ကိေလသရေဇာဇလႅာပဟရေဏ၊ မဏိရတနသေမာ သတၱာနံ သဗၺသမၸတၱိဒါေန၊ နာဝါသေမာ သတၱာနံ စတုေရာဃပါရဂမေန၊ သတၳဝါဟသေမာ သတၱာနံ ဇာတိကႏၲာရတာရေဏ၊ ဝါတသေမာ သတၱာနံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၄) တိဝိဓဂၢိသႏၲာပနိဗၺာပေန၊ မဟာေမဃသေမာ သတၱာနံ မာနသပရိပူရေဏ၊ အာစရိယသေမာ သတၱာနံ ကုသလသိကၡာပေန၊ သုေဒသကသေမာ သတၱာနံ ေခမပထမာစိကၡေဏ။ ဧဝ႐ူေပါ၊ မဟာရာဇ၊ ဗဟုဂုေဏာ အေနကဂုေဏာ အပၸမာဏဂုေဏာ ဂုဏရာသိ ဂုဏပုေၪၨာ သတၱာနံ ဝၯိကေရာ သီလဝါ 'မာ ဝိနႆီ'တိ သတၱာနံ အႏုကမၸာယ ဘဂဝါ သိကၡာပဒံ ပညေပသိ 'န၊ ဘိကၡေဝ၊ အတၱာနံ ပါေတတဗၺံ၊ ေယာ ပါေတယ်၊ ယထာဓေမၼာ ကာေရတေဗၺာ'တိ။ ဣဒေမတၳ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရဏံ၊ ေယန ကာရေဏန ဘဂဝါ ပဋိကၡိပိ။ ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ေထေရန ကုမာရကႆေပန ဝိစိၾတကထိေကန ပါယာသိရာဇညႆ ပရေလာကံ ဒီပယမာေနန 'ယထာ ယထာ ေခါ ရာဇည သမဏျဗာဟၼဏာ သီလဝေႏၲာ ကလ်ာဏဓမၼာ စိရံ ဒီဃမဒၶါနံ တိ႒ႏၲိ၊ တထာ တထာ ဗဟုံ ပုညံ ပသဝႏၲိ၊ ဗဟုဇနဟိတာယ စ ပဋိပဇၨႏၲိ ဗဟုဇနသုခါယ ေလာကာႏုကမၸာယ အတၳာယ ဟိတာယ သုခါယ ေဒဝမႏုႆာန'ႏၲိ။
 ''ေကန ပန ကာရေဏန ဘဂဝါ သမာဒေပသိ? ဇာတိပိ၊ မဟာရာဇ၊ ဒုကၡာ၊ ဇရာပိ ဒုကၡာ၊ ဗ်ာဓိပိ ဒုေကၡာ၊ မရဏမၸိ ဒုကၡံ၊ ေသာေကာပိ ဒုေကၡာ၊ ပရိေဒေဝါပိ ဒုေကၡာ၊ ဒုကၡမၸိ ဒုကၡံ၊ ေဒါမနႆမၸိ ဒုကၡံ၊ ဥပါယာေသာပိ ဒုေကၡာ၊ အပၸိေယဟိ သမၸေယာေဂါပိ ဒုေကၡာ၊ ပိေယဟိ ဝိပၸေယာေဂါပိ ဒုေကၡာ၊ မာတုမရဏမၸိ ဒုကၡံ၊ ပိတုမရဏမၸိ ဒုကၡံ၊ ဘာတုမရဏမၸိ ဒုကၡံ၊ ဘဂိနိမရဏမၸိ ဒုကၡံ၊ ပုတၱမရဏမၸိ ဒုကၡံ၊ ဒါရမရဏမၸိ ဒုကၡံ၊ ဒါသမရဏမၸိ ဒုကၡံ [မူကြဲ-ဣဒံ ဝါက်ံ သီ၊ ပီ၊ ေပါတၳေကသု နတၳိ]၊ ဉာတိမရဏမၸိ ဒုကၡံ၊ ဉာတိဗ်သနမၸိ ဒုကၡံ၊ ေရာဂဗ်သနမၸိ ဒုကၡံ၊ ေဘာဂဗ်သနမၸိ ဒုကၡံ၊ သီလဗ်သနမၸိ ဒုကၡံ၊ ဒိ႒ိဗ်သနမၸိ ဒုကၡံ၊ ရာဇဘယမၸိ ဒုကၡံ၊ ေစာရဘယမၸိ ဒုကၡံ၊ ေဝရိဘယမၸိ ဒုကၡံ၊ ဒုဗ႓ိကၡဘယမၸိ ဒုကၡံ၊ အဂၢိဘယမၸိ ဒုကၡံ၊ ဥဒကဘယမၸိ ဒုကၡံ၊ ဦမိဘယမၸိ ဒုကၡံ၊ အာဝ႗ဘယမၸိ ဒုကၡံ၊ ကုမ႓ီလဘယမၸိ ဒုကၡံ၊ သုသုကာဘယမၸိ ဒုကၡံ၊ အတၱာႏုဝါဒဘယမၸိ ဒုကၡံ၊ ပရာႏုဝါဒဘယမၸိ ဒုကၡံ၊ ဒ႑ဘယမၸိ ဒုကၡံ၊ ဒုဂၢတိဘယမၸိ ဒုကၡံ၊ ပရိသာသာရဇၨဘယမၸိ ဒုကၡံ၊ အာဇီဝကဘယမၸိ ဒုကၡံ၊ မရဏဘယမၸိ ဒုကၡံ၊ ေဝေတၱဟိ တာဠနမၸိ ဒုကၡံ၊ ကသာဟိ တာဠနမၸိ ဒုကၡံ၊ အဒၶဒ႑ေကဟိ တာဠနမၸိ ဒုကၡံ၊ ဟတၳေစၧဒနမၸိ ဒုကၡံ၊ ပါဒေစၧဒနမၸိ ဒုကၡံ၊ ဟတၳပါဒေစၧဒနမၸိ ဒုကၡံ၊ ကဏၰေစၧဒနမၸိ ဒုကၡံ၊ နာသေစၧဒနမၸိ ဒုကၡံ၊ ကဏၰနာသေစၧဒနမၸိ ဒုကၡံ၊ ဗိလဂၤထာလိကမၸိ ဒုကၡံ၊ သခၤမု႑ိကမၸိ ဒုကၡံ၊ ရာဟုမုခမၸိ ဒုကၡံ၊ ေဇာတိမာလိကမၸိ ဒုကၡံ၊ ဟတၳပေဇၨာတိကမၸိ ဒုကၡံ၊ ဧရကဝတၱိကမၸိ ဒုကၡံ၊ စီရကဝါသိကမၸိ ဒုကၡံ၊ ဧေဏယ်ကမၸိ ဒုကၡံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၉၅၊ ဗဠိသမံသိကမၸိ ဒုကၡံ၊ ကဟာပဏိကမၸိ ဒုကၡံ၊ ခါရာပတစၧိကမၸိ ဒုကၡံ၊ ပလိဃပရိဝတၱိကမၸိ ဒုကၡံ၊ ပလာလပီဌကမၸိ ဒုကၡံ၊ တေတၱန ေတေလန ၾသသိၪၥနမၸိ ဒုကၡံ၊ သုနေခဟိ ခါဒါပနမၸိ ဒုကၡံ၊ ဇီဝသူလာေရာပနမၸိ ဒုကၡံ၊ အသိနာ သီသေစၧဒနမၸိ ဒုကၡံ၊ ဧဝ႐ူပါနိ၊ မဟာရာဇ၊ ဗဟုဝိဓာနိ အေနကဝိဓာနိ ဒုကၡာနိ သံသာရဂေတာ အႏုဘဝတိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဟိမဝႏၲပဗၺေတ အဘိဝု႒ံ ဥဒကံ ဂဂၤါယ နဒိယာ ပါသာဏ သကၡရ ခရ မ႐ုမၺ အာဝ႗ ဂဂၢလက ဦမိကဝကၤစဒိက အာဝရဏနီဝရဏမူလကသာခါသု ပရိေယာတၳရတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဧဝ႐ူပါနိ ဗဟုဝိဓာနိ အေနကဝိဓာနိ ဒုကၡာနိ သံသာရဂေတာ အႏုဘဝတိ။ ပဝတၱံ၊ မဟာရာဇ၊ ဒုကၡံ၊ အပၸဝတၱံ သုခံ။ အပၸဝတၱႆ ဂုဏံ ပဝတၱႆ [မူကြဲ-ပဝေတၱ (သီ၊ ပီ၊ က၊)] စ ဘယံ ဒီပယမာေနာ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ အပၸဝတၱႆ သစၧိကိရိယာယ ဇာတိဇရာဗ်ာဓိမရဏသမတိကၠမာယ သမာဒေပသိ၊ ဣဒေမတၳ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရဏံ၊ ေယန ကာရေဏန ဘဂဝါ သမာဒေပသီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ သုနိေဗၺဌိေတာ ပေဥႇာ၊ သုကထိတံ ကာရဏံ၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
အတၱနိပါတနပေဥႇာ ပၪၥေမာ။
၆။ ေမတၱာဘာဝနာနိသံသပေဥႇာ
 ၆။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'ေမတၱာယ၊ ဘိကၡေဝ၊ ေစေတာဝိမုတၱိယာ အာေသဝိတာယ ဘာဝိတာယ ဗဟုလီကတာယ ယာနီကတာယ ဝတၳဳကတာယ အႏု႒ိတာယ ပရိစိတာယ သုသမာရဒၶါယ ဧကာဒသာနိသံသာ ပါဋိကခၤါ။ ကတေမ ဧကာဒသ? သုခံ သုပတိ၊ သုခံ ပဋိဗုဇၩတိ၊ န ပါပကံ သုပိနံ ပႆတိ၊ မႏုႆာနံ ပိေယာ ေဟာတိ၊ အမႏုႆာနံ ပိေယာ ေဟာတိ၊ ေဒဝတာ ရကၡႏၲိ၊ နာႆ အဂၢိ ဝါ ဝိသံ ဝါ သတၳံ ဝါ ကမတိ [မူကြဲ-သတၳံ ကမတိ (သ်ာ၊) အ၊ နိ၊ ခ ၁၁။၁၅) ပႆိတဗၺံ]၊ တုဝဋံ စိတၱံ သမာဓိယတိ၊ မုခဝေဏၰာ ဝိပၸသီဒတိ၊ အသမၼဴေဠႇာ ကာလံ ကေရာတိ၊ ဥတၱရႎ အပၸဋိဝိဇၩေႏၲာ ျဗဟၼေလာကူပေဂါ ေဟာတီ'တိ။ ပုန စ တုေမွ ဘဏထ 'သာေမာ ကုမာေရာ ေမတၱာဝိဟာရီ မိဂသံေဃန ပရိဝုေတာ ပဝေန ဝိစရေႏၲာ ပီဠိယေကၡန ရညာ ဝိေဒၶါ ဝိသပီေတန သေလႅန တေတၳဝ မုစၧိေတာ ပတိေတာ'တိ။
 ''ယဒိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၉၆၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'ေမတၱာယ ဘိကၡေဝ။ ပ ။ ျဗဟၼေလာကူပေဂါ ေဟာတီ'တိ၊ ေတန ဟိ ''သာေမာ ကုမာေရာ ေမတၱာဝိဟာရီ မိဂသံေဃန ပရိဝုေတာ ပဝေန ဝိစရေႏၲာ ပီဠိယေကၡန ရညာ ဝိေဒၶါ ဝိသပီေတန သေလႅန တေတၳဝ မုစၧိေတာ ပတိေတာ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ သာေမာ ကုမာေရာ ေမတၱာဝိဟာရီ မိဂသံေဃန ပရိဝုေတာ ပဝေန ဝိစရေႏၲာ ပီဠိယေကၡန ရညာ ဝိေဒၶါ ဝိသပီေတန သေလႅန တေတၳဝ မုစၧိေတာ ပတိေတာ၊ ေတန ဟိ 'ေမတၱာယ၊ ဘိကၡေဝ။ ပ ။ သတၳံ ဝါ ကမတီ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ သုနိပုေဏာ ပရိသေဏွာ သုခုေမာ ဂမ႓ီေရာ၊ အပိ သုနိပုဏာနံ မႏုဇာနံ ဂေတၱ ေသဒံ ေမာေစယ်၊ ေသာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ဝိဇေဋဟိ တံ မဟာဇဋာဇဋိတံ၊ အနာဂတာနံ ဇိနပုတၱာနံ စကၡဳံ ေဒဟိ နိဗၺာဟနာယာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'ေမတၱာယ ဘိကၡေဝ။ေပ၊။။ သတၳံ ဝါ ကမတီ'တိ။ သာေမာ စ ကုမာေရာ ေမတၱာဝိဟာရီ မိဂသံေဃန ပရိဝုေတာ ပဝေန ဝိစရေႏၲာ ပီဠိယေကၡန ရညာ ဝိေဒၶါ ဝိသပီေတန သေလႅန တေတၳဝ မုစၧိေတာ ပတိေတာ၊ တတၳ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ကာရဏံ အတၳိ။ ကတမံ တတၳ ကာရဏံ? ေနေတ၊ မဟာရာဇ၊ ဂုဏာ ပုဂၢလႆ၊ ေမတၱာဘာဝနာေယေတ ဂုဏာ၊ သာေမာ၊ မဟာရာဇ၊ ကုမာေရာ ဃဋံ ဥကၡိပေႏၲာ တသၼႎ ခေဏ ေမတၱာဘာဝနာယ ပမေတၱာ အေဟာသိ။
 ''ယသၼႎ၊ မဟာရာဇ၊ ခေဏ ပုဂၢေလာ ေမတၱံ သမာပေႏၷာ ေဟာတိ၊ န တႆ ပုဂၢလႆ တသၼႎ ခေဏ အဂၢိ ဝါ ဝိသံ ဝါ သတၳံ ဝါ ကမတိ။ တႆ ေယ ေကစိ အဟိတကာမာ ဥပဂႏ႖ာ တံ န ပႆႏၲိ၊ န တသၼႎ ၾသကာသံ လဘႏၲိ။ ေနေတ၊ မဟာရာဇ၊ ဂုဏာ ပုဂၢလႆ၊ ေမတၱာဘာဝနာေယေတ ဂုဏာ။ ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိေသာ သဂၤါမသူေရာ အေဘဇၨကဝစဇာလိကံ သႏၷယွိတြာ သဂၤါမံ ၾသတေရယ်၊ တႆ သရာ ခိတၱာ ဥပဂႏ႖ာ ပတႏၲိ ဝိကိရႏၲိ၊ န တသၼႎ ၾသကာသံ လဘႏၲိ၊ ေနေသာ၊ မဟာရာဇ၊ ဂုေဏာ သဂၤါမသူရႆ၊ အေဘဇၨကဝစဇာလိကာေယေသာ ဂုေဏာ၊ ယႆ သရာ ခိတၱာ ဥပဂႏ႖ာ ပတႏၲိ ဝိကိရႏၲိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေနေတ ဂုဏာ ပုဂၢလႆ၊ ေမတၱာဘာဝနာေယေတ ဂုဏာ။
 ''ယသၼႎ၊ မဟာရာဇ၊ ခေဏ ပုဂၢေလာ ေမတၱံ သမာပေႏၷာ ေဟာတိ၊ န တႆ ပုဂၢလႆ တသၼႎ ခေဏ အဂၢိ ဝါ ဝိသံ ဝါ သတၳံ ဝါ ကမတိ။ တႆ ေယ ေကစိ အဟိတကာမာ ဥပဂႏ႖ာ တံ န ပႆႏၲိ၊ တသၼႎ ၾသကာသံ န လဘႏၲိ၊ ေနေတ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၉၇၊ မဟာရာဇ၊ ဂုဏာ ပုဂၢလႆ၊ ေမတၱာဘာဝနာေယေတ ဂုဏာ။ ဣဓ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိေသာ ဒိဗၺံ အႏၲရဓာနံ မူလံ ဟေတၳ ကေရယ်၊ ယာဝ တံ မူလံ တႆ ဟတၳဂတံ ေဟာတိ၊ တာဝ န အေညာ ေကာစိ ပကတိမႏုေႆာ တံ ပုရိသံ ပႆတိ။ ေနေသာ၊ မဟာရာဇ၊ ဂုေဏာ ပုရိသႆ၊ မူလေႆေသာ ဂုေဏာ အႏၲရဓာနႆ၊ ယံ ေသာ ပကတိမႏုႆာနံ စကၡဳပေထ န ဒိႆတိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေနေတ ဂုဏာ ပုဂၢလႆ၊ ေမတၱာဘာဝနာေယေတ ဂုဏာ။
 ''ယသၼႎ၊ မဟာရာဇ၊ ခေဏ ပုဂၢေလာ ေမတၱံ သမာပေႏၷာ ေဟာတိ၊ န တႆ ပုဂၢလႆ တသၼႎ ခေဏ အဂၢိ ဝါ ဝိသံ ဝါ သတၳံ ဝါ ကမတိ။ တႆ ေယ ေကစိ အဟိတကာမာ ဥပဂႏ႖ာ တံ န ပႆႏၲိ၊ န တသၼႎ ၾသကာသံ လဘႏၲိ။ ေနေတ၊ မဟာရာဇ၊ ဂုဏာ ပုဂၢလႆ၊ ေမတၱာဘာဝနာေယေတ ဂုဏာ။ ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသံ သုကတံ မဟာေလဏမႏုပၸဝိ႒ံ မဟတိမဟာေမေဃာ အဘိဝႆေႏၲာ န သေကၠာတိ ေတမယိတုံ၊ ေနေသာ၊ မဟာရာဇ၊ ဂုေဏာ ပုရိသႆ၊ မဟာေလဏေႆေသာ ဂုေဏာ၊ ယံ မဟာေမေဃာ အဘိဝႆမာေနာ န တံ ေတေမတိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေနေတ ဂုဏာ ပုဂၢလႆ၊ ေမတၱာဘာဝနာေယေတ ဂုဏာ။
 ''ယသၼႎ၊ မဟာရာဇ၊ ခေဏ ပုဂၢေလာ ေမတၱံ သမာပေႏၷာ ေဟာတိ၊ န တႆ ပုဂၢလႆ တသၼႎ ခေဏ အဂၢိ ဝါ ဝိသံ ဝါ သတၳံ ဝါ ကမတိ။ တႆ ေယ ေကစိ အဟိတကာမာ ဥပဂႏ႖ာ တံ န ပႆႏၲိ၊ န တႆ သေကၠာႏၲိ အဟိတံ ကာတုံ ေနေတ၊ မဟာရာဇ၊ ဂုဏာ ပုဂၢလႆ၊ ေမတၱာဘာဝနာေယေတ ဂုဏာ''တိ။ ''အစၧရိယံ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ အဗ႓ဳတံ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ သဗၺပါပနိဝါရဏာ ေမတၱာဘာဝနာ''တိ။ ''သဗၺကုသလဂုဏာဝဟာ၊ မဟာရာဇ၊ ေမတၱာဘာဝနာ ဟိတာနမၸိ အဟိတာနမၸိ၊ ေယ ေတ သတၱာ ဝိညာဏဗဒၶါ၊ သေဗၺသံ မဟာနိသံသာ ေမတၱာဘာဝနာ သံဝိဘဇိတဗၺာ''တိ။
ေမတၱာဘာဝနာနိသံသပေဥႇာ ဆေ႒ာ။
၇။ ကုသလာကုသလသမဝိသမပေဥႇာ
 ၇။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန 'ကုသလကာရိႆပိ အကုသလကာရိႆပိ ဝိပါေကာ သမသေမာ၊ ဥဒါဟု ေကာစိ ဝိေသေသာ အတၳီ'တိ? ''အတၳိ၊ မဟာရာဇ၊ ကုသလႆ (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၈) စ အကုသလႆ စ ဝိေသေသာ၊ ကုသလံ၊ မဟာရာဇ၊ သုခဝိပါကံ သဂၢသံဝတၱနိကံ၊ အကုသလံ ဒုကၡဝိပါကံ နိရယသံဝတၱနိက''ႏၲိ။
 ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တုေမွ ဘဏထ 'ေဒဝဒေတၱာ ဧကႏၲကေဏွာ၊ ဧကႏၲကေဏွဟိ ဓေမၼဟိ သမႏၷာဂေတာ၊ ေဗာဓိသေတၱာ ဧကႏၲသုေကၠာ၊ ဧကႏၲသုေကၠဟိ ဓေမၼဟိ သမႏၷာဂေတာ'တိ။ ပုန စ ေဒဝဒေတၱာ ဘေဝ ဘေဝ ယေသန စ ပေကၡန စ ေဗာဓိသေတၱန သမသေမာ ေဟာတိ၊ ကဒါစိ အဓိကတေရာ ဝါ။ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ နဂေရ ဗာရာဏသိယံ ျဗဟၼဒတၱႆ ရေညာ ပုေရာဟိတပုေတၱာ အေဟာသိ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာ ဆဝကစ႑ာေလာ အေဟာသိ ဝိဇၨာဓေရာ၊ ဝိဇၨံ ပရိဇပၸိတြာ အကာေလ အမၺဖလာနိ နိဗၺေတၱသိ၊ ဧတၳ တာဝ ေဗာဓိသေတၱာ ေဒဝဒတၱေတာ ဇာတိယာ နိဟီေနာ ယေသန စ နိဟီေနာ။
 ''ပုန စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ ရာဇာ အေဟာသိ မဟာ မဟီပတိ သဗၺကာမသမဂႌ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာ တႆူပေဘာေဂါ အေဟာသိ ဟတၳိနာေဂါ သဗၺလကၡဏသမၸေႏၷာ၊ တႆ စာ႐ုဂတိဝိလာသံ အသဟမာေနာ ရာဇာ ဝဓမိစၧေႏၲာ ဟတၳာစရိယံ ဧဝမေဝါစ 'အသိကၡိေတာ ေတ၊ အာစရိယ၊ ဟတၳိနာေဂါ၊ တႆ အာကာသဂမနံ နာမ ကာရဏံ ကေရာဟီ'တိ၊ တတၳပိ တာဝ ေဗာဓိသေတၱာ ေဒဝဒတၱေတာ ဇာတိယာ နိဟီေနာ လာမေကာ တိရစၧာနဂေတာ။
 ''ပုန စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ မႏုေႆာ အေဟာသိ ပဝေန န႒ာယိေကာ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာ မဟာပထဝီ နာမ မကၠေဋာ အေဟာသိ၊ ဧတၳပိ တာဝ ဒိႆတိ ဝိေသေသာ မႏုႆႆ စ တိရစၧာနဂတႆ စ၊ တတၳပိ တာဝ ေဗာဓိသေတၱာ ေဒဝဒတၱေတာ ဇာတိယာ နိဟီေနာ။
 ''ပုန စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ မႏုေႆာ အေဟာသိ ေသာဏုတၱေရာ နာမ ေနသာေဒါ ဗလဝါ ဗလဝတေရာ နာဂဗေလာ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာ ဆဒၵေႏၲာ နာမ နာဂရာဇာ အေဟာသိ။ တဒါ ေသာ လုဒၵေကာ တံ ဟတၳိနာဂံ ဃာေတသိ၊ တတၳပိ တာဝ ေဒဝဒေတၱာဝ အဓိကတေရာ။
 ''ပုန စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ မႏုေႆာ အေဟာသိ ဝနစရေကာ အနိေကတဝါသီ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာ သကုေဏာ အေဟာသိ တိတၱိေရာ မႏၲဇၩာယီ၊ တဒါပိ ေသာ ဝနစရေကာ တံ သကုဏံ ဃာေတသိ၊ တတၳပိ တာဝ ေဒဝဒေတၱာဝ ဇာတိယာ အဓိကတေရာ။
 ''ပုန (မိလိႏၵပဥႇ၊၁၉) စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ ကလာဗု နာမ ကာသိရာဇာ [မူကြဲ-ကာသိကရာဇာ (က၊)] အေဟာသိ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာ တာပေသာ အေဟာသိ ခႏၲိဝါဒီ။ တဒါ ေသာ ရာဇာ တႆ တာပသႆ ကုေဒၶါ ဟတၳပါေဒ ဝံသကဠီေရ ဝိယ ေဆဒါေပသိ၊ တတၳပိ တာဝ ေဒဝဒေတၱာ ေယဝ အဓိကတေရာ ဇာတိယာ စ ယေသန စ။
 ''ပုန စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ မႏုေႆာ အေဟာသိ ဝနစေရာ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာ နႏၵိေယာ နာမ ဝါနရိေႏၵာ အေဟာသိ၊ တဒါပိ ေသာ ဝနစေရာ တံ ဝါနရိႏၵံ ဃာေတသိ သဒၶႎ မာတရာ ကနိ႒ဘာတိေကန စ၊ တတၳပိ တာဝ ေဒဝဒေတၱာ ေယဝ အဓိကတေရာ ဇာတိယာ။
 ''ပုန စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ မႏုေႆာ အေဟာသိ အေစလေကာ ကာရမ႓ိေယာ နာမ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာ ပ႑ရေကာ နာမ နာဂရာဇာ အေဟာသိ၊ တတၳပိ တာဝ ေဒဝဒေတၱာ ေယဝ အဓိကတေရာ ဇာတိယာ။
 ''ပုန စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ မႏုေႆာ အေဟာသိ ပဝေန ဇဋိလေကာ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာ တစၧေကာ နာမ မဟာသူကေရာ အေဟာသိ၊ တတၳပိ တာဝ ေဒဝဒေတၱာ ေယဝ ဇာတိယာ အဓိကတေရာ။
 ''ပုန စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ ေစတီသု သူရပရိစေရာ နာမ ရာဇာ အေဟာသိ ဥပရိ ပုရိသမေတၱ ဂဂေန ေဝဟာသဂၤေမာ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာ ကပိေလာ နာမ ျဗာဟၼေဏာ အေဟာသိ၊ တတၳပိ တာဝ ေဒဝဒေတၱာ ေယဝ အဓိကတေရာ ဇာတိယာ စ ယေသန စ။
 ''ပုန စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ မႏုေႆာ အေဟာသိ သာေမာ နာမ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာ ႐ု႐ု နာမ မိဂရာဇာ အေဟာသိ၊ တတၳပိ တာဝ ေဒဝဒေတၱာ ေယဝ ဇာတိယာ အဓိကတေရာ။
 ''ပုန စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ မႏုေႆာ အေဟာသိ လုဒၵေကာ ပဝနစေရာ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာ ဟတၳိနာေဂါ အေဟာသိ၊ ေသာ လုဒၵေကာ တႆ ဟတၳိနာဂႆ သတၱကၡတၱဳံ ဒေႏၲ ဆိႏၵိတြာ ဟရိ၊ တတၳပိ တာဝ ေဒဝဒေတၱာ ေယဝ ေယာနိယာ အဓိကတေရာ။
 ''ပုန စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ သိဂၤါေလာ အေဟာသိ ခတၱိယဓေမၼာ၊ ေသာ ယာဝတာ ဇမၺဳဒီေပ ပေဒသရာဇာေနာ ေတ သေဗၺ အႏုယုေတၱ အကာသိ၊ တဒါ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂ဝဝ) ေဗာဓိသေတၱာ ဝိဓုေရာ နာမ ပ႑ိေတာ အေဟာသိ၊ တတၳပိ တာဝ ေဒဝဒေတၱာ ေယဝ ယေသန အဓိကတေရာ။
 ''ပုန စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ ဟတၳိနာေဂါ ဟုတြာ လဋဳကိကာယ သကုဏိကာယ ပုတၱေက ဃာေတသိ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာပိ ဟတၳိနာေဂါ အေဟာသိ ယူထပတိ၊ တတၳ တာဝ ဥေဘာပိ ေတ သမသမာ အေဟသုံ။
 ''ပုန စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ ယေကၡာ အေဟာသိ အဓေမၼာ နာမ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာပိ ယေကၡာ အေဟာသိ ဓေမၼာ နာမ၊ တတၳပိ တာဝ ဥေဘာပိ သမသမာ အေဟသုံ။
 ''ပုန စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ နာဝိေကာ အေဟာသိ ပၪၥႏၷံ ကုလသတာနံ ဣႆေရာ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာပိ နာဝိေကာ အေဟာသိ ပၪၥႏၷံ ကုလသတာနံ ဣႆေရာ၊ တတၳပိ တာဝ ဥေဘာပိ သမသမာ အေဟသုံ။
 ''ပုန စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ သတၳဝါေဟာ အေဟာသိ ပၪၥႏၷံ သကဋသတာနံ ဣႆေရာ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာပိ သတၳဝါေဟာ အေဟာသိ ပၪၥႏၷံ သကဋသတာနံ ဣႆေရာ၊ တတၳပိ တာဝ ဥေဘာပိ သမသမာ အေဟသုံ။
 ''ပုန စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ သာေခါ နာမ မိဂရာဇာ အေဟာသိ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာပိ နိေျဂာေဓါ နာမ မိဂရာဇာ အေဟာသိ၊ တတၳပိ တာဝ ဥေဘာပိ သမသမာ အေဟသုံ။
 ''ပုန စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ သာေခါ နာမ ေသနာပတိ အေဟာသိ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာပိ နိေျဂာေဓါ နာမ ရာဇာ အေဟာသိ၊ တတၳပိ တာဝ ဥေဘာပိ သမသမာ အေဟသုံ။
 ''ပုန စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ ခ႑ဟာေလာ နာမ ျဗာဟၼေဏာ အေဟာသိ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာ စေႏၵာ နာမ ရာဇကုမာေရာ အေဟာသိ၊ တဒါ ေသာ ခ႑ဟာေလာ ေယဝ အဓိကတေရာ။
 ''ပုန စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ ျဗဟၼဒေတၱာ နာမ ရာဇာ အေဟာသိ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာ တႆ ပုေတၱာ မဟာပဒုေမာ နာမ ကုမာေရာ အေဟာသိ၊ တဒါ ေသာ ရာဇာ သကပုတၱံ ေစာရပပါေတ ခိပါေပသိ၊ ယေတာ ကုေတာစိ ပိတာဝ ပုတၱာနံ အဓိကတေရာ ေဟာတိ ဝိသိေ႒ာတိ၊ တတၳပိ တာဝ ေဒဝဒေတၱာ ေယဝ အဓိကတေရာ။
 ''ပုန (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၁) စပရံ ယဒါ ေဒဝဒေတၱာ မဟာပတာေပါ နာမ ရာဇာ အေဟာသိ၊ တဒါ ေဗာဓိသေတၱာ တႆ ပုေတၱာ ဓမၼပါေလာ နာမ ကုမာေရာ အေဟာသိ၊ တဒါ ေသာ ရာဇာ သကပုတၱႆ ဟတၳပါေဒ သီသၪၥ ေဆဒါေပသိ၊ တတၳပိ တာဝ ေဒဝဒေတၱာ ေယဝ ဥတၱေရာ အဓိကတေရာ။
 အေဇၨတရဟိ ဥေဘာပိ သက်ကုေလ ဇာယႎသု။ ေဗာဓိသေတၱာ ဗုေဒၶါ အေဟာသိ သဗၺညဴ ေလာကနာယေကာ၊ ေဒဝဒေတၱာ တႆ ေဒဝါတိေဒဝႆ သာသေန ပဗၺဇိတြာ ဣဒၶႎ နိဗၺေတၱတြာ ဗုဒၶါလယံ အကာသိ။ ကႎ ႏု ေခါ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ယံ မယာ ဘဏိတံ၊ တံ သဗၺံ တထံ ဥဒါဟု ဝိတထ''ႏၲိ?
 ''ယံ တြံ၊ မဟာရာဇ၊ ဗဟုဝိဓံ ကာရဏံ ၾသသာေရသိ၊ သဗၺံ တံ တေထဝ၊ ေနာ အညထာ''တိ။ ''ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ကေဏွာပိ သုေကၠာပိ သမသမဂတိကာ ေဟာႏၲိ၊ ေတန ဟိ ကုသလမၸိ အကုသလမၸိ သမသမဝိပါကံ ေဟာတီ''တိ? ''န ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ကုသလမၸိ အကုသလမၸိ သမသမဝိပါကံ ေဟာတိ၊ န ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ ေဒဝဒေတၱာ သဗၺဇေနဟိ ပဋိဝိ႐ုေဒၶါ၊ ေဗာဓိသေတၱေနဝ ပဋိဝိ႐ုေဒၶါ။ ေယာ တႆ ေဗာဓိသေတၱန ပဋိဝိ႐ုေဒၶါ၊ ေသာ တသၼႎ တသၼႎ ေယဝ ဘေဝ ပစၥတိ ဖလံ ေဒတိ။ ေဒဝဒေတၱာပိ၊ မဟာရာဇ၊ ဣႆရိေယ ဌိေတာ ဇနပေဒသု အာရကၡံ ေဒတိ၊ ေသတုံ သဘံ ပုညသာလံ ကာေရတိ၊ သမဏျဗာဟၼဏာနံ ကပဏဒၶိကဝဏိဗၺကာနံ နာထာနာထာနံ ယထာပဏိဟိတံ ဒါနံ ေဒတိ။ တႆ ေသာ ဝိပါေကန ဘေဝ ဘေဝ သမၸတၱိေယာ ပဋိလဘတိ။ ကေႆတံ၊ မဟာရာဇ၊ သကၠာ ဝတၱဳံ ဝိနာ ဒါေနန ဒေမန သံယေမန ဥေပါသထကေမၼန သမၸတၱႎ အႏုဘဝိႆတီတိ?
 ''ယံ ပန တြံ၊ မဟာရာဇ၊ ဧဝံ ဝေဒသိ 'ေဒဝဒေတၱာ စ ေဗာဓိသေတၱာ စ ဧကေတာ အႏုပရိဝတၱႏၲီ'တိ၊ ေသာ န ဇာတိသတႆ အစၥေယန သမာဂေမာ အေဟာသိ၊ န ဇာတိသဟႆႆ အစၥေယန၊ န ဇာတိသတသဟႆႆ အစၥေယန၊ ကဒါစိ ကရဟစိ ဗဟူနံ အေဟာရတၱာနံ အစၥေယန သမာဂေမာ အေဟာသိ။ ယံ ပေနတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ကာဏကစၧေပါပမံ ဥပဒႆိတံ မႏုႆတၱပၸဋိလာဘာယ၊ တထူပမံ၊ မဟာရာဇ၊ ဣေမသံ သမာဂမံ ဓာေရဟိ။
 ''န၊ မဟာရာဇ၊ ေဗာဓိသတၱႆ ေဒဝဒေတၱေနဝ သဒၶႎ သမာဂေမာ အေဟာသိ၊ ေထေရာပိ၊ မဟာရာဇ၊ သာရိပုေတၱာ အေနေကသု ဇာတိသတသဟေႆသု ေဗာဓိသတၱႆ ပိတာ အေဟာသိ၊ မဟာပိတာ အေဟာသိ၊ စူဠပိတာ အေဟာသိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂ဝ၂၊ ဘာတာ အေဟာသိ၊ ပုေတၱာ အေဟာသိ၊ ဘာဂိေနေယ်ာ အေဟာသိ၊ မိေတၱာ အေဟာသိ။
 ''ေဗာဓိသေတၱာပိ၊ မဟာရာဇ၊ အေနေကသု ဇာတိသတသဟေႆသု ေထရႆ သာရိပုတၱႆ ပိတာ အေဟာသိ၊ မဟာပိတာ အေဟာသိ၊ စူဠပိတာ အေဟာသိ၊ ဘာတာ အေဟာသိ၊ ပုေတၱာ အေဟာသိ၊ ဘာဂိေနေယ်ာ အေဟာသိ၊ မိေတၱာ အေဟာသိ၊ သေဗၺပိ၊ မဟာရာဇ၊ သတၱနိကာယပရိယာပႏၷာ သံသာရေသာတမႏုဂတာ သံသာရေသာေတန ဝုယွႏၲာ အပၸိေယဟိပိ ပိေယဟိပိ သမာဂစၧႏၲိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဥဒကံ ေသာေတန ဝုယွမာနံ သုစိအသုစိကလ်ာဏပါပေကန သမာဂစၧတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ သေဗၺပိ သတၱနိကာယပရိယာပႏၷာ သံသာရေသာတမႏုဂတာ သံသာရေသာေတန ဝုယွႏၲာ အပၸိေယဟိပိ ပိေယဟိပိ သမာဂစၧႏၲိ။ ေဒဝဒေတၱာ၊ မဟာရာဇ၊ ယေကၡာ သမာေနာ အတၱနာ အဓေမၼာ ပေရ အဓေမၼ နိေယာေဇတြာ သတၱပညာသဝႆေကာဋိေယာ သ႒ိ စ ဝႆသတသဟႆာနိ မဟာနိရေယ ပစၥိ၊ ေဗာဓိသေတၱာပိ၊ မဟာရာဇ၊ ယေကၡာ သမာေနာ အတၱနာ ဓေမၼာ ပေရ ဓေမၼ နိေယာေဇတြာ သတၱပညာသဝႆေကာဋိေယာ သ႒ိ စ ဝႆသတသဟႆာနိ သေဂၢ ေမာဒိ သဗၺကာမသမဂႌ၊ အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ ေဒဝဒေတၱာ ဣမသၼႎ ဘေဝ ဗုဒၶံ အနာသာဒနီယမာသာဒယိတြာ သမဂၢၪၥ သံဃံ ဘိႏၵိတြာ ပထဝႎ ပါဝိသိ၊ တထာဂေတာ ဗုဇၩိတြာ သဗၺဓေမၼ ပရိနိဗၺဳေတာ ဥပဓိသခၤေယ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
ကုသလာကုသလသမဝိသမပေဥႇာ သတၱေမာ။
၈။ အမရာေဒဝီပေဥႇာ
 ၈။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ --
 '''သေစ လေဘထ ခဏံ ဝါ ရေဟာ ဝါ၊ နိမႏၲကံ [မူကြဲ-နိဝါတကံ (ကုဏာလဇာတေက)] ဝါပိ လေဘထ တာဒိသံ။
 သဗၺာဝ [မူကြဲ-သဗၺာပိ (သီ၊ ပီ၊)] ဣတၳီ ကယိ႐ုံ [မူကြဲ-ကေရယ်ဳံ (သီ၊ ပီ၊ က၊)] ႏု ပါပံ၊ အညံ အလဒၶါ ပီဌသပၸိနာ သဒၶိ'ႏၲိ။
 ''ပုန စ ကထီယတိ 'မေဟာသဓႆ ဘရိယာ အမရာ နာမ ဣတၳီ ဂါမေက ဌပိတာ ပဝုတၳပတိကာ ရေဟာ နိသိႏၷာ ဝိဝိတၱာ ရာဇပၸဋိသမံ သာမိကံ ကရိတြာ သဟေႆန (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၃) နိမႏၲီယမာနာ ပါပံ နာကာသီ'တိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'သေစ။ ပ ။ သဒၶိ'ႏၲိ ေတန ဟိ 'မေဟာသဓႆ ဘရိယာ။ ပ ။ နာကာသီ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ မေဟာသဓႆ ဘရိယာ။ ပ ။ နာကာသိ၊ ေတန ဟိ 'သေစ။ ပ ။ သဒၶိ'ႏၲိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'သေစ။ ပ ။ သဒၶိ'ႏၲိ။ ကထီယတိ စ 'မေဟာသဓႆ ဘရိယာ ။ ပ ။ နာကာသီ'တိ။ ကေရယ် သာ၊ မဟာရာဇ၊ ဣတၳီ သဟႆံ လဘမာနာ တာဒိေသန ပုရိေသန သဒၶႎ ပါပကမၼံ၊ န သာ ကေရယ် သေစ ခဏံ ဝါ ရေဟာ ဝါ နိမႏၲကံ ဝါပိ တာဒိသံ လေဘယ်၊ ဝိစိနႏၲီ သာ၊ မဟာရာဇ၊ အမရာ ဣတၳီ န အဒၵသ ခဏံ ဝါ ရေဟာ ဝါ နိမႏၲကံ ဝါပိ တာဒိသံ။
 ''ဣဓ ေလာေက ဂရဟဘယာ ခဏံ န ပႆိ၊ ပရေလာေက နိရယဘယာ ခဏံ န ပႆိ၊ ကဋဳကဝိပါကံ ပါပႏၲိ ခဏံ န ပႆိ၊ ပိယံ အမုၪၥိတုကာမာ ခဏံ န ပႆိ၊ သာမိကႆ ဂ႐ုကတာယ ခဏံ န ပႆိ၊ ဓမၼံ အပစာယႏၲီ ခဏံ န ပႆိ၊ အနရိယံ ဂရဟႏၲီ ခဏံ န ပႆိ၊ ကိရိယံ အဘိႏၵိတုကာမာ ခဏံ န ပႆိ။ ဧဝ႐ူေပဟိ ဗဟူဟိ ကာရေဏဟိ ခဏံ န ပႆိ။
 ''ရေဟာပိ သာ ေလာေက ဝိစိနိတြာ အပႆႏၲီ ပါပံ နာကာသိ။ သေစ သာ မႏုေႆဟိ ရေဟာ လေဘယ်၊ အထ အမႏုေႆဟိ ရေဟာ န လေဘယ်။ သေစ အမႏုေႆဟိ ရေဟာ လေဘယ်၊ အထ ပရစိတၱဝိဒူဟိ ပဗၺဇိေတဟိ ရေဟာ န လေဘယ်။ သေစ ပရစိတၱဝိဒူဟိ ပဗၺဇိေတဟိ ရေဟာ လေဘယ်၊ အထ ပရစိတၱဝိဒူနီဟိ ေဒဝတာဟိ ရေဟာ န လေဘယ်။ သေစ ပရစိတၱဝိဒူနီဟိ ေဒဝတာဟိ ရေဟာ လေဘယ်၊ အတၱနာဝ ပါေပဟိ ရေဟာ န လေဘယ်။ သေစ အတၱနာဝ ပါေပဟိ ရေဟာ လေဘယ်၊ အထ အဓေမၼန ရေဟာ န လေဘယ်။ ဧဝ႐ူေပဟိ ဗဟုဝိေဓဟိ ကာရေဏဟိ ရေဟာ အလဘိတြာ ပါပံ နာကာသိ။
 ''နိမႏၲကမၸိ သာ ေလာေက ဝိစိနိတြာ တာဒိသံ အလဘႏၲီ ပါပံ နာကာသိ။ မေဟာသေဓါ၊ မဟာရာဇ၊ ပ႑ိေတာ အ႒ဝီသတိယာ အေဂၤဟိ သမႏၷာဂေတာ။ ကတေမဟိ အ႒ဝီသတိယာ အေဂၤဟိ သမႏၷာဂေတာ? မေဟာသေဓါ၊ မဟာရာဇ၊ သူေရာ ဟိရိမာ ၾသတၱပၸီ သပေကၡာ မိတၱသမၸေႏၷာ ခေမာ သီလဝါ သစၥဝါဒီ ေသာေစယ်သမၸေႏၷာ အေကၠာဓေနာ အနတိမာနီ အႏုသူယေကာ ဝီရိယဝါ အာယူဟေကာ သဂၤါဟေကာ သံဝိဘာဂီ သခိေလာ နိဝါတဝုတၱိ သေဏွာ အသေဌာ အမာယာဝီ အတိဗုဒၶိသမၸေႏၷာ ကိတၱိမာ ဝိဇၨာသမၸေႏၷာ ဟိေတသီ ဥပနိႆိတာနံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၄) ပတၳိေတာ သဗၺဇနႆ ဓနဝါ ယသဝါ။ မေဟာသေဓါ၊ မဟာရာဇ၊ ပ႑ိေတာ ဣေမဟိ အ႒ဝီသတိယာ အေဂၤဟိ သမႏၷာဂေတာ။ သာ အညံ တာဒိသံ နိမႏၲကံ အလဘိတြာ ပါပံ နာကာသီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
အမရာေဒဝီပေဥႇာ အ႒ေမာ။
၉။ အရဟႏၲအဘာယနပေဥႇာ
 ၉။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'ဝိဂတဘယသႏၲာသာ အရဟေႏၲာ'တိ။ ပုန စ နဂေရ ရာဇဂေဟ ဓနပါလကံ ဟတၳႎ ဘဂဝတိ ၾသပတႏၲံ ဒိသြာ ပၪၥ ခီဏာသဝသတာနိ ပရိစၥဇိတြာ ဇိနဝရံ ပကၠႏၲာနိ ဒိသာဝိဒိသံ ဧကံ ဌေပတြာ ေထရံ အာနႏၵံ။ ကႎ ႏု ေခါ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေတ အရဟေႏၲာ ဘယာ ပကၠႏၲာ၊ ပညာယိႆတိ သေကန ကေမၼနာတိ ဒသဗလံ ပါေတတုကာမာ ပကၠႏၲာ၊ ဥဒါဟု တထာဂတႆ အတုလံ ဝိပုလမသမံ ပါဋိဟာရိယံ ဒ႒ဳကာမာ ပကၠႏၲာ? ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'ဝိဂတဘယသႏၲာသာ အရဟေႏၲာ'တိ၊ ေတန ဟိ 'နဂေရ။ ပ ။ အာနႏၵ'ႏၲိ ယံ ဝစနံ တံ မိစၧာ။ ယဒိ နဂေရ ရာဇဂေဟ ဓနပါလကံ ဟတၳႎ ဘဂဝတိ ၾသပတႏၲံ ဒိသြာ ပၪၥ ခီဏာသဝသတာနိ ပရိစၥဇိတြာ ဇိနဝရံ ပကၠႏၲာနိ ဒိသာဝိဒိသံ ဧကံ ဌေပတြာ ေထရံ အာနႏၵံ၊ ေတန ဟိ 'ဝိဂတဘယသႏၲာသာ အရဟေႏၲာ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'ဝိဂတဘယသႏၲာသာ အရဟေႏၲာ'တိ၊ နဂေရ ရာဇဂေဟ ဓနပါလကံ ဟတၳႎ ဘဂဝတိ ၾသပတႏၲံ ဒိသြာ ပၪၥ ခီဏာသဝသတာနိ ပရိစၥဇိတြာ ဇိနဝရံ ပကၠႏၲာနိ ဒိသာဝိဒိသံ ဧကံ ဌေပတြာ ေထရံ အာနႏၵံ၊ တၪၥ ပန န ဘယာ၊ နာပိ ဘဂဝႏၲံ ပါေတတုကာမတာယ။
 ''ေယန ပန၊ မဟာရာဇ၊ ေဟတုနာ အရဟေႏၲာ ဘာေယယ်ဳံ ဝါ တာေသယ်ဳံ ဝါ၊ ေသာ ေဟတု အရဟႏၲာနံ သမုစၧိေႏၷာ၊ တသၼာ ဝိဂတဘယသႏၲာသာ အရဟေႏၲာ၊ ဘာယတိ ႏု၊ မဟာရာဇ၊ မဟာပထဝီ ခဏေႏၲပိ ဘိႏၵေႏၲပိ ဓာေရေႏၲပိ သမုဒၵပဗၺတဂိရိသိခေရတိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ''တိ။ ''ေကန ကာရေဏန မဟာရာဇာ''တိ? ''နတၳိ၊ ဘေႏၲ၊ မဟာပထဝိယာ ေသာ ေဟတု၊ ေယန ေဟတုနာ မဟာပထဝီ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၅) ဘာေယယ် ဝါ တာေသယ် ဝါ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ နတၳိ အရဟႏၲာနံ ေသာ ေဟတု၊ ေယန ေဟတုနာ အရဟေႏၲာ ဘာေယယ်ဳံ ဝါ တာေသယ်ဳံ ဝါ။
 ''ဘာယတိ ႏု၊ မဟာရာဇ၊ ဂိရိသိခရံ ဆိႏၵေႏၲ ဝါ ဘိႏၵေႏၲ ဝါ ပတေႏၲ ဝါ အဂၢိနာ ဒဟေႏၲ ဝါ''တိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ''တိ။ ''ေကန ကာရေဏန မဟာရာဇာ''တိ? ''နတၳိ၊ ဘေႏၲ၊ ဂိရိသိခရႆ ေသာ ေဟတု၊ ေယန ေဟတုနာ ဂိရိသိခရံ ဘာေယယ် ဝါ တာေသယ် ဝါ''တိ။ ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ နတၳိ အရဟႏၲာနံ ေသာ ေဟတု၊ ေယန ေဟတုနာ အရဟေႏၲာ ဘာေယယ်ဳံ ဝါ တာေသယ်ဳံ ဝါ။
 ''ယဒိပိ၊ မဟာရာဇ၊ ေလာကဓာတုသတသဟေႆသု ေယ ေကစိ သတၱနိကာယပရိယာပႏၷာ သေဗၺပိ ေတ သတၱိဟတၳာ ဧကံ အရဟႏၲံ ဥပဓာဝိတြာ တာေသယ်ဳံ၊ န ဘေဝယ် အရဟေတာ စိတၱႆ ကိၪၥိ အညထတၱံ။ ကႎ ကာရဏံ? အ႒ာနမနဝကာသတာယ။
 ''အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ ေတသံ ခီဏာသဝါနံ ဧဝံ ေစေတာပရိဝိတေကၠာ အေဟာသိ 'အဇၨ နရဝရပဝေရ ဇိနဝရဝသေဘ နဂရဝရမႏုပၸဝိေ႒ ဝီထိယာ ဓနပါလေကာ ဟတၳီ အာပတိႆတိ၊ အသံသယမတိေဒဝေဒဝံ ဥပ႒ာေကာ န ပရိစၥဇိႆတိ၊ ယဒိ မယံ သေဗၺပိ ဘဂဝႏၲံ န ပရိစၥဇိႆာမ၊ အာနႏၵႆ ဂုေဏာ ပါကေဋာ န ဘဝိႆတိ၊ န ေဟဝ စ တထာဂတံ သမုပဂမိႆတိ ဟတၳိနာေဂါ၊ ဟႏၵ မယံ အပဂစၧာမ၊ ဧဝမိဒံ မဟေတာ ဇနကာယႆ ကိေလသဗႏၶနေမာေကၡာ ဘဝိႆတိ၊ အာနႏၵႆ စ ဂုေဏာ ပါကေဋာ ဘဝိႆတီ'တိ။ ဧဝံ ေတ အရဟေႏၲာ အာနိသံသံ ဒိသြာ ဒိသာဝိဒိသံ ပကၠႏၲာ''တိ။ ''သုဝိဘေတၱာ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ပေဥႇာ၊ ဧဝေမတံ နတၳိ အရဟႏၲာနံ ဘယံ ဝါ သႏၲာေသာ ဝါ၊ အာနိသံသံ ဒိသြာ အရဟေႏၲာ ပကၠႏၲာ ဒိသာဝိဒိသ''ႏၲိ။
အရဟႏၲအဘာယနပေဥႇာ နဝေမာ။
၁ဝ။ ဗုဒၶသဗၺညဳဘာဝပေဥႇာ
 ၁ဝ။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တုေမွ ဘဏထ 'တထာဂေတာ သဗၺညဴ'တိ။ ပုန စ ဘဏထ 'တထာဂေတန သာရိပုတၱေမာဂၢလႅာနပၸမုေခ ဘိကၡဳသံေဃ ပဏာမိေတ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၆) စာတုေမယ်ကာ စ သက်ာ ျဗဟၼာ စ သဟမၸတိ ဗီဇူပမၪၥ ဝစၧတ႐ုဏူပမၪၥ ဥပဒေႆတြာ ဘဂဝႏၲံ ပသာေဒသုံ ခမာေပသုံ နိဇၩတၱံ အကံသူ'တိ။ ကႎ ႏု ေခါ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ အညာတာ တာ ဥပမာ တထာဂတႆ၊ ယာဟိ တထာဂေတာ ဥပမာဟိ ၾသရေတာ ခမိေတာ ဥပသေႏၲာ နိဇၩတၱံ ဂေတာ? ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂတႆ တာ ဥပမာ အညာတာ၊ ေတန ဟိ ဗုေဒၶါ အသဗၺညဴ၊ ယဒိ ဉာတာ၊ ေတန ဟိ ၾသကႆ ပသယွ ဝီမံသာေပေကၡာ ပဏာေမသိ၊ ေတန ဟိ တႆ အကာ႐ုညတာ သမ႓ဝတိ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''သဗၺညဴ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ၊ တာဟိ စ ဥပမာဟိ ဘဂဝါ ပသေႏၷာ ၾသရေတာ ခမိေတာ ဥပသေႏၲာ နိဇၩတၱံ ဂေတာ။ ဓမၼႆာမီ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ၊ တထာဂတပၸေဝဒိေတေဟဝ ေတ ၾသပေမၼဟိ တထာဂတံ အာရာေဓသုံ ေတာေသသုံ ပသာေဒသုံ၊ ေတသၪၥ တထာဂေတာ ပသေႏၷာ 'သာဓူ'တိ အဗ႓ာႏုေမာဒိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဣတၳီ သာမိကႆ သႏၲေကေနဝ ဓေနန သာမိကံ အာရာေဓတိ ေတာေသတိ ပသာေဒတိ၊ တၪၥ သာမိေကာ 'သာဓူ'တိ အဗ႓ာႏုေမာဒတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ စာတုေမယ်ကာ စ သက်ာ ျဗဟၼာ စ သဟမၸတိ တထာဂတပၸေဝဒိေတေဟဝ ၾသပေမၼဟိ တထာဂတံ အာရာေဓသုံ ေတာေသသုံ ပသာေဒသုံ၊ ေတသၪၥ တထာဂေတာ ပသေႏၷာ 'သာဓူ'တိ အဗ႓ာႏုေမာဒိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ကပၸေကာ ရေညာ သႏၲေကေနဝ သုဝဏၰဖဏေကန ရေညာ ဥတၱမဂႍ ပသာဓယမာေနာ ရာဇာနံ အာရာေဓတိ ေတာေသတိ ပသာေဒတိ၊ တႆ စ ရာဇာ ပသေႏၷာ 'သာဓူ'တိ အဗ႓ာႏုေမာဒတိ၊ ယထိစၧိတမႏုပၸေဒတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ စာတုေမယ်ကာ စ သက်ာ ျဗဟၼာ စ သဟမၸတိ တထာဂတပၸေဝဒိေတေဟဝ ၾသပေမၼဟိ တထာဂတံ အာရာေဓသုံ ေတာေသသုံ ပသာေဒသုံ၊ ေတသၪၥ တထာဂေတာ ပသေႏၷာ 'သာဓူ'တိ အဗ႓ာႏုေမာဒိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ သဒၶိဝိဟာရိေကာ ဥပဇၩာယာဘတံ ပိ႑ပါတံ ဂေဟတြာ ဥပဇၩာယႆ ဥပနာေမေႏၲာ ဥပဇၩာယံ အာရာေဓတိ ေတာေသတိ ပသာေဒတိ၊ တၪၥ ဥပဇၩာေယာ ပသေႏၷာ 'သာဓူ'တိ အဗ႓ာႏုေမာဒတိ၊ ဧဝေမဝ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၇) ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ စာတုေမယ်ကာ စ သက်ာ ျဗဟၼာ စ သဟမၸတိ တထာဂတပၸေဝဒိေတေဟဝ ၾသပေမၼဟိ တထာဂတံ အာရာေဓသုံ ေတာေသသုံ ပသာေဒသုံ၊ ေတသၪၥ တထာဂေတာ ပသေႏၷာ 'သာဓူ'တိ အဗ႓ာႏုေမာဒိတြာ သဗၺဒုကၡပရိမုတၱိယာ ဓမၼံ ေဒေသသီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီတိ။
ဗုဒၶသဗၺညဳဘာဝပေဥႇာ ဒသေမာ။
သဗၺညဳတဉာဏဝေဂၢါ စတုေတၳာ။
ဣမသၼႎ ဝေဂၢ ဒသ ပဥႇာ။
၅။ သႏၴဝဝေဂၢါ
၁။ သႏၴဝပေဥႇာ
 ၁။ ''ဘေႏၲ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၈) နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ --
 '''သႏၴဝေတာ ဘယံ ဇာတံ၊ နိေကတာ ဇာယေတ ရေဇာ။
 အနိေကတမသႏၴဝံ၊ ဧတံ ေဝ မုနိဒႆန'ႏၲိ။
 ''ပုန စ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'ဝိဟာေရ ကာရေယ ရေမၼ၊ ဝါသေယတၳ ဗဟုႆုေတ'တိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂေတန ဘဏိတံ 'သႏၴဝေတာ ဘယံ ဇာတံ၊ နိေကတာ ဇာယေတ ရေဇာ။ အနိေကတမသႏၴဝံ၊ ဧတံ ေဝ မုနိဒႆန'ႏၲိ၊ ေတန ဟိ 'ဝိဟာေရ ကာရေယ ရေမၼ၊ ဝါသေယတၳ ဗဟုႆုေတ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ တထာဂေတန ဘဏိတံ 'ဝိဟာေရ ကာရေယ ရေမၼ၊ ဝါသေယတၳ ဗဟုႆုေတ'တိ၊ ေတန ဟိ 'သႏၴဝေတာ ဘယံ ဇာတံ၊ နိေကတာ ဇာယေတ ရေဇာ။ အနိေကတမသႏၴဝံ၊ ဧတံ ေဝ မုနိဒႆန'ႏၲိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'သႏၴဝေတာ ဘယံ ဇာတံ၊ နိေကတာ ဇာယေတ ရေဇာ။ အနိေကတမသႏၴဝံ၊ ဧတံ ေဝ မုနိဒႆန'ႏၲိ။ ဘဏိတၪၥ 'ဝိဟာေရ ကာရေယ ရေမၼ၊ ဝါသေယတၳ ဗဟုႆုေတ'တိ။ ယံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'သႏၴဝေတာ ဘယံ ဇာတံ၊ နိေကတာ ဇာယေတ ရေဇာ။ အနိေကတမသႏၴဝံ၊ ဧတံ ေဝ မုနိဒႆန'ႏၲိ၊ တံ သဘာဝဝစနံ အေသသဝစနံ နိေႆသဝစနံ နိပၸရိယာယဝစနံ သမဏာႏုစၧဝံ သမဏသာ႐ုပၸံ သမဏပၸတိ႐ူပံ သမဏာရဟံ သမဏေဂါစရံ သမဏပၸဋိပဒါ သမဏပၸဋိပတၱိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ အာရညေကာ မိေဂါ အရေည ပဝေန စရမာေနာ နိရာလေယာ အနိေကေတာ ယထိစၧကံ သယတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘိကၡဳနာ 'သႏၴဝေတာ ဘယံ ဇာတံ၊ နိေကတာ ဇာယေတ ရေဇာ။ အနိေကတမသႏၴဝံ၊ ဧတံ ေဝ မုနိဒႆန'ႏၲိ စိေႏၲတဗၺံ။
 ''ယံ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'ဝိဟာေရ ကာရေယ ရေမၼ၊ ဝါသေယတၳ ဗဟုႆုေတ'တိ၊ တံ ေဒြ အတၳဝေသ သမၸႆမာေနန ဘဂဝတာ ဘဏိတံ။ ကတေမ ေဒြ? ဝိဟာရဒါနံ နာမ သဗၺဗုေဒၶဟိ ဝဏၰိတံ အႏုမတံ ေထာမိတံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၉) ပသတၳံ၊ တံ ေတ ဝိဟာရဒါနံ ဒတြာ ဇာတိဇရာမရဏာ ပရိမုစၥိႆႏၲီတိ။ အယံ တာဝ ပဌေမာ အာနိသံေသာ ဝိဟာရဒါေန။
 ''ပုန စပရံ ဝိဟာေရ ဝိဇၨမာေန ဘိကၡဳနိေယာ ဗ်တၱသေကၤတာ ဘဝိႆႏၲိ၊ သုလဘံ ဒႆနံ ဒႆနကာမာနံ၊ အနိေကေတ ဒုဒၵႆနာ ဘဝိႆႏၲီတိ။ အယံ ဒုတိေယာ အာနိသံေသာ ဝိဟာရဒါေန။ ဣေမ ေဒြ အတၳဝေသ သမၸႆမာေနန ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'ဝိဟာေရ ကာရေယ ရေမၼ၊ ဝါသေယတၳ ဗဟုႆုေတ'တိ၊ န တတၳ ဗုဒၶပုေတၱန အာလေယာ ကရဏီေယာ နိေကေတ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
သႏၴဝပေဥႇာ ပဌေမာ။
၂။ ဥဒရသံယတပေဥႇာ
 ၂။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ --
 '''ဥတၱိေ႒ နပၸမေဇၨယ်၊ ဥဒေရ သံယေတာ သိယာ'တိ။
 ''ပုန စ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'အဟံ ေခါ ပႏုဒါယိ၊ အေပၸကဒါ ဣမိနာ ပေတၱန သမတိတၱိကမၸိ ဘုၪၨာမိ၊ ဘိေယ်ာပိ ဘုၪၨာမီ'တိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'ဥတၱိေ႒ နပၸမေဇၨယ်၊ ဥဒေရ သံယေတာ သိယာ'တိ၊ ေတန ဟိ 'အဟံ ေခါ ပႏုဒါယိ၊ အေပၸကဒါ ဣမိနာ ပေတၱန သမတိတၳိကမၸိ ဘုၪၨာမိ၊ ဘိေယ်ာပိ ဘုၪၨာမီ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ တထာဂေတန ဘဏိတံ 'အဟံ ေခါ ပႏုဒါယိ၊ အေပၸကဒါ ဣမိနာ ပေတၱန သမတိတၳိကမၸိ ဘုၪၨာမိ၊ ဘိေယ်ာပိ ဘုၪၨာမီ'တိ၊ ေတန ဟိ 'ဥတၱိေ႒ နပၸမေဇၨယ်၊ ဥဒေရ သံယေတာ သိယာ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'ဥတၱိေ႒ နပၸမေဇၨယ်၊ ဥဒေရ သံယေတာ သိယာ'တိ၊ ဘဏိတၪၥ 'အဟံ ေခါ ပႏုဒါယိ၊ အေပၸကဒါ ဣမိနာ ပေတၱန သမတိတၱိကမၸိ ဘုၪၨာမိ၊ ဘိေယ်ာပိ ဘုၪၨာမီ'တိ။ ယံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'ဥတၱိေ႒ နပၸမေဇၨယ်၊ ဥဒေရ သံယေတာ သိယာ'တိ၊ တံ သဘာဝဝစနံ အေသသဝစနံ နိေႆသဝစနံ နိပၸရိယာယဝစနံ ဘူတဝစနံ တစၧဝစနံ ယာထာဝဝစနံ အဝိပရီတဝစနံ ဣသိဝစနံ မုနိဝစနံ ဘဂဝႏၲဝစနံ အရဟႏၲဝစနံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၁ဝ) ပေစၥကဗုဒၶဝစနံ ဇိနဝစနံ သဗၺညဳဝစနံ တထာဂတႆ အရဟေတာ သမၼာသမၺဳဒၶႆ ဝစနံ။
 ''ဥဒေရ အသံယေတာ၊ မဟာရာဇ၊ ပါဏမၸိ ဟနတိ၊ အဒိႏၷမၸိ အာဒိယတိ၊ ပရဒါရမၸိ ဂစၧတိ၊ မုသာပိ ဘဏတိ၊ မဇၨမၸိ ပိဝတိ၊ မာတရမၸိ ဇီဝိတာ ေဝါေရာေပတိ၊ ပိတရမၸိ ဇီဝိတာ ေဝါေရာေပတိ၊ အရဟႏၲမၸိ ဇီဝိတာ ေဝါေရာေပတိ၊ သံဃမၸိ ဘိႏၵတိ၊ ဒုေ႒န စိေတၱန တထာဂတႆ ေလာဟိတမၸိ ဥပၸါေဒတိ။ နႏု၊ မဟာရာဇ၊ ေဒဝဒေတၱာ ဥဒေရ အသံယေတာ သံဃံ ဘိႏၵိတြာ ကပၸ႒ိယံ ကမၼံ အာယူဟိ [မူကြဲ-အာယူဟတိ (က)] ဧဝ႐ူပါနိ၊ မဟာရာဇ၊ အညာနိပိ ဗဟုဝိဓာနိ ကာရဏာနိ ဒိသြာ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'ဥတၱိေ႒ နပၸမေဇၨယ်၊ ဥဒေရ သံယေတာ သိယာ'တိ။
 ''ဥဒေရ သံယေတာ၊ မဟာရာဇ၊ စတုသစၥာဘိသမယံ အဘိသေမတိ၊ စတၱာရိ သာမညဖလာနိ သစၧိကေရာတိ၊ စတူသု ပဋိသမ႓ိဒါသု အ႒သု သမာပတၱီသု ဆသု အဘိညာသု ဝသီဘာဝံ ပါပုဏာတိ၊ ေကဝလၪၥ သမဏဓမၼံ ပူေရတိ။ နႏု၊ မဟာရာဇ၊ သုကေပါတေကာ ဥဒေရ သံယေတာ ဟုတြာ ယာဝ တာဝတႎသဘဝနံ ကေမၸတြာ သကၠံ ေဒဝါနမိႏၵံ ဥပ႒ာနမုပေနသိ၊ ဧဝ႐ူပါနိ၊ မဟာရာဇ၊ အညာနိပိ ဗဟုဝိဓာနိ ကာရဏာနိ ဒိသြာ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'ဥတၱိေ႒ နပၸမေဇၨယ်၊ ဥဒေရ သံယေတာ သိယာ'တိ။
 ''ယံ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'အဟံ ေခါ ပႏုဒါယိ အေပၸကဒါ ဣမိနာ ပေတၱန သမတိတၱိကမၸိ ဘုၪၨာမိ၊ ဘိေယ်ာပိ ဘုၪၨာမီ'တိ၊ တံ ကတကိေစၥန နိ႒ိတကိရိေယန သိဒၶေတၳန ဝုသိတေဝါသာေနန နိရာဝရေဏန သဗၺညဳနာ သယမ႓ဳနာ တထာဂေတန အတၱာနံ ဥပါဒါယ ဘဏိတံ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဝႏၲႆ ဝိရိတၱႆ အႏုဝါသိတႆ အာတုရႆ သပၸါယကိရိယာ ဣစၧိတဗၺာ ေဟာတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ သကိေလသႆ အဒိ႒သစၥႆ ဥဒေရ သံယေမာ ကရဏီေယာ ေဟာတိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မဏိရတနႆ သပၸဘာသႆ ဇာတိမႏၲႆ အဘိဇာတိပရိသုဒၶႆ မဇၨနနိဃံသနပရိေသာဓေနန ကရဏီယံ န ေဟာတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတႆ ဗုဒၶဝိသေယ ပါရမႎ ဂတႆ ကိရိယာကရေဏသု အာဝရဏံ န ေဟာတီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
ဥဒရသံယတပေဥႇာ ဒုတိေယာ။
၃။ ဗုဒၶအပၸါဗာဓပေဥႇာ
 ၃။ ''ဘေႏၲ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၁) နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'အဟမသၼိ၊ ဘိကၡေဝ၊ ျဗာဟၼေဏာ ယာစေယာေဂါ သဒါ ပယတပါဏိ အႏၲိမေဒဟဓေရာ အႏုတၱေရာ ဘိသေကၠာ သလႅကေတၱာ'တိ။ ပုန စ ဘဏိတံ ဘဂဝတာ 'ဧတဒဂၢံ၊ ဘိကၡေဝ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိကၡဴနံ အပၸါဗာဓာနံ ယဒိဒံ ဗာကုေလာ'တိ။ ဘဂဝေတာ စ သရီေရ ဗဟုကၡတၱဳံ အာဗာေဓါ ဥပၸေႏၷာ ဒိႆတိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂေတာ အႏုတၱေရာ၊ ေတန ဟိ 'ဧတဒဂၢံ။ ပ ။ ဗာကုေလာ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ ေထေရာ ဗာကုေလာ အပၸါဗာဓာနံ အေဂၢါ၊ ေတန ဟိ 'အဟမသၼိ။ ပ ။ သလႅကေတၱာ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'အဟမသၼိ။ ပ ။ သလႅကေတၱာ'တိ၊ ဘဏိတၪၥ 'ဧတဒဂၢံ။ ပ ။ ဗာကုေလာ'တိ၊ တၪၥ ပန ဗာဟိရာနံ အာဂမာနံ အဓိဂမာနံ ပရိယတၱီနံ အတၱနိ ဝိဇၨမာနတံ သႏၶာယ ဘာသိတံ။
 ''သႏၲိ ေခါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝေတာ သာဝကာ ဌာနစကၤမိကာ၊ ေတ ဌာေနန စကၤေမန ဒိဝါရတၱႎ ဝီတိနာေမႏၲိ၊ ဘဂဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဌာေနန စကၤေမန နိသဇၨာယ သယေနန ဒိဝါရတၱႎ ဝီတိနာေမတိ၊ ေယ ေတ၊ မဟာရာဇ၊ ဘိကၡဴ ဌာနစကၤမိကာ၊ ေတ ေတန အေဂၤန အတိေရကာ။
 ''သႏၲိ ေခါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝေတာ သာဝကာ ဧကာသနိကာ၊ ေတ ဇီဝိတေဟတုပိ ဒုတိယံ ေဘာဇနံ န ဘုၪၨႏၲိ၊ ဘဂဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဒုတိယမၸိ ယာဝ တတိယမၸိ ေဘာဇနံ ဘုၪၨတိ၊ ေယ ေတ၊ မဟာရာဇ၊ ဘိကၡဴ ဧကာသနိကာ၊ ေတ ေတန အေဂၤန အတိေရကာ၊ အေနကဝိဓာနိ၊ မဟာရာဇ၊ တာနိ ကာရဏာနိ ေတသံ ေတသံ တံ တံ သႏၶာယ ဘဏိတာနိ။ ဘဂဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ အႏုတၱေရာ သီေလန သမာဓိနာ ပညာယ ဝိမုတၱိယာ ဝိမုတၱိဉာဏဒႆေနန ဒသဟိ စ ဗေလဟိ စတူဟိ ေဝသာရေဇၨဟိ အ႒ာရသဟိ ဗုဒၶဓေမၼဟိ ဆဟိ အသာဓာရေဏဟိ ဉာေဏဟိ၊ ေကဝေလ စ ဗုဒၶဝိသေယ တံ သႏၶာယ ဘဏိတံ 'အဟမသၼိ။ ပ ။ သလႅကေတၱာ'တိ။
 ''ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ မႏုေႆသု ဧေကာ ဇာတိမာ ေဟာတိ၊ ဧေကာ ဓနဝါ၊ ဧေကာ ဝိဇၨဝါ၊ ဧေကာ သိပၸဝါ၊ ဧေကာ သူေရာ၊ ဧေကာ ဝိစကၡေဏာ၊ သေဗၺေပေတ အဘိဘဝိယ ရာဇာ ေယဝ ေတသံ ဥတၱေမာ ေဟာတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ သဗၺသတၱာနံ အေဂၢါ ေဇေ႒ာ ေသေ႒ာ။
 ''ယံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၂) ပန အာယသၼာ ဗာကုေလာ အပၸါဗာေဓါ အေဟာသိ၊ တံ အဘိနီဟာရဝေသန၊ ေသာ ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ အေနာမဒႆိႆ ဘဂဝေတာ ဥဒရဝါတာဗာေဓ ဥပၸေႏၷ ဝိပႆိႆ စ ဘဂဝေတာ အ႒သ႒ိယာ စ ဘိကၡဳသတသဟႆာနံ တိဏပုပၹကေရာေဂ ဥပၸေႏၷ သယံ တာပေသာ သမာေနာ နာနာေဘသေဇၨဟိ တံ ဗ်ာဓႎ အပေနတြာ အပၸါဗာဓတံ ပေတၱာ၊ ဘဏိေတာ စ 'ဧတဒဂၢံ။ ပ ။ ဗာကုေလာ'တိ။
 ''ဘဂဝေတာ၊ မဟာရာဇ၊ ဗ်ာဓိမွိ ဥပၸဇၨေႏၲပိ အႏုပၸဇၨေႏၲပိ ဓုတဂႍ အာဒိယေႏၲပိ အနာဒိယေႏၲပိ နတၳိ ဘဂဝတာ သဒိေသာ ေကာစိ သေတၱာ။ ဘာသိတေမၸတံ မဟာရာဇ ဘဂဝတာ ေဒဝါတိေဒေဝန သံယုတၱနိကာယဝရလၪၧေက --
 '''ယာဝတာ၊ ဘိကၡေဝ၊ သတၱာ အပဒါ ဝါ ဒြိပဒါ ဝါ စတုပၸဒါ ဝါ ဗဟုပၸဒါ ဝါ ႐ူပိေနာ ဝါ အ႐ူပိေနာ ဝါ သညိေနာ ဝါ အသညိေနာ ဝါ ေနဝသညီနာသညိေနာ ဝါ၊ တထာဂေတာ ေတသံ အဂၢမကၡာယတိ အရဟံ သမၼာသမၺဳေဒၶါ'တိ။ 'သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ'''တိ။
ဗုဒၶအပၸါဗာဓပေဥႇာ တတိေယာ။
၄။ မဂၢဳပၸါဒနပေဥႇာ
 ၄။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'တထာဂေတာ ဘိကၡေဝ၊ အရဟံ သမၼာသမၺဳေဒၶါ အႏုပၸႏၷႆ မဂၢႆ ဥပၸါေဒတာ'တိ။ ပုန စ ဘဏိတံ 'အဒၵသံ ခြါဟံ၊ ဘိကၡေဝ၊ ပုရာဏံ မဂၢံ ပုရာဏံ အၪၨသံ ပုဗၺေကဟိ သမၼာသမၺဳေဒၶဟိ အႏုယာတ'ႏၲိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂေတာ အႏုပၸႏၷႆ မဂၢႆ ဥပၸါေဒတာ၊ ေတန ဟိ 'အဒၵသံ ခြါဟံ၊ ဘိကၡေဝ၊ ပုရာဏံ မဂၢံ ပုရာဏံ အၪၨသံ ပုဗၺေကဟိ သမၼာသမၺဳေဒၶဟိ အႏုယာတ'ႏၲိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ တထာဂေတန ဘဏိတံ 'အဒၵသံ ခြါဟံ၊ ဘိကၡေဝ၊ ပုရာဏံ မဂၢံ ပုရာဏံ အၪၨသံ ပုဗၺေကဟိ သမၼာသမၺဳေဒၶဟိ အႏုယာတ'ႏၲိ၊ ေတန ဟိ 'တထာဂေတာ၊ ဘိကၡေဝ၊ အရဟံ သမၼာသမၺဳေဒၶါ အႏုပၸႏၷႆ မဂၢႆ ဥပၸါေဒတာ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၁၃၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'တထာဂေတာ၊ ဘိကၡေဝ၊ အရဟံ သမၼာသမၺဳေဒၶါ အႏုပၸႏၷႆ မဂၢႆ ဥပၸါေဒတာ'တိ။ ဘဏိတၪၥ 'အဒၵသံ ခြါဟံ၊ ဘိကၡေဝ၊ ပုရာဏံ မဂၢံ ပုရာဏံ အၪၨသံ ပုဗၺေကဟိ သမၼာသမၺဳေဒၶဟိ အႏုယာတ'ႏၲိ၊ တံ ဒြယမၸိ သဘာဝဝစနေမဝ၊ ပုဗၺကာနံ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတာနံ အႏၲရဓာေနန အသတိ အႏုသာသေက မေဂၢါ အႏၲရဓာယိ၊ တံ [မူကြဲ-ေသာ တံ (သီ၊ ပီ၊ က၊)] တထာဂေတာ မဂၢံ လုဂၢံ ပလုဂၢံ ဂူဠႇံ ပိဟိတံ ပဋိစၧႏၷံ အသၪၥရဏံ ပညာစကၡဳနာ သမၸႆမာေနာ [မူကြဲ-သမၼသမာေနာ (သီ၊ ပီ၊)] အဒၵသ ပုဗၺေကဟိ သမၼာသမၺဳေဒၶဟိ အႏုယာတံ၊ တံကာရဏာ အာဟ 'အဒၵသံ ခြါဟံ၊ ဘိကၡေဝ၊ ပုရာဏံ မဂၢံ ပုရာဏံ အၪၨသံ ပုဗၺေကဟိ သမၼာသမၺဳေဒၶဟိ အႏုယာတ'ႏၲိ။
 ''ပုဗၺကာနံ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတာနံ အႏၲရဓာေနန အသတိ အႏုသာသေက လုဂၢံ ပလုဂၢံ ဂူဠႇံ ပိဟိတံ ပဋိစၧႏၷံ အသၪၥရဏံ မဂၢံ ယံ ဒါနိ တထာဂေတာ သၪၥရဏံ အကာသိ၊ တံကာရဏာ အာဟ 'တထာဂေတာ၊ ဘိကၡေဝ၊ အရဟံ သမၼာသမၺဳေဒၶါ အႏုပၸႏၷႆ မဂၢႆ ဥပၸါေဒတာ'တိ။
 ''ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ရေညာ စကၠဝတၱိႆ အႏၲရဓာေနန မဏိရတနံ ဂိရိသိခႏၲေရ နိလီယတိ၊ အပရႆ စကၠဝတၱိႆ သမၼာပဋိပတၱိယာ ဥပဂစၧတိ၊ အပိ ႏု ေခါ တံ၊ မဟာရာဇ၊ မဏိရတနံ တႆ ပကတ''ႏၲိ? ''န ဟိ၊ ဘေႏၲ၊ ပါကတိကံ ေယဝ တံ မဏိရတနံ၊ ေတန ပန နိဗၺတၱိတ''ႏၲိ [မူကြဲ-နိဗၺတၱႏၲိ (သီ၊ ပီ)] ''ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ပါကတိကံ ပုဗၺေကဟိ တထာဂေတဟိ အႏုစိဏၰံ အ႒ဂႋကံ သိဝံ မဂၢံ အသတိ အႏုသာသေက လုဂၢံ ပလုဂၢံ ဂူဠႇံ ပိဟိတံ ပဋိစၧႏၷံ အသၪၥရဏံ ဘဂဝါ ပညာစကၡဳနာ သမၸႆမာေနာ ဥပၸါေဒသိ၊ သၪၥရဏံ အကာသိ၊ တံကာရဏာ အာဟ 'တထာဂေတာ၊ ဘိကၡေဝ၊ အရဟံ သမၼာသမၺဳေဒၶါ အႏုပၸႏၷႆ မဂၢႆ ဥပၸါေဒတာ'တိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ သႏၲံ ေယဝ ပုတၱံ ေယာနိယာ ဇနယိတြာ မာတာ 'ဇနိကာ'တိ ဝုစၥတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ သႏၲံ ေယဝ မဂၢံ လုဂၢံ ပလုဂၢံ ဂူဠႇံ ပိဟိတံ ပဋိစၧႏၷံ အသၪၥရဏံ ပညာစကၡဳနာ သမၸႆမာေနာ ဥပၸါေဒသိ၊ သၪၥရဏံ အကာသိ၊ တံကာရဏာ အာဟ 'တထာဂေတာ၊ ဘိကၡေဝ၊ အရဟံ သမၼာသမၺဳေဒၶါ အႏုပၸႏၷႆ မဂၢႆ ဥပၸါေဒတာ'တိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ေကာစိ ပုရိေသာ ယံ ကိၪၥိ န႒ံ ပႆတိ၊ 'ေတန တံ ဘ႑ံ နိဗၺတၱိတ'ႏၲိ ဇေနာ ေဝါဟရတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ သႏၲံ ေယဝ မဂၢံ လုဂၢံ ပလုဂၢံ ဂူဠႇံ ပိဟိတံ ပဋိစၧႏၷံ အသၪၥရဏံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၄) ပညာစကၡဳနာ သမၸႆမာေနာ ဥပၸါေဒသိ၊ သၪၥရဏံ အကာသိ၊ တံကာရဏာ အာဟ 'တထာဂေတာ၊ ဘိကၡေဝ၊ အရဟံ သမၼာသမၺဳေဒၶါ အႏုပၸႏၷႆ မဂၢႆ ဥပၸါေဒတာ'တိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ေကာစိ ပုရိေသာ ဝနံ ေသာေဓတြာ ဘူမႎ နီဟရတိ၊ 'တႆ သာ ဘူမီ'တိ ဇေနာ ေဝါဟရတိ၊ န ေစသာ ဘူမိ ေတန ပဝတၱိတာ၊ တံ ဘူမႎ ကာရဏံ ကတြာ ဘူမိသာမိေကာ နာမ ေဟာတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ သႏၲံ ေယဝ မဂၢံ လုဂၢံ ပလုဂၢံ ဂူဠႇံ ပိဟိတံ ပဋိစၧႏၷံ အသၪၥရဏံ ပညာယ သမၸႆမာေနာ ဥပၸါေဒသိ၊ သၪၥရဏံ အကာသိ၊ တံကာရဏာ အာဟ 'တထာဂေတာ၊ ဘိကၡေဝ၊ အရဟံ သမၼာသမၺဳေဒၶါ အႏုပၸႏၷႆ မဂၢႆ ဥပၸါေဒတာ'''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
မဂၢဳပၸါဒနပေဥႇာ စတုေတၳာ။
၅။ ဗုဒၶအဝိေဟဌကပေဥႇာ
 ၅။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'ပုေဗၺ ဝါဟံ မႏုႆဘူေတာ သမာေနာ သတၱာနံ အဝိေဟဌကဇာတိေကာ အေဟာသိ'ႏၲိ။ ပုန စ ဘဏိတံ 'ေလာမသကႆေပါ နာမ ဣသိ သမာေနာ အေနကသေတ ပါေဏ ဃာတယိတြာ ဝါဇေပယ်ံ မဟာယညံ ယဇီ'တိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'ပုေဗၺ ဝါဟံ မႏုႆဘူေတာ သမာေနာ သတၱာနံ အဝိေဟဌကဇာတိေကာ အေဟာသိ'ႏၲိ၊ ေတန ဟိ 'ေလာမသကႆေပန ဣသိနာ အေနကသေတ ပါေဏ ဃာတယိတြာ ဝါဇေပယ်ံ မဟာယညံ ယဇိတ'ႏၲိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ 'ေလာမသကႆေပန ဣသိနာ အေနကသေတ ပါေဏ ဃာတယိတြာ ဝါဇေပယ်ံ မဟာယညံ ယဇိတံ'၊ ေတန ဟိ 'ပုေဗၺ ဝါဟံ မႏုႆဘူေတာ သမာေနာ သတၱာနံ အဝိေဟဌကဇာတိေကာ အေဟာသိ'ႏၲိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'ပုေဗၺ ဝါဟံ မႏုႆဘူေတာ သမာေနာ သတၱာနံ အဝိေဟဌကဇာတိေကာ အေဟာသိ'ႏၲိ၊ 'ေလာမသကႆေပန ဣသိနာ အေနကသေတ ပါေဏ ဃာတယိတြာ ဝါဇေပယ်ံ မဟာယညံ ယဇိတံ'၊ တၪၥ ပန ရာဂဝေသန ဝိသညိနာ၊ ေနာ သေစတေနနာ''တိ။
 ''အ႒ိေမ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၁၅၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ပုဂၢလာ ပါဏံ ဟနႏၲိ။ ကတေမ အ႒? ရေတၱာ ရာဂဝေသန ပါဏံ ဟနတိ၊ ဒုေ႒ာ ေဒါသဝေသန ပါဏံ ဟနတိ၊ မူေဠႇာ ေမာဟဝေသန ပါဏံ ဟနတိ၊ မာနီ မာနဝေသန ပါဏံ ဟနတိ၊ လုေဒၶါ ေလာဘဝေသန ပါဏံ ဟနတိ၊ အကိၪၥေနာ ဇီဝိကတၳာယ ပါဏံ ဟနတိ၊ ဗာေလာ ဟႆဝေသန [မူကြဲ-အညာဏဝေသန (က၊ သီ၊)] ပါဏံ ဟနတိ၊ ရာဇာ ဝိနယနဝေသန ပါဏံ ဟနတိ။ ဣေမ ေခါ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ အ႒ ပုဂၢလာ ပါဏံ ဟနႏၲိ။ ပါကတိကံ ေယဝ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေဗာဓိသေတၱန ကတ''ႏၲိ။ ''န၊ မဟာရာဇ၊ ပါကတိကံ ေဗာဓိသေတၱန ကတံ၊ ယဒိ၊ မဟာရာဇ၊ ေဗာဓိသေတၱာ ပကတိဘာေဝန ၾသနေမယ် မဟာယညံ ယဇိတုံ၊ န ယိမံ ဂါထံ ဘေဏယ် --
 '''သသမုဒၵပရိယာယံ၊ မဟႎ သာဂရကု႑လံ။
 န ဣေစၧ သဟ နိႏၵာယ၊ ဧဝံ ေသယွ [မူကြဲ-သယွ (သီ၊ ပီ၊)] ဝိဇာနဟီ'တိ။
 ''ဧဝံဝါဒီ၊ မဟာရာဇ၊ ေဗာဓိသေတၱာ သဟ ဒႆေနန စႏၵဝတိယာ ရာဇကညာယ ဝိသညီ အေဟာသိ ခိတၱစိေတၱာ ရေတၱာ ဝိသညိဘူေတာ အာကုလာကုေလာ တုရိတတုရိေတာ ေတန ဝိကၡိတၱဘႏၲလုဠိတစိေတၱန မဟတိမဟာပသုဃာတဂလ႐ုဟိရသၪၥယံ ဝါဇေပယ်ံ မဟာယညံ ယဇိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဥမၼတၱေကာ ခိတၱစိေတၱာ ဇလိတမၸိ ဇာတေဝဒံ အကၠမတိ၊ ကုပိတမၸိ အာသီဝိသံ ဂဏွာတိ၊ မတၱမၸိ ဟတၳႎ ဥေပတိ၊ သမုဒၵမၸိ အတီရဒႆႎ ပကၡႏၵတိ၊ စႏၵနိကမၸိ ၾသဠိဂလႅမၸိ ၾသမဒၵတိ၊ ကဏၬကာဓာနမၸိ အဘိ႐ုဟတိ၊ ပပါေတပိ ပတတိ၊ အသုစိမၸိ ဘေကၡတိ၊ နေဂၢါပိ ရထိယာ စရတိ၊ အညမၸိ ဗဟုဝိဓံ အကိရိယံ ကေရာတိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေဗာဓိသေတၱာ သဟ ဒႆေနန စႏၵဝတိယာ ရာဇကညာယ ဝိသညီ အေဟာသိ ခိတၱစိေတၱာ ရေတၱာ ဝိသညိဘူေတာ အာကုလာကုေလာ တုရိတတုရိေတာ၊ ေတန ဝိကၡိတၱဘႏၲလုဠိတစိေတၱန မဟတိမဟာပသုဃာတဂလ႐ုဟိရသၪၥယံ ဝါဇေပယ်ံ မဟာယညံ ယဇိ။
 ''ခိတၱစိေတၱန၊ မဟာရာဇ၊ ကတံ ပါပံ ဒိ႒ဓေမၼပိ န မဟာသာဝဇၨံ ေဟာတိ၊ သမၸရာေယ ဝိပါေကနပိ ေနာ တထာ။ ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ေကာစိ ဥမၼတၱေကာ ဝဇၩမာပေဇၨယ်၊ တႆ တုေမွ ကႎ ဒ႑ံ ဓာေရထာ''တိ? ''ေကာ၊ ဘေႏၲ၊ ဥမၼတၱကႆ ဒေ႑ာ ဘဝိႆတိ၊ တံ မယံ ေပါထာေပတြာ နီဟရာေပမ၊ ဧေသာဝ တႆ ဒေ႑ာ''တိ။ ''ဣတိ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ဥမၼတၱကႆ အပရာေဓ ဒေ႑ာပိ န ဘဝတိ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၁၆၊ တသၼာ ဥမၼတၱကႆ ကေတပိ န ေဒါေသာ ဘဝတိ သေတကိေစၧာ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေလာမသကႆေပါ ဣသိ သဟ ဒႆေနန စႏၵဝတိယာ ရာဇကညာယ ဝိသညီ အေဟာသိ ခိတၱစိေတၱာ ရေတၱာ ဝိသညိဘူေတာ ဝိသဋပယာေတာ အာကုလာကုေလာ တုရိတတုရိေတာ၊ ေတန ဝိကၡိတၱဘႏၲလုဠိတစိေတၱန မဟတိမဟာပသုဃာတဂလ႐ုဟိရသၪၥယံ ဝါဇေပယ်ံ မဟာယညံ ယဇိ။ ယဒါ စ ပန ပကတိစိေတၱာ အေဟာသိ ပဋိလဒၶႆတိ၊ တဒါ ပုနေဒဝ ပဗၺဇိတြာ ပၪၥာဘိညာေယာ နိဗၺေတၱတြာ ျဗဟၼေလာကူပေဂါ အေဟာသီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
ဗုဒၶအဝိေဟဌကပေဥႇာ ပၪၥေမာ။
၆။ ဆဒၵႏၲေဇာတိပါလာရဗ႓ပေဥႇာ
 ၆။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ ဆဒၵေႏၲာ နာဂရာဇာ --
 '''ဝဓိႆေမတႏၲိ ပရာမသေႏၲာ၊ ကာသာဝမဒၵကၡိ ဓဇံ ဣသီနံ။
 ဒုေကၡန ဖု႒ႆုဒပါဒိ သညာ၊ အရဟဒၶေဇာ သဗ႓ိ အဝဇၩ႐ူေပါ'တိ။
 ''ပုန စ ဘဏိတံ 'ေဇာတိပါလမာဏေဝါ သမာေနာ ကႆပံ ဘဂဝႏၲံ အရဟႏၲံ သမၼာသမၺဳဒၶံ မု႑ကဝါေဒန သမဏကဝါေဒန အသဗ႓ာဟိ ဖ႐ုသာဟိ ဝါစာဟိ အေကၠာသိ ပရိဘာသီ'တိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ေဗာဓိသေတၱာ တိရစၧာနဂေတာ သမာေနာ ကာသာဝံ အဘိပူဇယိ၊ ေတန ဟိ 'ေဇာတိပါေလန မာဏေဝန ကႆေပါ ဘဂဝါ အရဟံ သမၼာသမၺဳေဒၶါ မု႑ကဝါေဒန သမဏကဝါေဒန အသဗ႓ာဟိ ဖ႐ုသာဟိ ဝါစာဟိ အကၠဳေ႒ာ ပရိဘာသိေတာ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ ေဇာတိပါေလန မာဏေဝန ကႆေပါ ဘဂဝါ အရဟံ သမၼာသမၺဳေဒၶါ မု႑ကဝါေဒန သမဏကဝါေဒန အသဗ႓ာဟိ ဖ႐ုသာဟိ ဝါစာဟိ အကၠဳေ႒ာ ပရိဘာသိေတာ၊ ေတန ဟိ 'ဆဒၵေႏၲန နာဂရာေဇန ကာသာဝံ ပူဇိတ'ႏၲိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ ယဒိ တိရစၧာနဂေတန ေဗာဓိသေတၱန ကကၡဠခရကဋဳကေဝဒနံ ေဝဒယမာေနန လုဒၵေကန နိဝတၳံ ကာသာဝံ ပူဇိတံ၊ ကႎ မႏုႆဘူေတာ သမာေနာ ပရိပကၠဉာေဏာ ပရိပကၠာယ ေဗာဓိယာ ကႆပံ ဘဂဝႏၲံ အရဟႏၲံ သမၼာသမၺဳဒၶံ ဒသဗလံ ေလာကနာယကံ ဥဒိေတာဒိတံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၇) ဇလိတဗ်ာေမာဘာသံ ပဝ႐ုတၱမံ ပဝရ႐ုစိရကာသိကကာသာဝမဘိပါ႐ုတံ ဒိသြာ န ပူဇယိ? အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာတိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ဆဒၵေႏၲာ နာဂရာဇာ 'ဝဓိႆေမတႏၲိ။ ပ ။ အဝဇၩ႐ူေပါ'တိ။ ေဇာတိပါေလန စ မာဏေဝန ကႆေပါ ဘဂဝါ အရဟံ သမၼာသမၺဳေဒၶါ မု႑ကဝါေဒန သမဏကဝါေဒန အသဗ႓ာဟိ ဖ႐ုသာဟိ ဝါစာဟိ အကၠဳေ႒ာ ပရိဘာသိေတာ၊ တၪၥ ပန ဇာတိဝေသန ကုလဝေသန။ ေဇာတိပါေလာ၊ မဟာရာဇ၊ မာဏေဝါ အႆေဒၶ အပၸသေႏၷ ကုေလ ပစၥာဇာေတာ၊ တႆ မာတာပိတေရာ ဘဂိနိဘာတေရာ ဒါသိဒါသေစဋကပရိဝါရကမႏုႆာ ျဗဟၼေဒဝတာ ျဗဟၼဂ႐ုကာ၊ ေတ 'ျဗာဟၼဏာ ဧဝ ဥတၱမာ ပဝရာ'တိ အဝေသေသ ပဗၺဇိေတ ဂရဟႏၲိ ဇိဂုစၧႏၲိ၊ ေတသံ တံ ဝစနံ သုတြာ ေဇာတိပါေလာ မာဏေဝါ ဃဋိကာေရန ကုမ႓ကာေရန သတၳာရံ ဒႆနာယ ပေကၠာသိေတာ ဧဝမာဟ 'ကႎ ပန ေတန မု႑ေကန သမဏေကန ဒိေ႒နာ'တိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ အမတံ ဝိသမာသဇၨ တိတၱကံ ေဟာတိ၊ ယထာ စ သီေတာဒကံ အဂၢိမာသဇၨ ဥဏွံ ေဟာတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေဇာတိပါေလာ မာဏေဝါ အႆေဒၶ အပၸသေႏၷ ကုေလ ပစၥာဇာေတာ၊ ေသာ ကုလဝေသန အေႏၶာ ဟုတြာ [မူကြဲ-ေသာ ကုလဇာတိဝေသန အေႏၶာ ဘဝိတြာ (သ်ာ၊)] တထာဂတံ အေကၠာသိ ပရိဘာသိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဇလိတပဇၨလိေတာ မဟာအဂၢိကၡေႏၶာ သပၸဘာေသာ ဥဒကမာသဇၨ ဥပဟတပၸဘာေတေဇာ သီတေလာ ကာဠေကာ ဘဝတိ ပရိပကၠနိဂၢဳ႑ိဖလသဒိေသာ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ေဇာတိပါေလာ မာဏေဝါ ပုညဝါ သေဒၶါ ဉာဏဝိပုလသပၸဘာေသာ အႆေဒၶ အပၸသေႏၷ ကုေလ ပစၥာဇာေတာ၊ ေသာ ကုလဝေသန အေႏၶာ ဟုတြာ တထာဂတံ အေကၠာသိ ပရိဘာသိ၊ ဥပဂႏ႖ာ စ ဗုဒၶဂုဏမညာယ ေစဋကဘူေတာ ဝိယ အေဟာသိ၊ ဇိနသာသေန ပဗၺဇိတြာ အဘိညာ စ သမာပတၱိေယာ စ နိဗၺေတၱတြာ ျဗဟၼေလာကူပေဂါ အေဟာသီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
ဆဒၵႏၲေဇာတိပါလာရဗ႓ပေဥႇာ ဆေ႒ာ။
၇။ ဃဋိကာရပေဥႇာ
 ၇။ ''ဘေႏၲ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၈) နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ 'ဃဋိကာရႆ ကုမ႓ကာရႆ အာေဝသနံ သဗၺံ ေတမာသံ အာကာသစၧဒနံ အ႒ာသိ၊ န ေဒေဝါတိဝႆီ'တိ။ ပုန စ ဘဏိတံ 'ကႆပႆ တထာဂတႆ [မူကြဲ-ဘဂဝေတာ အရဟေတာ သမၼာသမၺဳဒၶႆ (မ၊ နိ၊ ၂။၂၈၉)] ကုဋိ ၾသဝႆတီ'တိ။ ကိႆ ပန၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂတႆ ဧဝမုႆႏၷကုသလမူလႆ [မူကြဲ-ဧဝ႐ူပႆ ဥႆႏၷကုသလမူလႆ (က၊)] ကုဋိ ၾသဝႆတိ၊ တထာဂတႆ နာမ ေသာ အာႏုဘာေဝါ ဣစၧိတေဗၺာ? ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဃဋိကာရႆ ကုမ႓ကာရႆ အာေဝသနံ အေနာဝႆံ အာကာသစၧဒနံ အေဟာသိ၊ ေတန ဟိ 'တထာဂတႆ ကုဋိ ၾသဝႆတီ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ တထာဂတႆ ကုဋိ ၾသဝႆတိ၊ ေတန ဟိ 'ဃဋိကာရႆ ကုမ႓ကာရႆ အာေဝသနံ အေနာဝႆကံ အေဟာသိ အာကာသစၧဒန'ႏၲိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'ဃဋိကာရႆ ကုမ႓ကာရႆ အာေဝသနံ သဗၺံ ေတမာသံ အာကာသစၧဒနံ အ႒ာသိ၊ န ေဒေဝါတိဝႆီ'တိ။ ဘဏိတၪၥ 'ကႆပႆ တထာဂတႆ ကုဋိ ၾသဝႆတီ'တိ။ ဃဋိကာေရာ၊ မဟာရာဇ၊ ကုမ႓ကာေရာ သီလဝါ ကလ်ာဏဓေမၼာ ဥႆႏၷကုသလမူေလာ အေႏၶ ဇိေဏၰ မာတာပိတေရာ ေပါေသတိ၊ တႆ အသမၼဳခါ အနာပုစၧာေယဝႆ ဃေရ တိဏံ ဟရိတြာ ဘဂဝေတာ ကုဋႎ ဆာေဒသုံ၊ ေသာ ေတန တိဏဟရေဏန အကမၸိတံ အသၪၥလိတံ သုသဏိၭတံ ဝိပုလမသမံ ပီတႎ ပဋိလဘတိ၊ ဘိေယ်ာ ေသာမနႆၪၥ အတုလံ ဥပၸါေဒသိ 'အေဟာ ဝတ ေမ ဘဂဝါ ေလာကုတၱေမာ သုဝိႆေတၳာ'တိ၊ ေတန တႆ ဒိ႒ဓမၼိေကာ ဝိပါေကာ နိဗၺေတၱာ။ န ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ တာဝတေကန ဝိကာေရန စလတိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ သိေန႐ု ဂိရိရာဇာ အေနကသတသဟႆဝါတသမၸဟာေရနပိ န ကမၸတိ န စလတိ၊ မေဟာဒဓိ ဝရပၸဝရသာဂေရာ အေနကသတနဟုတမဟာဂဂၤါသတသဟေႆဟိပိ န ပူရတိ န ဝိကာရမာပဇၨတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ န တာဝတေကန ဝိကာေရန စလတိ။
 ''ယံ ပန၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတႆ ကုဋိ ၾသဝႆတိ၊ တံ မဟေတာ ဇနကာယႆ အႏုကမၸာယ။ ေဒြေမ၊ မဟာရာဇ၊ အတၳဝေသ သမၸႆမာနာ တထာဂတာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၉) သယံ နိမၼိတံ ပစၥယံ နပၸဋိေသဝႏၲိ၊ 'အယံ အဂၢဒကၡိေဏေယ်ာ သတၳာ'တိ ဘဂဝေတာ ပစၥယံ ဒတြာ ေဒဝမႏုႆာ သဗၺဒုဂၢတိေတာ ပရိမုစၥိႆႏၲီတိ၊ ဒေႆတြာ ဝုတၱႎ ပရိေယသႏၲီတိ 'မာ အေည ဥပဝေဒယ်ဳ'ႏၲိ။ ဣေမ ေဒြ အတၳဝေသ သမၸႆမာနာ တထာဂတာ သယံ နိမၼိတံ ပစၥယံ နပၸဋိေသဝႏၲိ။ ယဒိ၊ မဟာရာဇ၊ သေကၠာ ဝါ တံ ကုဋႎ အေနာဝႆံ ကေရယ် ျဗဟၼာ ဝါ သယံ ဝါ၊ သာဝဇၨံ ဘေဝယ် တံ ေယဝ ကရဏံ [မူကြဲ-ကာရဏံ (သီ၊ ပီ၊)] သေဒါသံ သနိဂၢဟံ၊ ဣေမ ဝိဘူတံ [မူကြဲ-ဝိဘူသံ (သီ၊ ပီ၊)] ကတြာ ေလာကံ သေမၼာေဟႏၲိ အဓိကတံ ကေရာႏၲီတိ၊ တသၼာ တံ ကရဏံ ဝဇၨနီယံ။ န၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတာ ဝတၳဳံ ယာစႏၲိ၊ တာယ အဝတၳဳယာစနာယ အပရိဘာသိယာ ဘဝႏၲီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
ဃဋိကာရပေဥႇာ သတၱေမာ။
၈။ ျဗာဟၼဏရာဇဝါဒပေဥႇာ
 ၈။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ တထာဂေတန 'အဟမသၼိ၊ ဘိကၡေဝ၊ ျဗာဟၼေဏာ ယာစေယာေဂါ'တိ။ ပုန စ ဘဏိတံ 'ရာဇာဟမသၼိ ေသလာ'တိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'အဟမသၼိ၊ ဘိကၡေဝ၊ ျဗာဟၼေဏာ ယာစေယာေဂါ'တိ၊ ေတန ဟိ 'ရာဇာဟမသၼိ ေသလာ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ တထာဂေတန ဘဏိတံ 'ရာဇာဟမသၼိ ေသလာ'တိ၊ ေတန ဟိ 'အဟမသၼိ၊ ဘိကၡေဝ၊ ျဗာဟၼေဏာ ယာစေယာေဂါ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ ခတၱိေယာ ဝါ ဟိ ဘေဝယ် ျဗာဟၼေဏာ ဝါ၊ နတၳိ ဧကာယ ဇာတိယာ ေဒြ ဝဏၰာ နာမ၊ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'အဟမသၼိ၊ ဘိကၡေဝ၊ ျဗာဟၼေဏာ ယာစေယာေဂါ'တိ၊ ပုန စ ဘဏိတံ 'ရာဇာဟမသၼိ ေသလာ'တိ၊ တတၳ ကာရဏံ အတၳိ၊ ေယန ကာရေဏန တထာဂေတာ ျဗာဟၼေဏာ စ ရာဇာ စ ေဟာတီ''တိ။
 ''ကႎ ပန တံ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ကာရဏံ၊ ေယန ကာရေဏန တထာဂေတာ ျဗာဟၼေဏာ စ ရာဇာ စ ေဟာတိ''? ''သေဗၺ၊ မဟာရာဇ၊ ပါပကာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၂ဝ) အကုသလာ ဓမၼာ တထာဂတႆ ဗာဟိတာ ပဟီနာ အပဂတာ ဗ်ပဂတာ ဥစၧိႏၷာ ခီဏာ ခယံ ပတၱာ နိဗၺဳတာ ဥပသႏၲာ၊ တသၼာ တထာဂေတာ 'ျဗာဟၼေဏာ'တိ ဝုစၥတိ။
 ''ျဗာဟၼေဏာ နာမ သံသယမေနကံသံ ဝိမတိပထံ ဝီတိဝေတၱာ၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ သံသယမေနကံသံ ဝိမတိပထံ ဝီတိဝေတၱာ၊ ေတန ကာရေဏန တထာဂေတာ 'ျဗာဟၼေဏာ'တိ ဝုစၥတိ။
 ''ျဗာဟၼေဏာ နာမ သဗၺဘဝဂတိေယာနိနိႆေဋာ မလရဇဂတဝိပၸမုေတၱာ အသဟာေယာ၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ သဗၺဘဝဂတိေယာနိနိႆေဋာ မလရဇဂတဝိပၸမုေတၱာ အသဟာေယာ၊ ေတန ကာရေဏန တထာဂေတာ 'ျဗာဟၼေဏာ'တိ ဝုစၥတိ။
 ''ျဗာဟၼဏာ နာမ အဂၢေသ႒ဝရပဝရဒိဗၺဝိဟာရဗဟုေလာ၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ အဂၢေသ႒ဝရပဝရဒိဗၺဝိဟာရဗဟုေလာ၊ ေတနာပိ ကပရေဏန တထာဂေတာ ''ျဗာဟၼေဏာ''တိ ဝုစၥတိ။
 ''ျဗာဟၼေဏာ နာမ အဇၩယန အဇၩာပန ဒါနပၸဋိဂၢဟဏ ဒမ သံယမနိယမပုဗၺမႏုသိ႒ိ ပေဝဏိ ဝံသ ဓရေဏာ၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ အဇၩယန အဇၩာပန ဒါနပၸဋိဂၢဟဏ ဒမ သံယမ နိယမ ပုဗၺဇိနာစိဏၰ အႏုသိ႒ိ ပေဝဏိ ဝံသ ဓရေဏာ ေတနာပိ ကာရေဏန တထာဂေတာ 'ျဗာဟၼေဏာ'တိ ဝုစၥတိ။
 ''ျဗာဟၼေဏာ နာမ ျဗဟာသုခဝိဟာရဇၩာနစ်ာယီ၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ ျဗဟာသုခဝိဟာရဇၩာနစ်ာယီ၊ ေတနာပိ ကာရေဏန တထာဂေတာ 'ျဗာဟၼေဏာ'တိ ဝုစၥတိ။
 ''ျဗာဟၼေဏာ နာမ သဗၺဘဝါဘဝဂတီသု အဘိဇာတိဝတၱိတမႏုစရိတံ ဇာနာတိ၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ သဗၺဘဝါဘဝဂတီသု အဘိဇာတိဝတၱိတမႏုစရိတံ ဇာနာတိ၊ ေတနာပိ ကာရေဏန တထာဂေတာ 'ျဗာဟၼေဏာ'တိ ဝုစၥတိ။
 ''ျဗာဟၼေဏာတိ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝေတာ ေနတံ နာမံ မာတရာ ကတံ၊ န ပိတရာ ကတံ၊ န ဘာတရာ ကတံ၊ န ဘဂိနိယာ ကတံ၊ န မိတၱာမေစၥဟိ ကတံ၊ န ဉာတိသာေလာဟိေတဟိ ကတံ၊ န သမဏျဗာဟၼေဏဟိ ကတံ၊ န ေဒဝတာဟိ ကတံ၊ ဝိေမာကၡႏၲိကေမတံ ဗုဒၶါနံ ဘဂဝႏၲာနံ နာမံ ေဗာဓိယာ ေယဝ မူေလ မာရေသနံ ဝိဓမိတြာ အတီတာနာဂတပစၥဳပၸေႏၷ ပါပေက အကုသေလ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၁) ဓေမၼ ဗာေဟတြာ သဟ သဗၺညဳတဉာဏႆ ပဋိလာဘာ ပဋိလဒၶပါတုဘူတသမုပၸႏၷမေတၱ သစၧိကာ ပညတၱိ ယဒိဒံ ျဗာဟၼေဏာတိ၊ ေတန ကာရေဏန တထာဂေတာ ဝုစၥတိ 'ျဗာဟၼေဏာ'''တိ။
 ''ေကန ပန၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ကာရေဏန တထာဂေတာ ဝုစၥတိ 'ရာဇာ'''တိ? ''ရာဇာ နာမ၊ မဟာရာဇ၊ ေယာ ေကာစိ ရဇၨံ ကာေရတိ ေလာကမႏုသာသတိ၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ ဒသသဟႆိယာ ေလာကဓာတုယာ ဓေမၼန ရဇၨံ ကာေရတိ၊ သေဒဝကံ ေလာကံ သမာရကံ သျဗဟၼကံ သႆမဏျဗာဟၼဏႎ ပဇံ သေဒဝမႏုႆံ အႏုသာသတိ၊ ေတနာပိ ကာရေဏန တထာဂေတာ ဝုစၥတိ 'ရာဇာ'တိ။
 ''ရာဇာ နာမ၊ မဟာရာဇ၊ သဗၺဇနမႏုေႆ အဘိဘဝိတြာ နႏၵယေႏၲာ ဉာတိသံဃံ၊ ေသာစယေႏၲာ အမိတၱသံဃံ၊ မဟတိမဟာယသသိရိဟရံ ထိရသာရဒ႑ံ အႏူနသတသလာကာလကၤတံ ဥႆာေပတိ ပ႑ရဝိမလေသတစၧတၱံ၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ ေသာစယေႏၲာ မာရေသနံ မိစၧာပဋိပႏၷံ၊ နႏၵယေႏၲာ ေဒဝမႏုေႆ သမၼာပဋိပေႏၷ ဒသသဟႆိယာ ေလာကဓာတုယာ မဟတိမဟာယသသိရိဟရံ ခႏၲိထိရသာရဒ႑ံ ဉာဏဝရသတသလာကာလကၤတံ ဥႆာေပတိ အဂၢဝရဝိမုတၱိပ႑ရဝိမလေသတစၧတၱံ၊ ေတနာပိ ကာရေဏန တထာဂေတာ ဝုစၥတိ 'ရာဇာ'တိ။
 ''ရာဇာ နာမ ဥပဂတသမၸတၱဇနာနံ ဗဟူနမဘိဝႏၵနီေယာ ဘဝတိ၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ ဥပဂတသမၸတၱေဒဝမႏုႆာနံ ဗဟူနမဘိဝႏၵနီေယာ၊ ေတနာပိ ကာရေဏန တထာဂေတာ ဝုစၥတိ 'ရာဇာ'တိ။
 ''ရာဇာ နာမ ယႆ ကႆစိ အာရာဓကႆ ပသီဒိတြာ ဝရိတံ ဝရံ ဒတြာ ကာေမန တပၸယတိ၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ ယႆ ကႆစိ ကာေယန ဝါစာယ မနသာ အာရာဓကႆ ပသီဒိတြာ ဝရိတံ ဝရမႏုတၱရံ သဗၺဒုကၡပရိမုတၱႎ ဒတြာ အေသသကာမဝေရန စ တပၸယတိ၊ ေတနာပိ ကာရေဏန တထာဂေတာ ဝုစၥတိ 'ရာဇာ'တိ။
 ''ရာဇာ နာမ အာဏံ ဝီတိကၠမႏၲံ ဝိဂရဟတိ စ်ာေပတိ [မူကြဲ-ဇာေပတိ (သီ၊ ပီ၊)] ဓံေသတိ၊ ဘဂဝေတာပိ၊ မဟာရာဇ၊ သာသနဝေရ အာဏံ အတိကၠမေႏၲာ အလဇၨီ မကၤုဘာေဝန ၾသညာေတာ ဟီဠိေတာ ဂရဟိေတာ ဘဝိတြာ ဝဇၨတိ ဇိနသာသနဝရမွာ၊ ေတနာပိ ကာရေဏန တထာဂေတာ ဝုစၥတိ 'ရာဇာ'တိ။
 ''ရာဇာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၂) နာမ ပုဗၺကာနံ ဓမၼိကာနံ ရာဇူနံ ပေဝဏိမႏုသိ႒ိယာ ဓမၼာဓမၼမႏုဒီပယိတြာ ဓေမၼန ရဇၨံ ကာရယမာေနာ ပိဟယိေတာ ပိေယာ ပတၳိေတာ ဘဝတိ ဇနမႏုႆာနံ၊ စိရံ ရာဇကုလဝံသံ ဌပယတိ ဓမၼဂုဏဗေလန၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ ပုဗၺကာနံ သယမ႓ဴနံ ပေဝဏိမႏုသိ႒ိယာ ဓမၼာဓမၼမႏုဒီပယိတြာ ဓေမၼန ေလာကမႏုသာသမာေနာ ပိဟယိေတာ ပိေယာ ပတၳိေတာ ေဒဝမႏုႆာနံ စိရံ သာသနံ ပဝေတၱတိ ဓမၼဂုဏဗေလန၊ ေတနာပိ ကာရေဏန တထာဂေတာ ဝုစၥတိ 'ရာဇာ'တိ။ ဧဝမေနကဝိဓံ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရဏံ၊ ေယန ကာရေဏန တထာဂေတာ ျဗာဟၼေဏာပိ ဘေဝယ် ရာဇာပိ ဘေဝယ်၊ သုနိပုေဏာ ဘိကၡဳ ကပၸမၸိ ေနာ နံ သမၸာေဒယ်၊ ကႎ အတိဗဟုံ ဘဏိေတန၊ သံခိတၱံ သမၸဋိစၧိတဗၺ''ႏၲိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
ျဗာဟၼဏရာဇဝါဒပေဥႇာ အ႒ေမာ။
၉။ ဂါထာဘိဂီတေဘာဇနကထာပေဥႇာ
 ၉။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ --
 '''ဂါထာဘိဂီတံ ေမ အေဘာဇေနယ်ံ [မူကြဲ-အေဘာဇနီယံ (က၊) သု၊ နိ၊ ၈၁) ပႆိတဗၺံ]၊ သမၸႆတံ ျဗာဟၼဏ ေနသ ဓမၼာ။
 ဂါထာဘိဂီတံ ပႏုဒႏၲိ ဗုဒၶါ၊ ဓေမၼ သတီ ျဗာဟၼဏ ဝုတၱိေရသာ'တိ။
 ''ပုန စ ဘဂဝါ ပရိသာယ ဓမၼံ ေဒေသေႏၲာ ကေထေႏၲာ အႏုပုဗၺိကထံ ပဌမံ တာဝ ဒါနကထံ ကေထတိ၊ ပစၧာ သီလကထံ၊ တႆ ဘဂဝေတာ သဗၺေလာကိႆရႆ ဘာသိတံ သုတြာ ေဒဝမႏုႆာ အဘိသခၤရိတြာ ဒါနံ ေဒႏၲိ၊ တႆ တံ ဥေယ်ာဇိတံ ဒါနံ သာဝကာ ပရိဘုၪၨႏၲိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ 'ဂါထာဘိဂီတံ ေမ အေဘာဇေနယ်'ႏၲိ၊ ေတန ဟိ 'ဘဂဝါ ဒါနကထံ ပဌမံ ကေထတီ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ ဒါနကထံ ပဌမံ ကေထတိ၊ ေတန ဟိ 'ဂါထာဘိဂီတံ ေမ အေဘာဇေနယ်'ႏၲိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ ကႎ ကာရဏံ? ေယာ ေသာ၊ ဘေႏၲ၊ ဒကၡိေဏေယ်ာ ဂိဟီနံ ပိ႑ပါတဒါနႆ ဝိပါကံ ကေထတိ၊ တႆ ေတ ဓမၼကထံ သုတြာ ပသႏၷစိတၱာ အပရာပရံ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၃) ဒါနံ ေဒႏၲိ၊ ေယ တံ ဒါနံ ပရိဘုၪၨႏၲိ၊ သေဗၺ ေတ ဂါထာဘိဂီတံ ပရိဘုၪၨႏၲိ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ နိပုေဏာ ဂမ႓ီေရာ တပါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ 'ဂါထာဘိဂီတံ ေမ အေဘာဇေနယ်ံ၊ သမၸႆတံ ျဗာဟၼဏ ေနသ ဓေမၼာ။ ဂါထာဘိဂီတံ ပႏုဒႏၲိ ဗုဒၶါ၊ ဓေမၼ သတီ ျဗာဟၼဏ ဝုတၱိေရသာ'တိ၊ ကေထတိ စ ဘဂဝါ ပဌမံ ဒါနကထံ၊ တၪၥ ပန ကိရိယံ သေဗၺသံ တထာဂတာနံ ပဌမံ ဒါနကထာယ၊ တတၳ စိတၱံ အဘိရမာေပတြာ ပစၧာ သီေလ နိေယာေဇႏၲိ။ ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မႏုႆာ တ႐ုဏဒါရကာနံ ပဌမံ တာဝ ကီဠာဘ႑ကာနိ ေဒႏၲိ။ ေသယ်ထိဒံ၊ ဝကၤကံ ဃဋိကံ စိဂၤုလကံ ပတၱာဠႇကံ ရထကံ ဓႏုကံ၊ ပစၧာ ေတ သေက သေက ကေမၼ နိေယာေဇႏၲိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ပဌမံ ဒါနကထာယ စိတၱံ အဘိရမာေပတြာ ပစၧာ သီေလ နိေယာေဇတိ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဘိသေကၠာ နာမ အာတုရာနံ ပဌမံ တာဝ စတူဟပၪၥာဟံ ေတလံ ပါေယတိ ဗလကရဏာယ သိေနဟနာယ၊ ပစၧာ ဝိေရေစတိ။ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ပဌမံ တာဝ ဒါနကထာယ စိတၱံ အဘိရမာေပတြာ ပစၧာ သီေလ နိေယာေဇတိ။ ဒါယကာနံ၊ မဟာရာဇ၊ ဒါနပတီနံ စိတၱံ မုဒုကံ ေဟာတိ မဒၵဝံ သိနိဒၶံ၊ ေတန ေတ ဒါနေသတုသကၤေမန ဒါနနာဝါယ သံသာရသာဂရပါရမႏုဂစၧႏၲိ၊ တသၼာ ေတသံ ပဌမံ ကမၼဘူမိမႏုသာသတိ၊ န စ ေကနစိ [မူကြဲ-ေတန (သီ၊ ပီ၊)] ဝိညတၱိမာပဇၨတီ''တိ။
 ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ 'ဝိညတၱိ'ႏၲိ ယံ ဝေဒသိ၊ ကတိ ပန တာ ဝိညတၱိေယာ''တိ? ''ေဒြမာ၊ မဟာရာဇ၊ ဝိညတၱိေယာ ကာယဝိညတၱိ ဝစီဝိညတၱိ စာတိ။ တတၳ အတၳိ ကာယဝိညတၱိ သာဝဇၨာ၊ အတၳိ အနဝဇၨာ။ အတၳိ ဝစီဝိညတၱိ သာဝဇၨာ၊ အတၳိ အနဝဇၨာ။
 ''ကတမာ ကာယဝိညတၱိ သာဝဇၨာ? ဣေဓကေစၥာ ဘိကၡဳ ကုလာနိ ဥပဂႏ႖ာ အေနာကာေသ ဌိေတာ ဌာနံ ဘၪၨတိ၊ အယံ ကာယဝိညတၱိ သာဝဇၨာ။ တာယ စ ဝိညာပိတံ အရိယာ န ပရိဘုၪၨႏၲိ၊ ေသာ စ ပုဂၢေလာ အရိယာနံ သမေယ ၾသညာေတာ ေဟာတိ ဟီဠိေတာ ခီဠိေတာ ဂရဟိေတာ ပရိဘူေတာ အစိတၱီကေတာ၊ ဘိႏၷာဇီေဝါေတြဝ သခႍ ဂစၧတိ။
 ''ပုန (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၄) စပရံ၊ မဟာရာဇ၊ ဣေဓကေစၥာ ဘိကၡဳ ကုလာနိ ဥပဂႏ႖ာ အေနာကာေသ ဌိေတာ ဂလံ ပဏာေမတြာ ေမာရေပကၡိတံ ေပကၡတိ 'ဧဝံ ဣေမ ပႆႏၲီ'တိ၊ ေတန စ ေတ ပႆႏၲိ။ အယမၸိ ကာယဝိညတၱိ သာဝဇၨာ။ တာယ စ ဝိညာပိတံ အရိယာ န ပရိဘုၪၨႏၲိ၊ ေသာ စ ပုဂၢေလာ အရိယာနံ သမေယ ၾသညာေတာ ေဟာတိ ဟီဠိေတာ ခီဠိေတာ ဂရဟိေတာ ပရိဘူေတာ အစိတၱီကေတာ၊ ဘိႏၷာဇီေဝါေတြဝ သခႍ ဂစၧတိ။
 ''ပုန စပရံ၊ မဟာရာဇ၊ ဣေဓကေစၥာ ဘိကၡဳ ဟႏုကာယ ဝါ ဘမုကာယ ဝါ အဂၤုေ႒န ဝါ ဝိညာေပတိ၊ အယမၸိ ကာယဝိညတၱိ သာဝဇၨာ၊ တာယ စ ဝိညာပိတံ အရိယာ န ပရိဘုၪၨႏၲိ၊ ေသာ စ ပုဂၢေလာ အရိယာနံ သမေယ ၾသညာေတာ ေဟာတိ ဟီဠိေတာ ခီဠိေတာ ဂရဟိေတာ ပရိဘူေတာ အစိတၱီကေတာ၊ ဘိႏၷာဇီေဝါေတြဝ သခႍ ဂစၧတိ။
 ''ကတမာ ကာယဝိညတၱိ အနဝဇၨာ? ဣဓ ဘိကၡဳ ကုလာနိ ဥပဂႏ႖ာ သေတာ သမာဟိေတာ သမၸဇာေနာ ဌာေနပိ အ႒ာေနပိ ယထာႏုသိ႒ႎ ဂႏ႖ာ ဌာေန တိ႒တိ၊ ဒါတုကာေမသု တိ႒တိ၊ အဒါတုကာေမသု ပကၠမတိ။ အယံ ကာယဝိညတၱိ အနဝဇၨာ၊ တာယ စ ဝိညာပိတံ အရိယာ ပရိဘုၪၨႏၲိ၊ ေသာ စ ပုဂၢေလာ အရိယာနံ သမေယ ဝဏၰိေတာ ေဟာတိ ထုေတာ ပသေတၳာ သေလႅခိတာစာေရာ၊ ပရိသုဒၶါဇီေဝါေတြဝ သခႍ ဂစၧတိ။ ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ေဒဝါတိေဒေဝန --
 'န ေဝ ယာစႏၲိ သပၸညာ၊ ဓီေရာ စ ေဝဒိတုမရဟတိ [မူကြဲ-အရိယာ ဂရဟႏၲိ ယာစနံ (သီ၊ ပီ)]
 ဥဒၵိႆ အရိယာ တိ႒ႏၲိ၊ ဧသာ အရိယာန ယာစနာ'တိ။
 ''ကတမာ ဝစီဝိညတၱိ သာဝဇၨာ? ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ဘိကၡဳ ဝါစာယ ဗဟုဝိဓံ ဝိညာေပတိ စီဝရပိ႑ပါတေသနာသနဂိလာနပၸစၥယေဘသဇၨပရိကၡာရံ၊ အယံ ဝစီဝိညတၱိ သာဝဇၨာ၊ တာယ စ ဝိညာပိတံ အရိယာ န ပရိဘုၪၨႏၲိ၊ ေသာ စ ပုဂၢေလာ အရိယာနံ သမေယ ၾသညာေတာ ေဟာတိ ဟီဠိေတာ ခီဠိေတာ ဂရဟိေတာ ပရိဘူေတာ အစိတၱီကေတာ၊ ဘိႏၷာဇီေဝါေတြဝ သခႍ ဂစၧတိ။
 ''ပုန စပရံ၊ မဟာရာဇ၊ ဣေဓကေစၥာ ဘိကၡဳ ပေရသံ သာေဝေႏၲာ ဧဝံ ဘဏတိ 'ဣမိနာ ေမ အေတၳာ'တိ၊ တာယ စ ဝါစာယ ပေရသံ သာဝိတာယ တႆ လာေဘာ ဥပၸဇၨတိ၊ အယမၸိ ဝစီဝိညတၱိ သာဝဇၨာ၊ တာယ စ ဝိညာပိတံ အရိယာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၅) န ပရိဘုၪၨႏၲိ၊ ေသာ စ ပုဂၢေလာ အရိယာနံ သမေယ ၾသညာေတာ ေဟာတိ ဟီဠိေတာ ခီဠိေတာ ဂရဟိေတာ ပရိဘူေတာ အစိတၱီကေတာ၊ ဘိႏၷာဇီေဝါေတြဝ သခႍ ဂစၧတိ။
 ''ပုန စပရံ၊ မဟာရာဇ၊ ဣေဓကေစၥာ ဘိကၡဳ ဝစီဝိပၹာေရန ပရိသာယ သာေဝတိ 'ဧဝၪၥ ဧဝၪၥ ဘိကၡဴနံ ဒါတဗၺ'ႏၲိ၊ တၪၥ ေတ ဝစနံ သုတြာ ပရိကိတၱိတံ အဘိဟရႏၲိ၊ အယမၸိ ဝစီဝိညတၱိ သာဝဇၨာ၊ တာယ စ ဝိညာပိတံ အရိယာ န ပရိဘုၪၨႏၲိ၊ ေသာ စ ပုဂၢေလာ အရိယာနံ သမေယ ၾသညာေတာ ေဟာတိ ဟီဠိေတာ ခီဠိေတာ ဂရဟိေတာ ပရိဘူေတာ အစိတၱီကေတာ၊ ဘိႏၷာဇီေဝါေတြဝ သခႍ ဂစၧတိ။
 ''နႏု၊ မဟာရာဇ၊ ေထေရာပိ သာရိပုေတၱာ အတၳဂၤေတ သူရိေယ ရတၱိဘာေဂ ဂိလာေနာ သမာေနာ ေထေရန မဟာေမာဂၢလႅာေနန ေဘသဇၨံ ပုစၧီယမာေနာ ဝါစံ ဘိႏၵိ၊ တႆ ေတန ဝစီေဘေဒန ေဘသဇၨံ ဥပၸဇၨိ။ အထ ေထေရာ သာရိပုေတၱာ 'ဝစီေဘေဒန ေမ ဣမံ ေဘသဇၨံ ဥပၸႏၷံ၊ မာ ေမ အာဇီေဝါ ဘိဇၨီ'တိ အာဇီဝေဘဒဘယာ တံ ေဘသဇၨံ ပဇဟိ န ဥပဇီဝိ။ ဧဝမၸိ ဝစီဝိညတၱိ သာဝဇၨာ၊ တာယ စ ဝိညာပိတံ အရိယာ န ပရိဘုၪၨႏၲိ။ ေသာ စ ပုဂၢေလာ အရိယာနံ သမေယ ၾသညာေတာ ေဟာတိ ဟီဠိေတာ ခီဠိေတာ ဂရဟိေတာ ပရိဘူေတာ အစိတၱီကေတာ၊ ဘိႏၷာဇီေဝါေတြဝ သခႍ ဂစၧတိ။
 ''ကတမာ ဝစီဝိညတၱိ အနဝဇၨာ? ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ဘိကၡဳ သတိ ပစၥေယ ေဘသဇၨံ ဝိညာေပတိ ဉာတိပဝါရိေတသု ကုေလသု၊ အယံ ဝစီဝိညတၱိ အနဝဇၨာ၊ တာယ စ ဝိညာပိတံ အရိယာ ပရိဘုၪၨႏၲိ၊ ေသာ စ ပုဂၢေလာ အရိယာနံ သမေယ ဝဏၰိေတာ ေဟာတိ ေထာမိေတာ ပသေတၳာ၊ ပရိသုဒၶါဇီေဝါေတြဝ သခႍ ဂစၧတိ၊ အႏုမေတာ တထာဂေတဟိ အရဟေႏၲဟိ သမၼာသမၺဳေဒၶဟိ။
 ''ယံ ပန၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ ကသိဘာရဒြါဇႆ ျဗာဟၼဏႆ ေဘာဇနံ ပဇဟိ [မူကြဲ-ပဇဟတိ (က)] တံ အာေဝဌနဝိနိေဝဌနကၯနနိဂၢဟပၸဋိကေမၼန နိဗၺတၱိ၊ တသၼာ တထာဂေတာ တံ ပိ႑ပါတံ ပဋိကၡိပိ န ဥပဇီဝီ''တိ။
 ''သဗၺကာလံ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂေတ ဘုၪၨမာေန ေဒဝတာ ဒိဗၺံ ၾသဇံ ပေတၱ အာကိရႏၲိ၊ ဥဒါဟု 'သူကရမဒၵေဝ စ မဓုပါယာေသ စာ'တိ ဒြီသု ေယဝ ပိ႑ပါေတသု အာကိရႎသူ''တိ? ''သဗၺကာလံ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတ ဘုၪၨမာေန ေဒဝတာ ဒိဗၺံ ၾသဇံ ဂေဟတြာ ဥပတိ႒ိတြာ ဥဒၶဋဳဒၶေဋ အာေလာေပ အာကိရႏၲိ။
 ''ယထာ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၂၆၊ မဟာရာဇ၊ ရေညာ သူေဒါ ရေညာ ဘုၪၨႏၲႆ သူပံ ဂေဟတြာ ဥပတိ႒ိတြာ ကဗေဠ ကဗေဠ သူပံ အာကိရတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ သဗၺကာလံ တထာဂေတ ဘုၪၨမာေန ေဒဝတာ ဒိဗၺံ ၾသဇံ ဂေဟတြာ ဥပတိ႒ိတြာ ဥဒၶဋဳဒၶေဋ အာေလာေပ ဒိဗၺံ ၾသဇံ အာကိရႏၲိ။ ေဝရၪၨာယမၸိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတႆ သုကၡယဝပုလေက [မူကြဲ-သုကၡယဝမူလေက (က၊)] ဘုၪၨမာနႆ ေဒဝတာ ဒိေဗၺန ၾသေဇန ေတမယိတြာ ေတမယိတြာ ဥပသံဟရႎသု၊ ေတန တထာဂတႆ ကာေယာ ဥပစိေတာ အေဟာသီ''တိ။ ''လာဘာ ဝတ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တာသံ ေဒဝတာနံ၊ ယာ တထာဂတႆ သရီရပၸဋိဇဂၢေန သတတံ သမိတံ ဥႆုကၠမာပႏၷာ။ သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
ဂါထာဘိဂီတေဘာဇနကထာပေဥႇာ နဝေမာ။
၁ဝ။ ဓမၼေဒသနာယ အေပၸါႆုကၠပေဥႇာ
 ၁ဝ။ ''ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တုေမွ ဘဏထ 'တထာဂေတန စတူဟိ စ အသေခ်ၤေယ်ဟိ ကပၸါနံ သတသဟေႆန စ ဧတၳႏၲေရ သဗၺညဳတဉာဏံ ပရိပါစိတံ မဟေတာ ဇနကာယႆ သမုဒၶရဏာယာ'တိ။ ပုန စ 'သဗၺညဳတံ ပတၱႆ အေပၸါႆုကၠတာယ စိတၱံ နမိ၊ ေနာ ဓမၼေဒသနာယာ'တိ။
 ''ယထာ နာမ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဣႆာေသာ ဝါ ဣႆာသေႏၲဝါသီ ဝါ ဗဟုေက ဒိဝေသ သဂၤါမတၳာယ ဥပါသနံ သိကၡိတြာ သမၸေတၱ မဟာယုေဒၶ ၾသသေကၠယ်၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂေတန စတူဟိ စ အသေခ်ၤေယ်ဟိ ကပၸါနံ သတသဟေႆန စ ဧတၳႏၲေရ သဗၺညဳတဉာဏံ ပရိပါေစတြာ မဟေတာ ဇနကာယႆ သမုဒၶရဏာယ သဗၺညဳတံ ပေတၱန ဓမၼေဒသနာယ ၾသသကၠိတံ။
 ''ယထာ ဝါ ပန၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ မေလႅာ ဝါ မလႅေႏၲဝါသီ ဝါ ဗဟုေက ဒိဝေသ နိဗၺဳဒၶံ သိကၡိတြာ သမၸေတၱ မလႅယုေဒၶ ၾသသေကၠယ်၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂေတန စတူဟိ စ အသေခ်ၤေယ်ဟိ ကပၸါနံ သတသဟေႆန စ ဧတၳႏၲေရ သဗၺညဳတဉာဏံ ပရိပါေစတြာ မဟေတာ ဇနကာယႆ သမုဒၶရဏာယ သဗၺညဳတံ ပေတၱန ဓမၼေဒသနာယ ၾသသကၠိတံ။
 ''ကႎ ႏု (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၇) ေခါ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂေတန ဘယာ ၾသသကၠိတံ၊ ဥဒါဟု အပါကဋတာယ ၾသသကၠိတံ၊ ဥဒါဟု ဒုဗၺလတာယ ၾသသကၠိတံ၊ ဥဒါဟု အသဗၺညဳတာယ ၾသသကၠိတံ၊ ကႎ တတၳ ကာရဏံ၊ ဣဃၤ ေမ တြံ ကာရဏံ ျဗဴဟိ ကခၤါဝိတရဏာယ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂေတန စတူဟိ စ အသေခ်ၤေယ်ဟိ ကပၸါနံ သတသဟေႆန စ ဧတၳႏၲေရ သဗၺညဳတဉာဏံ ပရိပါစိတံ မဟေတာ ဇနကာယႆ သမုဒၶရဏာယ၊ ေတန ဟိ 'သဗၺညဳတံ ပတၱႆ အေပၸါႆုကၠတာယ စိတၱံ နမိ၊ ေနာ ဓမၼေဒသနာယာ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ သဗၺညဳတံ ပတၱႆ အေပၸါႆုကၠတာယ စိတၱံ နမိ ေနာ ဓမၼေဒသနာယ၊ ေတန ဟိ 'တထာဂေတန စတူဟိ စ အသေခ်ၤေယ်တိ ကပၸါနံ သတသဟေႆန စ ဧတၳႏၲေရ သဗၺညဳတဉာဏံ ပရိပါစိတံ မဟေတာ ဇနကာယႆ သမုဒၶရဏာယာ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ ဂမ႓ီေရာ ဒုႏၷိေဗၺေဌာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ပရိပါစိတၪၥ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတန စတူဟိ စ အသေခ်ၤေယ်ဟိ ကပၸါနံ သတသဟေႆန စ ဧတၳႏၲေရ သဗၺညဳတဉာဏံ မဟေတာ ဇနကာယႆ သမုဒၶရဏာယ၊ ပတၱသဗၺညဳတႆ စ အေပၸါႆုကၠတာယ စိတၱံ နမိ၊ ေနာ ဓမၼေဒသနာယ။ တၪၥ ပန ဓမၼႆ ဂမ႓ီရနိပုဏဒုဒၵသဒုရႏုေဗာဓသုခုမဒုပၸဋိေဝဓတံ သတၱာနၪၥ အာလယာရာမတံ သကၠာယဒိ႒ိယာ ဒဠႇသုဂၢဟိတတၪၥ ဒိသြာ 'ကႎ ႏု ေခါ၊ ကထံ ႏု ေခါ'တိ အေပၸါႆုကၠတာယ စိတၱံ နမိ၊ ေနာ ဓမၼေဒသနာယ၊ သတၱာနံ ပဋိေဝဓစိႏၲနမာနသံ ေယေဝတံ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဘိသေကၠာ သလႅကေတၱာ အေနကဗ်ာဓိပရိပီဠိတံ နရံ ဥပသကၤမိတြာ ဧဝံ စိႏၲယတိ 'ေကန ႏု ေခါ ဥပကၠေမန ကတေမန ဝါ ေဘသေဇၨန ဣမႆ ဗ်ာဓိ ဝူပသေမယ်ာ'တိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတႆ သဗၺကိေလသဗ်ာဓိပရိပီဠိတံ ဇနံ ဓမၼႆ စ ဂမ႓ီရနိပုဏဒုဒၵသဒုရႏုေဗာဓသုခုမဒုပၸဋိေဝဓတံ ဒိသြာ 'ကႎ ႏု ေခါ၊ ကထံ ႏု ေခါ'တိ အေပၸါႆုကၠတာယ စိတၱံ နမိ၊ ေနာ ဓမၼေဒသနာယ၊ သတၱာနံ ပဋိေဝဓစိႏၲနမာနသံ ေယေဝတံ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ရေညာ ခတၱိယႆ မုဒၶါဝသိတၱႆ ေဒါဝါရိကအနီက႒ပါရိသဇၨေနဂမဘဋဗလ [မူကြဲ-ဗလတၳ (သီ၊ ပီ၊)] အမစၥရာဇညရာဇူပဇီဝိေန ဇေန ဒိသြာ ဧဝံ စိတၱမုပၸေဇၨယ် (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၈) 'ကႎ ႏု ေခါ၊ ကထံ ႏု ေခါ ဣေမ သဂၤဏွိႆာမီ'တိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတႆ ဓမၼႆ ဂမ႓ီရနိပုဏဒုဒၵသဒုရႏုေဗာဓသုခုမဒုပၸဋိေဝဓတံ သတၱာနၪၥ အာလယာရာမတံ သကၠာယဒိ႒ိယာ ဒဠႇသုဂၢဟိတတၪၥ ဒိသြာ 'ကႎ ႏု ေခါ၊ ကထံ ႏု ေခါ'တိ အေပၸါႆုကၠတာယ စိတၱံ နမိ၊ ေနာ ဓမၼေဒသနာယ၊ သတၱာနံ ပဋိေဝဓစိႏၲနမာနသံ ေယေဝတံ။
 ''အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ သေဗၺသံ တထာဂတာနံ ဓမၼတာ ဧသာ၊ ယံ ျဗဟၼဳနာ အာယာစိတာ ဓမၼံ ေဒေသႏၲိ။ တတၳ ပန ကႎ ကာရဏံ? ေယ ေတန သမေယန မႏုႆာ တာပသပရိဗၺာဇကာ သမဏျဗာဟၼဏာ၊ သေဗၺေတ ျဗဟၼေဒဝတာ ေဟာႏၲိ ျဗဟၼဂ႐ုကာ ျဗဟၼပရာယဏာ၊ တသၼာ တႆ ဗလဝေတာ ယသဝေတာ ဉာတႆ ပညာတႆ ဥတၱရႆ အစၥဳဂၢတႆ ၾသနမေနန သေဒဝေကာ ေလာေကာ ၾသနမိႆတိ ၾသကေပၸႆတိ အဓိမုစၥိႆတီတိ ဣမိနာ စ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရေဏန တထာဂတာ ျဗဟၼဳနာ အာယာစိတာ ဓမၼံ ေဒေသႏၲိ။
 ''ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ေကာစိ ရာဇာ ဝါ ရာဇမဟာမေတၱာ ဝါ ယႆ ၾသနမတိ အပစိတႎ ကေရာတိ၊ ဗလဝတရႆ တႆ ၾသနမေနန အဝေသသာ ဇနတာ ၾသနမတိ အပစိတႎ ကေရာတိ၊ ဧဝေမဝ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ျဗေဟၼ ၾသနမိေတ တထာဂတာနံ သေဒဝေကာ ေလာေကာ ၾသနမိႆတိ၊ ပူဇိတပူဇေကာ မဟာရာဇ၊ ေလာေကာ၊ တသၼာ ေသာ ျဗဟၼာ သေဗၺသံ တထာဂတာနံ အာယာစတိ ဓမၼေဒသနာယ၊ ေတန စ ကာရေဏန တထာဂတာ ျဗဟၼဳနာ အာယာစိတာ ဓမၼံ ေဒေသႏၲီ''တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ သုနိေဗၺဌိေတာ ပေဥႇာ၊ အတိဘျဒကံ ေဝယ်ာကရဏံ၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
ဓမၼေဒသနာယ အေပၸါႆုကၠပေဥႇာ ဒသေမာ။
၁၁။ အာစရိယာနာစရိယပေဥႇာ
 ၁၁။ ''ဘေႏၲ၊ နာဂေသန၊ ဘာသိတေမၸတံ ဘဂဝတာ --
 '''န ေမ အာစရိေယာ အတၳိ၊ သဒိေသာ ေမ န ဝိဇၨတိ။
 သေဒဝကသၼႎ ေလာကသၼႎ၊ နတၳိ ေမ ပဋိပုဂၢေလာ'တိ [မူကြဲ-မဟာဝ၊ ၁၁]။
 ''ပုန စ ဘဏိတံ 'ဣတိ ေခါ၊ ဘိကၡေဝ၊ အာဠာေရာ ကာလာေမာ အာစရိေယာ ေမ သမာေနာ အေႏၲဝါသႎ မံ သမာနံ အတၱနာ သမသမံ ဌေပသိ၊ ဥဠာရာယ (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၉) စ မံ ပူဇာယ ပူေဇသီ'တိ။ ယဒိ၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ တထာဂေတန ဘဏိတံ 'န ေမ အာစရိေယာ အတၳိ၊ သဒိေသာ ေမ န ဝိဇၨတိ။ သေဒဝကသၼႎ ေလာကသၼႎ၊ နတၳိ ေမ ပဋိပုဂၢေလာ'တိ၊ ေတန ဟိ 'ဣတိ ေခါ၊ ဘိကၡေဝ၊ အာဠာေရာ ကာလာေမာ အာစရိေယာ ေမ သမာေနာ အေႏၲဝါသႎ မံ သမာနံ အတၱနာ သမသမံ ဌေပသီ'တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစၧာ။ ယဒိ တထာဂေတန ဘဏိတံ 'ဣတိ ေခါ၊ ဘိကၡေဝ၊ အာဠာေရာ ကာလာေမာ အာစရိေယာ ေမ သမာေနာ အေႏၲဝါသႎ မံ သမာနံ အတၱနာ သမသမံ ဌေပသီ'တိ၊ ေတန ဟိ 'န ေမ အာစရိေယာ အတၳိ၊ သဒိေသာ ေမ န ဝိဇၨတိ။ သေဒဝကသၼႎ ေလာကသၼႎ၊ နတၳိ ေမ ပဋိပုဂၢေလာ'တိ တမၸိ ဝစနံ မိစၧာ။ အယမၸိ ဥဘေတာ ေကာဋိေကာ ပေဥႇာ တဝါႏုပၸေတၱာ၊ ေသာ တယာ နိဗၺာဟိတေဗၺာ''တိ။
 ''ဘာသိတေမၸတံ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတန 'န ေမ အာစရိေယာ အတၳိ၊ သဒိေသာ ေမ န ဝိဇၨတိ။ သေဒဝကသၼႎ ေလာကသၼႎ၊ နတၳိ ေမ ပဋိပုဂၢေလာ'တိ၊ ဘဏိတၪၥ 'ဣတိ ေခါ၊ ဘိကၡေဝ၊ အာဠာေရာ ကာလာေမာ အာစရိေယာ ေမ သမာေနာ အေႏၲဝါသႎ မံ သမာနံ အတၱနာ သမသမံ ဌေပသိ၊ ဥဠာရာယ စ မံ ပူဇာယ ပူေဇသီ'တိ။
 ''တၪၥ ပန ဝစနံ ပုေဗၺဝ သေမၺာဓာ အနဘိသမၺဳဒၶႆ ေဗာဓိသတၱေႆဝ သေတာ အာစရိယဘာဝံ သႏၶာယ ဘာသိတံ။
 'ပၪၥိေမ၊ မဟာရာဇ၊ ပုေဗၺဝ သေမၺာဓာ အနဘိသမၺဳဒၶႆ ေဗာဓိသတၱႆ သေတာ အာစရိယာ၊ ေယဟိ အႏုသိေ႒ာ ေဗာဓိသေတၱာ တတၳ တတၳ ဒိဝသံ ဝီတိနာေမသိ။ ကတေမ ပၪၥ? ေယ ေတ၊ မဟာရာဇ၊ အ႒ ျဗာဟၼဏာ ဇာတမေတၱ ေဗာဓိသေတၱ လကၡဏာနိ ပရိဂၢဏွႎသု၊ ေသယ်ထီဒံ၊ ရာေမာ ဓေဇာ လကၡေဏာ မႏၲီ ယေညာ သုယာေမာ သုေဘာေဇာ သုဒေတၱာတိ။ ေတ တႆ ေသာတၳႎ ပေဝဒယိတြာ ရကၡာကမၼံ အကံသု၊ ေတ စ ပဌမံ အာစရိယာ။
 ''ပုန စပရံ၊ မဟာရာဇ၊ ေဗာဓိသတၱႆ ပိတာ သုေဒၶါဒေနာ ရာဇာ ယံ ေတန သမေယန အဘိဇာတံ ဥဒိစၥဇာတိမႏၲံ ပဒကံ ေဝယ်ာကရဏံ ဆဠဂၤဝႏၲံ သဗၺမိတၱံ နာမ ျဗာဟၼဏံ ဥပေနတြာ ေသာဝေဏၰန ဘိဂၤါေရန [မူကြဲ-ဘိကၤာေရန (သီ၊ ပီ၊)] ဥဒကံ ၾသေဏာေဇတြာ 'ဣမံ ကုမာရံ သိကၡာေပဟီ'တိ အဒါသိ၊ အယံ ဒုတိေယာ အာစရိေယာ။
 ''ပုန (မိလိႏၵပဥႇ၊၂၃ဝ စပရံ၊ မဟာရာဇ၊ ယာ သာ ေဒဝတာ ေဗာဓိသတၱံ သံေဝေဇသီ၊ ယႆာ ဝစနံ သုတြာ ေဗာဓိသေတၱာ သံဝိေဂၢါ ဥဗၺိေဂၢါ တသၼႎ ေယဝ ခေဏ ေနကၡမၼံ နိကၡမိတြာ ပဗၺဇိ၊ အယံ တတိေယာ အာစရိေယာ။
 ''ပုန စပရံ၊ မဟာရာဇ၊ အာဠာေရာ ကာလာေမာ အာကိၪၥညာယတနႆ ပရိကမၼံ အာစိကၡိ၊ အယံ စတုေတၳာ အာစရိေယာ။
 ''ပုန စပရံ၊ မဟာရာဇ၊ ဥဒေကာ ရာမပုေတၱာ ေနဝသညာနာသညာယတနႆ ပရိကမၼံ အာစိကၡိ [မူကြဲ-အာစိကၡတိ (က)] အယံ ပၪၥေမာ အာစရိေယာ။ ဣေမ ေခါ၊ မဟာရာဇ၊ ပုေဗၺဝ သေမၺာဓာ အနဘိသမၺဳဒၶႆ ေဗာဓိသတၱႆ သေတာ ပၪၥ အာစရိယာ။ ေတ စ ပန အာစရိယာ ေလာကိေယ ဓေမၼ။ ဣမသၼိၪၥ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ေလာကုတၱေရ ဓေမၼ သဗၺညဳတဉာဏပၸဋိေဝဓာယ နတၳိ တထာဂတႆ အႏုတၱေရာ အႏုသာသေကာ၊ သယမ႓ဴ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂေတာ အနာစရိယေကာ၊ တသၼာ ကာရဏာ တထာဂေတန ဘဏိတံ 'န ေမ အာစရိေယာ အတၳိ၊ သဒိေသာ ေမ န ဝိဇၨတိ။ သေဒဝကသၼႎ ေလာကသၼႎ၊ နတၳိ ေမ ပဋိပုဂၢေလာ'တိ။ ''သာဓု၊ ဘေႏၲ နာဂေသန၊ ဧဝေမတံ တထာ သမၸဋိစၧာမီ''တိ။
အာစရိယာနာစရိယပေဥႇာ ဧကာဒသေမာ။
သႏၴဝဝေဂၢါ ပၪၥေမာ။
ဣမသၼႎ ဝေဂၢ ဧကာဒသ ပေဥႇာ။
ေမ႑ကပေဥႇာ နိ႒ိေတာ။





<< Home

This page is powered by Blogger. Isn't yours?

Subscribe to Posts [Atom]