ခုဒၵကနိကာေယ သုတၱနိပါတပါဠိ

နေမာ တႆ ဘဂဝေတာ အရဟေတာ သမၼာသမၺဳဒၶႆ။
ခုဒၵကနိကာေယ
သုတၱနိပါတပါဠိ
၁။ ဥရဂဝေဂၢါ
၁။ ဥရဂသုတၱံ
 ၁။ ေယာ (သုတၱနိပါတ၊၂၉) [မူကြဲ-ေယာ ေဝ (သ်ာ၊)] ဥပၸတိတံ ဝိေနတိ ေကာဓံ၊ ဝိသဋံ သပၸဝိသံဝ ၾသသေဓဟိ [မူကြဲ-ၾသသေဓဘိ (က)]
 ေသာ ဘိကၡဳ ဇဟာတိ ၾသရပါရံ၊ ဥရေဂါ ဇိဏၰမိဝတၱစံ [မူကြဲ-ဇိဏၰမိဝ တစံ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ)] ဇိဏၰမိဝါ တစံ (?)] ပုရာဏံ။
 ၂။ ေယာ ရာဂမုဒစၧိဒါ အေသသံ၊ ဘိသပုပၹံဝ သေရာ႐ုဟံ [မူကြဲ-သေရ႐ုဟံ (က၊)] ဝိဂယွ။
 ေသာ ဘိကၡဳ ဇဟာတိ ၾသရပါရံ၊ ဥရေဂါ ဇိဏၰမိဝတၱစံ၊ ပုရာဏံ။
 ၃။ ေယာ တဏွမုဒစၧိဒါ အေသသံ၊ သရိတံ သီဃသရံ ဝိေသာသယိတြာ။
 ေသာ ဘိကၡဳ ဇဟာတိ ၾသရပါရံ၊ ဥရေဂါ ဇိဏၰမိဝတၱစံ ပုရာဏံ။
 ၄။ ေယာ (သုတၱနိပါတ၊၂၈ဝ) မာနမုဒဗၺဓီ အေသသံ၊ နဠေသတုံဝ သုဒုဗၺလံ မေဟာေဃာ။
 ေသာ ဘိကၡဳ ဇဟာတိ ၾသရပါရံ၊ ဥရေဂါ ဇိဏၰမိဝတၱစံ ပုရာဏံ။
 ၅။ ေယာ နာဇၩဂမာ ဘေဝသု သာရံ၊ ဝိစိနံ ပုပၹမိဝ [မူကြဲ-ပုပၹမိဝ (ဗဟူသု)] ဥဒုမၺေရသု။
 ေသာ ဘိကၡဳ ဇဟာတိ ၾသရပါရံ၊ ဥရေဂါ ဇိဏၰမိဝတၱစံ ပုရာဏံ။
 ၆။ ယႆႏၲရေတာ န သႏၲိ ေကာပါ၊ ဣတိဘဝါဘဝတၪၥ [မူကြဲ-ဣတိဗ႓ဝါဘဝတၪၥ (က၊)] ဝီတိဝေတၱာ။
 ေသာ ဘိကၡဳ ဇဟာတိ ၾသရပါရံ၊ ဥရေဂါ ဇိဏၰမိဝတၱစံ ပုရာဏံ။
 ၇။ ယႆ ဝိတကၠာ ဝိဓူပိတာ၊ အဇၩတၱံ သုဝိကပၸိတာ အေသသာ။
 ေသာ ဘိကၡဳ ဇဟာတိ ၾသရပါရံ၊ ဥရေဂါ ဇိဏၰမိဝတၱစံ ပုရာဏံ။
 ၈။ ေယာ နာစၥသာရီ န ပစၥသာရီ၊ သဗၺံ အစၥဂမာ ဣမံ ပပၪၥံ။
 ေသာ ဘိကၡဳ ဇဟာတိ ၾသရပါရံ၊ ဥရေဂါ ဇိဏၰမိဝတၱစံ ပုရာဏံ။
 ၉။ ေယာ နာစၥသာရီ န ပစၥသာရီ၊ သဗၺံ ဝိတထမိဒႏၲိ ဉတြာ [မူကြဲ-ဥတြာ (သ်ာ၊ ပီ၊ က၊)] ေလာေက။
 ေသာ ဘိကၡဳ ဇဟာတိ ၾသရပါရံ၊ ဥရေဂါ ဇိဏၰမိဝတၱစံ ပုရာဏံ။
 ၁ဝ။ ေယာ နာစၥသာရီ န ပစၥသာရီ၊ သဗၺံ ဝိတထမိဒႏၲိ ဝီတေလာေဘာ။
 ေသာ ဘိကၡဳ ဇဟာတိ ၾသရပါရံ၊ ဥရေဂါ ဇိဏၰမိဝတၱစံ ပုရာဏံ။
 ၁၁။ ေယာ (သုတၱနိပါတ၊၂၁) နာစၥသာရီ န ပစၥသာရီ၊ သဗၺံ ဝိတထမိဒႏၲိ ဝီတရာေဂါ။
 ေသာ ဘိကၡဳ ဇဟာတိ ၾသရပါရံ၊ ဥရေဂါ ဇိဏၰမိဝတၱစံ ပုရာဏံ။
 ၁၂။ ေယာ နာစၥသာရီ န ပစၥသာရီ၊ သဗၺံ ဝိတထမိဒႏၲိ ဝီတေဒါေသာ။
 ေသာ ဘိကၡဳ ဇဟာတိ ၾသရပါရံ၊ ဥရေဂါ ဇိဏၰမိဝတၱစံ ပုရာဏံ။
 ၁၃။ ေယာ နာစၥသာရီ န ပစၥသာရီ၊ သဗၺံ ဝိတထမိဒႏၲိ ဝီတေမာေဟာ။
 ေသာ ဘိကၡဳ ဇဟာတိ ၾသရပါရံ၊ ဥရေဂါ ဇိဏၰမိဝတၱစံ ပုရာဏံ။
 ၁၄။ ယႆာႏုသယာ န သႏၲိ ေကစိ၊ မူလာ စ အကုသလာ သမူဟတာေသ။
 ေသာ ဘိကၡဳ ဇဟာတိ ၾသရပါရံ၊ ဥရေဂါ ဇိဏၰမိဝတၱစံ ပုရာဏံ။
 ၁၅။ ယႆ ဒရထဇာ န သႏၲိ ေကစိ၊ ၾသရံ အာဂမနာယ ပစၥယာေသ။
 ေသာ ဘိကၡဳ ဇဟာတိ ၾသရပါရံ၊ ဥရေဂါ ဇိဏၰမိဝတၱစံ ပုရာဏံ။
 ၁၆။ ယႆ ဝနထဇာ န သႏၲိ ေကစိ၊ ဝိနိဗႏၶာယ ဘဝါယ ေဟတုကပၸါ။
 ေသာ ဘိကၡဳ ဇဟာတိ ၾသရပါရံ၊ ဥရေဂါ ဇိဏၰမိဝတၱစံ ပုရာဏံ။
 ၁၇။ ေယာ နီဝရေဏ ပဟာယ ပၪၥ၊ အနိေဃာ တိဏၰကထံကေထာ ဝိသေလႅာ။
 ေသာ ဘိကၡဳ ဇဟာတိ ၾသရပါရံ၊ ဥရေဂါ ဇိဏၰမိဝတၱစံ ပုရာဏံ။
ဥရဂသုတၱံ ပဌမံ နိ႒ိတံ။
၂။ ဓနိယသုတၱံ
 ၁၈။ ''ပေကၠာဒေနာ (သုတၱနိပါတ၊၂၂) ဒုဒၶခီေရာဟမသၼိ၊ (ဣတိ ဓနိေယာ ေဂါေပါ)
 အႏုတီေရ မဟိယာ သမာနဝါေသာ။
 ဆႏၷာ ကုဋိ အာဟိေတာ ဂိနိ၊ အထ ေစ ပတၳယသီ ပဝႆ ေဒဝ''။
 ၁၉။ ''အေကၠာဓေနာ ဝိဂတခိေလာဟမသၼိ [မူကြဲ-ဝိဂတခီေလာဟမသၼိ (သီ၊ ပီ)] (ဣတိ ဘဂဝါ)
 အႏုတီေရ မဟိေယကရတၱိဝါေသာ။
 ဝိဝဋာ ကုဋိ နိဗၺဳေတာ ဂိနိ၊ အထ ေစ ပတၳယသီ ပဝႆ ေဒဝ''။
 ၂ဝ။ ''အႏၶကမကသာ န ဝိဇၨေရ၊ (ဣတိ ဓနိေယာ ေဂါေပါ)
 ကေစၧ ႐ူဠႇတိေဏ စရႏၲိ ဂါေဝါ။
 ဝု႒ိမၸိ သေဟယ်ဳမာဂတံ၊ အထ ေစ ပတၳယသီ ပဝႆ ေဒဝ''။
 ၂၁။ ''ဗဒၶါသိ ဘိသီ သုသခၤတာ၊ (ဣတိ ဘဂဝါ)
 တိေဏၰာ ပါရဂေတာ ဝိေနယ် ၾသဃံ။
 အေတၳာ ဘိသိယာ န ဝိဇၨတိ၊ အထ ေစ ပတၳယသီ ပဝႆ ေဒဝ''။
 ၂၂။ ''ေဂါပီ မမ အႆဝါ အေလာလာ၊ (ဣတိ ဓနိေယာ ေဂါေပါ)
 ဒီဃရတၱံ [မူကြဲ-ဒီဃရတၱ (က၊)] သံဝါသိယာ မနာပါ။
 တႆာ န သုဏာမိ ကိၪၥိ ပါပံ၊ အထ ေစ ပတၳယသီ ပဝႆ ေဒဝ''။
 ၂၃။ ''စိတၱံ မမ အႆဝံ ဝိမုတၱံ၊ (ဣတိ ဘဂဝါ)
 ဒီဃရတၱံ ပရိဘာဝိတံ သုဒႏၲံ။
 ပါပံ ပန ေမ န ဝိဇၨတိ၊ အထ ေစ ပတၳယသီ ပဝႆ ေဒဝ''။
 ၂၄။ ''အတၱေဝတနဘေတာဟမသၼိ (သုတၱနိပါတ၊၂၈၃၊ (ဣတိ ဓနိေယာ ေဂါေပါ)
 ပုတၱာ စ ေမ သမာနိယာ အေရာဂါ။
 ေတသံ န သုဏာမိ ကိၪၥိ ပါပံ၊ အထ ေစ ပတၳယသီ ပဝႆ ေဒဝ''။
 ၂၅။ ''နာဟံ ဘတေကာသၼိ ကႆစိ၊ (ဣတိ ဘဂဝါ)
 နိဗၺိေ႒န စရာမိ သဗၺေလာေက။
 အေတၳာ ဘတိယာ န ဝိဇၨတိ၊ အထ ေစ ပတၳယသီ ပဝႆ ေဒဝ''။
 ၂၆။ ''အတၳိ ဝသာ အတၳိ ေဓႏုပါ၊ (ဣတိ ဓနိေယာ ေဂါေပါ)
 ေဂါဓရဏိေယာ ပေဝဏိေယာပိ အတၳိ။
 ဥသေဘာပိ ဂဝမၸတီဓ အတၳိ၊ အထ ေစ ပတၳယသီ ပဝႆ ေဒဝ''။
 ၂၇။ ''နတၳိ ဝသာ နတၳိ ေဓႏုပါ၊ (ဣတိ ဘဂဝါ)
 ေဂါဓရဏိေယာ ပေဝဏိေယာပိ နတၳိ။
 ဥသေဘာပိ ဂဝမၸတီဓ နတၳိ၊ အထ ေစ ပတၳယသီ ပဝႆ ေဒဝ''။
 ၂၈။ ''ခိလာ နိခါတာ အသမၸေဝဓီ၊ (ဣတိ ဓနိေယာ ေဂါေပါ)
 ဒါမာ မုၪၨမယာ နဝါ သုသဏၭာနာ။
 န ဟိ သကၡိႏၲိ ေဓႏုပါပိ ေဆတၱဳံ [မူကြဲ-ေဆတုံ (က)] အထ ေစ ပတၳယသီ ပဝႆ ေဒဝ''။
 ၂၉။ ''ဥသေဘာရိဝ ေဆတြ [မူကြဲ-ေဆတြာ (သ်ာ၊ က၊)] ဗႏၶနာနိ၊ (ဣတိ ဘဂဝါ)
 နာေဂါ ပူတိလတံဝ ဒါလယိတြာ [မူကြဲ-ပူတိလတံ ပဒါလယိတြာ (သ်ာ၊ က)]
 နာဟံ ပုႏုေပႆံ [မူကြဲ-ပုန ဥေပႆံ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ)] ပုႏုေပယ် (က၊)] ဂဗ႓ေသယ်ံ၊ အထ ေစ ပတၳယသီ ပဝႆ ေဒဝ''။
 ၃ဝ။ ''နိႏၷၪၥ ထလၪၥ ပူရယေႏၲာ၊ မဟာေမေဃာ ပဝႆိ တာဝေဒဝ။
 သုတြာ ေဒဝႆ ဝႆေတာ၊ ဣမမတၳံ ဓနိေယာ အဘာသထ။
 ၃၁။ ''လာဘာ (သုတၱနိပါတ၊၂၄) ဝတ ေနာ အနပၸကာ၊ ေယ မယံ ဘဂဝႏၲံ အဒၵသာမ။
 သရဏံ တံ ဥေပမ စကၡဳမ၊ သတၳာ ေနာ ေဟာဟိ တုဝံ မဟာမုနိ။
 ၃၂။ ''ေဂါပီ စ အဟၪၥ အႆဝါ၊ ျဗဟၼစရိယံ [မူကြဲ-ျဗဟၼစရိယ (က၊)] သုဂေတ စရာမေသ။
 ဇာတိမရဏႆ ပါရဂူ [မူကြဲ-ပါရဂါ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ)] ဒုကၡႆႏၲကရာ ဘဝါမေသ''။
 ၃၃။ ''နႏၵတိ ပုေတၱဟိ ပုတၱိမာ၊ (ဣတိ မာေရာ ပါပိမာ)
 ေဂါမာ [မူကြဲ-ေဂါမိေကာ (သီ၊ ပီ)] ေဂါပိေကာ (သ်ာ၊ ကံ)] ေဂါပိေယာ (က၊)] ေဂါဟိ တေထဝ နႏၵတိ။
 ဥပဓီ ဟိ နရႆ နႏၵနာ၊ န ဟိ ေသာ နႏၵတိ ေယာ နိ႐ူပဓိ''။
 ၃၄။ ''ေသာစတိ ပုေတၱဟိ ပုတၱိမာ၊ (ဣတိ ဘဂဝါ)
 ေဂါပိေယာ ေဂါဟိ တေထဝ ေသာစတိ။
 ဥပဓီ ဟိ နရႆ ေသာစနာ၊ န ဟိ ေသာ ေသာစတိ ေယာ နိ႐ူပဓီ''တိ။
ဓနိယသုတၱံ ဒုတိယံ နိ႒ိတံ။
၃။ ခဂၢဝိသာဏသုတၱံ
 ၃၅။ သေဗၺသု ဘူေတသု နိဓာယ ဒ႑ံ၊ အဝိေဟဌယံ အညတရမၸိ ေတသံ။
 န ပုတၱမိေစၧယ် ကုေတာ သဟာယံ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၃၆။ သံသဂၢဇာတႆ (သုတၱနိပါတ၊၂၅) ဘဝႏၲိ ေသၷဟာ၊ ေသၷဟႏြယံ ဒုကၡမိဒံ ပေဟာတိ။
 အာဒီနဝံ ေသၷဟဇံ ေပကၡမာေနာ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၃၇။ မိေတၱ သုဟေဇၨ အႏုကမၸမာေနာ၊ ဟာေပတိ အတၳံ ပဋိဗဒၶစိေတၱာ။
 ဧတံ ဘယံ သႏၴေဝ [မူကြဲ-သႏၶေဝ (က၊)] ေပကၡမာေနာ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၃၈။ ဝံေသာ ဝိသာေလာဝ ယထာ ဝိသေတၱာ၊ ပုေတၱသု ဒါေရသု စ ယာ အေပကၡာ။
 ဝံသကၠဠီေရာဝ [မူကြဲ-ဝံသကဠီေရာဝ (သီ)] ဝံသာကဠီေရာဝ (သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ)] ဝံေသကဠီေရာဝ (နိေဒၵသ)] သဇၨမာေနာ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၃၉။ မိေဂါ အရညမွိ ယထာ အဗေဒၶါ [မူကြဲ-အဗေႏၶာ (သ်ာ၊ ကံ)] ေယနိစၧကံ ဂစၧတိ ေဂါစရာယ။
 ဝိညဴ နေရာ ေသရိတံ ေပကၡမာေနာ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၄ဝ။ အာမႏၲနာ ေဟာတိ သဟာယမေဇၩ၊ ဝါေသ ဌာေန ဂမေန စာရိကာယ။
 အနဘိဇၩိတံ ေသရိတံ ေပကၡမာေနာ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၄၁။ ခိၮာ ရတီ ေဟာတိ သဟာယမေဇၩ၊ ပုေတၱသု စ ဝိပုလံ ေဟာတိ ေပမံ။
 ပိယဝိပၸေယာဂံ ဝိဇိဂုစၧမာေနာ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၄၂။ စာတုဒၵိေသာ (သုတၱနိပါတ၊၂၆) အပၸဋိေဃာ စ ေဟာတိ၊ သႏၲဳႆမာေနာ ဣတရီတေရန။
 ပရိႆယာနံ သဟိတာ အဆမ႓ီ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၄၃။ ဒုႆဂၤဟာ ပဗၺဇိတာပိ ဧေက၊ အေထာ ဂဟ႒ာ ဃရမာဝသႏၲာ။
 အေပၸါႆုေကၠာ ပရပုေတၱသု ဟုတြာ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၄၄။ ၾသေရာပယိတြာ ဂိဟိဗ်ၪၨနာနိ [မူကြဲ-ဂိဟိဝ်ၪၨနာနိ (သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ)] သၪၧိႏၷပေတၱာ [မူကြဲ-သံသီနပေတၱာ (သီ၊)] ယထာ ေကာဝိဠာေရာ။
 ေဆတြာန ဝီေရာ ဂိဟိဗႏၶနာနိ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၄၅။ သေစ လေဘထ နိပကံ သဟာယံ၊ သဒၶႎ စရံ သာဓုဝိဟာရိဓီရံ။
 အဘိဘုယ် သဗၺာနိ ပရိႆယာနိ၊ စေရယ် ေတနတၱမေနာ သတီမာ။
 ၄၆။ ေနာ ေစ လေဘထ နိပကံ သဟာယံ၊ သဒၶႎ စရံ သာဓုဝိဟာရိဓီရံ။
 ရာဇာဝ ရ႒ံ ဝိဇိတံ ပဟာယ၊ ဧေကာ စေရ မာတဂၤရေညဝ နာေဂါ။
 ၄၇။ အဒၶါ ပသံသာမ သဟာယသမၸဒံ၊ ေသ႒ာ သမာ ေသဝိတဗၺာ သဟာယာ။
 ဧေတ အလဒၶါ အနဝဇၨေဘာဇီ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၄၈။ ဒိသြာ သုဝဏၰႆ ပဘႆရာနိ၊ ကမၼာရပုေတၱန သုနိ႒ိတာနိ။
 သံဃ႗မာနာနိ ဒုေဝ ဘုဇသၼႎ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၄၉။ ဧဝံ (သုတၱနိပါတ၊၂၇) ဒုတိေယန [မူကြဲ-ဒုတိေယန (သဗၺတၳ)] သဟာ မမႆ၊ ဝါစာဘိလာေပါ အဘိသဇၨနာ ဝါ။
 ဧတံ ဘယံ အာယတႎ ေပကၡမာေနာ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၅ဝ။ ကာမာ ဟိ စိၾတာ မဓုရာ မေနာရမာ၊ ဝိ႐ူပ႐ူေပန မေထႏၲိ စိတၱံ။
 အာဒီနဝံ ကာမဂုေဏသု ဒိသြာ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၅၁။ ဤတီ စ ဂေ႑ာ စ ဥပဒၵေဝါ စ၊ ေရာေဂါ စ သလႅၪၥ ဘယၪၥ ေမတံ။
 ဧတံ ဘယံ ကာမဂုေဏသု ဒိသြာ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၅၂။ သီတၪၥ ဥဏွၪၥ ခုဒံ ပိပါသံ၊ ဝါတာတေပ ဍံသသရီသေပ [မူကြဲ-ဍံသသိရႎသေပ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ၊)] စ။
 သဗၺာနိေပတာနိ အဘိသမ႓ဝိတြာ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၅၃။ နာေဂါဝ ယူထာနိ ဝိဝဇၨယိတြာ၊ သၪၨာတခေႏၶာ ပဒုမီ ဥဠာေရာ။
 ယထာဘိရႏၲံ ဝိဟရံ [မူကြဲ-ဝိဟေရ (သီ၊ ပီ၊ နိေဒၵသ)] အရေည၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၅၄။ အ႒ာနတံ သဂၤဏိကာရတႆ၊ ယံ ဖႆေယ [မူကြဲ-ဖုႆေယ (သ်ာ၊)] သာမယိကံ ဝိမုတၱႎ။
 အာဒိစၥဗႏၶဳႆ ဝေစာ နိသမၼ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၅၅။ ဒိ႒ီဝိသူကာနိ ဥပါတိဝေတၱာ၊ ပေတၱာ နိယာမံ ပဋိလဒၶမေဂၢါ။
 ဥပၸႏၷဉာေဏာမွိ အနညေနေယ်ာ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၅၆။ နိေလႅာလုေပါ (သုတၱနိပါတ၊၂၈) နိကၠဳေဟာ နိပၸိပါေသာ၊ နိမၼေကၡာ နိဒၶႏၲကသာဝေမာေဟာ။
 နိရာသေယာ [မူကြဲ-နိရာသာေသာ (က၊)] သဗၺေလာေက ဘဝိတြာ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၅၇။ ပါပံ သဟာယံ ပရိဝဇၨေယထ၊ အနတၳဒႆႎ ဝိသေမ နိဝိ႒ံ။
 သယံ န ေသေဝ ပသုတံ ပမတၱံ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၅၈။ ဗဟုႆုတံ ဓမၼဓရံ ဘေဇထ၊ မိတၱံ ဥဠာရံ ပဋိဘာနဝႏၲံ။
 အညာယ အတၳာနိ ဝိေနယ် ကခႍ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၅၉။ ခိၮံ ရတႎ ကာမသုခၪၥ ေလာေက၊ အနလကၤရိတြာ အနေပကၡမာေနာ။
 ဝိဘူသန႒ာနာ ဝိရေတာ သစၥဝါဒီ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၆ဝ။ ပုတၱၪၥ ဒါရံ ပိတရၪၥ မာတရံ၊ ဓနာနိ ဓညာနိ စ ဗႏၶဝါနိ [မူကြဲ-ဗႏၶဝါနိ စ (ပီ)]
 ဟိတြာန ကာမာနိ ယေထာဓိကာနိ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၆၁။ သေဂၤါ ဧေသာ ပရိတၱေမတၳ ေသာခ်ံ၊ အပၸႆာေဒါ ဒုကၡေမတၳ ဘိေယ်ာ။
 ဂေဠာ ဧေသာ ဣတိ ဉတြာ မုတီမာ [မူကြဲ-မတီမာ (သ်ာ၊ က)] ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၆၂။ သႏၵာလယိတြာန [မူကြဲ-ပဒါလယိတြာန (က၊)] သံေယာဇနာနိ၊ ဇာလံဝ ေဘတြာ သလိလမၺဳစာရီ။
 အဂၢီဝ ဒၯံ အနိဝတၱမာေနာ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၆၃။ ၾသကၡိတၱစကၡဴ (သုတၱနိပါတ၊၂၉) န စ ပါဒေလာေလာ၊ ဂုတၱိႁႏၵိေယာ ရကၡိတမာနသာေနာ။
 အနဝႆုေတာ အပရိဍယွမာေနာ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၆၄။ ၾသဟာရယိတြာ ဂိဟိဗ်ၪၨနာနိ၊ သၪၧႏၷပေတၱာ [မူကြဲ-သၪၧိႏၷပေတၱာ (သ်ာ၊ ပီ)] ပစၧိႏၷပေတၱာ (က၊)] ယထာ ပါရိဆေတၱာ။
 ကာသာယဝေတၳာ အဘိနိကၡမိတြာ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၆၅။ ရေသသု ေဂဓံ အကရံ အေလာေလာ၊ အနညေပါသီ သပဒါနစာရီ။
 ကုေလ ကုေလ အပၸဋိဗဒၶစိေတၱာ [မူကြဲ-အပၸဋိဗႏၶစိေတၱာ (က)] ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၆၆။ ပဟာယ ပၪၥာဝရဏာနိ ေစတေသာ၊ ဥပကၠိေလေသ ဗ်ပႏုဇၨ သေဗၺ။
 အနိႆိေတာ ေဆတြ [မူကြဲ-ေဆတြာ (သ်ာ၊ ပီ၊ က၊)] သိေနဟေဒါသံ [မူကြဲ-ေသၷဟေဒါသံ (က)] ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၆၇။ ဝိပိ႒ိကတြာန သုခံ ဒုခၪၥ၊ ပုေဗၺဝ စ ေသာမနႆေဒါမနႆံ။
 လဒၶါႏုေပကၡံ သမထံ ဝိသုဒၶံ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၆၈။ အာရဒၶဝီရိေယာ ပရမတၳပတၱိယာ၊ အလီနစိေတၱာ အကုသီတဝုတၱိ။
 ဒဠႇနိကၠေမာ ထာမဗလူပပေႏၷာ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၆၉။ ပဋိသလႅာနံ စ်ာနမရိၪၥမာေနာ၊ ဓေမၼသု နိစၥံ အႏုဓမၼစာရီ။
 အာဒီနဝံ သမၼသိတာ ဘေဝသု၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၇ဝ။ တဏွကၡယံ (သုတၱနိပါတ၊၂၉ဝ) ပတၳယမပၸမေတၱာ၊ အေနဠမူေဂါ [မူကြဲ-အေနလမူေဂါ (သ်ာ၊ ပီ၊ က၊)] သုတဝါ သတီမာ။
 သခၤါတဓေမၼာ နိယေတာ ပဓာနဝါ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၇၁။ သီေဟာဝ သေဒၵသု အသႏၲသေႏၲာ၊ ဝါေတာဝ ဇာလမွိ အသဇၨမာေနာ။
 ပဒုမံဝ ေတာေယန အလိပၸမာေနာ [မူကြဲ-အလိမၸမာေနာ (သီ၊ သ်ာ၊ က)] ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၇၂။ သီေဟာ ယထာ ဒါဌဗလီ ပသယွ၊ ရာဇာ မိဂါနံ အဘိဘုယ် စာရီ။
 ေသေဝထ ပႏၲာနိ ေသနာသနာနိ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၇၃။ ေမတၱံ ဥေပကၡံ က႐ုဏံ ဝိမုတၱႎ၊ အာေသဝမာေနာ မုဒိတၪၥ ကာေလ။
 သေဗၺန ေလာေကန အဝိ႐ုဇၩမာေနာ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၇၄။ ရာဂၪၥ ေဒါသၪၥ ပဟာယ ေမာဟံ၊ သႏၵာလယိတြာန သံေယာဇနာနိ။
 အသႏၲသံ ဇီဝိတသခၤယမွိ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
 ၇၅။ ဘဇႏၲိ ေသဝႏၲိ စ ကာရဏတၳာ၊ နိကၠာရဏာ ဒုလႅဘာ အဇၨ မိတၱာ။
 အတၱ႒ပညာ အသုစီ မႏုႆာ၊ ဧေကာ စေရ ခဂၢဝိသာဏကေပၸါ။
ခဂၢဝိသာဏသုတၱံ တတိယံ နိ႒ိတံ။
၄။ ကသိဘာရဒြါဇသုတၱံ
 ဧဝံ (သုတၱနိပါတ၊၂၁) ေမ သုတံ -- ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ မဂေဓသု ဝိဟရတိ ဒကၡိဏာဂိရိသၼႎ [မူကြဲ-ဒကၡိဏဂိရိသၼႎ (က၊)] ဧကနာဠာယံ ျဗာဟၼဏဂါေမ။ ေတန ေခါ ပန သမေယန ကသိဘာရဒြါဇႆ ျဗာဟၼဏႆ ပၪၥမတၱာနိ နဂၤလသတာနိ ပယုတၱာနိ ေဟာႏၲိ ဝပၸကာေလ။ အထ ေခါ ဘဂဝါ ပုဗၺဏွသမယံ နိဝါေသတြာ ပတၱစီဝရမာဒါယ ေယန ကသိဘာရဒြါဇႆ ျဗာဟၼဏႆ ကမၼေႏၲာ ေတႏုပသကၤမိ။ ေတန ေခါ ပန သမေယန ကသိဘာရဒြါဇႆ ျဗာဟၼဏႆ ပရိေဝသနာ ဝတၱတိ။ အထ ေခါ ဘဂဝါ ေယန ပရိေဝသနာ ေတႏုပသကၤမိ၊ ဥပသကၤမိတြာ ဧကမႏၲံ အ႒ာသိ။
 အဒၵသာ ေခါ ကသိဘာရဒြါေဇာ ျဗာဟၼေဏာ ဘဂဝႏၲံ ပိ႑ာယ ဌိတံ။ ဒိသြာန ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''အဟံ ေခါ၊ သမဏ၊ ကသာမိ စ ဝပါမိ စ၊ ကသိတြာ စ ဝပိတြာ စ ဘုၪၨာမိ။ တြမၸိ၊ သမဏ၊ ကသႆု စ ဝပႆု စ၊ ကသိတြာ စ ဝပိတြာ စ ဘုၪၨႆူ''တိ။
 ''အဟမၸိ ေခါ၊ ျဗာဟၼဏ၊ ကသာမိ စ ဝပါမိ စ၊ ကသိတြာ စ ဝပိတြာ စ ဘုၪၨာမီ''တိ။ ''န ေခါ ပန မယံ [မူကြဲ-န ေခါ ပန သမဏ (သ်ာ၊)] ပႆာမ ေဘာေတာ ေဂါတမႆ ယုဂံ ဝါ နဂၤလံ ဝါ ဖာလံ ဝါ ပါစနံ ဝါ ဗလိဗေဒၵ [မူကြဲ-ဗလိဝေဒၵ (သီ၊ ပီ)] ဗလီဗေဒၵ (?)] ဝါ။ အထ စ ပန ဘဝံ ေဂါတေမာ ဧဝမာဟ -- 'အဟမၸိ ေခါ၊ ျဗာဟၼဏ၊ ကသာမိ စ ဝပါမိ စ၊ ကသိတြာ စ ဝပိတြာ စ ဘုၪၨာမီ'''တိ။
 အထ ေခါ ကသိဘာရဒြါေဇာ ျဗာဟၼေဏာ ဘဂဝႏၲံ ဂါထာယ အဇၩဘာသိ --
 ၇၆။ ''ကႆေကာ ပဋိဇာနာသိ၊ န စ ပႆာမ ေတ ကသႎ။
 ကသႎ ေနာ ပုစၧိေတာ ျဗဴဟိ၊ ယထာ ဇာေနမု ေတ ကသႎ''။
 ၇၇။ ''သဒၶါ ဗီဇံ တေပါ ဝု႒ိ၊ ပညာ ေမ ယုဂနဂၤလံ။
 ဟိရီ ဤသာ မေနာ ေယာတၱံ၊ သတိ ေမ ဖာလပါစနံ။
 ၇၈။ ''ကာယဂုေတၱာ ဝစီဂုေတၱာ၊ အာဟာေရ ဥဒေရ ယေတာ။
 သစၥံ ကေရာမိ နိဒၵါနံ၊ ေသာရစၥံ ေမ ပေမာစနံ။
 ၇၉။ ''ဝီရိယံ ေမ ဓုရေဓါရယွံ၊ ေယာဂေကၡမာဓိဝါဟနံ။
 ဂစၧတိ အနိဝတၱႏၲံ၊ ယတၳ ဂႏ႖ာ န ေသာစတိ။
 ၈ဝ။ ''ဧဝေမသာ (သုတၱနိပါတ၊၂၂) ကသီ က႒ာ၊ သာ ေဟာတိ အမတပၹလာ။
 ဧတံ ကသႎ ကသိတြာန၊ သဗၺဒုကၡာ ပမုစၥတီ''တိ။
 အထ ေခါ ကသိဘာရဒြါေဇာ ျဗာဟၼေဏာ မဟတိယာ ကံသပါတိယာ ပါယသံ [မူကြဲ-ပါယာသံ (သဗၺတၳ)] ဝေၯတြာ ဘဂဝေတာ ဥပနာေမသိ -- ''ဘုၪၨတု ဘဝံ ေဂါတေမာ ပါယသံ။ ကႆေကာ ဘဝံ၊ ယံ ဟိ ဘဝံ ေဂါတေမာ အမတပၹလံ [မူကြဲ-အမတပၹလမၸိ (သံ၊ နိ၊ ၁။၁၉၇)] ကသႎ ကသတီ''တိ။
 ၈၁။ ''ဂါထာဘိဂီတံ ေမ အေဘာဇေနယ်ံ၊ သမၸႆတံ ျဗာဟၼဏ ေနသ ဓေမၼာ။
 ဂါထာဘိဂီတံ ပႏုဒႏၲိ ဗုဒၶါ၊ ဓေမၼ သတီ ျဗာဟၼဏ ဝုတၱိေရသာ။
 ၈၂။ ''အေညန စ ေကဝလိနံ မေဟသႎ၊ ခီဏာသဝံ ကုကၠဳစၥဝူပသႏၲံ။
 အေႏၷန ပါေနန ဥပ႒ဟႆု၊ ေခတၱံ ဟိ တံ ပုညေပကၡႆ ေဟာတီ''တိ။
 ''အထ ကႆ စာဟံ၊ ေဘာ ေဂါတမ၊ ဣမံ ပါယသံ ဒမၼီ''တိ? ''န ခြါဟံ တံ၊ ျဗာဟၼဏ၊ ပႆာမိ သေဒဝေက ေလာေက သမာရေက သျဗဟၼေက သႆမဏျဗာဟၼဏိယာ ပဇာယ သေဒဝမႏုႆာယ၊ ယႆ ေသာ ပါယေသာ ဘုေတၱာ သမၼာ ပရိဏာမံ ဂေစၧယ်၊ အညၾတ တထာဂတႆ ဝါ တထာဂတသာဝကႆ ဝါ။ ေတန ဟိ တြံ၊ ျဗာဟၼဏ၊ တံ ပါယသံ အပၸဟရိေတ ဝါ ဆေၮဟိ အပၸါဏေက ဝါ ဥဒေက ၾသပိလာေပဟီ''တိ။
 အထ ေခါ ကသိဘာရဒြါေဇာ ျဗာဟၼေဏာ တံ ပါယသံ အပၸါဏေက ဥဒေက ၾသပိလာေပသိ။ အထ ေခါ ေသာ ပါယေသာ ဥဒေက ပကၡိေတၱာ စိစၥိဋာယတိ စိဋိစိဋာယတိ သႏၶဴပါယတိ သမၸဓူပါယတိ [မူကြဲ-သႏၶဴမာယတိ သမၸဓူမာယတိ (သ်ာ)] ေသယ်ထာပိ နာမ ဖာေလာ ဒိဝသံ သႏၲေတၱာ [မူကြဲ-ဒိဝသသႏၲေတၱာ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ၊)] ဥဒေက ပကၡိေတၱာ စိစၥိဋာယတိ စိဋိစိဋာယတိ သႏၶဴပါယတိ သမၸဓူပါယတိ၊ ဧဝေမဝ ေသာ ပါယေသာ ဥဒေက ပကၡိေတၱာ စိစၥိဋာယတိ စိဋိစိဋာယတိ သႏၶဴပါယတိ သမၸဓူပါယတိ။
 အထ ေခါ ကသိဘာရဒြါေဇာ ျဗာဟၼေဏာ သံဝိေဂၢါ ေလာမဟ႒ဇာေတာ ေယန ဘဂဝါ ေတႏုပသကၤမိ၊ ဥပသကၤမိတြာ ဘဂဝေတာ ပါေဒသု သိရသာ နိပတိတြာ (သုတၱနိပါတ၊၂၃) ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''အဘိကၠႏၲံ၊ ေဘာ ေဂါတမ၊ အဘိကၠႏၲံ၊ ေဘာ ေဂါတမ! ေသယ်ထာပိ၊ ေဘာ ေဂါတမ၊ နိကၠဳဇၨိတံ ဝါ ဥကၠဳေဇၨယ်၊ ပဋိစၧႏၷံ ဝါ ဝိဝေရယ်၊ မူဠႇႆ ဝါ မဂၢံ အာစိေကၡယ်၊ အႏၶကာေရ ဝါ ေတလပေဇၨာတံ ဓာေရယ်၊ စကၡဳမေႏၲာ ႐ူပါနိ ဒကၡႏၲီတိ [မူကြဲ-ဒကၡိႏၲီတိ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ)] ဧဝေမဝံ ေဘာတာ ေဂါတေမန အေနကပရိယာေယန ဓေမၼာ ပကာသိေတာ။ ဧသာဟံ ဘဝႏၲံ ေဂါတမံ သရဏံ ဂစၧာမိ ဓမၼၪၥ ဘိကၡဳသံဃၪၥ၊ လေဘယ်ာဟံ ေဘာေတာ ေဂါတမႆ သႏၲိေက ပဗၺဇၨံ၊ လေဘယ်ံ ဥပသမၸဒ''ႏၲိ။
 အလတၳ ေခါ ကသိဘာရဒြါေဇာ ျဗာဟၼေဏာ ဘဂဝေတာ သႏၲိေက ပဗၺဇၨံ၊ အလတၳ ဥပသမၸဒံ။ အစိ႐ူပသမၸေႏၷာ ေခါ ပနာယသၼာ ဘာရဒြါေဇာ ဧေကာ ဝူပကေ႒ာ အပၸမေတၱာ အာတာပီ ပဟိတေတၱာ ဝိဟရေႏၲာ နစိရေႆဝ -- ယႆတၳာယ ကုလပုတၱာ သမၼေဒဝ အဂါရသၼာ အနဂါရိယံ ပဗၺဇႏၲိ၊ တဒႏုတၱရံ -- ျဗဟၼစရိယပရိေယာသာနံ ဒိေ႒ဝ ဓေမၼ သယံ အဘိညာ သစၧိကတြာ ဥပသမၸဇၨ ဝိဟာသိ။ ''ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ျဗဟၼစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတၳတၱာယာ''တိ အဗ႓ညာသိ။ အညတေရာ စ [မူကြဲ-အညတေရာ စ ေခါ (သီ၊ ပီ)] အညတေရာ ေခါ (သ်ာ၊ ကံ၊ က၊)] ပနာယသၼာ ဘာရဒြါေဇာ အရဟတံ အေဟာသီတိ။
ကသိဘာရဒြါဇသုတၱံ စတုတၳံ နိ႒ိတံ။
၅။ စုႏၵသုတၱံ
 ၈၃။ ''ပုစၧာမိ မုနႎ ပဟူတပညံ၊ (ဣတိ စုေႏၵာ ကမၼာရပုေတၱာ)
 ဗုဒၶံ ဓမၼႆာမႎ ဝီတတဏွံ။
 ဒြိပဒုတၱမံ [မူကြဲ-ဒိပဒုတၱမံ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ၊)] သာရထီနံ ပဝရံ၊ ကတိ ေလာေက သမဏာ တဒိဃၤ ျဗဴဟိ''။
 ၈၄။ ''စတုေရာ သမဏာ န ပၪၥမတၳိ၊ (စုႏၵာတိ ဘဂဝါ)
 ေတ ေတ အာဝိကေရာမိ သကၡိပုေ႒ာ။
 မဂၢဇိေနာ မဂၢေဒသေကာ စ၊ မေဂၢ ဇီဝတိ ေယာ စ မဂၢဒူသီ''။
 ၈၅။ ''ကံ (သုတၱနိပါတ၊၂၄) မဂၢဇိနံ ဝဒႏၲိ ဗုဒၶါ၊ (ဣတိ စုေႏၵာ ကမၼာရပုေတၱာ)
 မဂၢကၡာယီ ကထံ အတုေလ်ာ ေဟာတိ။
 မေဂၢ ဇီဝတိ ေမ ျဗဴဟိ ပုေ႒ာ၊ အထ ေမ အာဝိကေရာဟိ မဂၢဒူသႎ'' [မူကြဲ-မဂၢဒူသီ (က)]
 ၈၆။ ''ေယာ တိဏၰကထံကေထာ ဝိသေလႅာ၊ နိဗၺာနာဘိရေတာ အနာႏုဂိေဒၶါ။
 ေလာကႆ သေဒဝကႆ ေနတာ၊ တာဒႎ မဂၢဇိနံ ဝဒႏၲိ ဗုဒၶါ။
 ၈၇။ ''ပရမံ ပရမႏၲိ ေယာဓ ဉတြာ၊ အကၡာတိ ဝိဘဇေတ ဣေဓဝ ဓမၼံ။
 တံ ကခၤဆိဒံ မုနႎ အေနဇံ၊ ဒုတိယံ ဘိကၡဳနမာဟု မဂၢေဒသႎ။
 ၈၈။ ''ေယာ ဓမၼပေဒ သုေဒသိေတ၊ မေဂၢ ဇီဝတိ သညေတာ သတီမာ။
 အနဝဇၨပဒါနိ ေသဝမာေနာ၊ တတိယံ ဘိကၡဳနမာဟု မဂၢဇီဝႎ။
 ၈၉။ ''ဆဒနံ ကတြာန သုဗၺတာနံ၊ ပကၡႏၵီ ကုလဒူသေကာ ပဂေဗ႓ာ။
 မာယာဝီ အသညေတာ ပလာေပါ၊ ပတိ႐ူေပန စရံ သ မဂၢဒူသီ။
 ၉ဝ။ ''ဧေတ စ ပဋိဝိဇၩိ ေယာ ဂဟေ႒ာ၊ သုတဝါ အရိယသာဝေကာ သပေညာ။
 သေဗၺ ေနတာဒိသာတိ [မူကြဲ-သေဗၺ ေန တာဒိသာတိ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ၊)] ဉတြာ၊ ဣတိ ဒိသြာ န ဟာေပတိ တႆ သဒၶါ။
 ကထံ ဟိ ဒုေ႒န အသမၸဒု႒ံ၊ သုဒၶံ အသုေဒၶန သမံ ကေရယ်ာ''တိ။
စုႏၵသုတၱံ ပၪၥမံ နိ႒ိတံ။
၆။ ပရာဘဝသုတၱံ
 ဧဝံ (သုတၱနိပါတ၊၂၅) ေမ သုတံ -- ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတၳိယံ ဝိဟရတိ ေဇတဝေန အနာထပိ႑ိကႆ အာရာေမ။ အထ ေခါ အညတရာ ေဒဝတာ အဘိကၠႏၲာယ ရတၱိယာ အဘိကၠႏၲဝဏၰာ ေကဝလကပၸံ ေဇတဝနံ ၾသဘာေသတြာ ေယန ဘဂဝါ ေတႏုပသကၤမိ၊ ဥပသကၤမိတြာ ဘဂဝႏၲံ အဘိဝါေဒတြာ ဧကမႏၲံ အ႒ာသိ။ ဧကမႏၲံ ဌိတာ ေခါ သာ ေဒဝတာ ဘဂဝႏၲံ ဂါထာယ အဇၩဘာသိ --
 ၉၁။ ''ပရာဘဝႏၲံ ပုရိသံ၊ မယံ ပုစၧာမ ေဂါတမ [မူကြဲ-ေဂါတမံ (သီ၊ သ်ာ)]
 ဘဂဝႏၲံ [မူကြဲ-ဘဝႏၲံ (သ်ာ၊ က၊)] ပု႒ဳမာဂမၼ၊ ကႎ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၉၂။ ''သုဝိဇာေနာ ဘဝံ ေဟာတိ၊ သုဝိဇာေနာ [မူကြဲ-ဒုဝိဇာေနာ (သ်ာ၊ က၊)] ပရာဘေဝါ။
 ဓမၼကာေမာ ဘဝံ ေဟာတိ၊ ဓမၼေဒႆီ ပရာဘေဝါ''။
 ၉၃။ ''ဣတိ ေဟတံ ဝိဇာနာမ၊ ပဌေမာ ေသာ ပရာဘေဝါ။
 ဒုတိယံ ဘဂဝါ ျဗဴဟိ၊ ကႎ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၉၄။ ''အသႏၲႆ ပိယာ ေဟာႏၲိ၊ သေႏၲ န ကု႐ုေတ ပိယံ။
 အသတံ ဓမၼံ ေရာေစတိ၊ တံ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၉၅။ ''ဣတိ ေဟတံ ဝိဇာနာမ၊ ဒုတိေယာ ေသာ ပရာဘေဝါ။
 တတိယံ ဘဂဝါ ျဗဴဟိ၊ ကႎ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၉၆။ ''နိဒၵါသီလီ သဘာသီလီ၊ အႏု႒ာတာ စ ေယာ နေရာ။
 အလေသာ ေကာဓပညာေဏာ၊ တံ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၉၇။ ''ဣတိ ေဟတံ ဝိဇာနာမ၊ တတိေယာ ေသာ ပရာဘေဝါ။
 စတုတၳံ ဘဂဝါ ျဗဴဟိ၊ ကႎ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၉၈။ ''ေယာ မာတရံ [မူကြဲ-ေယာ မာတရံ ဝါ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ၊)] ပိတရံ ဝါ၊ ဇိဏၰကံ ဂတေယာဗၺနံ။
 ပဟု သေႏၲာ န ဘရတိ၊ တံ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၉၉။ ''ဣတိ ေဟတံ ဝိဇာနာမ၊ စတုေတၳာ ေသာ ပရာဘေဝါ။
 ပၪၥမံ ဘဂဝါ ျဗဴဟိ၊ ကႎ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၁ဝဝ။ ''ေယာ ျဗာဟၼဏံ [မူကြဲ-ေယာ ျဗာဟၼဏံ ဝါ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ၊)] သမဏံ ဝါ၊ အညံ ဝါပိ ဝနိဗၺကံ။
 မုသာဝါေဒန ဝေၪၥတိ၊ တံ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၁ဝ၁။ ''ဣတိ (သုတၱနိပါတ၊၂၆) ေဟတံ ဝိဇာနာမ၊ ပၪၥေမာ ေသာ ပရာဘေဝါ။
 ဆ႒မံ ဘဂဝါ ျဗဴဟိ၊ ကႎ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၁ဝ၂။ ''ပဟူတဝိေတၱာ ပုရိေသာ၊ သဟိရေညာ သေဘာဇေနာ။
 ဧေကာ ဘုၪၨတိ သာဒူနိ၊ တံ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၁ဝ၃။ ''ဣတိ ေဟတံ ဝိဇာနာမ၊ ဆ႒ေမာ ေသာ ပရာဘေဝါ။
 သတၱမံ ဘဂဝါ ျဗဴဟိ၊ ကႎ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၁ဝ၄။ ''ဇာတိတၳေဒၶါ ဓနတၳေဒၶါ၊ ေဂါတၱတၳေဒၶါ စ ေယာ နေရာ။
 သညာတႎ အတိမေညတိ၊ တံ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၁ဝ၅။ ''ဣတိ ေဟတံ ဝိဇာနာမ၊ သတၱေမာ ေသာ ပရာဘေဝါ။
 အ႒မံ ဘဂဝါ ျဗဴဟိ၊ ကႎ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၁ဝ၆။ ''ဣတၳိဓုေတၱာ သုရာဓုေတၱာ၊ အကၡဓုေတၱာ စ ေယာ နေရာ။
 လဒၶံ လဒၶံ ဝိနာေသတိ၊ တံ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၁ဝ၇။ ''ဣတိ ေဟတံ ဝိဇာနာမ၊ အ႒ေမာ ေသာ ပရာဘေဝါ။
 နဝမံ ဘဂဝါ ျဗဴဟိ၊ ကႎ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၁ဝ၈။ ''ေသဟိ ဒါေရဟိ အသႏၲဳေ႒ာ [မူကြဲ-ဒါေရဟ်သႏၲဳေ႒ာ (က)] ေဝသိယာသု ပဒုႆတိ [မူကြဲ-ပဒိႆတိ (သီ)]
 ဒုႆတိ [မူကြဲ-ဒိႆတိ (သီ၊ ပီ၊)] ပရဒါေရသု၊ တံ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၁ဝ၉။ ''ဣတိ ေဟတံ ဝိဇာနာမ၊ နဝေမာ ေသာ ပရာဘေဝါ။
 ဒသမံ ဘဂဝါ ျဗဴဟိ၊ ကႎ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၁၁ဝ။ ''အတီတေယာဗၺေနာ ေပါေသာ၊ အာေနတိ တိမၺ႐ုတၳနႎ။
 တႆာ ဣႆာ န သုပတိ၊ တံ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၁၁၁။ ''ဣတိ ေဟတံ ဝိဇာနာမ၊ ဒသေမာ ေသာ ပရာဘေဝါ။
 ဧကာဒသမံ ဘဂဝါ ျဗဴဟိ၊ ကႎ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၁၁၂။ ''ဣတၳႎ ေသာ႑ႎ ဝိကိရဏႎ၊ ပုရိသံ ဝါပိ တာဒိသံ။
 ဣႆရိယသၼႎ ဌေပတိ [မူကြဲ-ဌာေပတိ (သီ၊ ပီ)] ထေပတိ (က)] တံ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၁၁၃။ ''ဣတိ (သုတၱနိပါတ၊၂၇) ေဟတံ ဝိဇာနာမ၊ ဧကာဒသေမာ ေသာ ပရာဘေဝါ။
 ဒြါဒသမံ ဘဂဝါ ျဗဴဟိ၊ ကႎ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၁၁၄။ ''အပၸေဘာေဂါ မဟာတေဏွာ၊ ခတၱိေယ ဇာယေတ ကုေလ။
 ေသာ စ ရဇၨံ ပတၳယတိ၊ တံ ပရာဘဝေတာ မုခံ''။
 ၁၁၅။ ''ဧေတ ပရာဘေဝ ေလာေက၊ ပ႑ိေတာ သမေဝကၡိယ။
 အရိေယာ ဒႆနသမၸေႏၷာ၊ သ ေလာကံ ဘဇေတ သိဝ''ႏၲိ။
ပရာဘဝသုတၱံ ဆ႒ံ နိ႒ိတံ။
၇။ ဝသလသုတၱံ
 ဧဝံ ေမ သုတံ -- ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတၳိယံ ဝိဟရတိ ေဇတဝေန အနာထပိ႑ိကႆ အာရာေမ။ အထ ေခါ ဘဂဝါ ပုဗၺဏွသမယံ နိဝါေသတြာ ပတၱစီဝရမာဒါယ သာဝတၳႎ ပိ႑ာယ ပါဝိသိ။ ေတန ေခါ ပန သမေယန အဂၢိကဘာရဒြါဇႆ ျဗာဟၼဏႆ နိေဝသေန အဂၢိ ပဇၨလိေတာ ေဟာတိ အာဟုတိ ပဂၢဟိတာ။ အထ ေခါ ဘဂဝါ သာဝတၳိယံ သပဒါနံ ပိ႑ာယ စရမာေနာ ေယန အဂၢိကဘာရဒြါဇႆ ျဗာဟၼဏႆ နိေဝသနံ ေတႏုပသကၤမိ။
 အဒၵသာ ေခါ အဂၢိကဘာရဒြါေဇာ ျဗာဟၼေဏာ ဘဂဝႏၲံ ဒူရေတာဝ အာဂစၧႏၲံ။ ဒိသြာန ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''တေၾတဝ [မူကြဲ-အေၾတဝ (သ်ာ၊ က)] မု႑က၊ တေၾတဝ၊ သမဏက၊ တေၾတဝ၊ ဝသလက တိ႒ာဟီ''တိ။
 ဧဝံ ဝုေတၱ၊ ဘဂဝါ အဂၢိကဘာရဒြါဇံ ျဗာဟၼဏံ ဧတဒေဝါစ -- ''ဇာနာသိ ပန တြံ၊ ျဗာဟၼဏ၊ ဝသလံ ဝါ ဝသလကရေဏ ဝါ ဓေမၼ''တိ? ''န ခြါဟံ၊ ေဘာ ေဂါတမ၊ ဇာနာမိ ဝသလံ ဝါ ဝသလကရေဏ ဝါ ဓေမၼ၊ သာဓု ေမ ဘဝံ ေဂါတေမာ တထာ ဓမၼံ ေဒေသတု၊ ယထာဟံ ဇာေနယ်ံ ဝသလံ ဝါ ဝသလကရေဏ ဝါ ဓေမၼ''တိ။ ''ေတန ဟိ၊ ျဗာဟၼဏ၊ သုဏာဟိ၊ သာဓုကံ မနသိ ကေရာဟိ၊ ဘာသိႆာမီ''တိ။ ''ဧဝံ၊ ေဘာ''တိ ေခါ အဂၢိကဘာရဒြါေဇာ ျဗာဟၼေဏာ ဘဂဝေတာ ပစၥေႆာသိ။ ဘဂဝါ ဧတဒေဝါစ --
 ၁၁၆။ ''ေကာဓေနာ (သုတၱနိပါတ၊၂၈) ဥပနာဟီ စ၊ ပါပမကၡီ စ ေယာ နေရာ။
 ဝိပႏၷဒိ႒ိ မာယာဝီ၊ တံ ဇညာ ဝသေလာ ဣတိ။
 ၁၁၇။ ''ဧကဇံ ဝါ ဒြိဇံ [မူကြဲ-ဒိဇံ (ပီ၊)] ဝါပိ၊ ေယာဓ ပါဏံ ဝိဟႎသတိ။
 ယႆ ပါေဏ ဒယာ နတၳိ၊ တံ ဇညာ ဝသေလာ ဣတိ။
 ၁၁၈။ ''ေယာ ဟႏၲိ ပရိ႐ုႏၶတိ [မူကြဲ-ဥပ႐ုေႏၶတိ (သ်ာ)] ဥပ႐ုႏၶတိ (က)] ဂါမာနိ နိဂမာနိ စ။
 နိဂၢါဟေကာ [မူကြဲ-နိဂၣါတေကာ (?)] သမညာေတာ၊ တံ ဇညာ ဝသေလာ ဣတိ။
 ၁၁၉။ ''ဂါေမ ဝါ ယဒိ ဝါ ရေည၊ ယံ ပေရသံ မမာယိတံ။
 ေထယ်ာ အဒိႏၷမာေဒတိ [မူကြဲ-အဒိႏၷံ အာဒိယတိ (သီ၊ ပီ)] တံ ဇညာ ဝသေလာ ဣတိ။
 ၁၂ဝ။ ''ေယာ ဟေဝ ဣဏမာဒါယ၊ စုဇၨမာေနာ [မူကြဲ-ဘုၪၨမာေနာ (?)] ပလာယတိ။
 န ဟိ ေတ ဣဏမတၳီတိ၊ တံ ဇညာ ဝသေလာ ဣတိ။
 ၁၂၁။ ''ေယာ ေဝ ကိၪၥိကၡကမ်တာ၊ ပႏၴသၼႎ ဝဇႏၲံ ဇနံ။
 ဟႏ႖ာ ကိၪၥိကၡမာေဒတိ၊ တံ ဇညာ ဝသေလာ ဣတိ။
 ၁၂၂။ ''အတၱေဟတု ပရေဟတု၊ ဓနေဟတု စ [မူကြဲ-ဓနေဟတု ဝ (က၊)] ေယာ နေရာ။
 သကၡိပုေ႒ာ မုသာ ျဗဴတိ၊ တံ ဇညာ ဝသေလာ ဣတိ။
 ၁၂၃။ ''ေယာ ဉာတီနံ သခီနံ ဝါ၊ ဒါေရသု ပဋိဒိႆတိ။
 သာဟသာ [မူကြဲ-သဟသာ (သီ၊ သ်ာ၊)] သမၸိေယန ဝါ၊ တံ ဇညာ ဝသေလာ ဣတိ။
 ၁၂၄။ ''ေယာ မာတရံ ပိတရံ ဝါ၊ ဇိဏၰကံ ဂတေယာဗၺနံ။
 ပဟု သေႏၲာ န ဘရတိ၊ တံ ဇညာ ဝသေလာ ဣတိ။
 ၁၂၅။ ''ေယာ မာတရံ ပိတရံ ဝါ၊ ဘာတရံ ဘဂိနႎ သသုံ။
 ဟႏၲိ ေရာေသတိ ဝါစာယ၊ တံ ဇညာ ဝသေလာ ဣတိ။
 ၁၂၆။ ''ေယာ အတၳံ ပုစၧိေတာ သေႏၲာ၊ အနတၳမႏုသာသတိ။
 ပဋိစၧေႏၷန မေႏၲတိ၊ တံ ဇညာ ဝသေလာ ဣတိ။
 ၁၂၇။ ''ေယာ ကတြာ ပါပကံ ကမၼံ၊ မာ မံ ဇညာတိ ဣစၧတိ [မူကြဲ-ဝိဘ၊ ၈၉၄) ပႆိတဗၺံ]။
 ေယာ ပဋိစၧႏၷကမၼေႏၲာ၊ တံ ဇညာ ဝသေလာ ဣတိ။
 ၁၂၈။ ''ေယာ (သုတၱနိပါတ၊၂၉) ေဝ ပရကုလံ ဂႏ႖ာ၊ ဘုတြာန [မူကြဲ-သုတြာ စ (သ်ာ၊ က၊)] သုစိေဘာဇနံ။
 အာဂတံ နပၸဋိပူေဇတိ၊ တံ ဇညာ ဝသေလာ ဣတိ။
 ၁၂၉။ ''ေယာ ျဗာဟၼဏံ သမဏံ ဝါ၊ အညံ ဝါပိ ဝနိဗၺကံ။
 မုသာဝါေဒန ဝေၪၥတိ၊ တံ ဇညာ ဝသေလာ ဣတိ။
 ၁၃ဝ။ ''ေယာ ျဗာဟၼဏံ သမဏံ ဝါ၊ ဘတၱကာေလ ဥပ႒ိေတ။
 ေရာေသတိ ဝါစာ န စ ေဒတိ၊ တံ ဇညာ ဝသေလာ ဣတိ။
 ၁၃၁။ ''အသတံ ေယာဓ ပျဗဴတိ၊ ေမာေဟန ပလိဂုဏိၭေတာ။
 ကိၪၥိကၡံ နိဇိဂီသာေနာ [မူကြဲ-နိဇိဂႎသာေနာ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ)] တံ ဇညာ ဝသေလာ ဣတိ။
 ၁၃၂။ ''ေယာ စတၱာနံ သမုကၠံေသ၊ ပေရ စ မဝဇာနာတိ [မူကြဲ-မဝဇာနတိ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ)]
 နိဟီေနာ ေသန မာေနန၊ တံ ဇညာ ဝသေလာ ဣတိ။
 ၁၃၃။ ''ေရာသေကာ ကဒရိေယာ စ၊ ပါပိေစၧာ မစၧရီ သေဌာ။
 အဟိရိေကာ အေနာတၱပၸီ၊ တံ ဇညာ ဝသေလာ ဣတိ။
 ၁၃၄။ ''ေယာ ဗုဒၶံ ပရိဘာသတိ၊ အထ ဝါ တႆ သာဝကံ။
 ပရိဗၺာဇံ [မူကြဲ-ပရိဗၺဇံ (က)] ပရိဗၺာဇကံ (သ်ာ၊ ကံ၊)] ဂဟ႒ံ ဝါ၊ တံ ဇညာ ဝသေလာ ဣတိ။
 ၁၃၅။ ''ေယာ ေဝ အနရဟံ [မူကြဲ-အနရဟာ (သီ၊ ပီ၊)] သေႏၲာ၊ အရဟံ ပဋိဇာနာတိ [မူကြဲ-ပဋိဇာနတိ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ)]
 ေစာေရာ သျဗဟၼေက ေလာေက၊ ဧေသာ ေခါ ဝသလာဓေမာ။
 ၁၃၆။ ''ဧေတ ေခါ ဝသလာ ဝုတၱာ၊ မယာ ေယေတ ပကာသိတာ။
 န ဇစၥာ ဝသေလာ ေဟာတိ၊ န ဇစၥာ ေဟာတိ ျဗာဟၼေဏာ။
 ကမၼဳနာ [မူကြဲ-ကမၼနာ (သီ၊ ပီ၊)] ဝသေလာ ေဟာတိ၊ ကမၼဳနာ ေဟာတိ ျဗာဟၼေဏာ။
 ၁၃၇။ ''တဒမိနာပိ ဇာနာထ၊ ယထာေမဒံ [မူကြဲ-ယထာေပဒံ (က၊)] နိဒႆနံ။
 စ႑ာလပုေတၱာ ေသာပါေကာ [မူကြဲ-သပါေကာ (?)]၊ မာတေဂၤါ ဣတိ ဝိႆုေတာ။
 ၁၃၈။ ''ေသာ (သုတၱနိပါတ၊၃ဝဝ) ယသံ ပရမံ ပေတၱာ [မူကြဲ-ေသာ ယသပၸရမပၸေတၱာ (သ်ာ၊ က)] မာတေဂၤါ ယံ သုဒုလႅဘံ။
 အာဂစၧဳံ တႆုပ႒ာနံ၊ ခတၱိယာ ျဗာဟၼဏာ ဗဟူ။
 ၁၃၉။ ''ေဒဝယာနံ အဘိ႐ုယွ၊ ဝိရဇံ ေသာ မဟာပထံ။
 ကာမရာဂံ ဝိရာေဇတြာ၊ ျဗဟၼေလာကူပေဂါ အဟု။
 န နံ ဇာတိ နိဝါေရသိ၊ ျဗဟၼေလာကူပပတၱိယာ။
 ၁၄ဝ။ ''အဇၩာယကကုေလ ဇာတာ၊ ျဗာဟၼဏာ မႏၲဗႏၶဝါ။
 ေတ စ ပါေပသု ကေမၼသု၊ အဘိဏွမုပဒိႆေရ။
 ၁၄၁။ ''ဒိေ႒ဝ ဓေမၼ ဂါရယွာ၊ သမၸရာေယ စ ဒုဂၢတိ။
 န ေန ဇာတိ နိဝါေရတိ၊ ဒုဂၢတ်ာ [မူကြဲ-ဒုဂၢစၥာ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ၊)] ဂရဟာယ ဝါ။
 ၁၄၂။ ''န ဇစၥာ ဝသေလာ ေဟာတိ၊ န ဇစၥာ ေဟာတိ ျဗာဟၼေဏာ။
 ကမၼဳနာ ဝသေလာ ေဟာတိ၊ ကမၼဳနာ ေဟာတိ ျဗာဟၼေဏာ''တိ။
 ဧဝံ ဝုေတၱ၊ အဂၢိကဘာရဒြါေဇာ ျဗာဟၼေဏာ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''အဘိကၠႏၲံ၊ ေဘာ ေဂါတမ။ ပ ။ ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ေဂါတေမာ ဓာေရတု အဇၨတေဂၢ ပါဏုေပတံ သရဏံ ဂတ''ႏၲိ။
ဝသလသုတၱံ သတၱမံ နိ႒ိတံ။
၈။ ေမတၱသုတၱံ
 ၁၄၃။ ကရဏီယမတၳကုသေလန၊ ယႏၲ သႏၲံ ပဒံ အဘိသေမစၥ။
 သေကၠာ ဥဇူ စ သုဟုဇူ [မူကြဲ-သူဇူ (သီ၊)] စ၊ သူဝေစာ စႆ မုဒု အနတိမာနီ။
 ၁၄၄။ သႏၲဳႆေကာ စ သုဘေရာ စ၊ အပၸကိေစၥာ စ သလႅဟုကဝုတၱိ။
 သႏၲိႁႏၵိေယာ စ နိပေကာ စ၊ အပၸဂေဗ႓ာ ကုေလသြနႏုဂိေဒၶါ။
 ၁၄၅။ န (သုတၱနိပါတ၊၃၁) စ ခုဒၵမာစေရ ကိၪၥိ၊ ေယန ဝိညဴ ပေရ ဥပဝေဒယ်ဳံ။
 သုခိေနာ ဝ ေခမိေနာ ေဟာႏၲဳ၊ သဗၺသတၱာ [မူကြဲ-သေဗၺ သတၱာ (သီ၊ သ်ာ၊)] ဘဝႏၲဳ သုခိတတၱာ။
 ၁၄၆။ ေယ ေကစိ ပါဏဘူတတၳိ၊ တသာ ဝါ ထာဝရာ ဝနဝေသသာ။
 ဒီဃာ ဝါ ေယ ဝ မဟႏၲာ [မူကြဲ-မဟႏၲ (?)]၊ မဇၩိမာ ရႆကာ အဏုကထူလာ။
 ၁၄၇။ ဒိ႒ာ ဝါ ေယ ဝ အဒိ႒ာ [မူကြဲ-အဒိ႒ (?)]၊ ေယ ဝ [မူကြဲ-ေယ စ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ၊)] ဒူေရ ဝသႏၲိ အဝိဒူေရ။
 ဘူတာ ဝ သမ႓ေဝသီ ဝ [မူကြဲ-ဘူတာ ဝါ သမ႓ေဝသီ ဝါ (သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ၊ က)] သဗၺသတၱာ ဘဝႏၲဳ သုခိတတၱာ။
 ၁၄၈။ န ပေရာ ပရံ နိကုေဗၺထ၊ နာတိမေညထ ကတၳစိ န ကၪၥိ [မူကြဲ-နံ ကၪၥိ (သီ၊ ပီ)] နံ ကိၪၥိ (သ်ာ)] န ကိၪၥိ (က)]
 ဗ်ာေရာသနာ ပဋိဃသညာ၊ နာညမညႆ ဒုကၡမိေစၧယ်။
 ၁၄၉။ မာတာ ယထာ နိယံ ပုတၱမာယုသာ ဧကပုတၱမႏုရေကၡ။
 ဧဝမၸိ သဗၺဘူေတသု၊ မာနသံ ဘာဝေယ အပရိမာဏံ။
 ၁၅ဝ။ ေမတၱၪၥ သဗၺေလာကသၼိ၊ မာနသံ ဘာဝေယ အပရိမာဏံ။
 ဥဒၶံ အေဓါ စ တိရိယၪၥ၊ အသမၺာဓံ အေဝရမသပတၱံ။
 ၁၅၁။ တိ႒ံ (သုတၱနိပါတ၊၃၂) စရံ နိသိေႏၷာ ဝ [မူကြဲ-ဝါ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ)] သယာေနာ ယာဝတာႆ ဝိတမိေဒၶါ [မူကြဲ-ဝိဂတမိေဒၵါ (ဗဟူသု)]။
 ဧတံ သတႎ အဓိေ႒ယ်၊ ျဗဟၼေမတံ ဝိဟာရမိဓမာဟု။
 ၁၅၂။ ဒိ႒ိၪၥ အႏုပဂၢမၼ၊ သီလဝါ ဒႆေနန သမၸေႏၷာ။
 ကာေမသု ဝိနယ [မူကြဲ-ဝိေနယ် (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ၊)] ေဂဓံ၊ န ဟိ ဇာတုဂၢဗ႓ေသယ် ပုနေရတီတိ။
ေမတၱသုတၱံ အ႒မံ နိ႒ိတံ။
၉။ ေဟမဝတသုတၱံ
 ၁၅၃။ ''အဇၨ ပႏၷရေသာ ဥေပါသေထာ၊ (ဣတိ သာတာဂိေရာ ယေကၡာ)
 ဒိဗၺာ [မူကြဲ-ဒိဗ်ာ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ၊)] ရတၱိ ဥပ႒ိတာ။
 အေနာမနာမံ သတၳာရံ၊ ဟႏၵ ပႆာမ ေဂါတမံ''။
 ၁၅၄။ ''ကစၥိ မေနာ သုပဏိဟိေတာ၊ (ဣတိ ေဟမဝေတာ ယေကၡာ)
 သဗၺဘူေတသု တာဒိေနာ။
 ကစၥိ ဣေ႒ အနိေ႒ စ၊ သကၤပၸႆ ဝသီကတာ''။
 ၁၅၅။ ''မေနာ စႆ သုပဏိဟိေတာ၊ (ဣတိ သာတာဂိေရာ ယေကၡာ)
 သဗၺဘူေတသု တာဒိေနာ။
 အေထာ ဣေ႒ အနိေ႒ စ၊ သကၤပၸႆ ဝသီကတာ''။
 ၁၅၆။ ''ကစၥိ အဒိႏၷံ နာဒိယတိ၊ (ဣတိ ေဟမဝေတာ ယေကၡာ)
 ကစၥိ ပါေဏသု သညေတာ။
 ကစၥိ အာရာ ပမာဒမွာ၊ ကစၥိ စ်ာနံ န ရိၪၥတိ''။
 ၁၅၇။ ''န (သုတၱနိပါတ၊၃၃) ေသာ အဒိႏၷံ အာဒိယတိ၊ (ဣတိ သာတာဂိေရာ ယေကၡာ)
 အေထာ ပါေဏသု သညေတာ။
 အေထာ အာရာ ပမာဒမွာ၊ ဗုေဒၶါ စ်ာနံ န ရိၪၥတိ''။
 ၁၅၈။ ''ကစၥိ မုသာ န ဘဏတိ၊ (ဣတိ ေဟမဝေတာ ယေကၡာ)
 ကစၥိ န ခီဏဗ်ပၸေထာ။
 ကစၥိ ေဝဘူတိယံ နာဟ၊ ကစၥိ သမၹံ န ဘာသတိ''။
 ၁၅၉။ ''မုသာ စ ေသာ န ဘဏတိ၊ (ဣတိ သာတာဂိေရာ ယေကၡာ)
 အေထာ န ခီဏဗ်ပၸေထာ။
 အေထာ ေဝဘူတိယံ နာဟ၊ မႏၲာ အတၳံ စ [မူကြဲ-အတၳံ ေသာ (သီ၊ ပီ၊ က၊)] ဘာသတိ''။
 ၁၆ဝ။ ''ကစၥိ န ရဇၨတိ ကာေမသု၊ (ဣတိ ေဟမဝေတာ ယေကၡာ)
 ကစၥိ စိတၱံ အနာဝိလံ။
 ကစၥိ ေမာဟံ အတိကၠေႏၲာ၊ ကစၥိ ဓေမၼသု စကၡဳမာ''။
 ၁၆၁။ ''န ေသာ ရဇၨတိ ကာေမသု၊ (ဣတိ သာတာဂိေရာ ယေကၡာ)
 အေထာ စိတၱံ အနာဝိလံ။
 သဗၺေမာဟံ အတိကၠေႏၲာ၊ ဗုေဒၶါ ဓေမၼသု စကၡဳမာ''။
 ၁၆၂။ ''ကစၥိ ဝိဇၨာယ သမၸေႏၷာ၊ (ဣတိ ေဟမဝေတာ ယေကၡာ )
 ကစၥိ သံသုဒၶစာရေဏာ။
 ကစၥိႆ အာသဝါ ခီဏာ၊ ကစၥိ နတၳိ ပုနဗ႓ေဝါ''။
 ၁၆၃။ ''ဝိဇၨာယ ေစဝ သမၸေႏၷာ၊ (ဣတိ သာတာဂိေရာ ယေကၡာ)
 အေထာ သံသုဒၶစာရေဏာ။
 သဗၺႆ အာသဝါ ခီဏာ၊ နတၳိ တႆ ပုနဗ႓ေဝါ''။
 ၁၆၄။ ''သမၸႏၷံ (သုတၱနိပါတ၊၃၄) မုနိေနာ စိတၱံ၊ ကမၼဳနာ ဗ်ပၸေထန စ။
 ဝိဇၨာစရဏသမၸႏၷံ၊ ဓမၼေတာ နံ ပသံသတိ''။
 ၁၆၅။ ''သမၸႏၷံ မုနိေနာ စိတၱံ၊ ကမၼဳနာ ဗ်ပၸေထန စ။
 ဝိဇၨာစရဏသမၸႏၷံ၊ ဓမၼေတာ အႏုေမာဒသိ''။
 ၁၆၆။ ''သမၸႏၷံ မုနိေနာ စိတၱံ၊ ကမၼဳနာ ဗ်ပၸေထန စ။
 ဝိဇၨာစရဏသမၸႏၷံ၊ ဟႏၵ ပႆာမ ေဂါတမံ။
 ၁၆၇။ ''ဧဏိဇဃႍ ကိသံ ဝီရံ [မူကြဲ-ဓီရံ (သ်ာ)] အပၸါဟာရံ အေလာလုပံ။
 မုနႎ ဝနသၼႎ စ်ာယႏၲံ၊ ဧဟိ ပႆာမ ေဂါတမံ။
 ၁၆၈။ ''သီဟံေဝကစရံ နာဂံ၊ ကာေမသု အနေပကၡိနံ။
 ဥပသကၤမၼ ပုစၧာမ၊ မစၥဳပါသပၸေမာစနံ။
 ၁၆၉။ ''အကၡာတာရံ ပဝတၱာရံ၊ သဗၺဓမၼာန ပါရဂုံ။
 ဗုဒၶံ ေဝရဘယာတီတံ၊ မယံ ပုစၧာမ ေဂါတမံ''။
 ၁၇ဝ။ ''ကိသၼႎ ေလာေကာ သမုပၸေႏၷာ၊ (ဣတိ ေဟမဝေတာ ယေကၡာ)
 ကိသၼႎ ကုဗၺတိ သႏၴဝံ [မူကြဲ-သႏၶဝံ (က)]
 ကိႆ ေလာေကာ ဥပါဒါယ၊ ကိသၼႎ ေလာေကာ ဝိဟညတိ''။
 ၁၇၁။ ''ဆသု [မူကြဲ-ဆႆု (သီ၊ ပီ၊)] ေလာေကာ သမုပၸေႏၷာ၊ (ေဟမဝတာတိ ဘဂဝါ)
 ဆသု ကုဗၺတိ သႏၴဝံ။
 ဆႏၷေမဝ ဥပါဒါယ၊ ဆသု ေလာေကာ ဝိဟညတိ''။
 ၁၇၂။ ''ကတမံ တံ ဥပါဒါနံ၊ ယတၳ ေလာေကာ ဝိဟညတိ။
 နိယ်ာနံ ပုစၧိေတာ ျဗဴဟိ၊ ကထံ ဒုကၡာ ပမုစၥတိ'' [မူကြဲ-ပမုၪၥတိ (သ်ာ)]
 ၁၇၃။ ''ပၪၥ ကာမဂုဏာ ေလာေက၊ မေနာဆ႒ာ ပေဝဒိတာ။
 ဧတၳ ဆႏၵံ ဝိရာေဇတြာ၊ ဧဝံ ဒုကၡာ ပမုစၥတိ။
 ၁၇၄။ ''ဧတံ ေလာကႆ နိယ်ာနံ၊ အကၡာတံ ေဝါ ယထာတထံ။
 ဧတံ ေဝါ အဟမကၡာမိ၊ ဧဝံ ဒုကၡာ ပမုစၥတိ''။
 ၁၇၅။ ''ေကာ (သုတၱနိပါတ၊၃၅) သူဓ တရတိ ၾသဃံ၊ ေကာဓ တရတိ အဏၰဝံ။
 အပၸတိေ႒ အနာလေမၺ၊ ေကာ ဂမ႓ီေရ န သီဒတိ''။
 ၁၇၆။ ''သဗၺဒါ သီလသမၸေႏၷာ၊ ပညဝါ သုသမာဟိေတာ။
 အဇၩတၱစိႏၲီ [မူကြဲ-အဇၩတၱသညီ (သ်ာ၊ ကံ၊ က၊)] သတိမာ၊ ၾသဃံ တရတိ ဒုတၱရံ။
 ၁၇၇။ ''ဝိရေတာ ကာမသညာယ၊ သဗၺသံေယာဇနာတိေဂါ။
 နႏၵီဘဝပရိကၡီေဏာ၊ ေသာ ဂမ႓ီေရ န သီဒတိ''။
 ၁၇၈။ ''ဂဗ႓ီရပညံ နိပုဏတၳဒႆႎ၊ အကိၪၥနံ ကာမဘေဝ အသတၱံ။
 တံ ပႆထ သဗၺဓိ ဝိပၸမုတၱံ၊ ဒိေဗၺ ပေထ ကမမာနံ မေဟသႎ။
 ၁၇၉။ ''အေနာမနာမံ နိပုဏတၳဒႆႎ၊ ပညာဒဒံ ကာမာလေယ အသတၱံ။
 တံ ပႆထ သဗၺဝိဒုံ သုေမဓံ၊ အရိေယ ပေထ ကမမာနံ မေဟသႎ။
 ၁၈ဝ။ ''သုဒိ႒ံ ဝတ ေနာ အဇၨ၊ သုပၸဘာတံ သုဟု႒ိတံ။
 ယံ အဒၵသာမ သမၺဳဒၶံ၊ ၾသဃတိဏၰမနာသဝံ။
 ၁၈၁။ ''ဣေမ ဒသသတာ ယကၡာ၊ ဣဒၶိမေႏၲာ ယသႆိေနာ။
 သေဗၺ တံ သရဏံ ယႏၲိ၊ တြံ ေနာ သတၳာ အႏုတၱေရာ။
 ၁၈၂။ ''ေတ မယံ ဝိစရိႆာမ၊ ဂါမာ ဂါမံ နဂါ နဂံ။
 နမႆမာနာ သမၺဳဒၶံ၊ ဓမၼႆ စ သုဓမၼတ''ႏၲိ။
ေဟမဝတသုတၱံ နဝမံ နိ႒ိတံ။
၁ဝ။ အာဠဝကသုတၱံ
 ဧဝံ ေမ သုတံ -- ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ အာဠဝိယံ ဝိဟရတိ အာဠဝကႆ ယကၡႆ ဘဝေန။ အထ ေခါ အာဠဝေကာ ယေကၡာ ေယန ဘဂဝါ ေတႏုပသကၤမိ၊ ဥပသကၤမိတြာ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''နိကၡမ၊ သမဏာ''တိ။ ''သာဓာဝုေသာ''တိ (သုတၱနိပါတ၊၃၆) ဘဂဝါ နိကၡမိ။ ''ပဝိသ၊ သမဏာ''တိ။ ''သာဓာဝုေသာ''တိ ဘဂဝါ ပါဝိသိ။
 ဒုတိယမၸိ ေခါ။ ပ ။ တတိယမၸိ ေခါ အာဠဝေကာ ယေကၡာ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''နိကၡမ၊ သမဏာ''တိ။ ''သာဓာဝုေသာ''တိ ဘဂဝါ နိကၡမိ။ ''ပဝိသ၊ သမဏာ''တိ။ ''သာဓာဝုေသာ''တိ ဘဂဝါ ပါဝိသိ။
 စတုတၳမၸိ ေခါ အာဠဝေကာ ယေကၡာ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''နိကၡမ၊ သမဏာ''တိ။ ''န ခြါဟံ တံ၊ အာဝုေသာ၊ နိကၡမိႆာမိ။ ယံ ေတ ကရဏီယံ၊ တံ ကေရာဟီ''တိ။
 ''ပဥႇံ တံ၊ သမဏ၊ ပုစၧိႆာမိ။ သေစ ေမ န ဗ်ာကရိႆသိ၊ စိတၱံ ဝါ ေတ ခိပိႆာမိ၊ ဟဒယံ ဝါ ေတ ဖာေလႆာမိ၊ ပါေဒသု ဝါ ဂေဟတြာ ပါရဂဂၤါယ ခိပိႆာမီ''တိ။
 ''န ခြါဟံ တံ၊ အာဝုေသာ၊ ပႆာမိ သေဒဝေက ေလာေက သမာရေက သျဗဟၼေက သႆမဏျဗာဟၼဏိယာ ပဇာယ သေဒဝမႏုႆာယ ေယာ ေမ စိတၱံ ဝါ ခိေပယ် ဟဒယံ ဝါ ဖာေလယ် ပါေဒသု ဝါ ဂေဟတြာ ပါရဂဂၤါယ ခိေပယ်။ အပိ စ တြံ၊ အာဝုေသာ၊ ပုစၧ ယဒါကခၤသီ''တိ။ အထ ေခါ အာဠဝေကာ ယေကၡာ ဘဂဝႏၲံ ဂါထာယ အဇၩဘာသိ --
 ၁၈၃။ ''ကႎ သူဓ ဝိတၱံ ပုရိသႆ ေသ႒ံ၊ ကႎ သု သုစိဏၰံ သုခမာဝဟာတိ။
 ကႎ သု [မူကြဲ-ကႎ သူ (သီ၊)] ဟေဝ သာဒုတရံ ရသာနံ၊ ကထံ ဇီဝႎ ဇီဝိတမာဟု ေသ႒ံ''။
 ၁၈၄။ ''သဒၶီဓ ဝိတၱံ ပုရိသႆ ေသ႒ံ၊ ဓေမၼာ သုစိေဏၰာ သုခမာဝဟာတိ။
 သစၥံ ဟေဝ သာဒုတရံ ရသာနံ၊ ပညာဇီဝႎ ဇီဝိတမာဟု ေသ႒ံ''။
 ၁၈၅။ ''ကထံ သု တရတိ ၾသဃံ၊ ကထံ သု တရတိ အဏၰဝံ။
 ကထံ သု ဒုကၡမေစၥတိ၊ ကထံ သု ပရိသုဇၩတိ''။
 ၁၈၆။ ''သဒၶါ တရတိ ၾသဃံ၊ အပၸမာေဒန အဏၰဝံ။
 ဝီရိေယန [မူကြဲ-ဝိရိေယန (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ၊)] ဒုကၡမေစၥတိ၊ ပညာယ ပရိသုဇၩတိ''။
 ၁၈၇။ ''ကထံ (သုတၱနိပါတ၊၃၇) သု လဘေတ ပညံ၊ ကထံ သု ဝိႏၵေတ ဓနံ။
 ကထံ သု ကိတၱႎ ပေပၸါတိ၊ ကထံ မိတၱာနိ ဂႏၴတိ။
 အသၼာ ေလာကာ ပရံ ေလာကံ၊ ကထံ ေပစၥ န ေသာစတိ''။
 ၁၈၈။ ''သဒၵဟာေနာ အရဟတံ၊ ဓမၼံ နိဗၺာနပတၱိယာ။
 သုႆူသံ [မူကြဲ-သုႆူသာ (သီ၊ ပီ၊)] လဘေတ ပညံ၊ အပၸမေတၱာ ဝိစကၡေဏာ။
 ၁၈၉။ ''ပတိ႐ူပကာရီ ဓုရဝါ၊ ဥ႒ာတာ ဝိႏၵေတ ဓနံ။
 သေစၥန ကိတၱႎ ပေပၸါတိ၊ ဒဒံ မိတၱာနိ ဂႏၴတိ။
 ၁၉ဝ။ ''ယေႆေတ စတုေရာ ဓမၼာ၊ သဒၶႆ ဃရေမသိေနာ။
 သစၥံ ဓေမၼာ [မူကြဲ-ဒေမာ (?)] ဓိတိ စာေဂါ၊ သ ေဝ ေပစၥ န ေသာစတိ။
 ၁၉၁။ ''ဣဃၤ အေညပိ ပုစၧႆု၊ ပုထူ သမဏျဗာဟၼေဏ။
 ယဒိ သစၥာ ဒမာ စာဂါ၊ ခႏၲ်ာ ဘိေယ်ာဓ ဝိဇၨတိ''။
 ၁၉၂။ ''ကထံ ႏု ဒါနိ ပုေစၧယ်ံ၊ ပုထူ သမဏျဗာဟၼေဏ။
 ေယာဟံ [မူကြဲ-ေသာဟံ (သီ၊ ပီ၊)] အဇၨ ပဇာနာမိ၊ ေယာ အေတၳာ သမၸရာယိေကာ။
 ၁၉၃။ ''အတၳာယ ဝတ ေမ ဗုေဒၶါ၊ ဝါသာယာဠဝိမာဂမာ။
 ေယာဟံ [မူကြဲ-အ႒ိႏွာ႐ူဟိ သံယုေတၱာ (သ်ာ၊ က၊)] အဇၨ ပဇာနာမိ၊ ယတၳ ဒိႏၷံ မဟပၹလံ။
 ၁၉၄။ ''ေသာ အဟံ ဝိစရိႆာမိ၊ ဂါမာ ဂါမံ ပုရာ ပုရံ။
 နမႆမာေနာ သမၺဳဒၶံ၊ ဓမၼႆ စ သုဓမၼတ''ႏၲိ။
အာဠဝကသုတၱံ ဒသမံ နိ႒ိတံ။
၁၁။ ဝိဇယသုတၱံ
 ၁၉၅။ စရံ ဝါ ယဒိ ဝါ တိ႒ံ၊ နိသိေႏၷာ ဥဒ ဝါ သယံ။
 သမိေၪၨတိ ပသာေရတိ၊ ဧသာ ကာယႆ ဣၪၨနာ။
 ၁၉၆။ အ႒ိနဟာ႐ုသံယုေတၱာ၊ တစမံသာဝေလပေနာ။
 ဆဝိယာ ကာေယာ ပဋိစၧေႏၷာ၊ ယထာဘူတံ န ဒိႆတိ။
 ၁၉၇။ အႏၲပူေရာ (သုတၱနိပါတ၊၃၈) ဥဒရပူေရာ၊ ယကနေပဠႆ [မူကြဲ-ယကေပဠႆ (သီ၊ သ်ာ၊)] ဝတၳိေနာ။
 ဟဒယႆ ပပၹာသႆ၊ ဝကၠႆ ပိဟကႆ စ။
 ၁၉၈။ သိဃၤာဏိကာယ ေခဠႆ၊ ေသဒႆ စ ေမဒႆ စ။
 ေလာဟိတႆ လသိကာယ၊ ပိတၱႆ စ ဝသာယ စ။
 ၁၉၉။ အထႆ နဝဟိ ေသာေတဟိ၊ အသုစီ သဝတိ သဗၺဒါ။
 အကၡိမွာ အကၡိဂူထေကာ၊ ကဏၰမွာ ကဏၰဂူထေကာ။
 ၂ဝဝ။ သိဃၤာဏိကာ စ နာသေတာ၊ မုေခန ဝမေတကဒါ။
 ပိတၱံ ေသမွၪၥ ဝမတိ၊ ကာယမွာ ေသဒဇလႅိကာ။
 ၂ဝ၁။ အထႆ သုသိရံ သီသံ၊ မတၳလုဂၤႆ ပူရိတံ။
 သုဘေတာ နံ မညတိ၊ ဗာေလာ အဝိဇၨာယ ပုရကၡေတာ။
 ၂ဝ၂။ ယဒါ စ ေသာ မေတာ ေသတိ၊ ဥဒၶဳမာေတာ ဝိနီလေကာ။
 အပဝိေဒၶါ သုသာနသၼႎ၊ အနေပကၡာ ေဟာႏၲိ ဉာတေယာ။
 ၂ဝ၃။ ခါဒႏၲိ နံ သုဝါနာ [မူကြဲ-သုပါဏာ (ပီ၊)] စ၊ သိဂၤါလာ [မူကြဲ-သိဂါလာ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ၊)] ဝကာ ကိမီ။
 ကာကာ ဂိဇၩာ စ ခါဒႏၲိ၊ ေယ စေည သႏၲိ ပါဏိေနာ။
 ၂ဝ၄။ သုတြာန ဗုဒၶဝစနံ၊ ဘိကၡဳ ပညာဏဝါ ဣဓ။
 ေသာ ေခါ နံ ပရိဇာနာတိ၊ ယထာဘူတဥႇိ ပႆတိ။
 ၂ဝ၅။ ယထာ ဣဒံ တထာ ဧတံ၊ ယထာ ဧတံ တထာ ဣဒံ။
 အဇၩတၱၪၥ ဗဟိဒၶါ စ၊ ကာေယ ဆႏၵံ ဝိရာဇေယ။
 ၂ဝ၆။ ဆႏၵရာဂဝိရေတၱာ ေသာ၊ ဘိကၡဳ ပညာဏဝါ ဣဓ။
 အဇၩဂါ အမတံ သႏၲႎ၊ နိဗၺာနံ ပဒမစၥဳတံ။
 ၂ဝ၇။ ဒြိပါဒေကာယံ [မူကြဲ-ဒိပါဒေကာယံ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ၊)] အသုစိ၊ ဒုဂၢေႏၶာ ပရိဟာရတိ [မူကြဲ-ပရိဟီရတိ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ)]
 နာနာကုဏပပရိပူေရာ၊ ဝိႆဝေႏၲာ တေတာ တေတာ။
 ၂ဝ၈။ ဧတာဒိေသန ကာေယန၊ ေယာ မေည ဥဏၰေမတေဝ [မူကြဲ-ဥႏၷေမတေဝ (?)]။
 ပရံ ဝါ အဝဇာေနယ်၊ ကိမညၾတ အဒႆနာတိ။
ဝိဇယသုတၱံ ဧကာဒသမံ နိ႒ိတံ။
၁၂။ မုနိသုတၱံ
 ၂ဝ၉။ သႏၴဝါေတာ (သုတၱနိပါတ၊၃၉) [မူကြဲ-သႏၶဝေတာ (က၊)] ဘယံ ဇာတံ၊ နိေကတာ ဇာယေတ ရေဇာ။
 အနိေကတမသႏၴဝံ၊ ဧတံ ေဝ မုနိဒႆနံ။
 ၂၁ဝ။ ေယာ ဇာတမုစၧိဇၨ န ေရာပေယယ်၊ ဇာယႏၲမႆ နာႏုပၸေဝေစၧ။
 တမာဟု ဧကံ မုနိနံ စရႏၲံ၊ အဒၵကၡိ ေသာ သႏၲိပဒံ မေဟသိ။
 ၂၁၁။ သခၤါယ ဝတၳဴနိ ပမာယ [မူကြဲ-ပဟာယ (က၊ သီ၊ က)] သမာယ (က၊) ပ + မီ + တြာ = ပမာယ၊ ယထာ နိႆာယာတိပဒံ] ဗီဇံ၊ သိေနဟမႆ နာႏုပၸေဝေစၧ။
 သ ေဝ မုနီ ဇာတိခယႏၲဒႆီ၊ တကၠံ ပဟာယ န ဥေပတိ သခႍ။
 ၂၁၂။ အညာယ သဗၺာနိ နိေဝသနာနိ၊ အနိကာမယံ အညတရမၸိ ေတသံ။
 သ ေဝ မုနီ ဝီတေဂေဓါ အဂိေဒၶါ၊ နာယူဟတီ ပါရဂေတာ ဟိ ေဟာတိ။
 ၂၁၃။ သဗၺာဘိဘုံ သဗၺဝိဒုံ သုေမဓံ၊ သေဗၺသု ဓေမၼသု အႏူပလိတၱံ။
 သဗၺၪၨဟံ တဏွကၡေယ ဝိမုတၱံ၊ တံ ဝါပိ ဓီရာ မုနိ [မူကြဲ-မုနႎ (သီ၊ ပီ၊)] ေဝဒယႏၲိ။
 ၂၁၄။ ပညာဗလံ သီလဝတူပပႏၷံ၊ သမာဟိတံ စ်ာနရတံ သတီမံ။
 သဂၤါ ပမုတၱံ အခိလံ အနာသဝံ၊ တံ ဝါပိ ဓီရာ မုနိ ေဝဒယႏၲိ။
 ၂၁၅။ ဧကံ (သုတၱနိပါတ၊၃၁ဝ) စရႏၲံ မုနိမပၸမတၱံ၊ နိႏၵာပသံသာသု အေဝဓမာနံ။
 သီဟံဝ သေဒၵသု အသႏၲသႏၲံ၊ ဝါတံဝ ဇာလမွိ အသဇၨမာနံ။
 ပဒၼံဝ [မူကြဲ-ပဒုမံဝ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ၊)] ေတာေယန အလိပၸမာနံ [မူကြဲ-အလိမၸမာနံ (သ်ာ၊ က)] ေနတာရမေညသမနညေနယ်ံ။
 တံ ဝါပိ ဓီရာ မုနိ ေဝဒယႏၲိ။
 ၂၁၆။ ေယာ ၾသဂဟေဏ ထေမ႓ာရိဝါဘိဇာယတိ၊ ယသၼႎ ပေရ ဝါစာပရိယႏၲံ [မူကြဲ-ဝါစံ ပရိယႏၲံ (က၊)] ဝဒႏၲိ။
 တံ ဝီတရာဂံ သုသမာဟိတိႁႏၵိယံ၊ တံ ဝါပိ ဓီရာ မုနိ ေဝဒယႏၲိ။
 ၂၁၇။ ေယာ ေဝ ဌိတေတၱာ တသရံဝ ဥဇၨဳ၊ ဇိဂုစၧတိ ကေမၼဟိ ပါပေကဟိ။
 ဝီမံသမာေနာ ဝိသမံ သမၪၥ၊ တံ ဝါပိ ဓီရာ မုနိ ေဝဒယႏၲိ။
 ၂၁၈။ ေယာ သညတေတၱာ န ကေရာတိ ပါပံ၊ ဒဟေရာ မဇၩိေမာ စ မုနိ [မူကြဲ-ဒဟေရာ စ မေဇၩာ စ မုနီ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ၊)] ယတေတၱာ။
 အေရာသေနေယ်ာ န ေသာ ေရာေသတိ ကၪၥိ [မူကြဲ-န ေရာေသတိ (သ်ာ)] တံ ဝါပိ ဓီရာ မုနိ ေဝဒယႏၲိ။
 ၂၁၉။ ယဒဂၢေတာ မဇၩေတာ ေသသေတာ ဝါ၊ ပိ႑ံ လေဘထ ပရဒတၱဴပဇီဝီ။
 နာလံ ထုတုံ ေနာပိ နိပစၥဝါဒီ၊ တံ ဝါပိ ဓီရာ မုနိ ေဝဒယႏၲိ။
 ၂၂ဝ။ မုနႎ စရႏၲံ ဝိရတံ ေမထုနသၼာ၊ ေယာ ေယာဗၺေန ေနာပနိဗဇၩေတ ကြစိ။
 မဒပၸမာဒါ ဝိရတံ ဝိပၸမုတၱံ၊ တံ ဝါပိ ဓီရာ မုနိ ေဝဒယႏၲိ။
 ၂၂၁။ အညာယ (သုတၱနိပါတ၊၃၁) ေလာကံ ပရမတၳဒႆႎ၊ ၾသဃံ သမုဒၵံ အတိတရိယ တာဒႎ။
 တံ ဆိႏၷဂႏၴံ အသိတံ အနာသဝံ၊ တံ ဝါပိ ဓီရာ မုနိ ေဝဒယႏၲိ။
 ၂၂၂။ အသမာ ဥေဘာ ဒူရဝိဟာရဝုတၱိေနာ၊ ဂိဟီ [မူကြဲ-ဂိဟိ (က၊)] ဒါရေပါသီ အမေမာ စ သုဗၺေတာ။
 ပရပါဏေရာဓာယ ဂိဟီ အသညေတာ၊ နိစၥံ မုနီ ရကၡတိ ပါဏိေန [မူကြဲ-ပါဏိေနာ (သီ၊)] ယေတာ။
 ၂၂၃။ သိခီ ယထာ နီလဂီေဝါ [မူကြဲ-နီလဂိေဝါ (သ်ာ၊)] ဝိဟဂၤေမာ၊ ဟံသႆ ေနာေပတိ ဇဝံ ကုဒါစနံ။
 ဧဝံ ဂိဟီ နာႏုကေရာတိ ဘိကၡဳေနာ၊ မုနိေနာ ဝိဝိတၱႆ ဝနမွိ စ်ာယေတာတိ။
မုနိသုတၱံ ဒြါဒသမံ နိ႒ိတံ။ဥရဂဝေဂၢါ ပဌေမာ နိ႒ိေတာ။
 တႆုဒၵါနံ --
 ဥရေဂါ ဓနိေယာ ေစဝ၊ ဝိသာဏၪၥ တထာ ကသိ။
 စုေႏၵာ ပရာဘေဝါ ေစဝ၊ ဝသေလာ ေမတၱဘာဝနာ။
 သာတာဂိေရာ အာဠဝေကာ၊ ဝိဇေယာ စ တထာ မုနိ။
 ဒြါဒေသတာနိ သုတၱာနိ၊ ဥရဂဝေဂၢါတိ ဝုစၥတီတိ။
၂။ စူဠဝေဂၢါ
၁။ ရတနသုတၱံ
 ၂၂၄။ ယာနီဓ (သုတၱနိပါတ၊၃၂) ဘူတာနိ သမာဂတာနိ၊ ဘုမၼာနိ [မူကြဲ-ဘူမာနိ (က၊)] ဝါ ယာနိ ဝ အႏၲလိေကၡ။
 သေဗၺဝ ဘူတာ သုမနာ ဘဝႏၲဳ၊ အေထာပိ သကၠစၥ သုဏႏၲဳ ဘာသိတံ။
 ၂၂၅။ တသၼာ ဟိ ဘူတာ နိသာေမထ သေဗၺ၊ ေမတၱံ ကေရာထ မာႏုသိယာ ပဇာယ။
 ဒိဝါ စ ရေတၱာ စ ဟရႏၲိ ေယ ဗလႎ၊ တသၼာ ဟိ ေန ရကၡထ အပၸမတၱာ။
 ၂၂၆။ ယံ ကိၪၥိ ဝိတၱံ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊ သေဂၢသု ဝါ ယံ ရတနံ ပဏီတံ။
 န ေနာ သမံ အတၳိ တထာဂေတန၊ ဣဒမၸိ ဗုေဒၶ ရတနံ ပဏီတံ။
 ဧေတန သေစၥန သုဝတၳိ ေဟာတု။
 ၂၂၇။ ခယံ ဝိရာဂံ အမတံ ပဏီတံ၊ ယဒဇၩဂါ သက်မုနီ သမာဟိေတာ။
 န ေတန ဓေမၼန သမတၳိ ကိၪၥိ၊ ဣဒမၸိ ဓေမၼ ရတနံ ပဏီတံ။
 ဧေတန သေစၥန သုဝတၳိ ေဟာတု။
 ၂၂၈။ ယံ ဗုဒၶေသေ႒ာ ပရိဝဏၰယီ သုစႎ၊ သမာဓိမာနႏၲရိကညမာဟု။
 သမာဓိနာ ေတန သေမာ န ဝိဇၨတိ၊ ဣဒမၸိ ဓေမၼ ရတနံ ပဏီတံ။
 ဧေတန သေစၥန သုဝတၳိ ေဟာတု။
 ၂၂၉။ ေယ (သုတၱနိပါတ၊၃၃) ပုဂၢလာ အ႒ သတံ ပသတၳာ၊ စတၱာရိ ဧတာနိ ယုဂါနိ ေဟာႏၲိ။
 ေတ ဒကၡိေဏယ်ာ သုဂတႆ သာဝကာ၊ ဧေတသု ဒိႏၷာနိ မဟပၹလာနိ။
 ဣဒမၸိ သံေဃ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧေတန သေစၥန သုဝတၳိ ေဟာတု။
 ၂၃ဝ။ ေယ သုပၸယုတၱာ မနသာ ဒေဠႇန၊ နိကၠာမိေနာ ေဂါတမသာသနမွိ။
 ေတ ပတၱိပတၱာ အမတံ ဝိဂယွ၊ လဒၶါ မုဓာ နိဗၺဳတႎ [မူကြဲ-နိဗၺဳတိ (က၊)] ဘုၪၨမာနာ။
 ဣဒမၸိ သံေဃ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧေတန သေစၥန သုဝတၳိ ေဟာတု။
 ၂၃၁။ ယထိႏၵခီေလာ ပထဝိႆိေတာ [မူကြဲ-ပဒဝိႆိေတာ (က၊ သီ)] ပဌဝႎ သိေတာ (က၊ သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ၊)] သိယာ၊ စတုဗ႓ိ ဝါေတဟိ အသမၸကမၸိေယာ။
 တထူပမံ သပၸဳရိသံ ဝဒါမိ၊ ေယာ အရိယသစၥာနိ အေဝစၥ ပႆတိ။
 ဣဒမၸိ သံေဃ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧေတန သေစၥန သုဝတၳိ ေဟာတု။
 ၂၃၂။ ေယ အရိယသစၥာနိ ဝိဘာဝယႏၲိ၊ ဂမ႓ီရပေညန သုေဒသိတာနိ။
 ကိၪၥာပိ ေတ ေဟာႏၲိ ဘုသံ ပမတၱာ၊ န ေတ ဘဝံ အ႒မမာဒိယႏၲိ။
 ဣဒမၸိ သံေဃ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧေတန သေစၥန သုဝတၳိ ေဟာတု။
 ၂၃၃။ သဟာဝႆ ဒႆနသမၸဒါယ [မူကြဲ-သဟာဝသဒၵႆနသမၸဒါယ (က)] တယႆု ဓမၼာ ဇဟိတာ ဘဝႏၲိ။
 သကၠာယဒိ႒ိ ဝိစိကိစၧိတၪၥ၊ သီလဗၺတံ ဝါပိ ယဒတၳိ ကိၪၥိ။
 ၂၃၄။ စတူဟပါေယဟိ (သုတၱနိပါတ၊၃၄) စ ဝိပၸမုေတၱာ၊ ဆစၥာဘိဌာနာနိ [မူကြဲ-ဆ စာဘိဌာနာနိ (သီ၊ သ်ာ၊)] ဘဗၺ ကာတုံ [မူကြဲ-အဘေဗၺာ ကာတုံ (သီ)]
 ဣဒမၸိ သံေဃ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧေတန သေစၥန သုဝတၳိ ေဟာတု။
 ၂၃၅။ ကိၪၥာပိ ေသာ ကမၼ [မူကြဲ-ကမၼံ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ၊)] ကေရာတိ ပါပကံ၊ ကာေယန ဝါစာ ဥဒ ေစတသာ ဝါ။
 အဘဗၺ [မူကြဲ-အဘေဗၺာ (ဗဟူသု)] ေသာ တႆ ပဋိစၧဒါယ [မူကြဲ-ပဋိစၧာဒါယ (သီ)] အဘဗၺတာ ဒိ႒ပဒႆ ဝုတၱာ။
 ဣဒမၸိ သံေဃ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧေတန သေစၥန သုဝတၳိ ေဟာတု။
 ၂၃၆။ ဝနပၸဂုေမၺ ယထ [မူကြဲ-ယထာ (သီ၊ သ်ာ၊)] ဖုႆိတေဂၢ၊ ဂိမွာနမာေသ ပဌမသၼႎ [မူကြဲ-ပဌမသၼိ (?)] ဂိေမွ။
 တထူပမံ ဓမၼဝရံ အေဒသယိ [မူကြဲ-အေဒသယီ (သီ)] နိဗၺာနဂါမႎ ပရမံ ဟိတာယ။
 ဣဒမၸိ ဗုေဒၶ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧေတန သေစၥန သုဝတၳိ ေဟာတု။
 ၂၃၇။ ဝေရာ ဝရညဴ ဝရေဒါ ဝရာဟေရာ၊ အႏုတၱေရာ ဓမၼဝရံ အေဒသယိ။
 ဣဒမၸိ ဗုေဒၶ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧေတန သေစၥန သုဝတၳိ ေဟာတု။
 ၂၃၈။ ခီဏံ ပုရာဏံ နဝ နတၳိ သမ႓ဝံ၊ ဝိရတၱစိတၱာယတိေက ဘဝသၼႎ။
 ေတ ခီဏဗီဇာ အဝိ႐ူဠႇိဆႏၵာ၊ နိဗၺìèìတၱိ ဓီရာ ယထာယံ [မူကြဲ-ယထယံ (က၊)] ပဒီေပါ။
 ဣဒမၸိ သံေဃ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧေတန သေစၥန သုဝတၳိ ေဟာတု။
 ၂၃၉။ ယာနီဓ (သုတၱနိပါတ၊၃၅) ဘူတာနိ သမာဂတာနိ၊ ဘုမၼာနိ ဝါ ယာနိ ဝ အႏၲလိေကၡ။
 တထာဂတံ ေဒဝမႏုႆပူဇိတံ၊ ဗုဒၶံ နမႆာမ သုဝတၳိ ေဟာတု။
 ၂၄ဝ။ ယာနီဓ ဘူတာနိ သမာဂတာနိ၊ ဘုမၼာနိ ဝါ ယာနိ ဝ အႏၲလိေကၡ။
 တထာဂတံ ေဒဝမႏုႆပူဇိတံ၊ ဓမၼံ နမႆာမ သုဝတၳိ ေဟာတု။
 ၂၄၁။ ယာနီဓ ဘူတာနိ သမာဂတာနိ၊ ဘုမၼာနိ ဝါ ယာနိ ဝ အႏၲလိေကၡ။
 တထာဂတံ ေဒဝမႏုႆပူဇိတံ၊ သံဃံ နမႆာမ သုဝတၳိ ေဟာတူတိ။
ရတနသုတၱံ ပဌမံ နိ႒ိတံ။
၂။ အာမဂႏၶသုတၱံ
 ၂၄၂။ ''သာမာကစိဂၤူလကစီနကာနိ စ၊ ပတၱပၹလံ မူလဖလံ ဂဝိပၹလံ။
 ဓေမၼန လဒၶံ သတမသၷမာနာ [မူကြဲ-သတမသမာနာ (သီ၊ ပီ)] သတမႆမာနာ (သ်ာ၊ ကံ)] န ကာမကာမာ အလိကံ ဘဏႏၲိ။
 ၂၄၃။ ''ယဒသၷမာေနာ သုကတံ သုနိ႒ိတံ၊ ပေရဟိ ဒိႏၷံ ပယတံ ပဏီတံ။
 သာလီနမႏၷံ ပရိဘုၪၨမာေနာ၊ ေသာ ဘုၪၨသီ ကႆပ အာမဂႏၶံ။
 ၂၄၄။ ''န (သုတၱနိပါတ၊၃၆) အာမဂေႏၶာ မမ ကပၸတီတိ၊ ဣေစၥဝ တြံ ဘာသသိ ျဗဟၼဗႏၶဳ။
 သာလီနမႏၷံ ပရိဘုၪၨမာေနာ၊ သကုႏၲမံေသဟိ သုသခၤေတဟိ။
 ပုစၧာမိ တံ ကႆပ ဧတမတၳံ၊ ကထံ ပကာေရာ တဝ အာမဂေႏၶာ''။
 ၂၄၅။ ''ပါဏာတိပါေတာ ဝဓေဆဒဗႏၶနံ၊ ေထယ်ံ မုသာဝါေဒါ နိကတိဝၪၥနာနိ စ။
 အေဇၩနကုတၱံ [မူကြဲ-အေဇၩန ကုဇၨံ (သီ၊ ပီ၊)] ပရဒါရေသဝနာ၊ ဧသာမဂေႏၶာ န ဟိ မံသေဘာဇနံ။
 ၂၄၆။ ''ေယ ဣဓ ကာေမသု အသညတာ ဇနာ၊ ရေသသု ဂိဒၶါ အသုစိဘာဝမႆိတာ [မူကြဲ-အသုစီကမိႆိတာ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ)]
 နတၳိကဒိ႒ီ ဝိသမာ ဒုရႏၷယာ၊ ဧသာမဂေႏၶာ န ဟိ မံသေဘာဇနံ။
 ၂၄၇။ ''ေယ လူခသာ ဒါ႐ုဏာ ပိ႒ိမံသိကာ [မူကြဲ-ေယ လူခရသာ ဒါ႐ုဏာ ပရပိ႒ိမံသိကာ (က)] မိတၱဒၵဳေနာ နိကၠ႐ုဏာတိမာနိေနာ။
 အဒါနသီလာ န စ ေဒႏၲိ ကႆစိ၊ ဧသာမဂေႏၶာ န ဟိ မံသေဘာဇနံ။
 ၂၄၈။ ''ေကာေဓါ မေဒါ ထေမ႓ာ ပစၥဳပ႒ာပနာ [မူကြဲ-ပစၥဳ႒ာပနာ စ (သီ၊ သ်ာ)] ပစၥဳ႒ာပနာ (ပီ)] မာယာ ဥသူယာ ဘႆသမုႆေယာ စ။
 မာနာတိမာေနာ စ အသဗ႓ိ သႏၴေဝါ၊ ဧသာမဂေႏၶာ န ဟိ မံသေဘာဇနံ။
 ၂၄၉။ ''ေယ ပါပသီလာ ဣဏဃာတသူစကာ၊ ေဝါဟာရကူဋာ ဣဓ ပါဋိ႐ူပိကာ [မူကြဲ-ပါတိ႐ူပိကာ (?)]။
 နရာဓမာ ေယဓ ကေရာႏၲိ ကိဗၺိသံ၊ ဧသာမဂေႏၶာ န ဟိ မံသေဘာဇနံ။
 ၂၅ဝ။ ''ေယ (သုတၱနိပါတ၊၃၇) ဣဓ ပါေဏသု အသညတာ ဇနာ၊ ပေရသမာဒါယ ဝိေဟသမုယ်ဳတာ။
 ဒုႆီလလုဒၵါ ဖ႐ုသာ အနာဒရာ၊ ဧသာမဂေႏၶာ န ဟိ မံသေဘာဇနံ။
 ၂၅၁။ ''ဧေတသု ဂိဒၶါ ဝိ႐ုဒၶါတိပါတိေနာ၊ နိစၥဳယ်ဳတာ ေပစၥ တမံ ဝဇႏၲိ ေယ။
 ပတႏၲိ သတၱာ နိရယံ အဝံသိရာ၊ ဧသာမဂေႏၶာ န ဟိ မံသေဘာဇနံ။
 ၂၅၂။ ''န မစၧမံသာနမနာသကတၱံ [မူကြဲ-န မစၧမံသံ န အနာသကတၱံ (သီ၊ အ႒ မူလပါေဌာ)၊ န မံစၧမံသာနာနာသကတၱံ (သ်ာ၊ က)] န နဂၢိယံ န မု႑ိယံ ဇဋာဇလႅံ။
 ခရာဇိနာနိ နာဂၢိဟုတၱႆုပေသဝနာ၊ ေယ ဝါပိ ေလာေက အမရာ ဗဟူ တပါ။
 မႏၲာဟုတီ ယညမုတူပေသဝနာ၊ ေသာေဓႏၲိ မစၥံ အဝိတိဏၰကခႍ။
 ၂၅၃။ ''ေယာ ေတသု [မူကြဲ-ေသာေတသု (သီ၊ ပီ၊)] ဂုေတၱာ ဝိဒိတိႁႏၵိေယာ စေရ၊ ဓေမၼ ဌိေတာ အဇၨဝမဒၵေဝ ရေတာ။
 သဂၤါတိေဂါ သဗၺဒုကၡပၸဟီေနာ၊ န လိပၸတိ [မူကြဲ-န လိမၸတိ (သ်ာ၊ ကံ က၊)] ဒိ႒သုေတသု ဓီေရာ''။
 ၂၅၄။ ဣေစၥတမတၳံ ဘဂဝါ ပုနပၸဳနံ၊ အကၡာသိ နံ [မူကြဲ-တံ (သီ၊ ပီ၊)] ေဝဒယိ မႏၲပါရဂူ။
 စိၾတာဟိ ဂါထာဟိ မုနီ ပကာသယိ၊ နိရာမဂေႏၶာ အသိေတာ ဒုရႏၷေယာ။
 ၂၅၅။ သုတြာန ဗုဒၶႆ သုဘာသိတံ ပဒံ၊ နိရာမဂႏၶံ သဗၺဒုကၡပၸႏူဒနံ။
 နီစမေနာ ဝႏၵိ တထာဂတႆ၊ တေတၳဝ ပဗၺဇၨမေရာစယိတၳာတိ။
အာမဂႏၶသုတၱံ ဒုတိယံ နိ႒ိတံ။
၃။ ဟိရိသုတၱံ
 ၂၅၆။ ဟိရႎ (သုတၱနိပါတ၊၃၈) တရႏၲံ ဝိဇိဂုစၧမာနံ၊ တဝါဟမသၼိ [မူကြဲ-သခါဟမသၼိ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ၊)] ဣတိ ဘာသမာနံ။
 သယွာနိ ကမၼာနိ အနာဒိယႏၲံ၊ ေနေသာ မမႏၲိ ဣတိ နံ ဝိဇညာ။
 ၂၅၇။ အနႏြယံ [မူကြဲ-အတၳႏြယံ (က၊)] ပိယံ ဝါစံ၊ ေယာ မိေတၱသု ပကုဗၺတိ။
 အကေရာႏၲံ ဘာသမာနံ၊ ပရိဇာနႏၲိ ပ႑ိတာ။
 ၂၅၈။ န ေသာ မိေတၱာ ေယာ သဒါ အပၸမေတၱာ၊ ေဘဒါသကႌ ရႏၶေမဝါႏုပႆီ။
 ယသၼိၪၥ ေသတိ ဥရသီဝ ပုေတၱာ၊ သ ေဝ မိေတၱာ ေယာ ပေရဟိ အေဘေဇၨာ။
 ၂၅၉။ ပါမုဇၨကရဏံ ဌာနံ၊ ပသံသာဝဟနံ သုခံ။
 ဖလာနိသံေသာ ဘာေဝတိ၊ ဝဟေႏၲာ ေပါရိသံ ဓုရံ။
 ၂၆ဝ။ ပဝိေဝကရသံ ပိတြာ၊ ရသံ ဥပသမႆ စ။
 နိဒၵေရာ ေဟာတိ နိပၸါေပါ၊ ဓမၼပီတိရသံ ပိဝႏၲိ။
ဟိရိသုတၱံ တတိယံ နိ႒ိတံ။
၄။ မဂၤလသုတၱံ
 ဧဝံ ေမ သုတံ -- ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတၳိယံ ဝိဟရတိ ေဇတဝေန အနာထပိ႑ိကႆ အာရာေမ။ အထ ေခါ အညတရာ ေဒဝတာ အဘိကၠႏၲာယ ရတၱိယာ အဘိကၠႏၲဝဏၰာ ေကဝလကပၸံ ေဇတဝနံ ၾသဘာေသတြာ ေယန ဘဂဝါ ေတႏုပသကၤမိ၊ ဥပသကၤမိတြာ ဘဂဝႏၲံ အဘိဝါေဒတြာ ဧကမႏၲံ အ႒ာသိ။ ဧကမႏၲံ ဌိတာ ေခါ သာ ေဒဝတာ ဘဂဝႏၲံ ဂါထာယ အဇၩဘာသိ --
 ၂၆၁။ ''ဗဟူ ေဒဝါ မႏုႆာ စ၊ မဂၤလာနိ အစိႏၲယုံ။
 အာကခၤမာနာ ေသာတၳာနံ၊ ျဗဴဟိ မဂၤလမုတၱမံ''။
 ၂၆၂။ ''အေသဝနာ (သုတၱနိပါတ၊၃၉) စ ဗာလာနံ၊ ပ႑ိတာနၪၥ ေသဝနာ။
 ပူဇာ စ ပူဇေနယ်ာနံ [မူကြဲ-ပူဇနီယာနံ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ)] ဧတံ မဂၤလမုတၱမံ။
 ၂၆၃။ ''ပတိ႐ူပေဒသဝါေသာ စ၊ ပုေဗၺ စ ကတပုညတာ။
 အတၱသမၼာပဏိဓိ [မူကြဲ-အတၱသမၼာပဏီဓီ (ကတၳစိ)] စ၊ ဧတံ မဂၤလမုတၱမံ။
 ၂၆၄။ ''ဗာဟုသစၥၪၥ သိပၸၪၥ၊ ဝိနေယာ စ သုသိကၡိေတာ။
 သုဘာသိတာ စ ယာ ဝါစာ၊ ဧတံ မဂၤလမုတၱမံ။
 ၂၆၅။ ''မာတာပိတု ဥပ႒ာနံ၊ ပုတၱဒါရႆ သဂၤေဟာ။
 အနာကုလာ စ ကမၼႏၲာ၊ ဧတံ မဂၤလမုတၱမံ။
 ၂၆၆။ ''ဒါနၪၥ ဓမၼစရိယာ စ၊ ဉာတကာနၪၥ သဂၤေဟာ။
 အနဝဇၨာနိ ကမၼာနိ၊ ဧတံ မဂၤလမုတၱမံ။
 ၂၆၇။ ''အာရတီ ဝိရတီ ပါပါ၊ မဇၨပါနာ စ သံယေမာ။
 အပၸမာေဒါ စ ဓေမၼသု၊ ဧတံ မဂၤလမုတၱမံ။
 ၂၆၈။ ''ဂါရေဝါ စ နိဝါေတာ စ၊ သႏၲဳ႒ိ စ ကတညဳတာ။
 ကာေလန ဓမၼႆဝနံ [မူကြဲ-ဓမၼသဝဏံ (ကတၳစိ)၊ ဓမၼသဝနံ (သီ၊ က)] ဧတံ မဂၤလမုတၱမံ။
 ၂၆၉။ ''ခႏၲီ စ ေသာဝစႆတာ၊ သမဏာနၪၥ ဒႆနံ။
 ကာေလန ဓမၼသာကစၧာ၊ ဧတံ မဂၤလမုတၱမံ။
 ၂၇ဝ။ ''တေပါ စ ျဗဟၼစရိယၪၥ၊ အရိယသစၥာန ဒႆနံ။
 နိဗၺာနသစၧိကိရိယာ စ၊ ဧတံ မဂၤလမုတၱမံ။
 ၂၇၁။ ''ဖု႒ႆ ေလာကဓေမၼဟိ၊ စိတၱံ ယႆ န ကမၸတိ။
 အေသာကံ ဝိရဇံ ေခမံ၊ ဧတံ မဂၤလမုတၱမံ။
 ၂၇၂။ ''ဧတာဒိသာနိ ကတြာန၊ သဗၺတၳမပရာဇိတာ။
 သဗၺတၳ ေသာတၳႎ ဂစၧႏၲိ၊ တံ ေတသံ မဂၤလမုတၱမ''ႏၲိ။
မဂၤလသုတၱံ စတုတၳံ နိ႒ိတံ။
၅။ သူစိေလာမသုတၱံ
 ဧဝံ (သုတၱနိပါတ၊၃၂ဝ) ေမ သုတံ -- ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဂယာယံ ဝိဟရတိ ဋကႋတမေၪၥ သူစိေလာမႆ ယကၡႆ ဘဝေန။ ေတန ေခါ ပန သမေယန ခေရာ စ ယေကၡာ သူစိေလာေမာ စ ယေကၡာ ဘဂဝေတာ အဝိဒူေရ အတိကၠမႏၲိ။ အထ ေခါ ခေရာ ယေကၡာ သူစိေလာမံ ယကၡံ ဧတဒေဝါစ -- ''ဧေသာ သမေဏာ''တိ။ ''ေနေသာ သမေဏာ၊ သမဏေကာ ဧေသာ။ ယာဝါဟံ ဇာနာမိ [မူကြဲ-ယာဝ ဇာနာမိ (သီ၊ ပီ၊)] ယဒိ ဝါ ေသာ သမေဏာ [မူကြဲ-ယဒိ ဝါ သမေဏာ (သ်ာ)] ယဒိ ဝါ ေသာ သမဏေကာ''တိ [မူကြဲ-ယဒိ ဝါ သမဏေကာတိ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ)]
 အထ ေခါ သူစိေလာေမာ ယေကၡာ ေယန ဘဂဝါ ေတႏုပသကၤမိ၊ ဥပသကၤမိတြာ ဘဂဝေတာ ကာယံ ဥပနာေမသိ။ အထ ေခါ ဘဂဝါ ကာယံ အပနာေမသိ။ အထ ေခါ သူစိေလာေမာ ယေကၡာ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''ဘာယသိ မံ၊ သမဏာ''တိ? ''န ခြါဟံ တံ၊ အာဝုေသာ၊ ဘာယာမိ၊ အပိ စ ေတ သပၹေႆာ ပါပေကာ''တိ။
 ''ပဥႇံ တံ၊ သမဏ၊ ပုစၧိႆာမိ။ သေစ ေမ န ဗ်ာကရိႆသိ၊ စိတၱံ ဝါ ေတ ခိပိႆာမိ၊ ဟဒယံ ဝါ ေတ ဖာေလႆာမိ၊ ပါေဒသု ဝါ ဂေဟတြာ ပါရဂဂၤါယ ခိပိႆာမီ''တိ။
 ''န ခြါဟံ တံ၊ အာဝုေသာ၊ ပႆာမိ သေဒဝေက ေလာေက သမာရေက သျဗဟၼေက သႆမဏျဗာဟၼဏိယာ ပဇာယ သေဒဝမႏုႆာယ ေယာ ေမ စိတၱံ ဝါ ခိေပယ် ဟဒယံ ဝါ ဖာေလယ် ပါေဒသု ဝါ ဂေဟတြာ ပါရဂဂၤါယ ခိေပယ်။ အပိ စ တြံ၊ အာဝုေသာ၊ ပုစၧ ယဒါကခၤသီ''တိ။ အထ ေခါ သူစိေလာေမာ ယေကၡာ ဘဂဝႏၲံ ဂါထာယ အဇၩဘာသိ --
 ၂၇၃။ ''ရာေဂါ စ ေဒါေသာ စ ကုေတာနိဒါနာ၊ အရတီ ရတီ ေလာမဟံေသာ ကုေတာဇာ။
 ကုေတာ သမု႒ာယ မေနာဝိတကၠာ၊ ကုမာရကာ ဓကၤမိေဝါႆဇႏၲိ''။
 ၂၇၄။ ''ရာေဂါ စ ေဒါေသာ စ ဣေတာနိဒါနာ၊ အရတီ ရတီ ေလာမဟံေသာ ဣေတာဇာ။
 ဣေတာ သမု႒ာယ မေနာဝိတကၠာ၊ ကုမာရကာ ဓကၤမိေဝါႆဇႏၲိ။
 ၂၇၄။ ''ေသၷဟဇာ (သုတၱနိပါတ၊၃၁) အတၱသမ႓ဴတာ၊ နိေျဂာဓေႆဝ ခႏၶဇာ။
 ပုထူ ဝိသတၱာ ကာေမသု၊ မာလုဝါဝ ဝိတတာဝေန။
 ၂၇၅။ ''ေယ နံ ပဇာနႏၲိ ယေတာနိဒါနံ၊ ေတ နံ ဝိေနာေဒႏၲိ သုေဏာဟိ ယကၡ။
 ေတ ဒုတၱရံ ၾသဃမိမံ တရႏၲိ၊ အတိဏၰပုဗၺံ အပုနဗ႓ဝါယာ''တိ။
သူစိေလာမသုတၱံ ပၪၥမံ နိ႒ိတံ။
၆။ ဓမၼစရိယသုတၱံ
 ၂၇၆။ ဓမၼစရိယံ ျဗဟၼစရိယံ၊ ဧတဒါဟု ဝသုတၱမံ။
 ပဗၺဇိေတာပိ ေစ ေဟာတိ၊ အဂါရာ အနဂါရိယံ။
 ၂၇၇။ ေသာ ေစ မုခရဇာတိေကာ၊ ဝိေဟသာဘိရေတာ မေဂါ။
 ဇီဝိတံ တႆ ပါပိေယာ၊ ရဇံ ဝေၯတိ အတၱေနာ။
 ၂၇၈။ ကလဟာဘိရေတာ ဘိကၡဳ၊ ေမာဟဓေမၼန အာဝုေတာ။
 အကၡာတမၸိ န ဇာနာတိ၊ ဓမၼံ ဗုေဒၶန ေဒသိတံ။
 ၂၇၉။ ဝိေဟသံ ဘာဝိတတၱာနံ၊ အဝိဇၨာယ ပုရကၡေတာ။
 သံကိေလသံ န ဇာနာတိ၊ မဂၢံ နိရယဂါမိနံ။
 ၂၈ဝ။ ဝိနိပါတံ သမာပေႏၷာ၊ ဂဗ႓ာ ဂဗ႓ံ တမာ တမံ။
 သ ေဝ တာဒိသေကာ ဘိကၡဳ၊ ေပစၥ ဒုကၡံ နိဂစၧတိ။
 ၂၈၁။ ဂူထကူေပါ ယထာ အႆ၊ သမၸဳေဏၰာ ဂဏဝႆိေကာ။
 ေယာ စ ဧဝ႐ူေပါ အႆ၊ ဒုဗၺိေသာေဓါ ဟိ သာဂၤေဏာ။
 ၂၈၂။ ယံ ဧဝ႐ူပံ ဇာနာထ၊ ဘိကၡေဝါ ေဂဟနိႆိတံ။
 ပါပိစၧံ ပါပသကၤပၸံ၊ ပါပအာစာရေဂါစရံ။
 ၂၈၃။ သေဗၺ (သုတၱနိပါတ၊၃၂) သမဂၢါ ဟုတြာန၊ အဘိနိဗၺဇၨိယာထ [မူကြဲ-အဘိနိဗၺဇၨယာထ (သီ၊ ပီ၊ အ၊ နိ၊ ခ ၈။၁ဝ)] နံ။
 ကာရ႑ဝံ [မူကြဲ-ကာရ႑ံ ဝ (သ်ာ၊ က၊) အ၊ နိ၊ ခ ၈။၁ဝ] နိဒၶမထ၊ ကသမၺဳံ အပကႆထ [မူကြဲ-အဝကႆထ (သီ၊ သ်ာ၊ က)]
 ၂၈၄။ တေတာ ပလာေပ [မူကြဲ-ပလာေသ (က၊)] ဝါေဟထ၊ အႆမေဏ သမဏမာနိေန။
 နိဒၶမိတြာန ပါပိေစၧ၊ ပါပအာစာရေဂါစေရ။
 ၂၈၅။ သုဒၶါ သုေဒၶဟိ သံဝါသံ၊ ကပၸယေဝွါ ပတိႆတာ။
 တေတာ သမဂၢါ နိပကာ၊ ဒုကၡႆႏၲံ ကရိႆထာတိ။
ဓမၼစရိယသုတၱံ [မူကြဲ-ကပိလသုတၱံ (အ႒၊)] ဆ႒ံ နိ႒ိတံ။
၇။ ျဗာဟၼဏဓမၼိကသုတၱံ
 ဧဝံ ေမ သုတံ -- ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတၳိယံ ဝိဟရတိ ေဇတဝေန အနာထပိ႑ိကႆ အာရာေမ။ အထ ေခါ သမၺဟုလာ ေကာသလကာ ျဗာဟၼဏမဟာသာလာ ဇိဏၰာ ဝုၯာ မဟလႅကာ အဒၶဂတာ ဝေယာအႏုပၸတၱာ ေယန ဘဂဝါ ေတႏုပသကၤမႎသု၊ ဥပသကၤမိတြာ ဘဂဝတာ သဒၶႎ သေမၼာဒႎသု။ သေမၼာဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာေရတြာ ဧကမႏၲံ နိသီဒႎသု။ ဧကမႏၲံ နိသိႏၷာ ေခါ ေတ ျဗာဟၼဏမဟာသာလာ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစုံ -- ''သႏၵိႆႏၲိ ႏု ေခါ၊ ေဘာ ေဂါတမ၊ ဧတရဟိ ျဗာဟၼဏာ ေပါရာဏာနံ ျဗာဟၼဏာနံ ျဗာဟၼဏဓေမၼ''တိ? ''န ေခါ၊ ျဗာဟၼဏာ၊ သႏၵိႆႏၲိ ဧတရဟိ ျဗာဟၼဏာ ေပါရာဏာနံ ျဗာဟၼဏာနံ ျဗာဟၼဏဓေမၼ''တိ။ ''သာဓု ေနာ ဘဝံ ေဂါတေမာ ေပါရာဏာနံ ျဗာဟၼဏာနံ ျဗာဟၼဏဓမၼံ ဘာသတု၊ သေစ ေဘာေတာ ေဂါတမႆ အဂ႐ူ''တိ။ ''ေတန ဟိ၊ ျဗာဟၼဏာ၊ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကေရာထ၊ ဘာသိႆာမီ''တိ။ ''ဧဝံ၊ ေဘာ''တိ ေခါ ေတ ျဗာဟၼဏမဟာသာလာ ဘဂဝေတာ ပစၥေႆာသုံ။ ဘဂဝါ ဧတဒေဝါစ --
 ၂၈၆။ ''ဣသေယာ ပုဗၺကာ အာသုံ၊ သညတတၱာ တပႆိေနာ။
 ပၪၥ ကာမဂုေဏ ဟိတြာ၊ အတၱဒတၳမစာရိသုံ။
 ၂၈၇။ ''န ပသူ ျဗာဟၼဏာနာသုံ၊ န ဟိရညံ န ဓာနိယံ။
 သဇၩာယဓနဓညာသုံ၊ ျဗဟၼံ နိဓိမပါလယုံ။
 ၂၈၈။ ''ယံ (သုတၱနိပါတ၊၃၃) ေနသံ ပကတံ အာသိ၊ ဒြါရဘတၱံ ဥပ႒ိတံ။
 သဒၶါပကတေမသာနံ၊ ဒါတေဝ တဒမညိသုံ။
 ၂၈၉။ ''နာနာရေတၱဟိ ဝေတၳဟိ၊ သယေနဟာဝသေထဟိ စ။
 ဖီတာ ဇနပဒါ ရ႒ာ၊ ေတ နမႆႎသု ျဗာဟၼေဏ။
 ၂၉ဝ။ ''အဝဇၩာ ျဗာဟၼဏာ အာသုံ၊ အေဇယ်ာ ဓမၼရကၡိတာ။
 န ေန ေကာစိ နိဝါေရသိ၊ ကုလဒြါေရသု သဗၺေသာ။
 ၂၉၁။ ''အ႒စတၱာလီသံ ဝႆာနိ၊ (ေကာမာရ) ျဗဟၼစရိယံ စရႎသု ေတ။
 ဝိဇၨာစရဏပရိေယ႒ႎ၊ အစ႐ုံ ျဗာဟၼဏာ ပုေရ။
 ၂၉၂။ ''န ျဗာဟၼဏာ အညမဂမုံ၊ နပိ ဘရိယံ ကိဏႎသု ေတ။
 သမၸိေယေနဝ သံဝါသံ၊ သဂၤႏ႖ာ သမေရာစယုံ။
 ၂၉၃။ ''အညၾတ တမွာ သမယာ၊ ဥတုေဝရမဏႎ ပတိ။
 အႏၲရာ ေမထုနံ ဓမၼံ၊ နာႆု ဂစၧႏၲိ ျဗာဟၼဏာ။
 ၂၉၄။ ''ျဗဟၼစရိယၪၥ သီလၪၥ၊ အဇၨဝံ မဒၵဝံ တပံ။
 ေသာရစၥံ အဝိဟႎသၪၥ၊ ခႏၲိၪၥာပိ အဝဏၰယုံ။
 ၂၉၅။ ''ေယာ ေနသံ ပရေမာ အာသိ၊ ျဗဟၼာ ဒဠႇပရကၠေမာ။
 သ ဝါပိ ေမထုနံ ဓမၼံ၊ သုပိနေႏၲပိ နာဂမာ။
 ၂၉၆။ ''တႆ ဝတၱမႏုသိကၡႏၲာ၊ ဣေဓေက ဝိညဳဇာတိကာ။
 ျဗဟၼစရိယၪၥ သီလၪၥ၊ ခႏၲိၪၥာပိ အဝဏၰယုံ။
 ၂၉၇။ ''တ႑ဳလံ သယနံ ဝတၳံ၊ သပၸိေတလၪၥ ယာစိယ။
 ဓေမၼန သေမာဓာေနတြာ၊ တေတာ ယညမကပၸယုံ။
 ၂၉၈။ ''ဥပ႒ိတသၼႎ ယညသၼႎ၊ နာႆု ဂါေဝါ ဟနႎသု ေတ။
 ယထာ မာတာ ပိတာ ဘာတာ၊ အေည ဝါပိ စ ဉာတကာ။
 ဂါေဝါ ေနာ ပရမာ မိတၱာ၊ ယာသု ဇာယႏၲိ ၾသသဓာ။
 ၂၉၉။ ''အႏၷဒါ ဗလဒါ ေစတာ၊ ဝဏၰဒါ သုခဒါ တထာ [မူကြဲ-သုခဒါ စ တာ (က)]
 ဧတမတၳဝသံ ဉတြာ၊ နာႆု ဂါေဝါ ဟနႎသု ေတ။
 ၃ဝဝ။ ''သုခုမာလာ (သုတၱနိပါတ၊၃၄) မဟာကာယာ၊ ဝဏၰဝေႏၲာ ယသႆိေနာ။
 ျဗာဟၼဏာ ေသဟိ ဓေမၼဟိ၊ ကိစၥာကိေစၥသု ဥႆုကာ။
 ယာဝ ေလာေက အဝတၱႎသု၊ သုခေမဓိတၳယံ ပဇာ။
 ၃ဝ၁။ ''ေတသံ အာသိ ဝိပလႅာေသာ၊ ဒိသြာန အဏုေတာ အဏုံ။
 ရာဇိေနာ စ ဝိယာကာရံ၊ နာရိေယာ သမလကၤတာ။
 ၃ဝ၂။ ''ရေထ စာဇညသံယုေတၱ၊ သုကေတ စိတၱသိဗၺေန။
 နိေဝသေန နိေဝေသ စ၊ ဝိဘေတၱ ဘာဂေသာ မိေတ။
 ၃ဝ၃။ ''ေဂါမ႑လပရိဗ်ဴဠႇံ၊ နာရီဝရဂဏာယုတံ။
 ဥဠာရံ မာႏုသံ ေဘာဂံ၊ အဘိဇၩာယႎသု ျဗာဟၼဏာ။
 ၃ဝ၄။ ''ေတ တတၳ မေႏၲ ဂေႏၴတြာ၊ ၾသကၠာကံ တဒုပါဂမုံ။
 ပဟူတဓနဓေညာသိ၊ ယဇႆု ဗဟု ေတ ဝိတၱံ။
 ယဇႆု ဗဟု ေတ ဓနံ။
 ၃ဝ၅။ ''တေတာ စ ရာဇာ သညေတၱာ၊ ျဗာဟၼေဏဟိ ရေထသေဘာ။
 အႆေမဓံ ပုရိသေမဓံ၊ သမၼာပါသံ ဝါဇေပယ်ံ နိရဂၢဠံ။
 ဧေတ ယာေဂ ယဇိတြာန၊ ျဗာဟၼဏာနမဒါ ဓနံ။
 ၃ဝ၆။ ''ဂါေဝါ သယနၪၥ ဝတၳၪၥ၊ နာရိေယာ သမလကၤတာ။
 ရေထ စာဇညသံယုေတၱ၊ သုကေတ စိတၱသိဗၺေန။
 ၃ဝ၇။ ''နိေဝသနာနိ ရမၼာနိ၊ သုဝိဘတၱာနိ ဘာဂေသာ။
 နာနာဓညႆ ပူေရတြာ၊ ျဗာဟၼဏာနမဒါ ဓနံ။
 ၃ဝ၈။ ''ေတ စ တတၳ ဓနံ လဒၶါ၊ သႏၷိဓႎ သမေရာစယုံ။
 ေတသံ ဣစၧာဝတိဏၰာနံ၊ ဘိေယ်ာ တဏွာ ပဝၯထ။
 ေတ တတၳ မေႏၲ ဂေႏၴတြာ၊ ၾသကၠာကံ ပုနမုပါဂမုံ။
 ၃ဝ၉။ ''ယထာ အာေပါ စ ပထဝီ စ၊ ဟိရညံ ဓနဓာနိယံ။
 ဧဝံ ဂါေဝါ မႏုႆာနံ၊ ပရိကၡာေရာ ေသာ ဟိ ပါဏိနံ။
 ယဇႆု ဗဟု ေတ ဝိတၱံ၊ ယဇႆု ဗဟု ေတ ဓနံ။
 ၃၁ဝ။ ''တေတာ စ ရာဇာ သညေတၱာ၊ ျဗာဟၼေဏဟိ ရေထသေဘာ။
 ေနကာ သတသဟႆိေယာ၊ ဂါေဝါ ယေည အဃာတယိ။
 ၃၁၁။ ''န (သုတၱနိပါတ၊၃၅) ပါဒါ န ဝိသာေဏန၊ နာႆု ဟႎသႏၲိ ေကနစိ။
 ဂါေဝါ ဧဠကသမာနာ၊ ေသာရတာ ကုမ႓ဒူဟနာ။
 တာ ဝိသာေဏ ဂေဟတြာန၊ ရာဇာ သေတၳန ဃာတယိ။
 ၃၁၂။ ''တေတာ ေဒဝါ ပိတေရာ စ [မူကြဲ-တေတာ စ ေဒဝါ ပိတေရာ (သီ၊ သ်ာ)] ဣေႏၵာ အသုရရကၡသာ။
 အဓေမၼာ ဣတိ ပကၠႏၵဳံ၊ ယံ သတၳံ နိပတီ ဂေဝ။
 ၃၁၃။ ''တေယာ ေရာဂါ ပုေရ အာသုံ၊ ဣစၧာ အနသနံ ဇရာ။
 ပသူနၪၥ သမာရမ႓ာ၊ အ႒ာနဝုတိမာဂမုံ။
 ၃၁၄။ ''ဧေသာ အဓေမၼာ ဒ႑ာနံ၊ ၾသကၠေႏၲာ ပုရာေဏာ အဟု။
 အဒူသိကာေယာ ဟညႏၲိ၊ ဓမၼာ ဓံသႏၲိ [မူကြဲ-ဓံေသႏၲိ (သီ၊ ပီ၊)] ယာဇကာ။
 ၃၁၅။ ''ဧဝေမေသာ အဏုဓေမၼာ၊ ေပါရာေဏာ ဝိညဳဂရဟိေတာ။
 ယတၳ ဧဒိသကံ ပႆတိ၊ ယာဇကံ ဂရဟတီ [မူကြဲ-ဂရဟီ (က၊)] ဇေနာ။
 ၃၁၆။ ''ဧဝံ ဓေမၼ ဝိယာပေႏၷ၊ ဝိဘိႏၷာ သုဒၵေဝႆိကာ။
 ပုထူ ဝိဘိႏၷာ ခတၱိယာ၊ ပတႎ ဘရိယာဝမညထ။
 ၃၁၇။ ''ခတၱိယာ ျဗဟၼဗႏၶဴ စ၊ ေယ စေည ေဂါတၱရကၡိတာ။
 ဇာတိဝါဒံ နိရံကတြာ [မူကြဲ-နိရာကတြာ (?) ယထာ အနိရာကတဇၩာေနာတိ]၊ ကာမာနံ ဝသမႏြဂု''ႏၲိ။
 ဧဝံ ဝုေတၱ၊ ေတ ျဗာဟၼဏမဟာသာလာ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစုံ -- ''အဘိကၠႏၲံ၊ ေဘာ ေဂါတမ။ေပ၊၊ ဥပါသေက ေနာ ဘဝံ ေဂါတေမာ ဓာေရတု အဇၨတေဂၢ ပါဏုေပေတ သရဏံ ဂေတ''တိ။
ျဗာဟၼဏဓမၼိကသုတၱံ သတၱမံ နိ႒ိတံ။
၈။ နာဝါသုတၱံ
 ၃၁၈။ ယသၼာ ဟိ ဓမၼံ ပုရိေသာ ဝိဇညာ၊ ဣႏၵံဝ နံ ေဒဝတာ ပူဇေယယ်။
 ေသာ ပူဇိေတာ တသၼိ ပသႏၷစိေတၱာ၊ ဗဟုႆုေတာ ပါတုကေရာတိ ဓမၼံ။
 ၃၁၉။ တဒ႒ိကတြာန (သုတၱနိပါတ၊၃၆) နိသမၼ ဓီေရာ၊ ဓမၼာႏုဓမၼံ ပဋိပဇၨမာေနာ။
 ဝိညဴ ဝိဘာဝီ နိပုေဏာ စ ေဟာတိ၊ ေယာ တာဒိသံ ဘဇတိ အပၸမေတၱာ။
 ၃၂ဝ။ ခုဒၵၪၥ ဗာလံ ဥပေသဝမာေနာ၊ အနာဂတတၳၪၥ ဥသူယကၪၥ။
 ဣေဓဝ ဓမၼံ အဝိဘာဝယိတြာ၊ အဝိတိဏၰကေခၤါ မရဏံ ဥေပတိ။
 ၃၂၁။ ယထာ နေရာ အာပဂေမာတရိတြာ၊ မေဟာဒကံ သလိလံ သီဃေသာတံ။
 ေသာ ဝုယွမာေနာ အႏုေသာတဂါမီ၊ ကႎ ေသာ ပေရ သကၡတိ တာရေယတုံ။
 ၃၂၂။ တေထဝ ဓမၼံ အဝိဘာဝယိတြာ၊ ဗဟုႆုတာနံ အနိသာမယတၳံ။
 သယံ အဇာနံ အဝိတိဏၰကေခၤါ၊ ကႎ ေသာ ပေရ သကၡတိ နိဇၩေပတုံ။
 ၃၂၃။ ယထာပိ နာဝံ ဒဠႇမာ႐ုဟိတြာ၊ ဖိေယန [မူကြဲ-ပိေယန (သီ၊ သ်ာ၊)] ရိေတၱန သမဂႋဘူေတာ။
 ေသာ တာရေယ တတၳ ဗဟူပိ အေည၊ တၾတဴပယညဴ ကုသေလာ မုတီမာ [မူကြဲ-မတီမာ (သ်ာ၊ က)]
 ၃၂၄။ ဧဝမၸိ ေယာ ေဝဒဂု ဘာဝိတေတၱာ၊ ဗဟုႆုေတာ ေဟာတိ အေဝဓဓေမၼာ။
 ေသာ ေခါ ပေရ နိဇၩပေယ ပဇာနံ၊ ေသာတာဝဓာႏူပနိသူပပေႏၷ။
 ၃၂၅။ တသၼာ ဟေဝ သပၸဳရိသံ ဘေဇထ၊ ေမဓာဝိနေၪၥဝ ဗဟုႆုတၪၥ။
 အညာယ အတၳံ ပဋိပဇၨမာေနာ၊ ဝိညာတဓေမၼာ သ သုခံ [မူကြဲ-ေသာ သုခံ (သီ၊)] လေဘထာတိ။
နာဝါသုတၱံ အ႒မံ နိ႒ိတံ။
၉။ ကႎသီလသုတၱံ
 ၃၂၆။ ''ကႎသီေလာ (သုတၱနိပါတ၊၃၇) ကႎသမာစာေရာ၊ ကာနိ ကမၼာနိ ျဗဴဟယံ။
 နေရာ သမၼာ နိဝိ႒ႆ၊ ဥတၱမတၳၪၥ ပါပုေဏ''။
 ၃၂၇။ ''ဝုၯာပစာယီ အႏုသူယေကာ သိယာ၊ ကာလညဴ [မူကြဲ-ကာလညဳ (သီ၊ သ်ာ၊)] စႆ ဂ႐ူနံ [မူကြဲ-ဂ႐ူနံ (သီ၊)] ဒႆနာယ။
 ဓမၼႎ ကထံ ဧရယိတံ ခဏညဴ၊ သုေဏယ် သကၠစၥ သုဘာသိတာနိ။
 ၃၂၈။ ''ကာေလန ဂေစၧ ဂ႐ူနံ သကာသံ၊ ထမ႓ံ နိရံကတြာ [မူကြဲ-နိရာကတြာ (?) နိ + အာ + ကရ + တြာ] နိဝါတဝုတၱိ။
 အတၳံ ဓမၼံ သံယမံ ျဗဟၼစရိယံ၊ အႏုႆေရ ေစဝ သမာစေရ စ။
 ၃၂၉။ ''ဓမၼာရာေမာ ဓမၼရေတာ၊ ဓေမၼ ဌိေတာ ဓမၼဝိနိစၧယညဴ။
 ေနဝါစေရ ဓမၼသေႏၵာသဝါဒံ၊ တေစၧဟိ နီေယထ သုဘာသိေတဟိ။
 ၃၃ဝ။ ''ဟႆံ ဇပၸံ ပရိေဒဝံ ပေဒါသံ၊ မာယာကတံ ကုဟနံ ဂိဒၶိ မာနံ။
 သာရမ႓ံ ကကၠသံ ကသာဝၪၥ မုစၧံ [မူကြဲ-သာရမ႓ ကကၠႆ ကသာဝ မုစၧံ (သ်ာ၊ ပီ)] ဟိတြာ စေရ ဝီတမေဒါ ဌိတေတၱာ။
 ၃၃၁။ ''ဝိညာတသာရာနိ သုဘာသိတာနိ၊ သုတၪၥ ဝိညာတသမာဓိသာရံ။
 န တႆ ပညာ စ သုတၪၥ ဝၯတိ၊ ေယာ သာဟေသာ ေဟာတိ နေရာ ပမေတၱာ။
 ၃၃၂။ ''ဓေမၼ (သုတၱနိပါတ၊၃၈) စ ေယ အရိယပေဝဒိေတ ရတာ၊
 အႏုတၱရာ ေတ ဝစသာ မနသာ ကမၼဳနာ စ။
 ေတ သႏၲိေသာရစၥသမာဓိသဏိၭတာ၊
 သုတႆ ပညာယ စ သာရမဇၩဂူ''တိ။
ကႎသီလသုတၱံ နဝမံ နိ႒ိတံ။
၁ဝ။ ဥ႒ာနသုတၱံ
 ၃၃၃။ ဥ႒ဟထ နိသီဒထ၊ ေကာ အေတၳာ သုပိေတန ေဝါ။
 အာတုရာနဥႇိ ကာ နိဒၵါ၊ သလႅဝိဒၶါန ႐ုပၸတံ။
 ၃၃၄။ ဥ႒ဟထ နိသီဒထ၊ ဒဠႇံ သိကၡထ သႏၲိယာ။
 မာ ေဝါ ပမေတၱ ဝိညာယ၊ မစၥဳရာဇာ အေမာဟယိတၳ ဝသာႏုေဂ။
 ၃၃၅။ ယာယ ေဒဝါ မႏုႆာ စ၊ သိတာ တိ႒ႏၲိ အတၳိကာ။
 တရေထတံ ဝိသတၱိကံ၊ ခေဏာ ေဝါ [မူကြဲ-ခေဏာ ေဝ (ပီ၊ က၊)] မာ ဥပစၥဂါ။
 ခဏာတီတာ ဟိ ေသာစႏၲိ၊ နိရယမွိ သမပၸိတာ။
 ၃၃၆။ ပမာေဒါ ရေဇာ ပမာေဒါ၊ ပမာဒါႏုပတိေတာ ရေဇာ။
 အပၸမာေဒန ဝိဇၨာယ၊ အဗၺေဟ [မူကြဲ-အဗၺဴေဠႇ (သ်ာ၊ ပီ)] အဗၺဳေဟ (က၊ အ႒၊)] သလႅမတၱေနာတိ။
ဥ႒ာနသုတၱံ ဒသမံ နိ႒ိတံ။
၁၁။ ရာဟုလသုတၱံ
 ၃၃၇။ ''ကစၥိ အဘိဏွသံဝါသာ၊ နာဝဇာနာသိ ပ႑ိတံ။
 ဥကၠာဓာေရာ [မူကြဲ-ၾသကၠာဓာေရာ (သ်ာ၊ က၊)] မႏုႆာနံ၊ ကစၥိ အပစိေတာ တယာ'' [မူကြဲ-တဝ (သီ၊ အ႒)]
 ၃၃၈။ ''နာဟံ အဘိဏွသံဝါသာ၊ အဝဇာနာမိ ပ႑ိတံ။
 ဥကၠာဓာေရာ မႏုႆာနံ၊ နိစၥံ အပစိေတာ မယာ''။
 ၃၃၉။ ''ပၪၥ (သုတၱနိပါတ၊၃၉) ကာမဂုေဏ ဟိတြာ၊ ပိယ႐ူေပ မေနာရေမ။
 သဒၶါယ ဃရာ နိကၡမၼ၊ ဒုကၡႆႏၲကေရာ ဘဝ။
 ၃၄ဝ။ ''မိေတၱ ဘဇႆု ကလ်ာေဏ၊ ပႏၲၪၥ သယနာသနံ။
 ဝိဝိတၱံ အပၸနိေဂၣါသံ၊ မတၱညဴ ေဟာဟိ ေဘာဇေန။
 ၃၄၁။ ''စီဝေရ ပိ႑ပါေတ စ၊ ပစၥေယ သယနာသေန။
 ဧေတသု တဏွံ မာကာသိ၊ မာ ေလာကံ ပုနရာဂမိ။
 ၃၄၂။ ''သံဝုေတာ ပါတိေမာကၡသၼႎ၊ ဣႁႏၵိေယသု စ ပၪၥသု။
 သတိ ကာယဂတာတ်တၳဳ၊ နိဗၺိဒါဗဟုေလာ ဘဝ။
 ၃၄၃။ ''နိမိတၱံ ပရိဝေဇၨဟိ၊ သုဘံ ရာဂူပသဥႇိတံ။
 အသုဘာယ စိတၱံ ဘာေဝဟိ၊ ဧကဂၢံ သုသမာဟိတံ။
 ၃၄၄။ ''အနိမိတၱၪၥ ဘာေဝဟိ၊ မာနာႏုသယမုဇၨဟ။
 တေတာ မာနာဘိသမယာ၊ ဥပသေႏၲာ စရိႆတီ''တိ။
 ဣတၳံ သုဒံ ဘဂဝါ အာယသၼႏၲံ ရာဟုလံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အဘိဏွံ ၾသဝဒတီတိ။
ရာဟုလသုတၱံ ဧကာဒသမံ နိ႒ိတံ။
၁၂။ နိေျဂာဓကပၸသုတၱံ
 ဧဝံ ေမ သုတံ -- ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ အာဠဝိယံ ဝိဟရတိ အဂၢါဠေဝ ေစတိေယ။ ေတန ေခါ ပန သမေယန အာယသၼေတာ ဝဂႌသႆ ဥပဇၩာေယာ နိေျဂာဓကေပၸါ နာမ ေထေရာ အဂၢါဠေဝ ေစတိေယ အစိရပရိနိဗၺဳေတာ ေဟာတိ။ အထ ေခါ အာယသၼေတာ ဝဂႌသႆ ရေဟာဂတႆ ပဋိသလႅီနႆ ဧဝံ ေစတေသာ ပရိဝိတေကၠာ ဥဒပါဒိ -- ''ပရိနိဗၺဳေတာ ႏု ေခါ ေမ ဥပဇၩာေယာ ဥဒါဟု ေနာ ပရိနိဗၺဳေတာ''တိ? အထ ေခါ အာယသၼာ ဝဂႌေသာ သာယႏွသမယံ ပဋိသလႅာနာ ဝု႒ိေတာ ေယန ဘဂဝါ ေတႏုပသကၤမိ၊ ဥပသကၤမိတြာ ဘဂဝႏၲံ အဘိဝါေဒတြာ ဧကမႏၲံ နိသီဒိ။ ဧကမႏၲံ နိသိေႏၷာ ေခါ အာယသၼာ ဝဂႌေသာ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''ဣဓ မယွံ၊ ဘေႏၲ၊ ရေဟာဂတႆ ပဋိသလႅီနႆ ဧဝံ ေစတေသာ ပရိဝိတေကၠာ ဥဒပါဒိ -- 'ပရိနိဗၺဳေတာ (သုတၱနိပါတ၊၃၃ဝ) ႏု ေခါ ေမ ဥပဇၩာေယာ၊ ဥဒါဟု ေနာ ပရိနဗၺဳေတာ'''တိ။ အထ ေခါ အာယသၼာ ဝဂႌေသာ ဥ႒ာယာသနာ ဧကံသံ စီဝရံ ကတြာ ေယန ဘဂဝါ ေတနၪၨလႎ ပဏာေမတြာ ဘဂဝႏၲံ ဂါထာယ အဇၩဘာသိ --
 ၃၄၅။ ''ပုစၧာမ [မူကြဲ-ပုစၧာမိ (က၊)] သတၳာရမေနာမပညံ၊ ဒိေ႒ဝ ဓေမၼ ေယာ ဝိစိကိစၧာနံ ေဆတၱာ။
 အဂၢါဠေဝ ကာလမကာသိ ဘိကၡဳ၊ ဉာေတာ ယသႆီ အဘိနိဗၺဳတေတၱာ။
 ၃၄၆။ ''နိေျဂာဓကေပၸါ ဣတိ တႆ နာမံ၊ တယာ ကတံ ဘဂဝါ ျဗာဟၼဏႆ။
 ေသာ တံ နမႆံ အစရိ မုတ်ေပေကၡာ၊ အာရဒၶဝီရိေယာ ဒဠႇဓမၼဒႆီ။
 ၃၄၇။ ''တံ သာဝကံ သက် [မူကြဲ-သကၠ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ၊)] မယမၸိ သေဗၺ၊ အညာတုမိစၧာမ သမႏၲစကၡဳ။
 သမဝ႒ိတာ ေနာ သဝနာယ ေသာတာ၊ တုဝံ ေနာ သတၳာ တြမႏုတၱေရာသိ။
 ၃၄၈။ ''ဆိေႏၵဝ ေနာ ဝိစိကိစၧံ ျဗဴဟိ ေမတံ၊ ပရိနိဗၺဳတံ ေဝဒယ ဘူရိပည။
 မေဇၩဝ [မူကြဲ-မေဇၩ စ (သ်ာ၊ က၊)] ေနာ ဘာသ သမႏၲစကၡဳ၊ သေကၠာဝ ေဒဝါန သဟႆေနေတၱာ။
 ၃၄၉။ ''ေယ ေကစိ ဂႏၴာ ဣဓ ေမာဟမဂၢါ၊ အညာဏပကၡာ ဝိစိကိစၧဌာနာ။
 တထာဂတံ ပတြာ န ေတ ဘဝႏၲိ၊ စကၡဳဥႇိ ဧတံ ပရမံ နရာနံ။
 ၃၅ဝ။ ''ေနာ ေစ ဟိ ဇာတု ပုရိေသာ ကိေလေသ၊ ဝါေတာ ယထာ အဗ႓ဓနံ ဝိဟာေန။
 တေမာဝႆ နိဝုေတာ သဗၺေလာေကာ၊ န ေဇာတိမေႏၲာပိ နရာ တေပယ်ဳံ။
 ၃၅၁။ ''ဓီရာ (သုတၱနိပါတ၊၃၁) စ ပေဇၨာတကရာ ဘဝႏၲိ၊ တံ တံ အဟံ ဝီရ [မူကြဲ-ဓီရ (သီ၊ သ်ာ၊)] တေထဝ မေည။
 ဝိပႆိနံ ဇာနမုပါဂမုမွာ [မူကြဲ-ဇာနမုပဂမမွာ (သီ၊ သ်ာ)] ပရိသာသု ေနာ အာဝိကေရာဟိ ကပၸံ။
 ၃၅၂။ ''ခိပၸံ ဂိရံ ဧရယ ဝဂၢဳ ဝဂၢဳံ၊ ဟံေသာဝ ပဂၢယွ သဏိကံ [မူကြဲ-သဏႎ (သ်ာ၊ ပီ၊)] နိကူဇ။
 ဗိႏၵဳႆေရန သုဝိကပၸိေတန၊ သေဗၺဝ ေတ ဥဇၨဳဂတာ သုေဏာမ။
 ၃၅၃။ ''ပဟီနဇာတိမရဏံ အေသသံ၊ နိဂၢယွ ေဓါနံ [မူကြဲ-ေဓါတံ (သီ၊)] ဝေဒႆာမိ ဓမၼံ။
 န ကာမကာေရာ ဟိ ပုထုဇၨနာနံ၊ သေခၤယ်ကာေရာ စ [မူကြဲ-သခၤယ်ကာေရာဝ (က၊)] တထာဂတာနံ။
 ၃၅၄။ ''သမၸႏၷေဝယ်ာကရဏံ တေဝဒံ၊ သမုဇၨဳပညႆ [မူကြဲ-သမုဇၨပညႆ (သ်ာ၊ က၊)] သမုဂၢဟီတံ။
 အယမၪၨလီ ပစၧိေမာ သုပၸဏာမိေတာ၊ မာ ေမာဟယီ ဇာနမေနာမပည။
 ၃၅၅။ ''ပေရာဝရံ [မူကြဲ-ဝရာဝရံ (ကတၳစိ)] အရိယဓမၼံ ဝိဒိတြာ၊ မာ ေမာဟယီ ဇာနမေနာမဝီရ။
 ဝါရႎ ယထာ ဃမၼနိ ဃမၼတေတၱာ၊ ဝါစာဘိကခၤါမိ သုတံ ပဝႆ [မူကြဲ-သုတႆ ဝႆ (သ်ာ)]
 ၃၅၆။ ''ယဒတၳိကံ [မူကြဲ-ယဒတၳိယံ (ပီ)] ယဒတၳိတံ (က၊)] ျဗဟၼစရိယံ အစရီ၊ ကပၸါယေနာ ကစၥိႆ တံ အေမာဃံ။
 နိဗၺာယိ ေသာ အာဒု သဥပါဒိေသေသာ၊ ယထာ ဝိမုေတၱာ အဟု တံ သုေဏာမ''။
 ၃၅၇။ ''အေစၧစၧိ (သုတၱနိပါတ၊၃၂) [မူကြဲ-အေဆဇၨိ (က၊)] တဏွံ ဣဓ နာမ႐ူေပ၊ (ဣတိ ဘဂဝါ)
 ကဏွႆ [မူကြဲ-တဏွာယ (က၊)] ေသာတံ ဒီဃရတၱာႏုသယိတံ။
 အတာရိ ဇာတႎ မရဏံ အေသသံ၊''
 ဣစၥျဗဝီ ဘဂဝါ ပၪၥေသေ႒ာ။
 ၃၅၈။ ''ဧသ သုတြာ ပသီဒါမိ၊ ဝေစာ ေတ ဣသိသတၱမ။
 အေမာဃံ ကိရ ေမ ပု႒ံ၊ န မံ ဝေၪၥသိ ျဗာဟၼေဏာ။
 ၃၅၉။ ''ယထာဝါဒီ တထာကာရီ၊ အဟု ဗုဒၶႆ သာဝေကာ။
 အစၧိဒါ မစၥဳေနာ ဇာလံ၊ တတံ မာယာဝိေနာ ဒဠႇံ။
 ၃၆ဝ။ ''အဒၵသာ ဘဂဝါ အာဒႎ၊ ဥပါဒါနႆ ကပၸိေယာ။
 အစၥဂါ ဝတ ကပၸါယေနာ၊ မစၥဳေဓယ်ံ သုဒုတၱရ''ႏၲိ။
နိေျဂာဓကပၸသုတၱံ ဒြါဒသမံ နိ႒ိတံ။
၁၃။ သမၼာပရိဗၺာဇနီယသုတၱံ
 ၃၆၁။ ''ပုစၧာမိ မုနႎ ပဟူတပညံ၊
 တိဏၰံ ပါရဂၤတံ ပရိနိဗၺဳတံ ဌိတတၱံ။
 နိကၡမၼ ဃရာ ပႏုဇၨ ကာေမ၊ ကထံ ဘိကၡဳ
 သမၼာ ေသာ ေလာေက ပရိဗၺေဇယ်''။
 ၃၆၂။ ''ယႆ မဂၤလာ သမူဟတာ၊ (ဣတိ ဘဂဝါ)
 ဥပၸါတာ သုပိနာ စ လကၡဏာ စ။
 ေသာ မဂၤလေဒါသဝိပၸဟီေနာ၊
 သမၼာ ေသာ ေလာေက ပရိဗၺေဇယ်။
 ၃၆၃။ ''ရာဂံ ဝိနေယထ မာႏုေသသု၊ ဒိေဗၺသု ကာေမသု စာပိ ဘိကၡဳ။
 အတိကၠမၼ ဘဝံ သေမစၥ ဓမၼံ၊ သမၼာ ေသာ ေလာေက ပရိဗၺေဇယ်။
 ၃၆၄။ ''ဝိပိ႒ိကတြာန (သုတၱနိပါတ၊၃၃) ေပသုဏာနိ၊ ေကာဓံ ကဒရိယံ ဇေဟယ် ဘိကၡဳ။
 အႏုေရာဓဝိေရာဓဝိပၸဟီေနာ၊ သမၼာ ေသာ ေလာေက ပရိဗၺေဇယ်။
 ၃၆၅။ ''ဟိတြာန ပိယၪၥ အပၸိယၪၥ၊ အႏုပါဒါယ အနိႆိေတာ ကုဟိၪၥိ။
 သံေယာဇနိေယဟိ ဝိပၸမုေတၱာ၊ သမၼာ ေသာ ေလာေက ပရိဗၺေဇယ်။
 ၃၆၆။ ''န ေသာ ဥပဓီသု သာရေမတိ၊ အာဒါေနသု ဝိေနယ် ဆႏၵရာဂံ။
 ေသာ အနိႆိေတာ အနညေနေယ်ာ၊ သမၼာ ေသာ ေလာေက ပရိဗၺေဇယ်။
 ၃၆၇။ ''ဝစသာ မနသာ စ ကမၼဳနာ စ၊ အဝိ႐ုေဒၶါ သမၼာ ဝိဒိတြာ ဓမၼံ။
 နိဗၺာနပဒါဘိပတၳယာေနာ၊ သမၼာ ေသာ ေလာေက ပရိဗၺေဇယ်။
 ၃၆၈။ ''ေယာ ဝႏၵတိ မႏၲိ ႏုဏၰေမယ် [မူကြဲ-ႏုႏၷေမယ် (?)]၊ အကၠဳေ႒ာပိ န သႏၶိေယထ ဘိကၡဳ။
 လဒၶါ ပရေဘာဇနံ န မေဇၨ၊ သမၼာ ေသာ ေလာေက ပရိဗၺေဇယ်။
 ၃၆၉။ ''ေလာဘၪၥ ဘဝၪၥ ဝိပၸဟာယ၊ ဝိရေတာ ေဆဒနဗႏၶနာ စ [မူကြဲ-ေဆဒနဗႏၶနေတာ (သီ၊ သ်ာ၊)] ဘိကၡဳ။
 ေသာ တိဏၰကထံကေထာ ဝိသေလႅာ၊ သမၼာ ေသာ ေလာေက ပရိဗၺေဇယ်။
 ၃၇ဝ။ ''သာ႐ုပၸံ အတၱေနာ ဝိဒိတြာ၊ ေနာ စ ဘိကၡဳ ဟႎေသယ် ကၪၥိ ေလာေက။
 ယထာ တထိယံ ဝိဒိတြာ ဓမၼံ၊ သမၼာ ေသာ ေလာေက ပရိဗၺေဇယ်။
 ၃၇၁။ ''ယႆာႏုသယာ (သုတၱနိပါတ၊၃၄) န သႏၲိ ေကစိ၊ မူလာ စ [မူကြဲ-မူလာ (သီ၊ သ်ာ၊)] အကုသလာ သမူဟတာေသ။
 ေသာ နိရာေသာ [မူကြဲ-နိရာသေယာ (သီ)] နိရာသေသာ (သ်ာ၊)] အနာသိသာေနာ [မူကြဲ-အနာသယာေနာ (သီ၊ ပီ)] အနာသသာေနာ (သ်ာ)] သမၼာ ေသာ ေလာေက ပရိဗၺေဇယ်။
 ၃၇၂။ ''အာသဝခီေဏာ ပဟီနမာေနာ၊ သဗၺံ ရာဂပထံ ဥပါတိဝေတၱာ။
 ဒေႏၲာ ပရိနိဗၺဳေတာ ဌိတေတၱာ၊ သမၼာ ေသာ ေလာေက ပရိဗၺေဇယ်။
 ၃၇၃။ ''သေဒၶါ သုတဝါ နိယာမဒႆီ၊ ဝဂၢဂေတသု န ဝဂၢသာရိ ဓီေရာ။
 ေလာဘံ ေဒါသံ ဝိေနယ် ပဋိဃံ၊ သမၼာ ေသာ ေလာေက ပရိဗၺေဇယ်။
 ၃၇၄။ ''သံသုဒၶဇိေနာ ဝိဝ႗စၧေဒါ၊ ဓေမၼသု ဝသီ ပါရဂူ အေနေဇာ။
 သခၤါရနိေရာဓဉာဏကုသေလာ၊ သမၼာ ေသာ ေလာေက ပရိဗၺေဇယ်။
 ၃၇၅။ ''အတီေတသု အနာဂေတသု စာပိ၊ ကပၸါတီေတာ အတိစၥသုဒၶိပေညာ။
 သဗၺာယတေနဟိ ဝိပၸမုေတၱာ၊ သမၼာ ေသာ ေလာေက ပရိဗၺေဇယ်။
 ၃၇၆။ ''အညာယ ပဒံ သေမစၥ ဓမၼံ၊ ဝိဝဋံ ဒိသြာန ပဟာနမာသဝါနံ။
 သဗၺဳပဓီနံ ပရိကၡယာေနာ [မူကြဲ-ပရိကၡယာ (ပီ)] သမၼာ ေသာ ေလာေက ပရိဗၺေဇယ်''။
 ၃၇၇။ ''အဒၶါ (သုတၱနိပါတ၊၃၅) ဟိ ဘဂဝါ တေထဝ ဧတံ၊ ေယာ ေသာ ဧဝံဝိဟာရီ ဒေႏၲာ ဘိကၡဳ။
 သဗၺသံေယာဇနေယာဂဝီတိဝေတၱာ [မူကြဲ-သဗၺသံေယာဇနိေယ စ ဝီတိဝေတၱာ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ)] သမၼာ ေသာ ေလာေက ပရိဗၺေဇယ်ာ''တိ။
သမၼာပရိဗၺာဇနီယသုတၱံ ေတရသမံ နိ႒ိတံ။
၁၄။ ဓမၼိကသုတၱံ
 ဧဝံ ေမ သုတံ -- ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတၳိယံ ဝိဟရတိ ေဇတဝေန အနာထပိ႑ိကႆ အာရာေမ။ အထ ေခါ ဓမၼိေကာ ဥပါသေကာ ပၪၥဟိ ဥပါသကသေတဟိ သဒၶႎ ေယန ဘဂဝါ ေတႏုပသကၤမိ၊ ဥပသကၤမိတြာ ဘဂဝႏၲံ အဘိဝါေဒတြာ ဧကမႏၲံ နိသီဒိ။ ဧကမႏၲံ နိသိေႏၷာ ေခါ ဓမၼိေကာ ဥပါသေကာ ဘဂဝႏၲံ ဂါထာဟိ အဇၩဘာသိ --
 ၃၇၈။ ''ပုစၧာမိ တံ ေဂါတမ ဘူရိပည၊ ကထံကေရာ သာဝေကာ သာဓု ေဟာတိ။
 ေယာ ဝါ အဂါရာ အနဂါရေမတိ၊ အဂါရိေနာ ဝါ ပႏုပါသကာေသ။
 ၃၇၉။ ''တုဝဥႇိ ေလာကႆ သေဒဝကႆ၊ ဂတႎ ပဇာနာသိ ပရာယဏၪၥ။
 န စတၳိ တုေလ်ာ နိပုဏတၳဒႆီ၊ တုဝဥႇိ ဗုဒၶံ ပဝရံ ဝဒႏၲိ။
 ၃၈ဝ။ ''သဗၺံ တုဝံ ဉာဏမေဝစၥ ဓမၼံ၊ ပကာေသသိ သေတၱ အႏုကမၸမာေနာ။
 ဝိဝ႗စၧေဒါသိ သမႏၲစကၡဳ၊ ဝိေရာစသိ ဝိမေလာ သဗၺေလာေက။
 ၃၈၁။ ''အာဂၪၧိ ေတ သႏၲိေက နာဂရာဇာ၊ ဧရာဝေဏာ နာမ ဇိေနာတိ သုတြာ။
 ေသာပိ တယာ မႏၲယိတြာဇၩဂမာ၊ သာဓူတိ သုတြာန ပတီတ႐ူေပါ။
 ၃၈၂။ ''ရာဇာပိ (သုတၱနိပါတ၊၃၆) တံ ေဝႆဝေဏာ ကုေဝေရာ၊ ဥေပတိ ဓမၼံ ပရိပုစၧမာေနာ။
 တႆာပိ တြံ ပုစၧိေတာ ျဗဴသိ ဓီရ၊ ေသာ စာပိ သုတြာန ပတီတ႐ူေပါ။
 ၃၈၃။ ''ေယ ေကစိေမ တိတၳိယာ ဝါဒသီလာ၊ အာဇီဝကာ ဝါ ယဒိ ဝါ နိဂဏၭာ။
 ပညာယ တံ နာတိတရႏၲိ သေဗၺ၊ ဌိေတာ ဝဇႏၲံ ဝိယ သီဃဂါမႎ။
 ၃၈၄။ ''ေယ ေကစိေမ ျဗာဟၼဏာ ဝါဒသီလာ၊ ဝုဒၶါ စာပိ ျဗာဟၼဏာ သႏၲိ ေကစိ။
 သေဗၺ တယိ အတၳဗဒၶါ ဘဝႏၲိ၊ ေယ စာပိ အေည ဝါဒိေနာ မညမာနာ။
 ၃၈၅။ ''အယဥႇိ ဓေမၼာ နိပုေဏာ သုေခါ စ၊ ေယာယံ တယာ ဘဂဝါ သုပၸဝုေတၱာ။
 တေမဝ သေဗၺပိ [မူကြဲ-သေဗၺ မယံ (သ်ာ၊)] သုႆူသမာနာ၊ တံ ေနာ ဝဒ ပုစၧိေတာ ဗုဒၶေသ႒။
 ၃၈၆။ ''သေဗၺပိ ေမ ဘိကၡေဝါ သႏၷိသိႏၷာ၊ ဥပါသကာ စာပိ တေထဝ ေသာတုံ။
 သုဏႏၲဳ ဓမၼံ ဝိမေလနာႏုဗုဒၶံ၊ သုဘာသိတံ ဝါသဝေႆဝ ေဒဝါ''။
 ၃၈၇။ ''သုဏာထ ေမ ဘိကၡေဝါ သာဝယာမိ ေဝါ၊ ဓမၼံ ဓုတံ တၪၥ စရာထ သေဗၺ။
 ဣရိယာပထံ ပဗၺဇိတာႏုေလာမိကံ၊ ေသေဝထ နံ အတၳဒေသာ မုတီမာ။
 ၃၈၈။ ''ေနာ ေဝ ဝိကာေလ ဝိစေရယ် ဘိကၡဳ၊ ဂါေမ စ ပိ႑ာယ စေရယ် ကာေလ။
 အကာလစာရိဥႇိ သဇႏၲိ သဂၤါ၊ တသၼာ ဝိကာေလ န စရႏၲိ ဗုဒၶါ။
 ၃၈၉။ ''႐ူပါ (သုတၱနိပါတ၊၃၇) စ သဒၵါ စ ရသာ စ ဂႏၶာ၊ ဖႆာ စ ေယ သမၼဒယႏၲိ သေတၱ။
 ဧေတသု ဓေမၼသု ဝိေနယ် ဆႏၵံ၊ ကာေလန ေသာ ပဝိေသ ပါတရာသံ။
 ၃၉ဝ။ ''ပိ႑ၪၥ ဘိကၡဳ သမေယန လဒၶါ၊ ဧေကာ ပဋိကၠမၼ ရေဟာ နိသီေဒ။
 အဇၩတၱစိႏၲီ န မေနာ ဗဟိဒၶါ၊ နိစၧာရေယ သဂၤဟိတတၱဘာေဝါ။
 ၃၉၁။ ''သေစပိ ေသာ သလႅေပ သာဝေကန၊ အေညန ဝါ ေကနစိ ဘိကၡဳနာ ဝါ။
 ဓမၼံ ပဏီတံ တမုဒါဟေရယ်၊ န ေပသုဏံ ေနာပိ ပ႐ူပဝါဒံ။
 ၃၉၂။ ''ဝါဒဥႇိ ဧေက ပဋိေသနိယႏၲိ၊ န ေတ ပသံသာမ ပရိတၱပေည။
 တေတာ တေတာ ေန ပသဇႏၲိ သဂၤါ၊ စိတၱဥႇိ ေတ တတၳ ဂေမႏၲိ ဒူေရ။
 ၃၉၃။ ''ပိ႑ံ ဝိဟာရံ သယနာသနၪၥ၊ အာပၪၥ သံဃာဋိရဇူပဝါဟနံ။
 သုတြာန ဓမၼံ သုဂေတန ေဒသိတံ၊ သခၤါယ ေသေဝ ဝရပညသာဝေကာ။
 ၃၉၄။ ''တသၼာ ဟိ ပိေ႑ သယနာသေန စ၊ အာေပ စ သံဃာဋိရဇူပဝါဟေန။
 ဧေတသု ဓေမၼသု အႏူပလိေတၱာ၊ ဘိကၡဳ ယထာ ေပါကၡေရ ဝါရိဗိႏၵဳ။
 ၃၉၅။ ''ဂဟ႒ဝတၱံ ပန ေဝါ ဝဒါမိ၊ ယထာကေရာ သာဝေကာ သာဓု ေဟာတိ။
 န ေဟသ [မူကြဲ-န ေဟေသာ (သီ၊)] လဗ႓ာ သပရိဂၢေဟန၊ ဖေႆတုံ ေယာ ေကဝေလာ ဘိကၡဳဓေမၼာ။
 ၃၉၆။ ''ပါဏံ (သုတၱနိပါတ၊၃၈) န ဟေန [မူကြဲ-န ဟာေန (သီ၊)] န စ ဃာတေယယ်၊ န စာႏုဇညာ ဟနတံ ပေရသံ။
 သေဗၺသု ဘူေတသု နိဓာယ ဒ႑ံ၊ ေယ ထာဝရာ ေယ စ တသာ သႏၲိ [မူကြဲ-တသႏၲိ (သီ၊ ပီ၊)] ေလာေက။
 ၃၉၇။ ''တေတာ အဒိႏၷံ ပရိဝဇၨေယယ်၊ ကိၪၥိ ကြစိ သာဝေကာ ဗုဇၩမာေနာ။
 န ဟာရေယ ဟရတံ နာႏုဇညာ၊ သဗၺံ အဒိႏၷံ ပရိဝဇၨေယယ်။
 ၃၉၈။ ''အျဗဟၼစရိယံ ပရိဝဇၨေယယ်၊ အဂၤါရကာသုံ ဇလိတံဝ ဝိညဴ။
 အသမ႓ဳဏေႏၲာ ပန ျဗဟၼစရိယံ၊ ပရႆ ဒါရံ န အတိကၠေမယ်။
 ၃၉၉။ ''သဘဂၢေတာ ဝါ ပရိသဂၢေတာ ဝါ၊ ဧကႆ ေဝေကာ [မူကြဲ-ေစေတာ (သီ၊ သ်ာ၊)] န မုသာ ဘေဏယ်။
 န ဘာဏေယ ဘဏတံ နာႏုဇညာ၊ သဗၺံ အဘူတံ ပရိဝဇၨေယယ်။
 ၄ဝဝ။ ''မဇၨၪၥ ပါနံ န သမာစေရယ်၊ ဓမၼံ ဣမံ ေရာစေယ ေယာ ဂဟေ႒ာ။
 န ပါယေယ ပိဝတံ နာႏုဇညာ၊ ဥမၼာဒနႏၲံ ဣတိ နံ ဝိဒိတြာ။
 ၄ဝ၁။ ''မဒါ ဟိ ပါပါနိ ကေရာႏၲိ ဗာလာ၊ ကာေရႏၲိ စေညပိ ဇေန ပမေတၱ။
 ဧတံ အပုညာယတနံ ဝိဝဇၨေယ၊ ဥမၼာဒနံ ေမာဟနံ ဗာလကႏၲံ။
 ၄ဝ၂။ ''ပါဏံ န ဟေန န စာဒိႏၷမာဒိေယ၊ မုသာ န ဘာေသ န စ မဇၨေပါ သိယာ။
 အျဗဟၼစရိယာ ဝိရေမယ် ေမထုနာ၊ ရတၱႎ န ဘုေၪၨယ် ဝိကာလေဘာဇနံ။
 ၄ဝ၃။ ''မာလံ (သုတၱနိပါတ၊၃၉) န ဓာေရ န စ ဂႏၶမာစေရ၊ မေၪၥ ဆမာယံ ဝ သေယထ သႏၴေတ။
 ဧတဥႇိ အ႒ဂႋကမာဟုေပါသထံ၊ ဗုေဒၶန ဒုကၡႏၲဂုနာ ပကာသိတံ။
 ၄ဝ၄။ ''တေတာ စ ပကၡႆုပဝႆုေပါသထံ၊ စာတုဒၵသႎ ပၪၥဒသိၪၥ အ႒မႎ။
 ပါဋိဟာရိယပကၡၪၥ ပသႏၷမာနေသာ၊ အ႒ဂၤုေပတံ သုသမတၱ႐ူပံ။
 ၄ဝ၅။ ''တေတာ စ ပါေတာ ဥပဝုတၳဳေပါသေထာ၊ အေႏၷန ပါေနန စ ဘိကၡဳသံဃံ။
 ပသႏၷစိေတၱာ အႏုေမာဒမာေနာ၊ ယထာရဟံ သံဝိဘေဇထ ဝိညဴ။
 ၄ဝ၆။ ''ဓေမၼန မာတာပိတေရာ ဘေရယ်၊ ပေယာဇေယ ဓမၼိကံ ေသာ ဝဏိဇၨံ။
 ဧတံ ဂိဟီ ဝတၱယမပၸမေတၱာ၊ သယမၸေဘ နာမ ဥေပတိ ေဒေဝ''တိ။
ဓမၼိကသုတၱံ စုဒၵသမံ နိ႒ိတံ။
စူဠဝေဂၢါ ဒုတိေယာ နိ႒ိေတာ။
 တႆုဒၵါနံ --
 ရတနာမဂေႏၶာ ဟိရိ စ၊ မဂၤလံ သူစိေလာေမန။
 ဓမၼစရိယၪၥ ျဗာဟၼေဏာ [မူကြဲ-ကပိေလာ ျဗာဟၼေဏာပိ စ (သ်ာ၊ က)] နာဝါ ကႎသီလမု႒ာနံ။
 ရာဟုေလာ ပုန ကေပၸါ စ၊ ပရိဗၺာဇနိယံ တထာ။
 ဓမၼိကၪၥ ဝိဒုေနာ အာဟု၊ စူဠဝဂၢႏၲိ စုဒၵသာတိ။
၃။ မဟာဝေဂၢါ
၁။ ပဗၺဇၨာသုတၱံ
 ၄ဝ၇။ ပဗၺဇၨံ (သုတၱနိပါတ၊၃၄ဝ) ကိတၱယိႆာမိ၊ ယထာ ပဗၺဇိ စကၡဳမာ။
 ယထာ ဝီမံသမာေနာ ေသာ၊ ပဗၺဇၨံ သမေရာစယိ။
 ၄ဝ၈။ သမၺာေဓါယံ ဃရာဝါေသာ၊ ရဇႆာယတနံ ဣတိ။
 အေဗ႓ာကာေသာဝ ပဗၺဇၨာ၊ ဣတိ ဒိသြာန ပဗၺဇိ။
 ၄ဝ၉။ ပဗၺဇိတြာန ကာေယန၊ ပါပကမၼံ ဝိဝဇၨယိ။
 ဝစီဒုစၥရိတံ ဟိတြာ၊ အာဇီဝံ ပရိေသာဓယိ။
 ၄၁ဝ။ အဂမာ ရာဇဂဟံ ဗုေဒၶါ၊ မဂဓာနံ ဂိရိဗၺဇံ။
 ပိ႑ာယ အဘိဟာေရသိ၊ အာကိဏၰဝရလကၡေဏာ။
 ၄၁၁။ တမဒၵသာ ဗိမၺိသာေရာ၊ ပါသာဒသၼႎ ပတိ႒ိေတာ။
 ဒိသြာ လကၡဏသမၸႏၷံ၊ ဣမမတၳံ အဘာသထ။
 ၄၁၂။ ''ဣမံ ေဘာေႏၲာ နိသာေမထ၊ အဘိ႐ူေပါ ျဗဟာ သုစိ။
 စရေဏန စ သမၸေႏၷာ၊ ယုဂမတၱၪၥ ေပကၡတိ။
 ၄၁၃။ ''ၾသကၡိတၱစကၡဳ သတိမာ၊ နာယံ နီစကုလာမိဝ။
 ရာဇဒူတာဘိဓာဝႏၲဳ၊ ကုဟႎ ဘိကၡဳ ဂမိႆတိ''။
 ၄၁၄။ ေတ ေပသိတာ ရာဇဒူတာ၊ ပိ႒ိေတာ အႏုဗႏၶိသုံ။
 ကုဟႎ ဂမိႆတိ ဘိကၡဳ၊ ကတၳ ဝါေသာ ဘဝိႆတိ။
 ၄၁၅။ သပဒါနံ စရမာေနာ၊ ဂုတၱဒြါေရာ သုသံဝုေတာ။
 ခိပၸံ ပတၱံ အပူေရသိ၊ သမၸဇာေနာ ပဋိႆေတာ။
 ၄၁၆။ ပိ႑စာရံ စရိတြာန၊ နိကၡမၼ နဂရာ မုနိ။
 ပ႑ဝံ အဘိဟာေရသိ၊ ဧတၳ ဝါေသာ ဘဝိႆတိ။
 ၄၁၇။ ဒိသြာန ဝါသူပဂတံ၊ တေယာ [မူကြဲ-တေတာ (သီ၊ ပီ၊)] ဒူတာ ဥပါဝိသုံ။
 ေတသု ဧေကာဝ [မူကြဲ-ဧေကာ စ ဒူေတာ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ၊)] အာဂႏ႖ာ၊ ရာဇိေနာ ပဋိေဝဒယိ။
 ၄၁၈။ ''ဧသ (သုတၱနိပါတ၊၃၁) ဘိကၡဳ မဟာရာဇ၊ ပ႑ဝႆ ပုရတၳေတာ [မူကြဲ-ပုရကၡေတာ (သ်ာ၊ က)]
 နိသိေႏၷာ ဗ်ဂၣဳသေဘာဝ၊ သီေဟာဝ ဂိရိဂဗ႓ေရ''။
 ၄၁၉။ သုတြာန ဒူတဝစနံ၊ ဘဒၵယာေနန ခတၱိေယာ။
 တရမာန႐ူေပါ နိယ်ာသိ၊ ေယန ပ႑ဝပဗၺေတာ။
 ၄၂ဝ။ သ ယာနဘူမႎ ယာယိတြာ၊ ယာနာ ၾသ႐ုယွ ခတၱိေယာ။
 ပတၱိေကာ ဥပသကၤမၼ၊ အာသဇၨ နံ ဥပါဝိသိ။
 ၄၂၁။ နိသဇၨ ရာဇာ သေမၼာဒိ၊ ကထံ သာရဏီယံ တေတာ။
 ကထံ ေသာ ဝီတိသာေရတြာ၊ ဣမမတၳံ အဘာသထ။
 ၄၂၂။ ''ယုဝါ စ ဒဟေရာ စာသိ၊ ပဌမုပၸတၱိေကာ [မူကြဲ-ပဌမုပၸတၱိယာ (သီ)] ပဌမုပၸတၱိေတာ (သ်ာ၊)] သုသု။
 ဝဏၰာေရာေဟန သမၸေႏၷာ၊ ဇာတိမာ ဝိယ ခတၱိေယာ။
 ၄၂၃။ ''ေသာဘယေႏၲာ အနီကဂၢံ၊ နာဂသံဃပုရကၡေတာ။
 ဒဒါမိ ေဘာေဂ ဘုၪၨႆု၊ ဇာတႎ အကၡာဟိ ပုစၧိေတာ''။
 ၄၂၄။ ''ဥဇုံ ဇနပေဒါ ရာဇ၊ ဟိမဝႏၲႆ ပႆေတာ။
 ဓနဝီရိေယန သမၸေႏၷာ၊ ေကာသေလသု [မူကြဲ-ေကာသလႆ (သ်ာ၊ က၊)] နိေကတိေနာ။
 ၄၂၅။ ''အာဒိစၥာ [မူကြဲ-အာဒိေစၥာ (က၊)] နာမ ေဂါေတၱန၊ သာကိယာ [မူကြဲ-သာကိေယာ (က၊)] နာမ ဇာတိယာ။
 တမွာ ကုလာ ပဗၺဇိေတာမွိ၊ န ကာေမ အဘိပတၳယံ။
 ၄၂၆။ ''ကာေမသြာဒီနဝံ ဒိသြာ၊ ေနကၡမၼံ ဒ႒ဳ ေခမေတာ။
 ပဓာနာယ ဂမိႆာမိ၊ ဧတၳ ေမ ရၪၨတီ မေနာ''တိ။
ပဗၺဇၨာသုတၱံ ပဌမံ နိ႒ိတံ။
၂။ ပဓာနသုတၱံ
 ၄၂၇။ ''တံ မံ ပဓာနပဟိတတၱံ၊ နဒႎ ေနရၪၨရံ ပတိ။
 ဝိပရကၠမၼ စ်ာယႏၲံ၊ ေယာဂေကၡမႆ ပတၱိယာ။
 ၄၂၈။ ''နမုစီ က႐ုဏံ ဝါစံ၊ ဘာသမာေနာ ဥပါဂမိ။
 'ကိေသာ တြမသိ ဒုဗၺေဏၰာ၊ သႏၲိေက မရဏံ တဝ။
 ၄၂၉။ '''သဟႆဘာေဂါ (သုတၱနိပါတ၊၃၂) မရဏႆ၊ ဧကံေသာ တဝ ဇီဝိတံ။
 ဇီဝ ေဘာ ဇီဝိတံ ေသေယ်ာ၊ ဇီဝံ ပုညာနိ ကာဟသိ။
 ၄၃ဝ။ '''စရေတာ စ ေတ ျဗဟၼစရိယံ၊ အဂၢိဟုတၱၪၥ ဇူဟေတာ။
 ပဟူတံ စီယေတ ပုညံ၊ ကႎ ပဓာေနန ကာဟသိ။
 ၄၃၁။ '''ဒုေဂၢါ မေဂၢါ ပဓာနာယ၊ ဒုကၠေရာ ဒုရဘိသမ႓ေဝါ'''။
 ဣမာ ဂါထာ ဘဏံ မာေရာ၊ အ႒ာ ဗုဒၶႆ သႏၲိေက။
 ၄၃၂။ တံ တထာဝါဒိနံ မာရံ၊ ဘဂဝါ ဧတဒျဗဝိ။
 ''ပမတၱဗႏၶဳ ပါပိမ၊ ေယနေတၳန [မူကြဲ-ေသနေတၳန (?)၊ အတၱေနာ အေတၳန (အ႒၊ သံဝဏၰနာ)] ဣဓာဂေတာ။
 ၄၃၃။ ''အဏုမေတၱာပိ [မူကြဲ-အဏုမေတၱနပိ (သီ၊ သ်ာ၊)] ပုေညန၊ အေတၳာ မယွံ န ဝိဇၨတိ။
 ေယသၪၥ အေတၳာ ပုေညန၊ ေတ မာေရာ ဝတၱဳမရဟတိ။
 ၄၃၄။ ''အတၳိ သဒၶါ တထာ [မူကြဲ-တေတာ (သီ၊ ပီ)] တေပါ (သ်ာ၊ က၊)] ဝီရိယံ၊ ပညာ စ မမ ဝိဇၨတိ။
 ဧဝံ မံ ပဟိတတၱမၸိ၊ ကႎ ဇီဝမႏုပုစၧသိ။
 ၄၃၅။ ''နဒီနမပိ ေသာတာနိ၊ အယံ ဝါေတာ ဝိေသာသေယ။
 ကိၪၥ ေမ ပဟိတတၱႆ၊ ေလာဟိတံ ႏုပသုႆေယ။
 ၄၃၆။ ''ေလာဟိေတ သုႆမာနမွိ၊ ပိတၱံ ေသမွၪၥ သုႆတိ။
 မံေသသု ခီယမာေနသု၊ ဘိေယ်ာ စိတၱံ ပသီဒတိ။
 ဘိေယ်ာ သတိ စ ပညာ စ၊ သမာဓိ မမ တိ႒တိ။
 ၄၃၇။ ''တႆ ေမဝံ ဝိဟရေတာ၊ ပတၱႆုတၱမေဝဒနံ။
 ကာေမသု [မူကြဲ-ကာေမ (သီ၊ သ်ာ၊)] နာေပကၡေတ စိတၱံ၊ ပႆ သတၱႆ သုဒၶတံ။
 ၄၃၈။ ''ကာမာ ေတ ပဌမာ ေသနာ၊ ဒုတိယာ အရတိ ဝုစၥတိ။
 တတိယာ ခုပၸိပါသာ ေတ၊ စတုတၳီ တဏွာ ပဝုစၥတိ။
 ၄၃၉။ ''ပၪၥမံ [မူကြဲ-ပၪၥမီ (သီ၊ ပီ၊)] ထိနမိဒၶံ ေတ၊ ဆ႒ာ ဘီ႐ူ ပဝုစၥတိ။
 သတၱမီ ဝိစိကိစၧာ ေတ၊ မေကၡာ ထေမ႓ာ ေတ အ႒ေမာ။
 ၄၄ဝ။ ''လာေဘာ သိေလာေကာ သကၠာေရာ၊ မိစၧာလေဒၶါ စ ေယာ ယေသာ။
 ေယာ စတၱာနံ သမုကၠံေသ၊ ပေရ စ အဝဇာနတိ။
 ၄၄၁။ ''ဧသာ (သုတၱနိပါတ၊၃၃) နမုစိ ေတ ေသနာ၊ ကဏွႆာဘိပၸဟာရိနီ။
 န နံ အသူေရာ ဇိနာတိ၊ ေဇတြာ စ လဘေတ သုခံ။
 ၄၄၂။ ''ဧသ မုၪၨံ ပရိဟေရ၊ ဓိရတၳဳ မမ [မူကြဲ-ဣဒ (က၊)] ဇီဝိတံ။
 သဂၤါေမ ေမ မတံ ေသေယ်ာ၊ ယံ ေစ ဇီေဝ ပရာဇိေတာ။
 ၄၄၃။ ''ပဂါေဠႇတၳ န ဒိႆႏၲိ၊ ဧေက သမဏျဗာဟၼဏာ။
 တၪၥ မဂၢံ န ဇာနႏၲိ၊ ေယန ဂစၧႏၲိ သုဗၺတာ။
 ၄၄၄။ ''သမႏၲာ ဓဇိနႎ ဒိသြာ၊ ယုတၱံ မာရံ သဝါဟနံ။
 ယုဒၶါယ ပစၥဳဂၢစၧာမိ၊ မာ မံ ဌာနာ အစာဝယိ။
 ၄၄၅။ ''ယံ ေတ တံ နပၸသဟတိ၊ ေသနံ ေလာေကာ သေဒဝေကာ။
 တံ ေတ ပညာယ ေဘစၧာမိ [မူကြဲ-ဂစၧာမိ (သီ)] ေဝစၧာမိ (သ်ာ)] ဝဇၩာမိ (က)] အာမံ ပတၱံဝ အသၼနာ [မူကြဲ-ပကၠံဝ အမုနာ (က)]
 ၄၄၆။ ''ဝသီကရိတြာ [မူကြဲ-ဝသႎ ကရိတြာ (ဗဟူသု)] သကၤပၸံ၊ သတိၪၥ သူပတိ႒ိတံ။
 ရ႒ာ ရ႒ံ ဝိစရိႆံ၊ သာဝေက ဝိနယံ ပုထူ။
 ၄၄၇။ ''ေတ အပၸမတၱာ ပဟိတတၱာ၊ မမ သာသနကာရကာ။
 အကာမႆ [မူကြဲ-အကာမာ (က၊)] ေတ ဂမိႆႏၲိ၊ ယတၳ ဂႏ႖ာ န ေသာစေရ''။
 ၄၄၈။ ''သတၱ ဝႆာနိ ဘဂဝႏၲံ၊ အႏုဗႏၶႎ ပဒါပဒံ။
 ၾသတာရံ နာဓိဂစၧိႆံ၊ သမၺဳဒၶႆ သတီမေတာ။
 ၄၄၉။ ''ေမဒဝဏၰံဝ ပါသာဏံ၊ ဝါယေသာ အႏုပရိယဂါ။
 အေပတၳ မုဒုံ [မူကြဲ-မုဒု (သီ၊)] ဝိေႏၵမ၊ အပိ အႆာဒနာ သိယာ။
 ၄၅ဝ။ ''အလဒၶါ တတၳ အႆာဒံ၊ ဝါယေသေတၱာ အပကၠမိ။
 ကာေကာဝ ေသလမာသဇၨ၊ နိဗၺိဇၨာေပမ ေဂါတမံ''။
 ၄၅၁။ တႆ ေသာကပေရတႆ၊ ဝီဏာ ကစၧာ အဘႆထ။
 တေတာ ေသာ ဒုမၼေနာ ယေကၡာ၊ တေတၳဝႏၲရဓာယထာတိ။
ပဓာနသုတၱံ ဒုတိယံ နိ႒ိတံ။
၃။ သုဘာသိတသုတၱံ
 ဧဝံ (သုတၱနိပါတ၊၃၄) ေမ သုတံ -- ဧက သမယံ ဘဂဝါ သာဝတၳိယံ ဝိဟရတိ ေဇတဝေန အနာထပိ႑ိကႆ အာရာေမ။ တၾတ ေခါ ဘဂဝါ ဘိကၡဴ အာမေႏၲသိ -- ''ဘိကၡေဝါ''တိ။ ''ဘဒေႏၲ''တိ ေတ ဘိကၡဴ ဘဂဝေတာ ပစၥေႆာသုံ။ ဘဂဝါ ဧတဒေဝါစ --
 ''စတူဟိ၊ ဘိကၡေဝ၊ အေဂၤဟိ သမႏၷာဂတာ ဝါစာ သုဘာသိတာ ေဟာတိ၊ န ဒုဗ႓ာသိတာ၊ အနဝဇၨာ စ အနႏုဝဇၨာ စ ဝိညဴနံ။ ကတေမဟိ စတူဟိ? ဣဓ၊ ဘိကၡေဝ၊ ဘိကၡဳ သုဘာသိတံေယဝ ဘာသတိ ေနာ ဒုဗ႓ာသိတံ၊ ဓမၼံေယဝ ဘာသတိ ေနာ အဓမၼံ၊ ပိယံေယဝ ဘာသတိ ေနာ အပၸိယံ၊ သစၥံေယဝ ဘာသတိ ေနာ အလိကံ။ ဣေမဟိ ေခါ၊ ဘိကၡေဝ၊ စတူဟိ အေဂၤဟိ သမႏၷာဂတာ ဝါစာ သုဘာသိတာ ေဟာတိ၊ ေနာ ဒုဗ႓ာသိတာ၊ အနဝဇၨာ စ အနႏုဝဇၨာ စ ဝိညဴန''ႏၲိ။ ဣဒမေဝါစ ဘဂဝါ။ ဣဒံ ဝတြာန သုဂေတာ အထာပရံ ဧတဒေဝါစ သတၳာ --
 ၄၅၂။ ''သုဘာသိတံ ဥတၱမမာဟု သေႏၲာ၊ ဓမၼံ ဘေဏ နာဓမၼံ တံ ဒုတိယံ။
 ပိယံ ဘေဏ နာပၸိယံ တံ တတိယံ၊ သစၥံ ဘေဏ နာလိကံ တံ စတုတၳ''ႏၲိ။
 အထ ေခါ အာယသၼာ ဝဂႌေသာ ဥ႒ာယာသနာ ဧကံသံ စီဝရံ ကတြာ ေယန ဘဂဝါ ေတနၪၨလႎ ပဏာေမတြာ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''ပဋိဘာတိ မံ ဘဂဝါ၊ ပဋိဘာတိ မံ သုဂတာ''တိ။ ''ပဋိဘာတု တံ ဝဂႌသာ''တိ ဘဂဝါ အေဝါစ။ အထ ေခါ အာယသၼာ ဝဂႌေသာ ဘဂဝႏၲံ သမၼဳခါ သာ႐ုပၸါဟိ ဂါထာဟိ အဘိတၳဝိ --
 ၄၅၃။ ''တေမဝ ဝါစံ ဘာေသယ်၊ ယာယတၱာနံ န တာပေယ။
 ပေရ စ န ဝိဟႎေသယ်၊ သာ ေဝ ဝါစာ သုဘာသိတာ။
 ၄၅၄။ ''ပိယဝါစေမဝ ဘာေသယ်၊ ယာ ဝါစာ ပဋိနႏၵိတာ။
 ယံ အနာဒါယ ပါပါနိ၊ ပေရသံ ဘာသေတ ပိယံ။
 ၄၅၅။ ''သစၥံ ေဝ အမတာ ဝါစာ၊ ဧသ ဓေမၼာ သနႏၲေနာ။
 သေစၥ အေတၳ စ ဓေမၼ စ၊ အာဟု သေႏၲာ ပတိ႒ိတာ။
 ၄၅၆။ ''ယံ (သုတၱနိပါတ၊၃၅) ဗုေဒၶါ ဘာသတိ ဝါစံ၊ ေခမံ နိဗၺာနပတၱိယာ။
 ဒုကၡႆႏၲကိရိယာယ၊ သာ ေဝ ဝါစာနမုတၱမာ''တိ။
သုဘာသိတသုတၱံ တတိယံ နိ႒ိတံ။
၄။ သုႏၵရိကဘာရဒြါဇသုတၱံ
 ဧဝံ ေမ သုတံ -- ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ေကာသေလသု ဝိဟရတိ သုႏၵရိကာယ နဒိယာ တီေရ။ ေတန ေခါ ပန သမေယန သုႏၵရိကဘာရဒြါေဇာ ျဗာဟၼေဏာ သုႏၵရိကာယ နဒိယာ တီေရ အဂၢႎ ဇုဟတိ၊ အဂၢိဟုတၱံ ပရိစရတိ။ အထ ေခါ သုႏၵရိကဘာရဒြါေဇာ ျဗာဟၼေဏာ အဂၢႎ ဇုဟိတြာ အဂၢိဟုတၱံ ပရိစရိတြာ ဥ႒ာယာသနာ သမႏၲာ စတုဒၵိသာ အႏုဝိေလာေကသိ -- ''ေကာ ႏု ေခါ ဣမံ ဟဗ်ေသသံ ဘုေၪၨယ်ာ''တိ? အဒၵသာ ေခါ သုႏၵရိကဘာရဒြါေဇာ ျဗာဟၼေဏာ ဘဂဝႏၲံ အဝိဒူေရ အညတရသၼႎ ႐ုကၡမူေလ သသီသံ ပါ႐ုတံ နိသိႏၷံ၊ ဒိသြာန ဝါေမန ဟေတၳန ဟဗ်ေသသံ ဂေဟတြာ ဒကၡိေဏန ဟေတၳန ကမ႑လုံ ဂေဟတြာ ေယန ဘဂဝါ ေတႏုပသကၤမိ။
 အထ ေခါ ဘဂဝါ သုႏၵရိကဘာရဒြါဇႆ ျဗာဟၼဏႆ ပဒသေဒၵန သီသံ ဝိဝရိ။ အထ ေခါ သုႏၵရိကဘာရဒြါေဇာ ျဗာဟၼေဏာ -- ''မုေ႑ာ အယံ ဘဝံ၊ မု႑ေကာ အယံ ဘဝ''ႏၲိ တေတာဝ ပုန နိဝတၱိတုကာေမာ အေဟာသိ။ အထ ေခါ သုႏၵရိကဘာရဒြါဇႆ ျဗာဟၼဏႆ ဧတဒေဟာသိ -- ''မု႑ာပိ ဟိ ဣေဓကေစၥ ျဗာဟၼဏာ ဘဝႏၲိ၊ ယံႏူနာဟံ ဥပသကၤမိတြာ ဇာတႎ ပုေစၧယ်''ႏၲိ။ အထ ေခါ သုႏၵရိကဘာရဒြါေဇာ ျဗာဟၼေဏာ ေယန ဘဂဝါ ေတႏုပသကၤမိ၊ ဥပသကၤမိတြာ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''ကႎဇေစၥာ ဘဝ''ႏၲိ?
 အထ ေခါ ဘဂဝါ သုႏၵရိကဘာရဒြါဇံ ျဗာဟၼဏံ ဂါထာဟိ အဇၩဘာသိ --
 ၄၅၇။ ''န ျဗာဟၼေဏာ ေနာမွိ န ရာဇပုေတၱာ၊ န ေဝႆာယေနာ ဥဒ ေကာစိ ေနာမွိ။
 ေဂါတၱံ ပရိညာယ ပုထုဇၨနာနံ၊ အကိၪၥေနာ မႏၲ စရာမိ ေလာေက။
 ၄၅၈။ ''သံဃာဋိဝါသီ (သုတၱနိပါတ၊၃၆) အဂေဟာ စရာမိ [မူကြဲ-အဂိေဟာ (က၊ သီ၊ ပီ၊) အေဂေဟာ (ကတၳစိ)]၊ နိဝုတၱေကေသာ အဘိနိဗၺဳတေတၱာ။
 အလိပၸမာေနာ ဣဓ မာဏေဝဟိ၊ အကလႅံ မံ ျဗာဟၼဏ ပုစၧသိ ေဂါတၱပဥႇံ''။
 ၄၅၉။ ''ပုစၧႏၲိ ေဝ ေဘာ ျဗာဟၼဏာ၊ ျဗာဟၼေဏဘိ သဟ ျဗာဟၼေဏာ ေနာ ဘဝ''ႏၲိ။
 ၄၆ဝ။ ''ျဗာဟၼေဏာ ဟိ ေစ တြံ ျဗဴသိ၊ မၪၥ ျဗဴသိ အျဗာဟၼဏံ။
 တံ တံ သာဝိတၱႎ ပုစၧာမိ၊ တိပဒံ စတုဝီသတကၡရံ။
 ၄၆၁။ ''ကႎ နိႆိတာ ဣသေယာ မႏုဇာ၊ ခတၱိယာ ျဗာဟၼဏာ [မူကြဲ-ပဌမပါဒေႏၲာ] ေဒဝတာနံ။
 ယညမကပၸယႎသု ပုထူ ဣဓ ေလာေက [မူကြဲ-ဒုတိယပါဒေႏၲာ (သီ)]
 ၄၆၂။ ''ယဒႏၲဂူ ေဝဒဂူ ယညကာေလ၊ ယႆာဟုတႎ လေဘ တႆိေဇၩတိ ျဗဴမိ''။
 ၄၆၃။ ''အဒၶါ ဟိ တႆ ဟုတမိေဇၩ၊ (ဣတိ ျဗာဟၼေဏာ)
 ယံ တာဒိသံ ေဝဒဂုမဒၵသာမ။
 တုမွာဒိသာနဥႇိ အဒႆေနန၊ အေညာ ဇေနာ ဘုၪၨတိ ပူရဠာသံ''။
 ၄၆၄။ ''တသၼာတိဟ တြံ ျဗာဟၼဏ အေတၳန၊ အတၳိေကာ ဥပသကၤမၼ ပုစၧ။
 သႏၲံ ဝိဓူမံ အနီဃံ နိရာသံ၊ အေပၸဝိဓ အဘိဝိေႏၵ သုေမဓံ''။
 ၄၆၅။ ''ယေည ရေတာဟံ ေဘာ ေဂါတမ၊ ယညံ ယိ႒ဳကာေမာ နာဟံ ပဇာနာမိ။
 အႏုသာသတု မံ ဘဝံ၊ ယတၳ ဟုတံ ဣဇၩေတ ျဗဴဟိ ေမ တံ''။
 ''ေတန ဟိ တြံ၊ ျဗာဟၼဏ၊ ၾသဒဟႆု ေသာတံ၊ ဓမၼံ ေတ ေဒေသႆာမိ --
 ၄၆၆။ ''မာ (သုတၱနိပါတ၊၃၇) ဇာတႎ ပုစၧီ စရဏၪၥ ပုစၧ၊ က႒ာ ဟေဝ ဇာယတိ ဇာတေဝေဒါ။
 နီစာကုလီေနာပိ မုနီ ဓိတီမာ၊ အာဇာနိေယာ ေဟာတိ ဟိရီနိေသေဓါ။
 ၄၆၇။ ''သေစၥန ဒေႏၲာ ဒမသာ ဥေပေတာ၊ ေဝဒႏၲဂူ ဝူသိတျဗဟၼစရိေယာ။
 ကာေလန တမွိ ဟဗ်ံ ပေဝေစၧ၊ ေယာ ျဗာဟၼေဏာ ပုညေပေကၡာ [မူကြဲ-ပုညေပေခါ (သီ၊ ပီ၊)] ယေဇထ။
 ၄၆၈။ ''ေယ ကာေမ ဟိတြာ အဂဟာ စရႏၲိ၊ သုသညတတၱာ တသရံဝ ဥဇၨဳံ။
 ကာေလန ေတသု ဟဗ်ံ ပေဝေစၧ၊ ေယာ ျဗာဟၼေဏာ ပုညေပေကၡာ ယေဇထ။
 ၄၆၉။ ''ေယ ဝီတရာဂါ သုသမာဟိတိႁႏၵိယာ၊ စေႏၵာဝ ရာဟုဂၢဟဏာ ပမုတၱာ။
 ကာေလန ေတသု ဟဗ်ံ ပေဝေစၧ၊ ေယာ ျဗာဟၼေဏာ ပုညေပေကၡာ ယေဇထ။
 ၄၇ဝ။ ''အသဇၨမာနာ ဝိစရႏၲိ ေလာေက၊ သဒါ သတာ ဟိတြာ မမာယိတာနိ။
 ကာေလန ေတသု ဟဗ်ံ ပေဝေစၧ၊ ေယာ ျဗာဟၼေဏာ ပုညေပေကၡာ ယေဇထ။
 ၄၇၁။ ''ေယာ ကာေမ ဟိတြာ အဘိဘုယ်စာရီ၊ ေယာ ေဝဒိ ဇာတီမရဏႆ အႏၲံ။
 ပရိနိဗၺဳေတာ ဥဒကရဟေဒါဝ သီေတာ၊ တထာဂေတာ အရဟတိ ပူရဠာသံ။
 ၄၇၂။ ''သေမာ သေမဟိ ဝိသေမဟိ ဒူေရ၊ တထာဂေတာ ေဟာတိ အနႏၲပေညာ။
 အႏူပလိေတၱာ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊ တထာဂေတာ အရဟတိ ပူရဠာသံ။
 ၄၇၃။ ''ယမွိ (သုတၱနိပါတ၊၃၈) န မာယာ ဝသတိ န မာေနာ၊ ေယာ ဝီတေလာေဘာ အမေမာ နိရာေသာ။
 ပႏုဏၰေကာေဓါ အဘိနိဗၺဳတေတၱာ၊ ေယာ ျဗာဟၼေဏာ ေသာကမလံ အဟာသိ။
 တထာဂေတာ အရဟတိ ပူရဠာသံ။
 ၄၇၄)
 ''နိေဝသနံ ေယာ မနေသာ အဟာသိ၊ ပရိဂၢဟာ ယႆ န သႏၲိ ေကစိ။
 အႏုပါဒိယာေနာ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊ တထာဂေတာ အရဟတိ ပူရဠာသံ။
 ၄၇၅။ ''သမာဟိေတာ ေယာ ဥဒတာရိ ၾသဃံ၊ ဓမၼံ စညာသိ ပရမာယ ဒိ႒ိယာ။
 ခီဏာသေဝါ အႏၲိမေဒဟဓာရီ၊ တထာဂေတာ အရဟတိ ပူရဠာသံ။
 ၄၇၆။ ''ဘဝါသဝါ ယႆ ဝစီ ခရာ စ၊ ဝိဓူပိတာ အတၳဂတာ န သႏၲိ။
 သ ေဝဒဂူ သဗၺဓိ ဝိပၸမုေတၱာ၊ တထာဂေတာ အရဟတိ ပူရဠာသံ။
 ၄၇၇။ ''သဂၤါတိေဂါ ယႆ န သႏၲိ သဂၤါ၊ ေယာ မာနသေတၱသု အမာနသေတၱာ။
 ဒုကၡံ ပရိညာယ သေခတၱဝတၳဳံ၊ တထာဂေတာ အရဟတိ ပူရဠာသံ။
 ၄၇၈။ ''အာသံ အနိႆာယ ဝိေဝကဒႆီ၊ ပရေဝဒိယံ ဒိ႒ိမုပါတိဝေတၱာ။
 အာရမၼဏာ ယႆ န သႏၲိ ေကစိ၊ တထာဂေတာ အရဟတိ ပူရဠာသံ။
 ၄၇၉။ ''ပေရာပရာ [မူကြဲ-ပေရာဝရာ (သီ၊ ပီ၊)] ယႆ သေမစၥ ဓမၼာ၊ ဝိဓူပိတာ အတၳဂတာ န သႏၲိ။
 သေႏၲာ ဥပါဒါနခေယ ဝိမုေတၱာ၊ တထာဂေတာ အရဟတိ ပူရဠာသံ။
 ၄၈ဝ။ ''သံေယာဇနံ (သုတၱနိပါတ၊၃၉) ဇာတိခယႏၲဒႆီ၊ ေယာပါႏုဒိ ရာဂပထံ အေသသံ။
 သုေဒၶါ နိေဒါေသာ ဝိမေလာ အကာေစာ [မူကြဲ-အကာေမာ (သီ၊ သ်ာ)] တထာဂေတာ အရဟတိ ပူရဠာသံ။
 ၄၈၁။ ''ေယာ အတၱေနာ အတၱာနံ [မူကြဲ-အတၱနာတၱာနံ (သီ၊ သ်ာ၊)] နာႏုပႆတိ၊ သမာဟိေတာ ဥဇၨဳဂေတာ ဌိတေတၱာ။
 သ ေဝ အေနေဇာ အခိေလာ အကေခၤါ၊ တထာဂေတာ အရဟတိ ပူရဠာသံ။
 ၄၈၂။ ''ေမာဟႏၲရာ ယႆ န သႏၲိ ေကစိ၊ သေဗၺသု ဓေမၼသု စ ဉာဏဒႆီ။
 သရီရၪၥ အႏၲိမံ ဓာေရတိ၊ ပေတၱာ စ သေမၺာဓိမႏုတၱရံ သိဝံ။
 ဧတၱာဝတာ ယကၡႆ သုဒၶိ၊ တထာဂေတာ အရဟတိ ပူရဠာသံ''။
 ၄၈၃။ ''ဟုတၪၥ [မူကြဲ-ဟုတၱၪၥ (သီ၊ က၊)] မယွံ ဟုတမတၳဳ သစၥံ၊ ယံ တာဒိသံ ေဝဒဂုနံ အလတၳံ။
 ျဗဟၼာ ဟိ သကၡိ ပဋိဂဏွာတု ေမ ဘဂဝါ၊ ဘုၪၨတု ေမ ဘဂဝါ ပူရဠာသံ''။
 ၄၈၄။ ''ဂါထာဘိဂီတံ ေမ အေဘာဇေနယ်ံ၊ သမၸႆတံ ျဗာဟၼဏ ေနသ ဓေမၼာ။
 ဂါထာဘိဂီတံ ပႏုဒႏၲိ ဗုဒၶါ၊ ဓေမၼ သတီ ျဗာဟၼဏ ဝုတၱိေရသာ။
 ၄၈၅။ ''အေညန စ ေကဝလိနံ မေဟသႎ၊ ခီဏာသဝံ ကုကၠဳစၥဝူပသႏၲံ။
 အေႏၷန ပါေနန ဥပ႒ဟႆု၊ ေခတၱဥႇိ တံ ပုညေပကၡႆ ေဟာတိ''။
 ၄၈၆။ ''သာဓာဟံ (သုတၱနိပါတ၊၃၅ဝ) ဘဂဝါ တထာ ဝိဇညံ၊ ေယာ ဒကၡိဏံ ဘုေၪၨယ် မာဒိသႆ။
 ယံ ယညကာေလ ပရိေယသမာေနာ၊ ပပၸဳယ် တဝ သာသနံ''။
 ၄၈၇။ ''သာရမ႓ာ ယႆ ဝိဂတာ၊ စိတၱံ ယႆ အနာဝိလံ။
 ဝိပၸမုေတၱာ စ ကာေမဟိ၊ ထိနံ ယႆ ပႏူဒိတံ။
 ၄၈၈။ ''သီမႏၲာနံ ဝိေနတာရံ၊ ဇာတိမရဏေကာဝိဒံ။
 မုနႎ ေမာေနယ်သမၸႏၷံ၊ တာဒိသံ ယညမာဂတံ။
 ၄၈၉။ ''ဘကုဋႎ [မူကြဲ-ဘူကုဋႎ (က၊ သီ)] ဘာကုဋႎ (က၊ သီ၊၊ မ၊ နိ၊ ၁။၂၂၆)] ဝိနယိတြာန၊ ပၪၨလိကာ နမႆထ။
 ပူေဇထ အႏၷပါေနန၊ ဧဝံ ဣဇၩႏၲိ ဒကၡိဏာ။
 ၄၉ဝ။ ''ဗုေဒၶါ ဘဝံ အရဟတိ ပူရဠာသံ၊ ပုညေခတၱမႏုတၱရံ။
 အာယာေဂါ သဗၺေလာကႆ၊ ေဘာေတာ ဒိႏၷံ မဟပၹလ''ႏၲိ။
 အထ ေခါ သုႏၵရိကဘာရဒြါေဇာ ျဗာဟၼေဏာ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''အဘိကၠႏၲံ၊ ေဘာ ေဂါတမ၊ အဘိကၠႏၲံ၊ ေဘာ ေဂါတမ! ေသယ်ထာပိ၊ ေဘာ ေဂါတမ၊ နိကၠဳဇၨိတံ ဝါ ဥကၠဳေဇၨယ်၊ ပဋိစၧႏၷံ ဝါ ဝိဝေရယ်၊ မူဠႇႆ ဝါ မဂၢံ အာစိေကၡယ်၊ အႏၶကာေရ ဝါ ေတလပေဇၨာတံ ဓာေရယ် -- စကၡဳမေႏၲာ ႐ူပါနိ ဒကၡႏၲီတိ၊ ဧဝေမဝံ ေဘာတာ ေဂါတေမန အေနကပရိယာေယန ဓေမၼာ ပကာသိေတာ။ ဧသာဟံ ဘဝႏၲံ ေဂါတမံ သရဏံ ဂစၧာမိ ဓမၼၪၥ ဘိကၡဳသံဃၪၥ။ လေဘယ်ာဟံ ေဘာေတာ ေဂါတမႆ သႏၲိေက ပဗၺဇၨံ၊ လေဘယ်ံ ဥပသမၸဒ''ႏၲိ။ အလတၳ ေခါ သုႏၵရိကဘာရဒြါေဇာ ျဗာဟၼေဏာ။ ပ ။ အရဟတံ အေဟာသီတိ။
သုႏၵရိကဘာရဒြါဇသုတၱံ စတုတၳံ နိ႒ိတံ။
၅။ မာဃသုတၱံ
 ဧဝံ ေမ သုတံ -- ဧက သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂေဟ ဝိဟရတိ ဂိဇၩကူေဋ ပဗၺေတ။ အထ ေခါ မာေဃာ မာဏေဝါ ေယန ဘဂဝါ ေတႏုပသကၤမိ၊ ဥပသကၤမိတြာ (သုတၱနိပါတ၊၃၁) ဘဂဝတာ သဒၶႎ သေမၼာဒိ။ သေမၼာဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာေရတြာ ဧကမႏၲံ နိသီဒိ။ ဧကမႏၲံ နိသိေႏၷာ ေခါ မာေဃာ မာဏေဝါ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ --
 ''အဟဥႇိ၊ ေဘာ ေဂါတမ၊ ဒါယေကာ ဒါနပတိ ဝဒညဴ ယာစေယာေဂါ၊ ဓေမၼန ေဘာေဂ ပရိေယသာမိ၊ ဓေမၼန ေဘာေဂ ပရိေယသိတြာ ဓမၼလေဒၶဟိ ေဘာေဂဟိ ဓမၼာဓိဂေတဟိ ဧကႆပိ ဒဒါမိ ဒြိႏၷမၸိ တိဏၰမၸိ စတုႏၷမၸိ ပၪၥႏၷမၸိ ဆႏၷမၸိ သတၱႏၷမၸိ အ႒ႏၷမၸိ နဝႏၷမၸိ ဒသႏၷမၸိ ဒဒါမိ၊ ဝီသာယပိ တႎသာယပိ စတၱာလီသာယပိ ပညာသာယပိ ဒဒါမိ၊ သတႆပိ ဒဒါမိ၊ ဘိေယ်ာပိ ဒဒါမိ။ ကစၥာဟံ၊ ေဘာ ေဂါတမ၊ ဧဝံ ဒဒေႏၲာ ဧဝံ ယဇေႏၲာ ဗဟုံ ပုညံ ပသဝါမီ''တိ?
 ''တဂၣ တြံ၊ မာဏဝ၊ ဧဝံ ဒဒေႏၲာ ဧဝံ ယဇေႏၲာ ဗဟုံ ပုညံ ပသဝသိ။ ေယာ ေခါ၊ မာဏဝ၊ ဒါယေကာ ဒါနပတိ ဝဒညဴ ယာစေယာေဂါ၊ ဓေမၼန ေဘာေဂ ပရိေယသတိ၊ ဓေမၼန ေဘာေဂ ပရိေယသိတြာ ဓမၼလေဒၶဟိ ေဘာေဂဟိ ဓမၼာဓိဂေတဟိ ဧကႆပိ ဒဒါတိ။ ပ ။ သတႆပိ ဒဒါတိ၊ ဘိေယ်ာပိ ဒဒါတိ၊ ဗဟုံ ေသာ ပုညံ ပသဝတီ''တိ။ အထ ေခါ မာေဃာ မာဏေဝါ ဘဂဝႏၲံ ဂါထာယ အဇၩဘာသိ --
 ၄၉၁။ ''ပုစၧာမဟံ ေဂါတမံ ဝဒညဳံ၊ (ဣတိ မာေဃာ မာဏေဝါ)
 ကာသာယဝါသႎ အဂဟံ [မူကြဲ-အဂိဟံ (သီ)] အေဂဟံ (ပီ၊)] စရႏၲံ။
 ေယာ ယာစေယာေဂါ ဒါနပတိ [မူကြဲ-ဒါနပတီ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ၊)] ဂဟေ႒ာ၊ ပုညတၳိေကာ [မူကြဲ-ပုညေပေခါ (သီ၊ ပီ၊ က၊)] ယဇတိ ပုညေပေကၡာ။
 ဒဒံ ပေရသံ ဣဓ အႏၷပါနံ၊ ကထံ ဟုတံ ယဇမာနႆ သုေဇၩ''။
 ၄၉၂။ ''ေယာ ယာစေယာေဂါ ဒါနပတိ ဂဟေ႒ာ၊ (မာဃာတိ ဘဂဝါ)
 ပုညတၳိေကာ ယဇတိ ပုညေပေကၡာ။
 ဒဒံ ပေရသံ ဣဓ အႏၷပါနံ၊ အာရာဓေယ ဒကၡိေဏေယ်ဘိ တာဒိ''။
 ၄၉၃။ ''ေယာ (သုတၱနိပါတ၊၃၂) ယာစေယာေဂါ ဒါနပတိ ဂဟေ႒ာ၊ (ဣတိ မာေဃာ မာဏေဝါ)
 ပုညတၳိေကာ ယဇတိ ပုညေပေကၡာ။
 ဒဒံ ပေရသံ ဣဓ အႏၷပါနံ၊ အကၡာဟိ ေမ ဘဂဝါ ဒကၡိေဏေယ်''။
 ၄၉၄။ ''ေယ ေဝ အသတၱာ [မူကြဲ-အလဂၢါ (သ်ာ၊)] ဝိစရႏၲိ ေလာေက၊ အကိၪၥနာ ေကဝလိေနာ ယတတၱာ။
 ကာေလန ေတသု ဟဗ်ံ ပေဝေစၧ၊ ေယာ ျဗာဟၼေဏာ ပုညေပေကၡာ ယေဇထ။
 ၄၉၅။ ''ေယ သဗၺသံေယာဇနဗႏၶနစၧိဒါ၊ ဒႏၲာ ဝိမုတၱာ အနီဃာ နိရာသာ။
 ကာေလန ေတသု ဟဗ်ံ ပေဝေစၧ၊ ေယာ ျဗာဟၼေဏာ ပုညေပေကၡာ ယေဇထ။
 ၄၉၆။ ''ေယ သဗၺသံေယာဇနဝိပၸမုတၱာ၊ ဒႏၲာ ဝိမုတၱာ အနီဃာ နိရာသာ။
 ကာေလန ေတသု ဟဗ်ံ ပေဝေစၧ၊ ေယာ ျဗာဟၼေဏာ ပုညေပေကၡာ ယေဇထ။
 ၄၉၇။ ''ရာဂၪၥ ေဒါသၪၥ ပဟာယ ေမာဟံ၊ ခီဏာသဝါ ဝူသိတျဗဟၼစရိယာ။
 ကာေလန ေတသု ဟဗ်ံ ပေဝေစၧ၊ ေယာ ျဗာဟၼေဏာ ပုညေပေကၡာ ယေဇထ။
 ၄၉၈။ ''ေယသု န မာယာ ဝသတိ န မာေနာ၊ ခီဏာသဝါ ဝူသိတျဗဟၼစရိယာ။
 ကာေလန ေတသု ဟဗ်ံ ပေဝေစၧ၊ ေယာ ျဗာဟၼေဏာ ပုညေပေကၡာ ယေဇထ။
 ၄၉၉။ ''ေယ (သုတၱနိပါတ၊၃၃) ဝီတေလာဘာ အမမာ နိရာသာ၊ ခီဏာသဝါ ဝူသိတျဗဟၼစရိယာ။
 ကာေလန ေတသု ဟဗ်ံ ပေဝေစၧ၊ ေယာ ျဗာဟၼေဏာ ပုညေပေကၡာ ယေဇထ။
 ၅ဝဝ။ ''ေယ ေဝ န တဏွာသု ဥပါတိပႏၷာ၊ ဝိတေရယ် ၾသဃံ အမမာ စရႏၲိ။
 ကာေလန ေတသု ဟဗ်ံ ပေဝေစၧ၊ ေယာ ျဗာဟၼေဏာ ပုညေပေကၡာ ယေဇထ။
 ၅ဝ၁။ ''ေယသံ တဏွာ နတၳိ ကုဟိၪၥိ ေလာေက၊ ဘဝါဘဝါယ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ။
 ကာေလန ေတသု ဟဗ်ံ ပေဝေစၧ၊ ေယာ ျဗာဟၼေဏာ ပုညေပေကၡာ ယေဇထ။
 ၅ဝ၂။ ''ေယ ကာေမ ဟိတြာ အဂဟာ စရႏၲိ၊ သုသညတတၱာ တသရံဝ ဥဇၨဳံ။
 ကာေလန ေတသု ဟဗ်ံ ပေဝေစၧ၊ ေယာ ျဗာဟၼေဏာ ပုညေပေကၡာ ယေဇထ။
 ၅ဝ၃။ ''ေယ ဝီတရာဂါ သုသမာဟိတိႁႏၵိယာ၊ စေႏၵာဝ ရာဟုဂၢဟဏာ ပမုတၱာ။
 ကာေလန ေတသု ဟဗ်ံ ပေဝေစၧ၊ ေယာ ျဗာဟၼေဏာ ပုညေပေကၡာ ယေဇထ။
 ၅ဝ၄။ ''သမိတာဝိေနာ ဝီတရာဂါ အေကာပါ၊ ေယသံ ဂတီ နတၳိဓ ဝိပၸဟာယ။
 ကာေလန ေတသု ဟဗ်ံ ပေဝေစၧ၊ ေယာ ျဗာဟၼေဏာ ပုညေပေကၡာ ယေဇထ။
 ၅ဝ၅။ ''ဇဟိတြာ ဇာတိမရဏံ အေသသံ၊ ကထံကထႎ သဗၺမုပါတိဝတၱာ။
 ကာေလန ေတသု ဟဗ်ံ ပေဝေစၧ၊ ေယာ ျဗာဟၼေဏာ ပုညေပေကၡာ ယေဇထ။
 ၅ဝ၆။ ''ေယ (သုတၱနိပါတ၊၃၄) အတၱဒီပါ ဝိစရႏၲိ ေလာေက၊ အကိၪၥနာ သဗၺဓိ ဝိပၸမုတၱာ။
 ကာေလန ေတသု ဟဗ်ံ ပေဝေစၧ၊ ေယာ ျဗာဟၼေဏာ ပုညေပေကၡာ ယေဇထ။
 ၅ဝ၇။ ''ေယ ေဟတၳ ဇာနႏၲိ ယထာ တထာ ဣဒံ၊ အယမႏၲိမာ နတၳိ ပုနဗ႓ေဝါတိ။
 ကာေလန ေတသု ဟဗ်ံ ပေဝေစၧ၊ ေယာ ျဗာဟၼေဏာ ပုညေပေကၡာ ယေဇထ။
 ၅ဝ၈။ ''ေယာ ေဝဒဂူ စ်ာနရေတာ သတီမာ၊ သေမၺာဓိပေတၱာ သရဏံ ဗဟူနံ။
 ကာေလန တမွိ ဟဗ်ံ ပေဝေစၧ၊ ေယာ ျဗာဟၼေဏာ ပုညေပေကၡာ ယေဇထ''။
 ၅ဝ၉။ ''အဒၶါ အေမာဃာ မမ ပုစၧနာ အဟု၊ အကၡာသိ ေမ ဘဂဝါ ဒကၡိေဏေယ်။
 တြေဥႇတၳ ဇာနာသိ ယထာ တထာ ဣဒံ၊ တထာ ဟိ ေတ ဝိဒိေတာ ဧသ ဓေမၼာ။
 ၅၁ဝ။ ''ေယာ ယာစေယာေဂါ ဒါနပတိ ဂဟေ႒ာ၊ (ဣတိ မာေဃာ မာဏေဝါ)
 ပုညတၳိေကာ ယဇတိ ပုညေပေကၡာ။
 ဒဒံ ပေရသံ ဣဓ အႏၷပါနံ၊
 အကၡာဟိ ေမ ဘဂဝါ ယညသမၸဒံ''။
 ၅၁၁။ ''ယဇႆု ယဇမာေနာ မာဃာတိ ဘဂဝါ၊ သဗၺတၳ စ ဝိပၸသာေဒဟိ စိတၱံ။
 အာရမၼဏံ ယဇမာနႆ ယေညာ၊ ဧတၳပၸတိ႒ာယ ဇဟာတိ ေဒါသံ။
 ၅၁၂။ ''ေသာ ဝီတရာေဂါ ပဝိေနယ် ေဒါသံ၊ ေမတၱံ စိတၱံ ဘာဝယမပၸမာဏံ။
 ရတၱိႏၵိဝံ သတတမပၸမေတၱာ၊ သဗၺာ ဒိသာ ဖရတိ အပၸမညံ''။
 ၅၁၃။ ''ေကာ (သုတၱနိပါတ၊၃၅) သုဇၩတိ မုစၥတိ ဗဇၩတီ စ၊ ေကနတၱနာ ဂစၧတိ [မူကြဲ-ေကနေတၳနာ ဂစၧတိ (က၊)] ျဗဟၼေလာကံ။
 အဇာနေတာ ေမ မုနိ ျဗဴဟိ ပုေ႒ာ၊ ဘဂဝါ ဟိ ေမ သကၡိ ျဗဟၼဇၨဒိေ႒ာ။
 တုဝဥႇိ ေနာ ျဗဟၼသေမာသိ သစၥံ၊ ကထံ ဥပပဇၨတိ ျဗဟၼေလာကံ ဇုတိမ''။
 ၅၁၄။ ''ေယာ ယဇတိ တိဝိဓံ ယညသမၸဒံ၊ (မာဃာတိ ဘဂဝါ)
 အာရာဓေယ ဒကၡိေဏေယ်ဘိ တာဒိ။
 ဧဝံ ယဇိတြာ သမၼာ ယာစေယာေဂါ၊
 ဥပပဇၨတိ ျဗဟၼေလာကႏၲိ ျဗဴမီ''တိ။
 ဧဝံ ဝုေတၱ၊ မာေဃာ မာဏေဝါ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''အဘိကၠႏၲံ၊ ေဘာ ေဂါတမ။ ပ ။ အဇၨတေဂၢ ပါဏုေပတံ သရဏံ ဂတ''ႏၲိ။
မာဃသုတၱံ ပၪၥမံ နိ႒ိတံ။
၆။ သဘိယသုတၱံ
 ဧဝံ ေမ သုတံ -- ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂေဟ ဝိဟရတိ ေဝဠဳဝေန ကလႏၵကနိဝါေပ။ ေတန ေခါ ပန သမေယန သဘိယႆ ပရိဗၺာဇကႆ ပုရာဏသာေလာဟိတာယ ေဒဝတာယ ပဥႇာ ဥဒၵိ႒ာ ေဟာႏၲိ -- ''ေယာ ေတ၊ သဘိယ၊ သမေဏာ ဝါ ျဗာဟၼေဏာ ဝါ ဣေမ ပေဥႇ ပုေ႒ာ ဗ်ာကေရာတိ တႆ သႏၲိေက ျဗဟၼစရိယံ စေရယ်ာသီ''တိ။
 အထ ေခါ သဘိေယာ ပရိဗၺာဇေကာ တႆာ ေဒဝတာယ သႏၲိေက ေတ ပေဥႇ ဥဂၢေဟတြာ ေယ ေတ သမဏျဗာဟၼဏာ သံဃိေနာ ဂဏိေနာ ဂဏာစရိယာ ဉာတာ ယသႆိေနာ တိတၳကရာ သာဓုသမၼတာ ဗဟုဇနႆ၊ ေသယ်ထိဒံ -- ပူရေဏာ ကႆေပါ မကၡလိေဂါသာေလာ အဇိေတာ ေကသကမၺေလာ ပကုေဓါ [မူကြဲ-ကကုေဓါ (သီ၊) ပကုေဒၶါ (သ်ာ၊ ကံ၊)] ကစၥာေနာ သၪၥေယာ [မူကြဲ-သၪၨေယာ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ၊)] ေဗလ႒ပုေတၱာ [မူကြဲ-ေဗလႅ႒ိပုေတၱာ (သီ၊ ပီ)] ေဝဠ႒ပုေတၱာ (သ်ာ၊)] နိဂေဏၭာ နာဋပုေတၱာ [မူကြဲ-နာတပုေတၱာ (သီ၊ ပီ)] ေတ ဥပသကၤမိတြာ ေတ ပေဥႇ ပုစၧတိ။ ေတ သဘိေယန (သုတၱနိပါတ၊၃၆) ပရိဗၺာဇေကန ပေဥႇ ပု႒ာ န သမၸာယႏၲိ၊ အသမၸာယႏၲာ ေကာပၪၥ ေဒါသၪၥ အပၸစၥယၪၥ ပါတုကေရာႏၲိ။ အပိ စ သဘိယံ ေယဝ ပရိဗၺာဇကံ ပဋိပုစၧႏၲိ။
 အထ ေခါ သဘိယႆ ပရိဗၺာဇကႆ ဧတဒေဟာသိ -- ''ေယ ေခါ ေတ ေဘာေႏၲာ သမဏျဗာဟၼဏာ သံဃိေနာ ဂဏိေနာ ဂဏာစရိယာ ဉာတာ ယသႆိေနာ တိတၳကရာ သာဓုသမၼတာ ဗဟုဇနႆ၊ ေသယ်ထိဒံ -- ပူရေဏာ ကႆေပါ။ ပ ။ နိဂေဏၭာ နာဋပုေတၱာ၊ ေတ မယာ ပေဥႇ ပု႒ာ န သမၸာယႏၲိ၊ အသမၸာယႏၲာ ေကာပၪၥ ေဒါသၪၥ အပၸစၥယၪၥ ပါတုကေရာႏၲိ၊ အပိ စ မေညေဝတၳ ပဋိပုစၧႏၲိ။ ယႏၷဴႏၷာဟံ ဟီနာယာဝတၱိတြာ ကာေမ ပရိဘုေၪၨယ်''ႏၲိ။
 အထ ေခါ သဘိယႆ ပရိဗၺာဇကႆ ဧတဒေဟာသိ -- ''အယမၸိ ေခါ သမေဏာ ေဂါတေမာ သံဃီ ေစဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိေယာ စ ဉာေတာ ယသႆီ တိတၳကေရာ သာဓုသမၼေတာ ဗဟုဇနႆ၊ ယံႏူနာဟံ သမဏံ ေဂါတမံ ဥပသကၤမိတြာ ဣေမ ပေဥႇ ပုေစၧယ်''ႏၲိ။
 အထ ေခါ သဘိယႆ ပရိဗၺာဇကႆ ဧတဒေဟာသိ -- ''ေယပိ ေခါ ေတ [မူကြဲ-ေယ ေခါ ေတ (သ်ာ)] ယံ ေခါ ေတ (က၊)] ေဘာေႏၲာ သမဏျဗာဟၼဏာ ဇိဏၰာ ဝုၯာ မဟလႅကာ အဒၶဂတာ ဝေယာအႏုပၸတၱာ ေထရာ ရတၱညဴ စိရပဗၺဇိတာ သံဃိေနာ ဂဏိေနာ ဂဏာစရိယာ ဉာတာ ယသႆိေနာ တိတၳကရာ သာဓုသမၼတာ ဗဟုဇနႆ၊ ေသယ်ထိဒံ -- ပူရေဏာ ကႆေပါ။ေပ၊၊ နိဂေဏၭာ နာဋပုေတၱာ၊ ေတပိ မယာ ပေဥႇ ပု႒ာ န သမၸာယႏၲိ၊ အသမၸာယႏၲာ ေကာပၪၥ ေဒါသၪၥ အပၸစၥယၪၥ ပါတုကေရာႏၲိ၊ အပိ စ မေညေဝတၳ ပဋိပုစၧႏၲိ၊ ကႎ ပန ေမ သမေဏာ ေဂါတေမာ ဣေမ ပေဥႇ ပုေ႒ာ ဗ်ာကရိႆတိ! သမေဏာ ဟိ ေဂါတေမာ ဒဟေရာ ေစဝ ဇာတိယာ၊ နေဝါ စ ပဗၺဇၨာယာ''တိ။
 အထ ေခါ သဘိယႆ ပရိဗၺာဇကႆ ဧတဒေဟာသိ -- ''သမေဏာ ေခါ [မူကြဲ-သမေဏာ ေခါ ေဂါတေမာ (သ်ာ၊ က၊)] ဒဟေရာတိ န ဥညာတေဗၺာ န ပရိေဘာတေဗၺာ။ ဒဟေရာပိ ေစသ သမေဏာ ေဂါတေမာ မဟိဒၶိေကာ ေဟာတိ မဟာႏုဘာေဝါ၊ ယံႏူနာဟံ သမဏံ ေဂါတမံ ဥပသကၤမိတြာ ဣေမ ပေဥႇ ပုေစၧယ်''ႏၲိ။
 အထ ေခါ သဘိေယာ ပရိဗၺာဇေကာ ေယန ရာဇဂဟံ ေတန စာရိကံ ပကၠာမိ။ အႏုပုေဗၺန စာရိကံ စရမာေနာ ေယန ရာဇဂဟံ ေဝဠဳဝနံ ကလႏၵကနိဝါေပါ၊ ေယန ဘဂဝါ ေတႏုပသကၤမိ၊ ဥပသကၤမိတြာ ဘဂဝတာ သဒၶႎ (သုတၱနိပါတ၊၃၇) သေမၼာဒိ။ သေမၼာဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာေရတြာ ဧကမႏၲံ နိသီဒိ။ ဧကမႏၲံ နိသိေႏၷာ ေခါ သဘိေယာ ပရိဗၺာဇေကာ ဘဂဝႏၲံ ဂါထာယ အဇၩဘာသိ --
 ၅၁၅။ ''ကခႌ ေဝစိကိစၧီ အာဂမံ၊ (ဣတိ သဘိေယာ)
 ပေဥႇ ပုစၧိတုံ အဘိကခၤမာေနာ။
 ေတသႏၲကေရာ ဘဝါဟိ [မူကြဲ-ဘဝါဟိ ေမ (ပီ၊ က၊)] ပေဥႇ ေမ ပုေ႒ာ၊
 အႏုပုဗၺံ အႏုဓမၼံ ဗ်ာကေရာဟိ ေမ''။
 ၅၁၆။ ''ဒူရေတာ အာဂေတာသိ သဘိယ၊ (ဣတိ ဘဂဝါ)
 ပေဥႇ ပုစၧိတုံ အဘိကခၤမာေနာ။
 ေတသႏၲကေရာ ဘဝါမိ [မူကြဲ-ေတသမႏၲကေရာမိ ေတ (က၊)] ပေဥႇ ေတ ပုေ႒ာ၊
 အႏုပုဗၺံ အႏုဓမၼံ ဗ်ာကေရာမိ ေတ။
 ၅၁၇။ ''ပုစၧ မံ သဘိယ ပဥႇံ၊ ယံ ကိၪၥိ မနသိစၧသိ။
 တႆ တေႆဝ ပဥႇႆ၊ အဟံ အႏၲံ ကေရာမိ ေတ''တိ။
 အထ ေခါ သဘိယႆ ပရိဗၺာဇကႆ ဧတဒေဟာသိ -- ''အစၧရိယံ ဝတ၊ ေဘာ၊ အဗ႓ဳတံ ဝတ၊ ေဘာ! ယံ ဝတာဟံ အေညသု သမဏျဗာဟၼေဏသု ၾသကာသကမၼမတၱမၸိ [မူကြဲ-ၾသကာသမတၱမၸိ (သီ၊ ပီ၊)] နာလတၳံ တံ ေမ ဣဒံ သမေဏန ေဂါတေမန ၾသကာသကမၼံ ကတ''ႏၲိ။ အတၱမေနာ ပမုဒိေတာ ဥဒေဂၢါ ပီတိေသာမနႆဇာေတာ ဘဂဝႏၲံ ပဥႇံ အပုစၧိ --
 ၅၁၈။ ''ကႎ ပတၱိနမာဟု ဘိကၡဳနံ၊ (ဣတိ သဘိေယာ)
 ေသာရတံ ေကန ကထၪၥ ဒႏၲမာဟု။
 ဗုေဒၶါတိ ကထံ ပဝုစၥတိ၊
 ပုေ႒ာ ေမ ဘဂဝါ ဗ်ာကေရာဟိ''။
 ၅၁၉။ ''ပေဇၨန ကေတန အတၱနာ၊ (သဘိယာတိ ဘဂဝါ)
 ပရိနိဗၺာနဂေတာ ဝိတိဏၰကေခၤါ။
 ဝိဘဝၪၥ ဘဝၪၥ ဝိပၸဟာယ၊
 ဝုသိတဝါ ခီဏပုနဗ႓ေဝါ သ ဘိကၡဳ။
 ၅၂ဝ။ ''သဗၺတၳ (သုတၱနိပါတ၊၃၈) ဥေပကၡေကာ သတိမာ၊ န ေသာ ဟႎသတိ ကၪၥိ သဗၺေလာေက။
 တိေဏၰာ သမေဏာ အနာဝိေလာ၊ ဥႆဒါ ယႆ န သႏၲိ ေသာရေတာ ေသာ။
 ၅၂၁။ ''ယႆိႁႏၵိယာနိ ဘာဝိတာနိ၊ အဇၩတၱံ ဗဟိဒၶါ စ သဗၺေလာေက။
 နိဗၺိဇၩ ဣမံ ပရၪၥ ေလာကံ၊ ကာလံ ကခၤတိ ဘာဝိေတာ သ ဒေႏၲာ။
 ၅၂၂။ ''ကပၸါနိ ဝိေစယ် ေကဝလာနိ၊ သံသာရံ ဒုဘယံ စုတူပပါတံ။
 ဝိဂတရဇမနဂၤဏံ ဝိသုဒၶံ၊ ပတၱံ ဇာတိခယံ တမာဟု ဗုဒၶ''ႏၲိ။
 အထ ေခါ သဘိေယာ ပရိဗၺာဇေကာ ဘဂဝေတာ ဘာသိတံ အဘိနႏၵိတြာ အႏုေမာဒိတြာ အတၱမေနာ ပမုဒိေတာ ဥဒေဂၢါ ပီတိေသာမနႆဇာေတာ ဘဂဝႏၲံ ဥတၱရႎ [မူကြဲ-ဥတၱရိ (က၊)] ပဥႇံ အပုစၧိ --
 ၅၂၃။ ''ကႎ ပတၱိနမာဟု ျဗာဟၼဏံ၊ (ဣတိ သဘိေယာ)
 သမဏံ ေကန ကထၪၥ ႏွာတေကာတိ။
 နာေဂါတိ ကထံ ပဝုစၥတိ၊
 ပုေ႒ာ ေမ ဘဂဝါ ဗ်ာကေရာဟိ''။
 ၅၂၄။ ''ဗာဟိတြာ သဗၺပါပကာနိ၊ (သဘိယာတိ ဘဂဝါ)
 ဝိမေလာ သာဓုသမာဟိေတာ ဌိတေတၱာ။
 သံသာရမတိစၥ ေကဝလီ ေသာ၊
 အသိေတာ တာဒိ ပဝုစၥေတ သ ျဗဟၼာ။
 ၅၂၅။ ''သမိတာဝိ ပဟာယ ပုညပါပံ၊ ဝိရေဇာ ဉတြာ ဣမံ ပရၪၥ ေလာကံ။
 ဇာတိမရဏံ ဥပါတိဝေတၱာ၊ သမေဏာ တာဒိ ပဝုစၥေတ တထတၱာ။
 ၅၂၆။ ''နိႏွာယ (သုတၱနိပါတ၊၃၉) [မူကြဲ-နိနဟာယ (သ်ာ၊)] သဗၺပါပကာနိ၊ အဇၩတၱံ ဗဟိဒၶါ စ သဗၺေလာေက။
 ေဒဝမႏုေႆသု ကပၸိေယသု၊ ကပၸံ ေနတိ တမာဟု ႏွာတေကာ''တိ။
 ၅၂၇။ ''အာဂုံ န ကေရာတိ ကိၪၥိ ေလာေက၊ သဗၺသံေယာေဂ [မူကြဲ-သဗၺေယာေဂ (က၊)] ဝိသဇၨ ဗႏၶနာနိ။
 သဗၺတၳ န သဇၨတီ ဝိမုေတၱာ၊ နာေဂါ တာဒိ ပဝုစၥေတ တထတၱာ''တိ။
 အထ ေခါ သဘိေယာ ပရိဗၺာဇေကာ။ ပ ။ ဘဂဝႏၲံ ဥတၱရႎ ပဥႇံ အပုစၧိ --
 ၅၂၈။ ''ကံ ေခတၱဇိနံ ဝဒႏၲိ ဗုဒၶါ၊ (ဣတိ သဘိေယာ)
 ကုသလံ ေကန ကထၪၥ ပ႑ိေတာတိ။
 မုနိ နာမ ကထံ ပဝုစၥတိ၊
 ပုေ႒ာ ေမ ဘဂဝါ ဗ်ာကေရာဟိ''။
 ၅၂၉။ ''ေခတၱာနိ ဝိေစယ် ေကဝလာနိ၊ (သဘိယာတိ ဘဂဝါ)
 ဒိဗၺံ မာႏုသကၪၥ ျဗဟၼေခတၱံ။
 သဗၺေခတၱမူလဗႏၶနာ ပမုေတၱာ၊
 ေခတၱဇိေနာ တာဒိ ပဝုစၥေတ တထတၱာ။
 ၅၃ဝ။ ''ေကာသာနိ ဝိေစယ် ေကဝလာနိ၊ ဒိဗၺံ မာႏုသကၪၥ ျဗဟၼေကာသံ။
 သဗၺေကာသမူလဗႏၶနာ ပမုေတၱာ၊ ကုသေလာ တာဒိ ပဝုစၥေတ တထတၱာ။
 ၅၃၁။ ''ဒုဘယာနိ ဝိေစယ် ပ႑ရာနိ၊ အဇၩတၱံ ဗဟိဒၶါ စ သုဒၶိပေညာ။
 ကဏွံ သုကၠံ ဥပါတိဝေတၱာ၊ ပ႑ိေတာ တာဒိ ပဝုစၥေတ တထတၱာ။
 ၅၃၂။ ''အသတၪၥ (သုတၱနိပါတ၊၃၆ဝ) သတၪၥ ဉတြာ ဓမၼံ၊ အဇၩတၱံ ဗဟိဒၶါ စ သဗၺေလာေက။
 ေဒဝမႏုေႆဟိ ပူဇနီေယာ၊ သဂႍ ဇာလမတိစၥ ေသာ မုနီ''တိ။
 အထ ေခါ သဘိေယာ ပရိဗၺာဇေကာ။ ပ ။ ဘဂဝႏၲံ ဥတၱရႎ ပဥႇံ အပုစၧိ --
 ၅၃၃။ ''ကႎ ပတၱိနမာဟု ေဝဒဂုံ၊ (ဣတိ သဘိေယာ)
 အႏုဝိဒိတံ ေကန ကထၪၥ ဝီရိယဝါတိ။
 အာဇာနိေယာ ကိႏၲိ နာမ ေဟာတိ၊
 ပုေ႒ာ ေမ ဘဂဝါ ဗ်ာကေရာဟိ''။
 ၅၃၄။ ''ေဝဒါနိ ဝိေစယ် ေကဝလာနိ၊ (သဘိယာတိ ဘဂဝါ)
 သမဏာနံ ယာနိဓတၳိ [မူကြဲ-ယာနိပတၳိ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ၊)] ျဗာဟၼဏာနံ။
 သဗၺေဝဒနာသု ဝီတရာေဂါ၊
 သဗၺံ ေဝဒမတိစၥ ေဝဒဂူ ေသာ။
 ၅၃၅။ ''အႏုဝိစၥ ပပၪၥနာမ႐ူပံ၊ အဇၩတၱံ ဗဟိဒၶါ စ ေရာဂမူလံ။
 သဗၺေရာဂမူလဗႏၶနာ ပမုေတၱာ၊ အႏုဝိဒိေတာ တာဒိ ပဝုစၥေတ တထတၱာ။
 ၅၃၆။ ''ဝိရေတာ ဣဓ သဗၺပါပေကဟိ၊ နိရယဒုကၡံ အတိစၥ ဝီရိယဝါ ေသာ။
 ေသာ ဝီရိယဝါ ပဓာနဝါ၊ ဓီေရာ တာဒိ ပဝုစၥေတ တထတၱာ။
 ၅၃၇။ ''ယႆႆု လုနာနိ ဗႏၶနာနိ၊ အဇၩတၱံ ဗဟိဒၶါ စ သဂၤမူလံ။
 သဗၺသဂၤမူလဗႏၶနာ ပမုေတၱာ၊ အာဇာနိေယာ တာဒိ ပဝုစၥေတ တထတၱာ''တိ။
 အထ (သုတၱနိပါတ၊၃၁) ေခါ သဘိေယာ ပရိဗၺာဇေကာ။ ပ ။ ဘဂဝႏၲံ ဥတၱရႎ ပဥႇံ အပုစၧိ --
 ၅၃၈။ ''ကႎ ပတၱိနမာဟု ေသာတၱိယံ၊ (ဣတိ သဘိေယာ)
 အရိယံ ေကန ကထၪၥ စရဏဝါတိ။
 ပရိဗၺာဇေကာ ကိႏၲိ နာမ ေဟာတိ၊
 ပုေ႒ာ ေမ ဘဂဝါ ဗ်ာကေရာဟိ''။
 ၅၃၉။ ''သုတြာ သဗၺဓမၼံ အဘိညာယ ေလာေက၊ (သဘိယာတိ ဘဂဝါ)
 သာဝဇၨာနဝဇၨံ ယဒတၳိ ကိၪၥိ။
 အဘိဘုံ အကထံကထႎ ဝိမုတၱံ၊
 အနိဃံ သဗၺဓိမာဟု ေသာတၱိေယာတိ။
 ၅၄ဝ။ ''ေဆတြာ အာသဝါနိ အာလယာနိ၊ ဝိဒြါ ေသာ န ဥေပတိ ဂဗ႓ေသယ်ံ။
 သညံ တိဝိဓံ ပႏုဇၨ ပကႍ၊ ကပၸံ ေနတိ တမာဟု အရိေယာတိ။
 ၅၄၁။ ''ေယာ ဣဓ စရေဏသု ပတၱိပေတၱာ၊ ကုသေလာ သဗၺဒါ အာဇာနာတိ [မူကြဲ-အာဇာနိ (သ်ာ၊)] ဓမၼံ။
 သဗၺတၳ န သဇၨတိ ဝိမုတၱစိေတၱာ [မူကြဲ-ဝိမုေတၱာ (သီ)] ပဋိဃာ ယႆ န သႏၲိ စရဏဝါ ေသာ။
 ၅၄၂။ ''ဒုကၡေဝပကၠံ ယဒတၳိ ကမၼံ၊ ဥဒၶမေဓါ တိရိယံ ဝါပိ [မူကြဲ-တိရိယၪၥာပိ (သ်ာ၊)] မေဇၩ။
 ပရိဗၺာဇယိတြာ ပရိညစာရီ၊ မာယံ မာနမေထာပိ ေလာဘေကာဓံ။
 ပရိယႏၲမကာသိ နာမ႐ူပံ၊ တံ ပရိဗၺာဇကမာဟု ပတၱိပတၱ''ႏၲိ။
 အထ ေခါ သဘိေယာ ပရိဗၺာဇေကာ ဘဂဝေတာ ဘာသိတံ အဘိနႏၵိတြာ အႏုေမာဒိတြာ အတၱမေနာ ပမုဒိေတာ ဥဒေဂၢါ ပီတိေသာမနႆဇာေတာ ဥ႒ာယာသနာ ဧကံသံ ဥတၱရာသဂႍ ကရိတြာ ေယန ဘဂဝါ ေတနၪၨလႎ ပဏာေမတြာ ဘဂဝႏၲံ သမၼဳခါ သာ႐ုပၸါဟိ ဂါထာဟိ အဘိတၳဝိ --
 ၅၄၃။ ''ယာနိ (သုတၱနိပါတ၊၃၂) စ တီဏိ ယာနိ စ သ႒ိ၊ သမဏပၸဝါဒသိတာနိ [မူကြဲ-သမဏပၸဝါဒနိႆိတာနိ (သ်ာ၊ က၊)] ဘူရိပည။
 သညကၡရသညနိႆိတာနိ၊ ၾသသရဏာနိ ဝိေနယ် ၾသဃတမဂါ။
 ၅၄၄။ ''အႏၲဂူသိ ပါရဂူ [မူကြဲ-ပါရဂူသိ (သ်ာ၊ ပီ၊ က၊)] ဒုကၡႆ၊ အရဟာသိ သမၼာသမၺဳေဒၶါ ခီဏာသဝံ တံ မေည။
 ဇုတိမာ မုတိမာ ပဟူတပေညာ၊ ဒုကၡႆႏၲကရံ အတာေရသိ မံ။
 ၅၄၅။ ''ယံ ေမ ကခႋတမညာသိ၊ ဝိစိကိစၧာ မံ တာရယိ နေမာ ေတ။
 မုနိ ေမာနပေထသု ပတၱိပတၱ၊ အခိလ အာဒိစၥဗႏၶဳ ေသာရေတာသိ။
 ၅၄၆။ ''ယာ ေမ ကခၤါ ပုေရ အာသိ၊ တံ ေမ ဗ်ာကာသိ စကၡဳမာ။
 အဒၶါ မုနီသိ သမၺဳေဒၶါ၊ နတၳိ နီဝရဏာ တဝ။
 ၅၄၇။ ''ဥပါယာသာ စ ေတ သေဗၺ၊ ဝိဒၶသၱာ ဝိနဠီကတာ။
 သီတိဘူေတာ ဒမပၸေတၱာ၊ ဓိတိမာ သစၥနိကၠေမာ။
 ၅၄၈။ ''တႆ ေတ နာဂနာဂႆ၊ မဟာဝီရႆ ဘာသေတာ။
 သေဗၺ ေဒဝါႏုေမာဒႏၲိ၊ ဥေဘာ နာရဒပဗၺတာ။
 ၅၄၉။ ''နေမာ ေတ ပုရိသာဇည၊ နေမာ ေတ ပုရိသုတၱမ။
 သေဒဝကသၼႎ ေလာကသၼႎ၊ နတၳိ ေတ ပဋိပုဂၢေလာ။
 ၅၅ဝ။ ''တုဝံ ဗုေဒၶါ တုဝံ သတၳာ၊ တုဝံ မာရာဘိဘူ မုနိ။
 တုဝံ အႏုသေယ ေဆတြာ၊ တိေဏၰာ တာေရသိ မံ ပဇံ။
 ၅၅၁။ ''ဥပဓီ ေတ သမတိကၠႏၲာ၊ အာသဝါ ေတ ပဒါလိတာ။
 သီေဟာသိ အႏုပါဒါေနာ၊ ပဟီနဘယေဘရေဝါ။
 ၅၅၂။ ''ပု႑ရီကံ (သုတၱနိပါတ၊၃၃) ယထာ ဝဂၢဳ၊ ေတာေယ န ဥပလိမၸတိ [မူကြဲ-ေတာေယန န ဥပလိပၸတိ (သီ)] ေတာေယ န ဥပလိပၸတိ (ပီ)] ေတာေယန န ဥပလိမၸတိ (က)]
 ဧဝံ ပုေည စ ပါေပ စ၊ ဥဘေယ တြံ န လိမၸသိ။
 ပါေဒ ဝီရ ပသာေရဟိ၊ သဘိေယာ ဝႏၵတိ သတၳဳေနာ''တိ။
 အထ ေခါ သဘိေယာ ပရိဗၺာဇေကာ ဘဂဝေတာ ပါေဒသု သိရသာ နိပတိတြာ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''အဘိကၠႏၲံ၊ ဘေႏၲ။ ပ ။ ဧသာဟံ ဘဂဝႏၲံ သရဏံ ဂစၧာမိ ဓမၼၪၥ ဘိကၡဳသံဃၪၥ၊ လေဘယ်ာဟံ၊ ဘေႏၲ၊ ဘဂဝေတာ သႏၲိေက ပဗၺဇၨံ၊ လေဘယ်ံ ဥပသမၸဒ''ႏၲိ၊
 ''ေယာ ေခါ၊ သဘိယ၊ အညတိတၳိယပုေဗၺာ ဣမသၼႎ ဓမၼဝိနေယ အာကခၤတိ ပဗၺဇၨံ၊ အာကခၤတိ ဥပသမၸဒံ၊ ေသာ စတၱာေရာ မာေသ ပရိဝသတိ၊ စတုႏၷံ မာသာနံ အစၥေယန အာရဒၶစိတၱာ ဘိကၡဴ ပဗၺာေဇႏၲိ၊ ဥပသမၸာေဒႏၲိ ဘိကၡဳဘာဝါယ။ အပိ စ ေမတၳ ပုဂၢလေဝမတၱတာ ဝိဒိတာ''တိ။
 ''သေစ၊ ဘေႏၲ၊ အညတိတၳိယပုဗၺာ ဣမသၼႎ ဓမၼဝိနေယ အာကခၤႏၲာ ပဗၺဇၨံ၊ အာကခၤႏၲာ ဥပသမၸဒံ စတၱာေရာ မာေသ ပရိဝသႏၲိ၊ စတုႏၷံ မာသာနံ အစၥေယန အာရဒၶစိတၱာ ဘိကၡဴ ပဗၺာေဇႏၲိ၊ ဥပသမၸာေဒႏၲိ ဘိကၡဳဘာဝါယ၊ အဟံ စတၱာရိ ဝႆာနိ ပရိဝသိႆာမိ၊ စတုႏၷံ ဝႆာနံ အစၥေယန အာရဒၶစိတၱာ ဘိကၡဴ ပဗၺာေဇႏၲဳ ဥပသမၸာေဒႏၲဳ ဘိကၡဳဘာဝါယာ''တိ။ အလတၳ ေခါ သဘိေယာ ပရိဗၺာဇေကာ ဘဂဝေတာ သႏၲိေက ပဗၺဇၨံ အလတၳ ဥပသမၸဒံ။ ပ ။ အညတေရာ ေခါ ပနာယသၼာ သဘိေယာ အရဟတံ အေဟာသီတိ။
သဘိယသုတၱံ ဆ႒ံ နိ႒ိတံ။
၇။ ေသလသုတၱံ
 ဧဝံ ေမ သုတံ -- ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ အဂၤုတၱရာေပသု စာရိကံ စရမာေနာ မဟတာ ဘိကၡဳသံေဃန သဒၶႎ အၯေတဠေသဟိ ဘိကၡဳသေတဟိ ေယန အာပဏံ နာမ အဂၤုတၱရာပါနံ နိဂေမာ တဒဝသရိ။ အေႆာသိ ေခါ ေကဏိေယာ ဇဋိေလာ ''သမေဏာ ခလု၊ ေဘာ၊ ေဂါတေမာ သက်ပုေတၱာ သက်ကုလာ ပဗၺဇိေတာ အဂၤုတၱရာေပသု စာရိကံ စရမာေနာ မဟတာ ဘိကၡဳသံေဃန သဒၶႎ အၯေတဠေသဟိ ဘိကၡဳသေတဟိ အာပဏံ အႏုပၸေတၱာ။ တံ ေခါ ပန ဘဝႏၲံ ေဂါတမံ (သုတၱနိပါတ၊၃၄) ဧဝံ ကလ်ာေဏာ ကိတၱိသေဒၵါ အဗ႓ဳဂၢေတာ -- 'ဣတိပိ ေသာ ဘဂဝါ အရဟံ သမၼာသမၺဳေဒၶါ ဝိဇၨာစရဏသမၸေႏၷာ သုဂေတာ ေလာကဝိဒူ အႏုတၱေရာ ပုရိသဒမၼသာရထိ သတၳာ ေဒဝမႏုႆာနံ ဗုေဒၶါ ဘဂဝါ'တိ [မူကြဲ-ဘဂဝါ (သ်ာ၊ ပီ)] ေသာ ဣမံ ေလာကံ သေဒဝကံ သမာရကံ သျဗဟၼကံ သႆမဏျဗာဟၼဏႎ ပဇံ သေဒဝမႏုႆံ သယံ အဘိညာ သစၧိကတြာ ပေဝေဒတိ။ ေသာ ဓမၼံ ေဒသတိ အာဒိကလ်ာဏံ မေဇၩကလ်ာဏံ ပရိေယာသာနကလ်ာဏံ သာတၳံ သဗ်ၪၨနံ၊ ေကဝလပရိပုဏၰံ ပရိသုဒၶံ ျဗဟၼစရိယံ ပကာေသတိ။ သာဓု ေခါ ပန တထာ႐ူပါနံ အရဟတံ ဒႆနံ ေဟာတီ''တိ။
 အထ ေခါ ေကဏိေယာ ဇဋိေလာ ေယန ဘဂဝါ ေတႏုပသကၤမိ၊ ဥပသကၤမိတြာ ဘဂဝတာ သဒၶႎ သေမၼာဒိ။ သေမၼာဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာေရတြာ ဧကမႏၲံ နိသီဒိ။ ဧကမႏၲံ နိသိႏၷံ ေခါ ေကဏိယံ ဇဋိလံ ဘဂဝါ ဓမၼိယာ ကထာယ သႏၵေႆသိ သမာဒေပသိ သမုေတၱေဇသိ သမၸဟံေသသိ။ အထ ေခါ ေကဏိေယာ ဇဋိေလာ ဘဂဝတာ ဓမၼိယာ ကထာယ သႏၵႆိေတာ သမာဒပိေတာ သမုေတၱဇိေတာ သမၸဟံသိေတာ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''အဓိဝါေသတု ေမ ဘဝံ ေဂါတေမာ သြာတနာယ ဘတၱံ သဒၶႎ ဘိကၡဳသံေဃနာ''တိ။ ဧဝံ ဝုေတၱ၊ ဘဂဝါ ေကဏိယံ ဇဋိလံ ဧတဒေဝါစ -- ''မဟာ ေခါ၊ ေကဏိယ၊ ဘိကၡဳသံေဃာ အၯေတဠသာနိ ဘိကၡဳသတာနိ၊ တြၪၥ ျဗာဟၼေဏသု အဘိပၸသေႏၷာ''တိ။
 ဒုတိယမၸိ ေခါ ေကဏိေယာ ဇဋိေလာ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''ကိၪၥာပိ၊ ေဘာ ေဂါတမ၊ မဟာ ဘိကၡဳသံေဃာ အၯေတဠသာနိ ဘိကၡဳသတာနိ၊ အဟၪၥ ျဗာဟၼေဏသု အဘိပၸသေႏၷာ၊ အဓိဝါေသတု ေမ ဘဝံ ေဂါတေမာ သြာတနာယ ဘတၱံ သဒၶႎ ဘိကၡဳသံေဃနာ''တိ။ ဒုတိယမၸိ ေခါ ဘဂဝါ ေကဏိယံ ဇဋိလံ ဧတဒေဝါစ -- ''မဟာ ေခါ၊ ေကဏိယ၊ ဘိကၡဳသံေဃာ အၯေတဠသာနိ ဘိကၡဳသတာနိ၊ တြၪၥ ျဗာဟၼေဏသု အဘိပၸသေႏၷာ''တိ။
 တတိယမၸိ ေခါ ေကဏိေယာ ဇဋိေလာ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''ကိၪၥာပိ၊ ေဘာ ေဂါတမ၊ မဟာ ဘိကၡဳသံေဃာ အၯေတဠသာနိ ဘိကၡဳသတာနိ၊ အဟၪၥ ျဗာဟၼေဏသု အဘိပၸသေႏၷာ၊ အဓိဝါေသတု [မူကြဲ-အဓိဝါေသေတြဝ (သီ၊)] ေမ ဘဝံ ေဂါတေမာ သြာတနာယ ဘတၱံ သဒၶႎ ဘိကၡဳသံေဃနာ''တိ။ အဓိဝါေသသိ ဘဂဝါ တုဏွီဘာေဝန။ အထ ေခါ ေကဏိေယာ ဇဋိေလာ ဘဂဝေတာ အဓိဝါသနံ ဝိဒိတြာ (သုတၱနိပါတ၊၃၅) ဥ႒ာယာသနာ ေယန သေကာ အႆေမာ ေတႏုပသကၤမိ၊ ဥပသကၤမိတြာ မိတၱာမေစၥ ဉာတိသာေလာဟိေတ အာမေႏၲသိ -- ''သုဏႏၲဳ ေမ ဘဝေႏၲာ မိတၱာမစၥာ ဉာတိသာေလာဟိတာ၊ သမေဏာ ေမ ေဂါတေမာ နိမႏၲိေတာ သြာတနာယ ဘတၱံ သဒၶႎ ဘိကၡဳသံေဃန၊ ေယန ေမ ကာယေဝယ်ာဝဋိကံ ကေရယ်ာထာ''တိ။ ''ဧဝံ၊ ေဘာ''တိ ေခါ ေကဏိယႆ ဇဋိလႆ မိတၱာမစၥာ ဉာတိသာေလာဟိတာ ေကဏိယႆ ဇဋိလႆ ပဋိႆုတြာ အေပၸကေစၥ ဥဒၶနာနိ ခဏႏၲိ၊ အေပၸကေစၥ က႒ာနိ ဖာေလႏၲိ၊ အေပၸကေစၥ ဘာဇနာနိ ေဓါဝႏၲိ၊ အေပၸကေစၥ ဥဒကမဏိကံ ပတိ႒ာေပႏၲိ၊ အေပၸကေစၥ အာသနာနိ ပညာေပႏၲိ။ ေကဏိေယာ ပန ဇဋိေလာ သာမံေယဝ မ႑လမာဠံ ပဋိယာေဒတိ။
 ေတန ေခါ ပန သမေယန ေသေလာ ျဗာဟၼေဏာ အာပေဏ ပဋိဝသတိ၊ တိဏၰံ ေဝဒါနံ ပါရဂူ သနိဃ႑ဳေကဋဳဘာနံ သာကၡရပၸေဘဒါနံ ဣတိဟာသပၪၥမာနံ ပဒေကာ ေဝယ်ာကရေဏာ ေလာကာယတမဟာပုရိသလကၡေဏသု အနဝေယာ၊ တီဏိ စ မာဏဝကသတာနိ မေႏၲ ဝါေစတိ။
 ေတန ေခါ ပန သမေယန ေကဏိေယာ ဇဋိေလာ ေသေလ ျဗာဟၼေဏ အဘိပၸသေႏၷာ ေဟာတိ။ အထ ေခါ ေသေလာ ျဗာဟၼေဏာ တီဟိ မာဏဝကသေတဟိ ပရိဝုေတာ ဇဃၤာဝိဟာရံ အႏုစကၤမမာေနာ အႏုဝိစရမာေနာ ေယန ေကဏိယႆ ဇဋိလႆ အႆေမာ ေတႏုပသကၤမိ။ အဒၵသာ ေခါ ေသေလာ ျဗာဟၼေဏာ ေကဏိယႆ ဇဋိလႆ အႆေမ [မူကြဲ-ေကဏိႆမိေယ ဇဋိေလ (သီ၊ ပီ၊)] အေပၸကေစၥ ဥဒၶနာနိ ခဏေႏၲ။ ပ ။ အေပၸကေစၥ အာသနာနိ ပညေပေႏၲ၊ ေကဏိယံ ပန ဇဋိလံ သာမံေယဝ မ႑လမာဠံ ပဋိယာေဒႏၲံ။ ဒိသြာန ေကဏိယံ ဇဋိလံ ဧတဒေဝါစ -- ''ကႎ ႏု ေခါ ေဘာေတာ ေကဏိယႆ အာဝါေဟာ ဝါ ဘဝိႆတိ၊ ဝိဝါေဟာ ဝါ ဘဝိႆတိ၊ မဟာယေညာ ဝါ ပစၥဳပ႒ိေတာ၊ ရာဇာ ဝါ မာဂေဓါ ေသနိေယာ ဗိမၺိသာေရာ နိမႏၲိေတာ သြာတနာယ သဒၶႎ ဗလကာေယနာ''တိ?
 ''န ေမ၊ ေဘာ ေသလ၊ အာဝါေဟာ ဝါ ဘဝိႆတိ ဝိဝါေဟာ ဝါ၊ နာပိ ရာဇာ မာဂေဓါ ေသနိေယာ ဗိမၺိသာေရာ နိမႏၲိေတာ သြာတနာယ သဒၶႎ ဗလကာေယန၊ အပိ စ ေခါ ေမ မဟာယေညာ ပစၥဳပ႒ိေတာ။ အတၳိ သမေဏာ ေဂါတေမာ သက်ပုေတၱာ သက်ကုလာ ပဗၺဇိေတာ အဂၤုတၱရာေပသု စာရိကံ (သုတၱနိပါတ၊၃၆) စရမာေနာ မဟတာ ဘိကၡဳသံေဃန သဒၶႎ အၯေတဠေသဟိ ဘိကၡဳသေတဟိ အာပဏံ အႏုပၸေတၱာ။ တံ ေခါ ပန ဘဝႏၲံ ေဂါတမံ။ ပ ။ ဗုေဒၶါ ဘဂဝါတိ။ ေသာ ေမ နိမႏၲိေတာ သြာတနာယ ဘတၱံ သဒၶႎ ဘိကၡဳသံေဃနာ''တိ။ ''ဗုေဒၶါတိ၊ ေဘာ ေကဏိယ၊ ဝေဒသိ''? ''ဗုေဒၶါတိ၊ ေဘာ ေသလ၊ ဝဒါမိ''။ ''ဗုေဒၶါတိ၊ ေဘာ ေကဏိယ၊ ဝေဒသိ''? ''ဗုေဒၶါတိ၊ ေဘာ ေသလ၊ ဝဒါမီ''တိ။
 အထ ေခါ ေသလႆ ျဗာဟၼဏႆ ဧတဒေဟာသိ -- ''ေဃာေသာပိ ေခါ ဧေသာ ဒုလႅေဘာ ေလာကသၼႎ ယဒိဒံ ဗုေဒၶါတိ။ အာဂတာနိ ေခါ ပနမွာကံ မေႏၲသု ဒြတၱႎသမဟာပုရိသလကၡဏာနိ၊ ေယဟိ သမႏၷာဂတႆ မဟာပုရိသႆ ေဒြဝ ဂတိေယာ ဘဝႏၲိ အနညာ။ သေစ အဂါရံ အဇၩာဝသတိ ရာဇာ ေဟာတိ စကၠဝတၱိ ဓမၼိေကာ ဓမၼရာဇာ စာတုရေႏၲာ ဝိဇိတာဝီ ဇနပဒတၳာဝရိယပၸေတၱာ သတၱရတနသမႏၷာဂေတာ။ တႆိမာနိ သတၱ ရတနာနိ ဘဝႏၲိ၊ ေသယ်ထိဒံ -- စကၠရတနံ၊ ဟတၳိရတနံ၊ အႆရတနံ၊ မဏိရတနံ၊ ဣတၳိရတနံ၊ ဂဟပတိရတနံ၊ ပရိဏာယကရတနေမဝ သတၱမံ။ ပေရာသဟႆံ ေခါ ပနႆ ပုတၱာ ဘဝႏၲိ သူရာ ဝီရဂၤ႐ူပါ ပရေသနပၸမဒၵနာ။ ေသာ ဣမံ ပထဝႎ သာဂရပရိယႏၲံ အဒေ႑န အသေတၳန ဓေမၼန အဘိဝိဇိယ အဇၩာဝသတိ။ သေစ ေခါ ပန အဂါရသၼာ အနဂါရိယံ ပဗၺဇတိ၊ အရဟံ ေဟာတိ သမၼာသမၺဳေဒၶါ ေလာေက ဝိဝ႗စၧေဒါ [မူကြဲ-ဝိဝတၱစၧေဒၵါ (သီ၊ ပီ)] ကဟံ ပန၊ ေဘာ ေကဏိယ၊ ဧတရဟိ ေသာ ဘဝံ ေဂါတေမာ ဝိဟရတိ အရဟံ သမၼာသမၺဳေဒၶါ''တိ?
 ဧဝံ ဝုေတၱ၊ ေကဏိေယာ ဇဋိေလာ ဒကၡိဏံ ဗာဟုံ ပဂၢေဟတြာ ေသလံ ျဗာဟၼဏံ ဧတဒေဝါစ -- ''ေယေနသာ၊ ေဘာ ေသလ၊ နီလဝနရာဇီ''တိ။ အထ ေခါ ေသေလာ ျဗာဟၼေဏာ တီဟိ မာဏဝကသေတဟိ သဒၶႎ ေယန ဘဂဝါ ေတႏုပသကၤမိ။ အထ ေခါ ေသေလာ ျဗာဟၼေဏာ ေတ မာဏဝေက အာမေႏၲသိ -- ''အပၸသဒၵါ ေဘာေႏၲာ အာဂစၧႏၲဳ၊ ပေဒ ပဒံ နိကၡိပႏၲာ။ ဒုရာသဒါ ဟိ ေတ ဘဂဝေႏၲာ [မူကြဲ-ဘဝေႏၲာ (သ်ာ၊ က၊)] သီဟာဝ ဧကစရာ။ ယဒါ စာဟံ၊ ေဘာ၊ သမေဏန ေဂါတေမန သဒၶႎ မေႏၲယ်ဳံ၊ မာ ေမ ေဘာေႏၲာ အႏၲရႏၲရာ ကထံ ၾသပါေတထ၊ ကထာပရိေယာသာနံ ေမ ဘဝေႏၲာ အာဂေမႏၲဴ''တိ။
 အထ ေခါ ေသေလာ ျဗာဟၼေဏာ ေယန ဘဂဝါ ေတႏုပသကၤမိ၊ ဥပသကၤမိတြာ ဘဂဝတာ သဒၶႎ သေမၼာဒိ။ သေမၼာဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာေရတြာ ဧကမႏၲံ နိသီဒိ။ ဧကမႏၲံ နိသိေႏၷာ ေခါ ေသေလာ ျဗာဟၼေဏာ ဘဂဝေတာ (သုတၱနိပါတ၊၃၇) ကာေယ ဒြတၱႎသမဟာပုရိသလကၡဏာနိ သမေႏၷသိ [မူကြဲ-သမၼေႏၷသိ (သီ၊ သ်ာ)] အဒၵသာ ေခါ ေသေလာ ျဗာဟၼေဏာ ဘဂဝေတာ ကာေယ ဒြတၱႎသမဟာပုရိသလကၡဏာနိ ေယဘုေယ်န ဌေပတြာ ေဒြ။ ဒြီသု မဟာပုရိသလကၡေဏသု ကခၤတိ ဝိစိကိစၧတိ နာဓိမုစၥတိ န သမၸသီဒတိ -- ေကာေသာဟိေတ စ ဝတၳဂုေယွ၊ ပဟူတဇိဝွတာယ စာတိ။
 အထ ေခါ ဘဂဝေတာ ဧတဒေဟာသိ -- ''ပႆတိ ေခါ ေမ အယံ ေသေလာ ျဗာဟၼေဏာ ဒြတၱႎသမဟာပုရိသလကၡဏာနိ ေယဘုေယ်န ဌေပတြာ ေဒြ။ ဒြီသု မဟာပုရိသလကၡေဏသု ကခၤတိ ဝိစိကိစၧတိ နာဓိမုစၥတိ န သမၸသီဒတိ -- ေကာေသာဟိေတ စ ဝတၳဂုေယွ၊ ပဟူတဇိဝွတာယ စာ''တိ။ အထ ေခါ ဘဂဝါ တထာ႐ူပံ ဣဒၶါဘိသခၤါရံ အဘိသခၤါသိ [မူကြဲ-အဘိသခၤါေရသိ (သ်ာ၊ က)] ယထာ အဒၵသ ေသေလာ ျဗာဟၼေဏာ ဘဂဝေတာ ေကာေသာဟိတံ ဝတၳဂုယွံ၊ အထ ေခါ ဘဂဝါ ဇိဝွံ နိႏၷာေမတြာ ဥေဘာပိ ကဏၰေသာတာနိ အႏုမသိ ပဋိမသိ၊ ဥေဘာပိ နာသိကေသာတာနိ အႏုမသိ ပဋိမသိ၊ ေကဝလမၸိ နလာဋမ႑လံ ဇိဝွါယ ဆာေဒသိ။
 အထ ေခါ ေသလႆ ျဗာဟၼဏႆ ဧတဒေဟာသိ -- ''သမႏၷာဂေတာ ေခါ သမေဏာ ေဂါတေမာ ဒြတၱႎသမဟာပုရိသလကၡေဏဟိ ပရိပုေဏၰဟိ၊ ေနာ အပုရိပုေဏၰဟိ။ ေနာ စ ေခါ နံ ဇာနာမိ ဗုေဒၶါ ဝါ ေနာ ဝါ။ သုတံ ေခါ ပန ေမတံ ျဗာဟၼဏာနံ ဝုၯာနံ မဟလႅကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ -- 'ေယ ေတ ဘဝႏၲိ အရဟေႏၲာ သမၼာသမၺဳဒၶါ၊ ေတ သေက ဝေဏၰ ဘညမာေန အတၱာနံ ပါတုကေရာႏၲီ'တိ။ ယံႏူနာဟံ သမဏံ ေဂါတမံ သမၼဳခါ သာ႐ုပၸါဟိ ဂါထာဟိ အဘိတၳေဝယ်''ႏၲိ။ အထ ေခါ ေသေလာ ျဗာဟၼေဏာ ဘဂဝႏၲံ သမၼဳခါ သာ႐ုပၸါဟိ ဂါထာဟိ အဘိတၳဝိ --
 ၅၅၃။ ''ပရိပုဏၰကာေယာ သု႐ုစိ၊ သုဇာေတာ စာ႐ုဒႆေနာ။
 သုဝဏၰဝေဏၰာသိ ဘဂဝါ၊ သုသုကၠဒါေဌာသိ ဝီရိယဝါ။
 ၅၅၄။ ''နရႆ ဟိ သုဇာတႆ၊ ေယ ဘဝႏၲိ ဝိယၪၨနာ။
 သေဗၺ ေတ တဝ ကာယသၼႎ၊ မဟာပုရိသလကၡဏာ။
 ၅၅၅။ ''ပသႏၷေနေတၱာ သုမုေခါ၊ ျဗဟာ ဥဇု ပတာပဝါ။
 မေဇၩ သမဏသံဃႆ၊ အာဒိေစၥာဝ ဝိေရာစသိ။
 ၅၅၆။ ''ကလ်ာဏဒႆေနာ (သုတၱနိပါတ၊၃၈) ဘိကၡဳ၊ ကၪၥနသႏၷိဘတၱေစာ။
 ကႎ ေတ သမဏဘာေဝန၊ ဧဝံ ဥတၱမဝဏၰိေနာ။
 ၅၅၇။ ''ရာဇာ အရဟသိ ဘဝိတုံ၊ စကၠဝတၱီ ရေထသေဘာ။
 စာတုရေႏၲာ ဝိဇိတာဝီ၊ ဇမၺဳသ႑ႆ [မူကြဲ-ဇမၺဳမ႑ႆ (က၊)] ဣႆေရာ။
 ၅၅၈။ ''ခတၱိယာ ေဘာဂိရာဇာေနာ [မူကြဲ-ေဘာဇရာဇာေနာ (သီ၊ သ်ာ)] အႏုယႏၲာ [မူကြဲ-အႏုယုတၱာ (သီ၊)] ဘဝႏၲဳ ေတ။
 ရာဇာဘိရာဇာ မႏုဇိေႏၵာ၊ ရဇၨံ ကာေရဟိ ေဂါတမ''။
 ၅၅၉။ ''ရာဇာဟမသၼိ ေသလာတိ၊ (ဘဂဝါ) ဓမၼရာဇာ အႏုတၱေရာ။
 ဓေမၼန စကၠံ ဝေတၱမိ၊ စကၠံ အပၸဋိဝတၱိယံ''။
 ၅၆ဝ။ ''သမၺဳေဒၶါ ပဋိဇာနာသိ၊ (ဣတိ ေသေလာ ျဗာဟၼေဏာ) ဓမၼရာဇာ အႏုတၱေရာ။
 'ဓေမၼန စကၠံ ဝေတၱမိ'၊ ဣတိ ဘာသသိ ေဂါတမ။
 ၅၆၁။ ''ေကာ ႏု ေသနာပတိ ေဘာေတာ၊ သာဝေကာ သတၳဳရႏြေယာ။
 ေကာ ေတ တမႏုဝေတၱတိ၊ ဓမၼစကၠံ ပဝတၱိတံ''။
 ၅၆၂။ ''မယာ ပဝတၱိတံ စကၠံ၊ (ေသလာတိ ဘဂဝါ) ဓမၼစကၠံ အႏုတၱရံ။
 သာရိပုေတၱာ အႏုဝေတၱတိ၊ အႏုဇာေတာ တထာဂတံ။
 ၅၆၃။ ''အဘိေညယ်ံ အဘိညာတံ၊ ဘာေဝတဗၺၪၥ ဘာဝိတံ။
 ပဟာတဗၺံ ပဟီနံ ေမ၊ တသၼာ ဗုေဒၶါသၼိ ျဗာဟၼဏ။
 ၅၆၄။ ''ဝိနယႆု မယိ ကခႍ၊ အဓိမုစၥႆု ျဗာဟၼဏ။
 ဒုလႅဘံ ဒႆနံ ေဟာတိ၊ သမၺဳဒၶါနံ အဘိဏွေသာ။
 ၅၆၅။ ''ေယသံ (သုတၱနိပါတ၊၃၉) ေဝ [မူကြဲ-ေယသံ ေဝါ (ပီ)] ယႆ ေဝ (သ်ာ၊)] ဒုလႅေဘာ ေလာေက၊ ပါတုဘာေဝါ အဘိဏွေသာ။
 ေသာဟံ ျဗာဟၼဏ သမၺဳေဒၶါ၊ သလႅကေတၱာ အႏုတၱေရာ။
 ၅၆၆။ ''ျဗဟၼဘူေတာ အတိတုေလာ၊ မာရေသနပၸမဒၵေနာ။
 သဗၺာမိေတၱ ဝသီကတြာ၊ ေမာဒါမိ အကုေတာဘေယာ''။
 ၅၆၇။ ''ဣမံ ဘဝေႏၲာ နိသာေမထ၊ ယထာ ဘာသတိ စကၡဳမာ။
 သလႅကေတၱာ မဟာဝီေရာ၊ သီေဟာဝ နဒတီ ဝေန။
 ၅၆၈။ ''ျဗဟၼဘူတံ အတိတုလံ၊ မာရေသနပၸမဒၵနံ။
 ေကာ ဒိသြာ နပၸသီေဒယ်၊ အပိ ကဏွာဘိဇာတိေကာ။
 ၅၆၉။ ''ေယာ မံ ဣစၧတိ အေႏြတု၊ ေယာ ဝါ နိစၧတိ ဂစၧတု။
 ဣဓာဟံ ပဗၺဇိႆာမိ၊ ဝရပညႆ သႏၲိေက''။
 ၅၇ဝ။ ''ဧဝေၪၥ [မူကြဲ-ဧတေၪၥ (သီ၊ ပီ၊)] ႐ုစၥတိ ေဘာေတာ၊ သမၼာသမၺဳဒၶသာသေန [မူကြဲ-သမၼာသမၺဳဒၶသာသနံ (သီ၊ သ်ာ၊ ကံ၊ ပီ)]
 မယမၸိ ပဗၺဇိႆာမ၊ ဝရပညႆ သႏၲိေက''။
 ၅၇၁။ ''ျဗာဟၼဏာ တိသတာ ဣေမ၊ ယာစႏၲိ ပၪၨလီကတာ။
 ျဗဟၼစရိယံ စရိႆာမ၊ ဘဂဝါ တဝ သႏၲိေက''။
 ၅၇၂။ ''သြာကၡာတံ ျဗဟၼစရိယံ၊ (ေသလာတိ ဘဂဝါ) သႏၵိ႒ိကမကာလိကံ။
 ယတၳ အေမာဃာ ပဗၺဇၨာ၊ အပၸမတၱႆ သိကၡေတာ''တိ။
 အလတၳ ေခါ ေသေလာ ျဗာဟၼေဏာ သပရိေသာ ဘဂဝေတာ သႏၲိေက ပဗၺဇၨံ၊ အလတၳ ဥပသမၸဒံ။ အထ ေခါ ေကဏိေယာ ဇဋိေလာ တႆာ ရတၱိယာ အစၥေယန သေက အႆေမ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ေဘာဇနီယံ ပဋိယာဒါေပတြာ ဘဂဝေတာ ကာလံ အာေရာစာေပသိ -- ''ကာေလာ၊ ေဘာ ေဂါတမ၊ နိ႒ိတံ ဘတၱ''ႏၲိ။ အထ ေခါ ဘဂဝါ ပုဗၺဏွသမယံ နိဝါေသတြာ ပတၱစီဝရမာဒါယ ေယန ေကဏိယႆ ဇဋိလႆ အႆေမာ ေတႏုပသကၤမိ၊ ဥပသကၤမိတြာ ပညေတၱ အာသေန နိသီဒိ သဒၶႎ ဘိကၡဳသံေဃန။
 အထ (သုတၱနိပါတ၊၃၇ဝ) ေခါ ေကဏိေယာ ဇဋိေလာ ဗုဒၶပၸမုခံ ဘိကၡဳသံဃံ ပဏီေတန ခါဒနီေယန ေဘာဇနီေယန သဟတၳာ သႏၲေပၸသိ သမၸဝါေရသိ။ အထ ေခါ ေကဏိေယာ ဇဋိေလာ ဘဂဝႏၲံ ဘုတၱာဝႎ ၾသနီတပတၱပါဏႎ အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂေဟတြာ ဧကမႏၲံ နိသီဒိ။ ဧကမႏၲံ နိသိႏၷံ ေခါ ေကဏိယံ ဇဋိလံ ဘဂဝါ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အႏုေမာဒိ --
 ၅၇၃။ ''အဂၢိဟုတၱမုခါ ယညာ၊ သာဝိတၱီ ဆႏၵေသာ မုခံ။
 ရာဇာ မုခံ မႏုႆာနံ၊ နဒီနံ သာဂေရာ မုခံ။
 ၅၇၄။ ''နကၡတၱာနံ မုခံ စေႏၵာ၊ အာဒိေစၥာ တပတံ မုခံ။
 ပုညံ အာကခၤမာနာနံ၊ သံေဃာ ေဝ ယဇတံ မုခ''ႏၲိ။
 အထ ေခါ ဘဂဝါ ေကဏိယံ ဇဋိလံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အႏုေမာဒိတြာ ဥ႒ာယာသနာ ပကၠာမိ။ အထ ေခါ အာယသၼာ ေသေလာ သပရိေသာ ဧေကာ ဝူပကေ႒ာ အပၸမေတၱာ အာတာပီ ပဟိတေတၱာ ဝိဟရေႏၲာ နစိရေႆ ။ ပ ။ အညတေရာ ေခါ ပနာပသၼာ ေသေလာ သပရိေသာ အရဟတံ အေဟာသိ။
 အထ ေခါ အာယသၼာ ေသေလာ သပရိေသာ ေယန ဘဂဝါ ေတႏုပသကၤမိ၊ ဥပသကၤမိတြာ ဧကံသံ စီဝရံ ကတြာ ေယန ဘဂဝါ ေတနၪၨလႎ ပဏာေမတြာ ဘဂဝႏၲံ ဂါထာယ အဇၩဘာသိ --
 ၅၇၅။ ''ယံ တံ သရဏမာဂမွ [မူကြဲ-မာဂမၼ (သီ၊ သ်ာ၊ က)] ဣေတာ အ႒မိ စကၡဳမ။
 သတၱရေတၱန ဘဂဝါ၊ ဒႏၲမွ တဝ သာသေန။
 ၅၇၆။ ''တုဝံ ဗုေဒၶါ တုဝံ သတၳာ၊ တုဝံ မာရာဘိဘူ မုနိ။
 တုဝံ အႏုသေယ ေဆတြာ၊ တိေဏၰာ တာေရသိမံ ပဇံ။
 ၅၇၇။ ''ဥပဓီ ေတ သမတိကၠႏၲာ၊ အာသဝါ ေတ ပဒါလိတာ။
 သီေဟာသိ [မူကြဲ-သီေဟာဝ (မ၊ နိ၊ ၂။၄ဝ၁)] အႏုပါဒါေနာ၊ ပဟီနဘယေဘရေဝါ။
 ၅၇၈။ ''ဘိကၡေဝါ တိသတာ ဣေမ၊ တိ႒ႏၲိ ပၪၨလီကတာ။
 ပါေဒ ဝီရ ပသာေရဟိ၊ နာဂါ ဝႏၵႏၲဳ သတၳဳေနာ''တိ။
ေသလသုတၱံ သတၱမံ နိ႒ိတံ။
၈။ သလႅသုတၱံ
 ၅၇၉။ အနိမိတၱမနညာတံ (သုတၱနိပါတ၊၃၇၁၊ မစၥာနံ ဣဓ ဇီဝိတံ။
 ကသိရၪၥ ပရိတၱၪၥ၊ တၪၥ ဒုေကၡန သံယုတံ။
 ၅၈ဝ။ န ဟိ ေသာ ဥပကၠေမာ အတၳိ၊ ေယန ဇာတာ န မိယ်ေရ။
 ဇရမၸိ ပတြာ မရဏံ၊ ဧဝံဓမၼာ ဟိ ပါဏိေနာ။
 ၅၈၁။ ဖလာနမိဝ ပကၠာနံ၊ ပါေတာ ပတနေတာ [မူကြဲ-ပပတေတာ (သီ၊ ပီ၊ အ႒၊)] ဘယံ။
 ဧဝံ ဇာတာန မစၥာနံ၊ နိစၥံ မရဏေတာ ဘယံ။
 ၅၈၂။ ယထာပိ ကုမ႓ကာရႆ၊ ကတာ မတၱိကဘာဇနာ။
 သေဗၺ ေဘဒနပရိယႏၲာ [မူကြဲ-ေဘဒပရိယႏၲာ (သ်ာ)] ဧဝံ မစၥာန ဇီဝိတံ။
 ၅၈၃။ ဒဟရာ စ မဟႏၲာ စ၊ ေယ ဗာလာ ေယ စ ပ႑ိတာ။
 သေဗၺ မစၥဳဝသံ ယႏၲိ၊ သေဗၺ မစၥဳပရာယဏာ။
 ၅၈၄။ ေတသံ မစၥဳပေရတာနံ၊ ဂစၧတံ ပရေလာကေတာ။
 န ပိတာ တာယေတ ပုတၱံ၊ ဉာတီ ဝါ ပန ဉာတေက။
 ၅၈၅။ ေပကၡတံ ေယဝ ဉာတီနံ၊ ပႆ လာလပတံ ပုထု။
 ဧကေမေကာဝ မစၥာနံ၊ ေဂါဝေဇၩာ ဝိယ နီယတိ [မူကြဲ-နိယ်တိ (ဗဟူသု)]။
 ၅၈၆။ ဧဝမဗ႓ာဟေတာ ေလာေကာ၊ မစၥဳနာ စ ဇရာယ စ။
 တသၼာ ဓီရာ န ေသာစႏၲိ၊ ဝိဒိတြာ ေလာကပရိယာယံ။
 ၅၈၇။ ယႆ မဂၢံ န ဇာနာသိ၊ အာဂတႆ ဂတႆ ဝါ။
 ဥေဘာ အေႏၲ အသမၸႆံ၊ နိရတၳံ ပရိေဒဝသိ။
 ၅၈၈။ ပရိေဒဝယမာေနာ ေစ၊ ကိၪၥိဒတၳံ ဥဒဗၺေဟ။
 သမၼဴေဠႇာ ဟႎသမတၱာနံ၊ ကယိရာ ေစ နံ ဝိစကၡေဏာ။
 ၅၈၉။ န ဟိ ႐ုေဏၰန ေသာေကန၊ သႏၲႎ ပေပၸါတိ ေစတေသာ။
 ဘိယ်ႆုပၸဇၨေတ ဒုကၡံ၊ သရီရံ စုပဟညတိ။
 ၅၉ဝ။ ကိေသာ ဝိဝေဏၰာ ဘဝတိ၊ ဟႎသမတၱာနမတၱနာ။
 န ေတန ေပတာ ပါေလႏၲိ၊ နိရတၳာ ပရိေဒဝနာ။
 ၅၉၁။ ေသာကမပၸဇဟံ (သုတၱနိပါတ၊၃၂) ဇႏၲဳ၊ ဘိေယ်ာ ဒုကၡံ နိဂစၧတိ။
 အႏုတၳဳနေႏၲာ ကာလကၤတံ [မူကြဲ-ကာလကတံ (သီ၊ သ်ာ)] ေသာကႆ ဝသမႏြဂူ။
 ၅၉၂။ အေညပိ ပႆ ဂမိေန၊ ယထာကမၼဴပေဂ နေရ။
 မစၥဳေနာ ဝသမာဂမၼ၊ ဖႏၵေႏၲဝိဓ ပါဏိေနာ။
 ၅၉၃။ ေယန ေယန ဟိ မညႏၲိ၊ တေတာ တံ ေဟာတိ အညထာ။
 ဧတာဒိေသာ ဝိနာဘာေဝါ၊ ပႆ ေလာကႆ ပရိယာယံ။
 ၅၉၄။ အပိ ဝႆသတံ ဇီေဝ၊ ဘိေယ်ာ ဝါ ပန မာဏေဝါ။
 ဉာတိသံဃာ ဝိနာ ေဟာတိ၊ ဇဟာတိ ဣဓ ဇီဝိတံ။
 ၅၉၅။ တသၼာ အရဟေတာ သုတြာ၊ ဝိေနယ် ပရိေဒဝိတံ။
 ေပတံ ကာလကၤတံ ဒိသြာ၊ ေနေသာ လဗ႓ာ မယာ ဣတိ။
 ၅၉၆။ ယထာ သရဏမာဒိတၱံ၊ ဝါရိနာ ပရိနိဗၺေယ [မူကြဲ-ပရိနိဗၺဳေတာ (သီ၊ က)]
 ဧဝမၸိ ဓီေရာ သပေညာ၊ ပ႑ိေတာ ကုသေလာ နေရာ။
 ခိပၸမုပၸတိတံ ေသာကံ၊ ဝါေတာ တူလံဝ ဓံသေယ။
 ၅၉၇။ ပရိေဒဝံ ပဇပၸၪၥ၊ ေဒါမနႆၪၥ အတၱေနာ။
 အတၱေနာ သုခေမသာေနာ၊ အဗၺေဟ သလႅမတၱေနာ။
 ၅၉၈။ အဗၺဳဠႇသေလႅာ အသိေတာ၊ သႏၲႎ ပပၸဳယ် ေစတေသာ။
 သဗၺေသာကံ အတိကၠေႏၲာ၊ အေသာေကာ ေဟာတိ နိဗၺဳေတာတိ။
သလႅသုတၱံ အ႒မံ နိ႒ိတံ။
၉။ ဝါေသ႒သုတၱံ
 ဧဝံ ေမ သုတံ -- ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဣစၧာနဂၤေလ ဝိဟရတိ ဣစၧာနဂၤလဝနသေ႑။ ေတန ေခါ ပန သမေယန သမၺဟုလာ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ျဗာဟၼဏမဟာသာလာ ဣစၧာနဂၤေလ ပဋိဝသႏၲိ၊ ေသယ်ထိဒံ -- စကႌ ျဗာဟၼေဏာ၊ တာ႐ုေကၡာ ျဗာဟၼေဏာ၊ ေပါကၡရသာတိ ျဗာဟၼေဏာ၊ ဇာဏုေႆာဏိ [မူကြဲ-ဇာဏုေသာဏိ (က၊)] ျဗာဟၼေဏာ၊ ေတာေဒေယ်ာ ျဗာဟၼေဏာ၊ အေည စ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ျဗာဟၼဏမဟာသာလာ။ အထ ေခါ ဝါေသ႒ဘာရဒြါဇာနံ မာဏဝါနံ (သုတၱနိပါတ၊၃၃) ဇဃၤာဝိဟာရံ အႏုစကၤမႏၲာနံ အႏုဝိစရႏၲာနံ [မူကြဲ-အႏုစကၤမမာနာနံ အႏုဝိစရမာနာနံ (သီ၊ ပီ၊)] အယမႏၲရာကထာ ဥဒပါဒိ -- ''ကထံ၊ ေဘာ၊ ျဗာဟၼေဏာ ေဟာတီ''တိ?
 ဘာရဒြါေဇာ မာဏေဝါ ဧဝမာဟ -- ''ယေတာ ေခါ၊ ေဘာ၊ ဥဘေတာ သုဇာေတာ ေဟာတိ မာတိေတာ စ ပိတိေတာ စ သံသုဒၶဂဟဏိေကာ ယာဝ သတၱမာ ပိတာမဟယုဂါ အကၡိေတၱာ အႏုပကၠဳေ႒ာ ဇာတိဝါေဒန၊ ဧတၱာဝတာ ေခါ ေဘာ ျဗာဟၼေဏာ ေဟာတီ''တိ။
 ဝါေသေ႒ာ မာဏေဝါ ဧဝမာဟ -- ''ယေတာ ေခါ၊ ေဘာ၊ သီလဝါ စ ေဟာတိ ဝတသမၸေႏၷာ [မူကြဲ-ဝတၱသမၸေႏၷာ (သီ၊ သ်ာ၊ မ၊ နိ၊ ၂။၄၅၄)] စ၊ ဧတၱာဝတာ ေခါ၊ ေဘာ၊ ျဗာဟၼေဏာ ေဟာတီ''တိ။ ေနဝ ေခါ အသကၡိ ဘာရဒြါေဇာ မာဏေဝါ ဝါေသ႒ံ မာဏဝံ သညာေပတုံ၊ န ပန အသကၡိ ဝါေသေ႒ာ မာဏေဝါ ဘာရဒြါဇံ မာဏဝံ သညာေပတုံ။
 အထ ေခါ ဝါေသေ႒ာ မာဏေဝါ ဘာရဒြါဇံ မာဏဝံ အာမေႏၲသိ -- ''အယံ ေခါ၊ ေဘာ [မူကြဲ-အယံ ေဘာ (သီ၊ သ်ာ၊ က)] အယံ ေခါ (ပီ၊)] ဘာရဒြါဇ၊ သမေဏာ ေဂါတေမာ သက်ပုေတၱာ သက်ကုလာ ပဗၺဇိေတာ ဣစၧာနဂၤေလ ဝိဟရတိ ဣစၧာနဂၤလဝနသေ႑၊ တံ ေခါ ပန ဘဝႏၲံ ေဂါတမံ ဧဝံ ကလ်ာေဏာ ကိတၱိသေဒၵါ အဗ႓ဳဂၢေတာ -- 'ဣတိပိ။ ပ ။ ဗုေဒၶါ ဘဂဝါ'တိ။ အာယာမ၊ ေဘာ ဘာရဒြါဇ၊ ေယန သမေဏာ ေဂါတေမာ ေတႏုပသကၤမိႆာမ၊ ဥပသကၤမိတြာ သမဏံ ေဂါတမံ ဧတမတၳံ ပုစၧိႆာမ။ ယထာ ေနာ သမေဏာ ေဂါတေမာ ဗ်ာကရိႆတိ တထာ နံ ဓာေရႆာမာ''တိ။ ''ဧဝံ၊ ေဘာ''တိ ေခါ ဘာရဒြါေဇာ မာဏေဝါ ဝါေသ႒ႆ မာဏဝႆ ပစၥေႆာသိ။
 အထ ေခါ ဝါေသ႒ဘာရဒြါဇာ မာဏဝါ ေယန ဘဂဝါ ေတႏုပသကၤမႎသု၊ ဥပသကၤမိတြာ ဘဂဝတာ သဒၶႎ သေမၼာဒႎသု။ သေမၼာဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာေရတြာ ဧကမႏၲံ နိသီဒႎသု။ ဧကမႏၲံ နိသိေႏၷာ ေခါ ဝါေသေ႒ာ မာဏေဝါ ဘဂဝႏၲံ ဂါထာဟိ အဇၩဘာသိ --
 ၅၉၉။ ''အႏုညာတပဋိညာတာ၊ ေတဝိဇၨာ မယမသၼဳေဘာ။
 အဟံ ေပါကၡရသာတိႆ၊ တာ႐ုကၡႆာယံ မာဏေဝါ။
 ၆ဝဝ။ ''ေတဝိဇၨာနံ ယဒကၡာတံ၊ တၾတ ေကဝလိေနာသၼေသ။
 ပဒကသၼ ေဝယ်ာကရဏာ၊ ဇေပၸ အာစရိယသာဒိသာ။
 ၆ဝ၁။ ''ေတသံ (သုတၱနိပါတ၊၃၄) ေနာ ဇာတိဝါဒသၼႎ၊ ဝိဝါေဒါ အတၳိ ေဂါတမ။
 ဇာတိယာ ျဗာဟၼေဏာ ေဟာတိ၊ ဘာရဒြါေဇာ ဣတိ ဘာသတိ။
 အဟၪၥ ကမၼဳနာ [မူကြဲ-ကမၼနာ (သီ၊ ပီ၊) ဧဝမုပရိပိ] ျဗဴမိ၊ ဧဝံ ဇာနာဟိ စကၡဳမ။
 ၆ဝ၂။ ''ေတ န သေကၠာမ သညာေပတုံ၊ အညမညံ မယံ ဥေဘာ။
 ဘဝႏၲံ [မူကြဲ-ဘဂဝႏၲံ (က၊)] ပု႒ဳမာဂမွာ၊ သမၺဳဒၶံ ဣတိ ဝိႆုတံ။
 ၆ဝ၃။ ''စႏၵံ ယထာ ခယာတီတံ၊ ေပစၥ ပၪၨလိကာ ဇနာ။
 ဝႏၵမာနာ နမႆႏၲိ၊ ဧဝံ ေလာကသၼိ ေဂါတမံ။
 ၆ဝ၄။ ''စကၡဳံ ေလာေက သမုပၸႏၷံ၊ မယံ ပုစၧာမ ေဂါတမံ။
 ဇာတိယာ ျဗာဟၼေဏာ ေဟာတိ၊ ဥဒါဟု ဘဝတိ ကမၼဳနာ။
 အဇာနတံ ေနာ ပျဗဴဟိ၊ ယထာ ဇာေနသု ျဗာဟၼဏံ''။
 ၆ဝ၅။ ''ေတသံ ေဝါ အဟံ ဗ်ကၡိႆံ၊ (ဝါေသ႒ာတိ ဘဂဝါ) အႏုပုဗၺံ ယထာတထံ။
 ဇာတိဝိဘဂႍ ပါဏာနံ၊ အညမညာ ဟိ ဇာတိေယာ။
 ၆ဝ၆။ ''တိဏ႐ုေကၡပိ ဇာနာထ၊ န စာပိ ပဋိဇာနေရ။
 လိဂႍ ဇာတိမယံ ေတသံ၊ အညမညာ ဟိ ဇာတိေယာ။
 ၆ဝ၇။ ''တေတာ ကီေဋ ပဋေဂၤ စ၊ ယာဝ ကုႏၴကိပိလႅိေက။
 လိဂႍ ဇာတိမယံ ေတသံ၊ အညမညာ ဟိ ဇာတိေယာ။
 ၆ဝ၈။ ''စတုပၸေဒပိ ဇာနာထ၊ ခုဒၵေက စ မဟလႅေက။
 လိဂႍ ဇာတိမယံ ေတသံ၊ အညမညာ ဟိ ဇာတိေယာ။
 ၆ဝ၉။ ''ပါဒူဒေရပိ ဇာနာထ၊ ဥရေဂ ဒီဃပိ႒ိေက။
 လိဂႍ ဇာတိမယံ ေတသံ၊ အညမညာ ဟိ ဇာတိေယာ။
 ၆၁ဝ။ ''တေတာ မေစၧပိ ဇာနာထ၊ ၾသဒေက ဝါရိေဂါစေရ။
 လိဂႍ ဇာတိမယံ ေတသံ၊ အညမညာ ဟိ ဇာတိေယာ။
 ၆၁၁။ ''တေတာ ပကၡီပိ ဇာနာထ၊ ပတၱယာေန ဝိဟဂၤေမ။
 လိဂႍ ဇာတိမယံ ေတသံ၊ အညမညာ ဟိ ဇာတိေယာ။
 ၆၁၂။ ''ယထာ (သုတၱနိပါတ၊၃၅) ဧတာသု ဇာတီသု၊ လိဂႍ ဇာတိမယံ ပုထု။
 ဧဝံ နတၳိ မႏုေႆသု၊ လိဂႍ ဇာတိမယံ ပုထု။
 ၆၁၃။ ''န ေကေသဟိ န သီေသန၊ န ကေဏၰဟိ န အကၡိဘိ။
 န မုေခန န နာသာယ၊ န ၾသေ႒ဟိ ဘမူဟိ ဝါ။
 ၆၁၄။ ''န ဂီဝါယ န အံေသဟိ၊ န ဥဒေရန န ပိ႒ိယာ။
 န ေသာဏိယာ န ဥရသာ၊ န သမၺာေဓ န ေမထုေန [မူကြဲ-န သမၺာဓာ န ေမထုနာ (သ်ာ၊ က)]
 ၆၁၅။ ''န ဟေတၳဟိ န ပါေဒဟိ၊ နာဂၤုလီဟိ နေခဟိ ဝါ။
 န ဇဃၤာဟိ န ဦ႐ူဟိ၊ န ဝေဏၰန သေရန ဝါ။
 လိဂႍ ဇာတိမယံ ေနဝ၊ ယထာ အညာသု ဇာတိသု။
 ၆၁၆။ ''ပစၥတၱၪၥ သရီေရသု [မူကြဲ-ပစၥတၱံ သသရီေရသု (သီ၊ ပီ)] မႏုေႆေသြတံ န ဝိဇၨတိ။
 ေဝါကာရၪၥ မႏုေႆသု၊ သမညာယ ပဝုစၥတိ။
 ၆၁၇။ ''ေယာ ဟိ ေကာစိ မႏုေႆသု၊ ေဂါရကၡံ ဥပဇီဝတိ။
 ဧဝံ ဝါေသ႒ ဇာနာဟိ၊ ကႆေကာ ေသာ န ျဗာဟၼေဏာ။
 ၆၁၈။ ''ေယာ ဟိ ေကာစိ မႏုေႆသု၊ ပုထုသိေပၸန ဇီဝတိ။
 ဧဝံ ဝါေသ႒ ဇာနာဟိ၊ သိပၸိေကာ ေသာ န ျဗာဟၼေဏာ။
 ၆၁၉။ ''ေယာ ဟိ ေကာစိ မႏုေႆသု၊ ေဝါဟာရံ ဥပဇီဝတိ။
 ဧဝံ ဝါေသ႒ ဇာနာဟိ၊ ဝါဏိေဇာ ေသာ န ျဗာဟၼေဏာ။
 ၆၂ဝ။ ''ေယာ ဟိ ေကာစိ မႏုေႆသု၊ ပရေပေႆန ဇီဝတိ။
 ဧဝံ ဝါေသ႒ ဇာနာဟိ၊ ေပႆိေကာ [မူကြဲ-ေပႆေကာ (က၊)] ေသာ န ျဗာဟၼေဏာ။
 ၆၂၁။ ''ေယာ ဟိ ေကာစိ မႏုေႆသု၊ အဒိႏၷံ ဥပဇီဝတိ။
 ဧဝံ ဝါေသ႒ ဇာနာဟိ၊ ေစာေရာ ဧေသာ န ျဗာဟၼေဏာ။
 ၆၂၂။ ''ေယာ ဟိ ေကာစိ မႏုေႆသု၊ ဣႆတၳံ ဥပဇီဝတိ။
 ဧဝံ ဝါေသ႒ ဇာနာဟိ၊ ေယာဓာဇီေဝါ န ျဗာဟၼေဏာ။
 ၆၂၃။ ''ေယာ ဟိ ေကာစိ မႏုေႆသု၊ ေပါေရာဟိေစၥန ဇီဝတိ။
 ဧဝံ ဝါေသ႒ ဇာနာဟိ၊ ယာဇေကာ ဧေသာ န ျဗာဟၼေဏာ။
 ၆၂၄။ ''ေယာ (သုတၱနိပါတ၊၃၆) ဟိ ေကာစိ မႏုေႆသု၊ ဂါမံ ရ႒ၪၥ ဘုၪၨတိ။
 ဧဝံ ဝါေသ႒ ဇာနာဟိ၊ ရာဇာ ဧေသာ န ျဗာဟၼေဏာ။
 ၆၂၅။ ''န စာဟံ ျဗာဟၼဏံ ျဗဴမိ၊ ေယာနိဇံ မတၱိသမ႓ဝံ။
 ေဘာဝါဒိ နာမ ေသာ ေဟာတိ၊ သေစ [မူကြဲ-သ ေဝ (သီ၊ သ်ာ၊)] ေဟာတိ သကိၪၥေနာ။
 အကိၪၥနံ အနာဒါနံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၂၆။ ''သဗၺသံေယာဇနံ ေဆတြာ၊ ေသာ ေဝ န ပရိတႆတိ။
 သဂၤါတိဂံ ဝိသံယုတၱံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၂၇။ ''ေဆတြာ နဒၶႎ ဝရတၱၪၥ၊ သႏၵာနံ သဟႏုကၠမံ။
 ဥကၡိတၱပလိဃံ ဗုဒၶံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၂၈။ ''အေကၠာသံ ဝဓဗႏၶၪၥ၊ အဒုေ႒ာ ေယာ တိတိကၡတိ။
 ခႏၲီဗလံ ဗလာနီကံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၂၉။ ''အေကၠာဓနံ ဝတဝႏၲံ၊ သီလဝႏၲံ အႏုႆဒံ။
 ဒႏၲံ အႏၲိမသာရီရံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၃ဝ။ ''ဝါရိ ေပါကၡရပေတၱဝ၊ အာရေဂၢရိဝ သာသေပါ။
 ေယာ န လိမၸတိ ကာေမသု၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၃၁။ ''ေယာ ဒုကၡႆ ပဇာနာတိ၊ ဣေဓဝ ခယမတၱေနာ။
 ပႏၷဘာရံ ဝိသံယုတၱံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၃၂။ ''ဂမ႓ီရပညံ ေမဓာဝႎ၊ မဂၢါမဂၢႆ ေကာဝိဒံ။
 ဥတၱမတၳမႏုပၸတၱံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၃၃။ ''အသံသ႒ံ ဂဟေ႒ဟိ၊ အနာဂါေရဟိ စူဘယံ။
 အေနာကသာရိမပၸိစၧံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၃၄။ ''နိဓာယ ဒ႑ံ ဘူေတသု၊ တေသသု ထာဝေရသု စ။
 ေယာ န ဟႏၲိ န ဃာေတတိ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၃၅။ ''အဝိ႐ုဒၶံ ဝိ႐ုေဒၶသု၊ အတၱဒေ႑သု နိဗၺဳတံ။
 သာဒါေနသု အနာဒါနံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၃၆။ ''ယႆ (သုတၱနိပါတ၊၃၇) ရာေဂါ စ ေဒါေသာ စ၊ မာေနာ မေကၡာ စ ပါတိေတာ။
 သာသေပါရိဝ အာရဂၢါ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၃၇။ ''အကကၠသံ ဝိညာပနႎ၊ ဂိရံ သစၥမုဒီရေယ။
 ယာယ နာဘိသေဇ ကၪၥိ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၃၈။ ''ေယာဓ ဒီဃံ ဝ ရႆံ ဝါ၊ အဏုံ ထူလံ သုဘာသုဘံ။
 ေလာေက အဒိႏၷံ နာဒိယတိ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၃၉။ ''အာသာ ယႆ န ဝိဇၨႏၲိ၊ အသၼႎ ေလာေက ပရမွိ စ။
 နိရာသာသံ [မူကြဲ-နိရာသယံ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ)] နိရာသကံ (?)] ဝိသံယုတၱံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၄ဝ။ ''ယႆာလယာ န ဝိဇၨႏၲိ၊ အညာယ အကထံကထီ။
 အမေတာဂဓမႏုပၸတၱံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၄၁။ ''ေယာဓ ပုညၪၥ ပါပၪၥ၊ ဥေဘာ သဂၤမုပစၥဂါ။
 အေသာကံ ဝိရဇံ သုဒၶံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၄၂။ ''စႏၵံဝ ဝိမလံ သုဒၶံ၊ ဝိပၸသႏၷမနာဝိလံ။
 နႏၵီဘဝပရိကၡီဏံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၄၃။ ''ေယာမံ ပလိပထံ ဒုဂၢံ၊ သံသာရံ ေမာဟမစၥဂါ။
 တိေဏၰာ ပါရဂၤေတာ စ်ာယီ၊ အေနေဇာ အကထံကထီ။
 အႏုပါဒါယ နိဗၺဳေတာ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၄၄။ ''ေယာဓ ကာေမ ပဟႏ႖ာန၊ အနာဂါေရာ ပရိဗၺေဇ။
 ကာမဘဝပရိကၡီဏံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၄၅။ ''ေယာဓ တဏွံ ပဟႏ႖ာန၊ အနာဂါေရာ ပရိဗၺေဇ။
 တဏွာဘဝပရိကၡီဏံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၄၆။ ''ဟိတြာ မာႏုသကံ ေယာဂံ၊ ဒိဗၺံ ေယာဂံ ဥပစၥဂါ။
 သဗၺေယာဂဝိသံယုတၱံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၄၇။ ''ဟိတြာ ရတိၪၥ အရတႎ၊ သီတိဘူတံ နိ႐ူပဓႎ။
 သဗၺေလာကာဘိဘုံ ဝီရံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၄၈။ ''စုတႎ (သုတၱနိပါတ၊၃၈) ေယာ ေဝဒိ [မူကြဲ-ေယာ'ေဝတိ (?) ဣတိဝုတၱေက ၉၉) အ႒ကထာသံဝဏနာ ပႆိတဗၺာ] တၱာနံ၊ ဥပပတၱိၪၥ သဗၺေသာ။
 အသတၱံ သုဂတံ ဗုဒၶံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၄၉။ ''ယႆ ဂတႎ န ဇာနႏၲိ၊ ေဒဝါ ဂႏၶဗၺမာႏုသာ။
 ခီဏာသဝံ အရဟႏၲံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၅ဝ။ ''ယႆ ပုေရ စ ပစၧာ စ၊ မေဇၩ စ နတၳိ ကိၪၥနံ။
 အကိၪၥနံ အနာဒါနံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၅၁။ ''ဥသဘံ ပဝရံ ဝီရံ၊ မေဟသႎ ဝိဇိတာဝိနံ။
 အေနဇံ ႏွာတကံ ဗုဒၶံ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၅၂။ ''ပုေဗၺနိဝါသံ ေယာ ေဝဒိ [မူကြဲ-ေယာ'ေဝတိ (?) ဣတိဝုတၱေက ၉၉) အ႒ကထာသံဝဏနာ ပႆိတဗၺာ]၊ သဂၢါပါယၪၥ ပႆတိ။
 အေထာ ဇာတိကၡယံ ပေတၱာ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗာဟၼဏံ။
 ၆၅၃။ ''သမညာ ေဟသာ ေလာကသၼႎ၊ နာမေဂါတၱံ ပကပၸိတံ။
 သမၼဳစၥာ သမုဒါဂတံ၊ တတၳ တတၳ ပကပၸိတံ။
 ၆၅၄။ ''ဒီဃရတၱမႏုသယိတံ၊ ဒိ႒ိဂတမဇာနတံ။
 အဇာနႏၲာ ေနာ [မူကြဲ-အဇာနႏၲာ ေတ (အ႒၊) မ၊ နိ၊ ၂။၄၆ဝ] ပျဗဳဝႏၲိ၊ ဇာတိယာ ေဟာတိ ျဗာဟၼေဏာ။
 ၆၅၅။ ''န ဇစၥာ ျဗာဟၼေဏာ ေဟာတိ၊ န ဇစၥာ ေဟာတိ အျဗာဟၼေဏာ။
 ကမၼဳနာ ျဗာဟၼေဏာ ေဟာတိ၊ ကမၼဳနာ ေဟာတိ အျဗာဟၼေဏာ။
 ၆၅၆။ ''ကႆေကာ ကမၼဳနာ ေဟာတိ၊ သိပၸိေကာ ေဟာတိ ကမၼဳနာ။
 ဝါဏိေဇာ ကမၼဳနာ ေဟာတိ၊ ေပႆိေကာ ေဟာတိ ကမၼဳနာ။
 ၆၅၇။ ''ေစာေရာပိ ကမၼဳနာ ေဟာတိ၊ ေယာဓာဇီေဝါပိ ကမၼဳနာ။
 ယာဇေကာ ကမၼဳနာ ေဟာတိ၊ ရာဇာပိ ေဟာတိ ကမၼဳနာ။
 ၆၅၈။ ''ဧဝေမတံ (သုတၱနိပါတ၊၃၉) ယထာဘူတံ၊ ကမၼံ ပႆႏၲိ ပ႑ိတာ။
 ပဋိစၥသမုပၸါဒဒႆာ၊ ကမၼဝိပါကေကာဝိဒါ။
 ၆၅၉။ ''ကမၼဳနာ ဝတၱတိ ေလာေကာ၊ ကမၼဳနာ ဝတၱတိ ပဇာ။
 ကမၼနိဗႏၶနာ သတၱာ၊ ရထႆာဏီဝ ယာယေတာ။
 ၆၆ဝ။ ''တေပန ျဗဟၼစရိေယန၊ သံယေမန ဒေမန စ။
 ဧေတန ျဗာဟၼေဏာ ေဟာတိ၊ ဧတံ ျဗာဟၼဏမုတၱမံ။
 ၆၆၁။ ''တီဟိ ဝိဇၨာဟိ သမၸေႏၷာ၊ သေႏၲာ ခီဏပုနဗ႓ေဝါ။
 ဧဝံ ဝါေသ႒ ဇာနာဟိ၊ ျဗဟၼာ သေကၠာ ဝိဇာနတ''ႏၲိ။
 ဧဝံ ဝုေတၱ၊ ဝါေသ႒ဘာရဒြါဇာ မာဏဝါ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစုံ -- ''အဘိကၠႏၲံ၊ ေဘာ ေဂါတမ။ ပ ။ ဥပါသေက ေနာ ဘဝံ ေဂါတေမာ ဓာေရတု အဇၨတေဂၢ ပါဏုေပေတ [မူကြဲ-ပါဏုေပတံ (က၊)] သရဏံ ဂေတ''တိ။
ဝါေသ႒သုတၱံ နဝမံ နိ႒ိတံ။
၁ဝ။ ေကာကာလိကသုတၱံ
 ဧဝံ ေမ သုတံ -- ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတၳိယံ ဝိဟရတိ ေဇတဝေန အနာထပိ႑ိကႆ အာရာေမ။ အထ ေခါ ေကာကာလိေကာ ဘိကၡဳ ေယန ဘဂဝါ ေတႏုပသကၤမိ၊ ဥပသကၤမိတြာ ဘဂဝႏၲံ အဘိဝါေဒတြာ ဧကမႏၲံ နိသီဒိ။ ဧကမႏၲံ နိသိေႏၷာ ေခါ ေကာကာလိေကာ ဘိကၡဳ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''ပါပိစၧာ၊ ဘေႏၲ၊ သာရိပုတၱေမာဂၢလႅာနာ၊ ပါပိကာနံ ဣစၧာနံ ဝသံ ဂတာ''တိ။
 ဧဝံ ဝုေတၱ၊ ဘဂဝါ ေကာကာလိကံ ဘိကၡဳံ ဧတဒေဝါစ -- ''မာ ေဟဝံ၊ ေကာကာလိက၊ မာ ေဟဝံ၊ ေကာကာလိက! ပသာေဒဟိ၊ ေကာကာလိက၊ သာရိပုတၱေမာဂၢလႅာေနသု စိတၱံ။ ေပသလာ သာရိပုတၱေမာဂၢလႅာနာ''တိ။
 ဒုတိယမၸိ ေခါ။ ပ ။ တတိယမၸိ ေခါ ေကာကာလိေကာ ဘိကၡဳ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''ကိၪၥာပိ ေမ၊ ဘေႏၲ၊ ဘဂဝါ သဒၶါယိေကာ ပစၥယိေကာ၊ အထ ေခါ ပါပိစၧာဝ သာရိပုတၱေမာဂၢလႅာနာ၊ ပါပိကာနံ ဣစၧာနံ ဝသံ ဂတာ''တိ။ တတိယမၸိ ေခါ ဘဂဝါ ေကာကာလိကံ ဘိကၡဳံ ဧတဒေဝါစ -- ''မာ ေဟဝံ၊ ေကာကာလိက (သုတၱနိပါတ၊၃၈ဝ၊ မာ ေဟဝံ၊ ေကာကာလိက! ပသာေဒဟိ၊ ေကာကာလိက၊ သာရိပုတၱေမာဂၢလႅာေနသု စိတၱံ။ ေပသလာ သာရိပုတၱေမာဂၢလႅာနာ''တိ။
 အထ ေခါ ေကာကာလိေကာ ဘိကၡဳ ဥ႒ာယာသနာ ဘဂဝႏၲံ အဘိဝါေဒတြာ ပဒကၡိဏံ ကတြာ ပကၠာမိ။ အစိရပၸကၠႏၲႆ စ ေကာကာလိကႆ ဘိကၡဳေနာ သာသပမတၱီဟိ ပိဠကာဟိ သေဗၺာ ကာေယာ ဖုေဋာ [မူကြဲ-ဖုေ႒ာ (သ်ာ၊)] အေဟာသိ၊ သာသပမတၱိေယာ ဟုတြာ မုဂၢမတၱိေယာ အေဟသုံ၊ မုဂၢမတၱိေယာ ဟုတြာ ကဠာယမတၱိေယာ အေဟသုံ၊ ကဠာယမတၱိေယာ ဟုတြာ ေကာလ႒ိမတၱိေယာ အေဟသုံ၊ ေကာလ႒ိမတၱိေယာ ဟုတြာ ေကာလမတၱိေယာ အေဟသုံ၊ ေကာလမတၱိေယာ ဟုတြာ အာမလကမတၱိေယာ အေဟသုံ၊ အာမလကမတၱိေယာ ဟုတြာ ေဗဠဳဝသလာဋဳကမတၱိေယာ အေဟသုံ၊ ေဗဠဳဝသလာဋဳကမတၱိေယာ ဟုတြာ ဗိလႅမတၱိေယာ အေဟသုံ၊ ဗိလႅမတၱိေယာ ဟုတြာ ပဘိဇၨႎသု၊ ပုဗၺၪၥ ေလာဟိတၪၥ ပဂၣရႎသု။ အထ ေခါ ေကာကာလိေကာ ဘိကၡဳ ေတေနဝါဗာေဓန ကာလမကာသိ။ ကာလကၤေတာ စ ေကာကာလိေကာ ဘိကၡဳ ပဒုမံ နိရယံ ဥပပဇၨိ သာရိပုတၱေမာဂၢလႅာေနသု စိတၱံ အာဃာေတတြာ။
 အထ ေခါ ျဗဟၼာ သဟမၸတိ အဘိကၠႏၲာယ ရတၱိယာ အဘိကၠႏၲဝေဏၰာ ေကဝလကပၸံ ေဇတဝနံ ၾသဘာေသတြာ ေယန ဘဂဝါ ေတႏုပသကၤမိ၊ ဥပသကၤမိတြာ ဘဂဝႏၲံ အဘိဝါေဒတြာ ဧကမႏၲံ အ႒ာသိ။ ဧကမႏၲံ၊ ဌိေတာ ေခါ ျဗဟၼာ သဟမၸတိ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''ေကာကာလိေကာ၊ ဘေႏၲ၊ ဘိကၡဳ ကာလကၤေတာ၊ ကာလကၤေတာ စ၊ ဘေႏၲ၊ ေကာကာလိေကာ ဘိကၡဳ ပဒုမံ နိရယံ ဥပပေႏၷာ သာရိပုတၱေမာဂၢလႅာေနသု စိတၱံ အာဃာေတတြာ''တိ။ ဣဒမေဝါစ ျဗဟၼာ သဟမၸတိ၊ ဣဒံ ဝတြာ ဘဂဝႏၲံ အဘိဝါေဒတြာ ပဒကၡိဏံ ကတြာ တေတၳဝႏၲရဓာယိ။
 အထ ေခါ ဘဂဝါ တႆာ ရတၱိယာ အစၥေယန ဘိကၡဴ အာမေႏၲသိ -- ''ဣမံ၊ ဘိကၡေဝ၊ ရတၱႎ ျဗဟၼာ သဟမၸတိ အဘိကၠႏၲာယ ရတၱိယာ။ ပ ။ ဣဒမေဝါစ၊ ဘိကၡေဝ၊ ျဗဟၼာ သဟမၸတိ၊ ဣဒံ ဝတြာ မံ ပဒကၡိဏံ ကတြာ တေတၳဝႏၲရဓာယီ''တိ။
 ဧဝံ ဝုေတၱ၊ အညတေရာ ဘိကၡဳ ဘဂဝႏၲံ ဧတဒေဝါစ -- ''ကီဝဒီဃံ ႏု ေခါ၊ ဘေႏၲ၊ ပဒုေမ နိရေယ အာယုပၸမာဏ''ႏၲိ? ''ဒီဃံ ေခါ၊ ဘိကၡဳ၊ ပဒုေမ နိရေယ အာယုပၸမာဏံ၊ တံ န သုကရံ သခၤါတုံ ဧတၱကာနိ ဝႆာနိ ဣတိ ဝါ ဧတၱကာနိ ဝႆသတာနိ ဣတိ ဝါ ဧတၱကာနိ ဝႆသဟႆာနိ (သုတၱနိပါတ၊၃၁) ဣတိ ဝါ ဧတၱကာနိ ဝႆသတသဟႆာနိ ဣတိ ဝါ''တိ။ ''သကၠာ ပန၊ ဘေႏၲ၊ ဥပမာ [မူကြဲ-ဥပမံ (သီ၊ သ်ာ၊ က၊)] ကာတု''ႏၲိ? ''သကၠာ၊ ဘိကၡဴ''တိ ဘဂဝါ အေဝါစ --
 ''ေသယ်ထာပိ၊ ဘိကၡဳ၊ ဝီသတိခါရိေကာ ေကာသလေကာ တိလဝါေဟာ၊ တေတာ ပုရိေသာ ဝႆသတႆ ဝႆသတႆ အစၥေယန ဧကေမကံ တိလံ ဥဒၶေရယ်။ ခိပၸတရံ ေခါ ေသာ ဘိကၡဳ ဝီသတိခါရိေကာ ေကာသလေကာ တိလဝါေဟာ ဣမိနာ ဥပကၠေမန ပရိကၡယံ ပရိယာဒါနံ ဂေစၧယ်၊ နေတြဝ ဧေကာ အဗၺဳေဒါ နိရေယာ။ ေသယ်ထာပိ၊ ဘိကၡဳ၊ ဝီသတိ အဗၺဳဒါ နိရယာ ဧဝေမေကာ နိရဗၺဳေဒါ နိရေယာ။ ေသယ်ထာပိ၊ ဘိကၡဳ၊ ဝီသတိ နိရဗၺဳဒါ နိရယာ ဧဝေမေကာ အဗေဗာ နိရေယာ။ ေသယ်ထာပိ၊ ဘိကၡဳ၊ ဝီသတိ အဗဗာ နိရယာ ဧဝေမေကာ အဟေဟာ နိရေယာ။ ေသယ်ထာပိ၊ ဘိကၡဳ၊ ဝီသတိ အဟဟာ နိရယာ ဧဝေမေကာ အဋေဋာ နိရေယာ။ ေသယ်ထာပိ၊ ဘိကၡဳ၊ ဝီသတိ အဋဋာ နိရယာ ဧဝေမေကာ ကုမုေဒါ နိရေယာ။ ေသယ်ထာပိ၊ ဘိကၡဳ၊ ဝီသတိ ကုမုဒါ နိရယာ ဧဝေမေကာ ေသာဂႏၶိေကာ နိရေယာ။ ေသယ်ထာပိ၊ ဘိကၡဳ၊ ဝီသတိ ေသာဂႏၶိကာ နိရယာ ဧဝေမေကာ ဥပၸလေကာ နိရေယာ။ ေသယ်ထာပိ၊ ဘိကၡဳ၊ ဝီသတိ ဥပၸလကာ နိရယာ ဧဝေမေကာ ပု႑ရီေကာ နိရေယာ။ ေသယ်ထာပိ၊ ဘိကၡဳ၊ ဝီသတိ ပု႑ရီကာ နိရယာ ဧဝေမေကာ ပဒုေမာ နိရေယာ။ ပဒုမံ ေခါ ပန ဘိကၡဳ နိရယံ ေကာကာလိေကာ ဘိကၡဳ ဥပပေႏၷာ သာရိပုတၱေမာဂၢလႅာေနသု စိတၱံ အာဃာေတတြာ''တိ။ ဣဒမေဝါစ ဘဂဝါ၊ ဣဒံ ဝတြာန သုဂေတာ အထာပရံ ဧတဒေဝါစ သတၳာ --
 ၆၆၂။ ''ပုရိသႆ ဟိ ဇာတႆ၊ ကုဌာရီ [မူကြဲ-ကုဓာရီ (က၊)] ဇာယေတ မုေခ။
 ယာယ ဆိႏၵတိ အတၱာနံ၊ ဗာေလာ ဒုဗ႓ာသိတံ ဘဏံ။
 ၆၆၃။ ''ေယာ နိႏၵိယံ ပသံသတိ၊ တံ ဝါ နိႏၵတိ ေယာ ပသံသိေယာ။
 ဝိစိနာတိ မုေခန ေသာ ကလႎ၊ ကလိနာ ေတန သုခံ န ဝိႏၵတိ။
 ၆၆၄။ ''အပၸမေတၱာ (သုတၱနိပါတ၊၃၂) အယံ ကလိ၊ ေယာ အေကၡသု ဓနပရာဇေယာ။
 သဗၺႆာပိ သဟာပိ အတၱနာ၊ အယေမဝ မဟတၱေရာ [မူကြဲ-မဟႏၲကေရာ (သီ၊)] ကလိ။
 ေယာ သုဂေတသု မနံ ပေဒါသေယ။
 ၆၆၅။ ''သတံ သဟႆာနံ နိရဗၺဳဒါနံ၊ ဆတၱႎသတိ ပၪၥ စ အဗၺဳဒါနိ [မူကြဲ-အဗၺဳဒါနံ (က)]
 ယမရိယဂရဟီ နိရယံ ဥေပတိ၊ ဝါစံ မနၪၥ ပဏိဓာယ ပါပကံ။
 ၆၆၆။ ''အဘူတဝါဒီ နိရယံ ဥေပတိ၊ ေယာ ဝါပိ ကတြာ န ကေရာမိစာဟ။
 ဥေဘာပိ ေတ ေပစၥ သမာ ဘဝႏၲိ၊ နိဟီနကမၼာ မႏုဇာ ပရတၳ။
 ၆၆၇။ ''ေယာ အပၸဒု႒ႆ နရႆ ဒုႆတိ၊ သုဒၶႆ ေပါသႆ အနဂၤဏႆ။
 တေမဝ ဗာလံ ပေစၥတိ ပါပံ၊ သုခုေမာ ရေဇာ ပဋိဝါတံဝ ခိေတၱာ။
 ၆၆၈။ ''ေယာ ေလာဘဂုေဏ အႏုယုေတၱာ၊ ေသာ ဝစသာ ပရိဘာသတိ အေည။
 အသေဒၶါ ကဒရိေယာ အဝဒညဴ၊ မစၧရိ ေပသုဏိယံ [မူကြဲ-ေပသုဏိယသၼႎ (ဗဟူသု)] အႏုယုေတၱာ။
 ၆၆၉။ ''မုခဒုဂၢ ဝိဘူတ အနရိယ၊ ဘူနဟု [မူကြဲ-ဘုနဟတ (သ်ာ၊ က၊)] ပါပက ဒုကၠဋကာရိ။
 ပုရိသႏၲ ကလီ အဝဇာတ၊ မာ ဗဟုဘာဏိဓ ေနရယိေကာသိ။
 ၆၇ဝ။ ''ရဇမာကိရသီ (သုတၱနိပါတ၊၃၃) အဟိတာယ၊ သေႏၲ ဂရဟသိ ကိဗၺိသကာရီ။
 ဗဟူနိ ဒုစၥရိတာနိ စရိတြာ၊ ဂစၧသိ ေခါ ပပတံ စိရရတၱံ။
 ၆၇၁။ ''န ဟိ နႆတိ ကႆစိ ကမၼံ၊ ဧတိ ဟတံ လဘေတဝ သုဝါမိ။
 ဒုကၡံ မေႏၵာ ပရေလာေက၊ အတၱနိ ပႆတိ ကိဗၺိသကာရီ။
 ၆၇၂။ ''အေယာသကၤုသမာဟတ႒ာနံ၊ တိဏွဓာရမယသူလမုေပတိ။
 အထ တတၱအေယာဂုဠသႏၷိဘံ၊ ေဘာဇနမတၳိ တထာ ပတိ႐ူပံ။
 ၆၇၃။ ''န ဟိ ဝဂၢဳ ဝဒႏၲိ ဝဒႏၲာ၊ နာဘိဇဝႏၲိ န တာဏမုေပႏၲိ။
 အဂၤါေရ သႏၴေတ သယႏၲိ [မူကြဲ-ေသႏၲိ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ)] ဂိနိသမၸဇၨလိတံ ပဝိသႏၲိ။
 ၆၇၄။ ''ဇာေလန စ ၾသနဟိယာန၊ တတၳ ဟနႏၲိ အေယာမယကုေဋဘိ [မူကြဲ-အေယာမယကူေဋဟိ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ)]
 အႏၶံဝ တိမိသမာယႏၲိ၊ တံ ဝိတတဥႇိ ယထာ မဟိကာေယာ။
 ၆၇၅။ ''အထ ေလာဟမယံ ပန ကုမ႓ႎ၊ ဂိနိသမၸဇၨလိတံ ပဝိသႏၲိ။
 ပစၥႏၲိ ဟိ တာသု စိရရတၱံ၊ အဂၢိနိသမာသု [မူကြဲ-ဂိနိႆမာသု (က၊)] သမုပၸိလဝါေတ။
 ၆၇၆။ ''အထ ပုဗၺေလာဟိတမိေႆ၊ တတၳ ကႎ ပစၥတိ ကိဗၺိသကာရီ။
 ယံ ယံ ဒိသကံ [မူကြဲ-ဒိသတံ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ၊)] အဓိေသတိ၊ တတၳ ကိလိႆတိ သမၹဳသမာေနာ။
 ၆၇၇။ ''ပုဠဝါဝသေထ (သုတၱနိပါတ၊၃၄) သလိလသၼႎ၊ တတၳ ကႎ ပစၥတိ ကိဗၺိသကာရီ။
 ဂႏၲဳံ န ဟိ တီရမပတၳိ၊ သဗၺသမာ ဟိ သမႏၲကပလႅာ။
 ၆၇၈။ ''အသိပတၱဝနံ ပန တိဏွံ၊ တံ ပဝိသႏၲိ သမုစၧိဒဂတၱာ။
 ဇိဝွံ ဗလိေသန ဂေဟတြာ၊ အာရဇယာရဇယာ ဝိဟနႏၲိ။
 ၆၇၉။ ''အထ ေဝတရဏႎ ပန ဒုဂၢံ၊ တိဏွဓာရခုရဓာရမုေပႏၲိ။
 တတၳ မႏၵာ ပပတႏၲိ၊ ပါပကရာ ပါပါနိ ကရိတြာ။
 ၆၈ဝ။ ''ခါဒႏၲိ ဟိ တတၳ ႐ုဒေႏၲ၊ သာမာ သဗလာ ကာေကာလဂဏာ စ။
 ေသာဏာ သိဂၤါလာ [မူကြဲ-သိဂါလာ (သီ၊ ပီ၊)] ပဋိဂိဒၶါ [မူကြဲ-ပဋိဂိဇၩာ (သ်ာ၊ ပီ)] ကုလလာ ဝါယသာ စ [မူကြဲ-ကုလလာ စ ဝါယသာ (?)] ဝိတုဒႏၲိ။
 ၆၈၁။ ''ကိစၧာ ဝတယံ ဣဓ ဝုတၱိ၊ ယံ ဇေနာ ဖုသတိ [မူကြဲ-ပႆတိ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ၊)] ကိဗၺိသကာရီ။
 တသၼာ ဣဓ ဇီဝိတေသေသ၊ ကိစၥကေရာ သိယာ နေရာ န စပၸမေဇၨ။
 ၆၈၂။ ''ေတ ဂဏိတာ ဝိဒူဟိ တိလဝါဟာ၊ ေယ ပဒုေမ နိရေယ ဥပနီတာ။
 နဟုတာနိ ဟိ ေကာဋိေယာ ပၪၥ ဘဝႏၲိ၊ ဒြါဒသ ေကာဋိသတာနိ ပုနညာ [မူကြဲ-ပနေယ် (က)]
 ၆၈၃။ ''ယာဝ (သုတၱနိပါတ၊၃၅) ဒုခါ [မူကြဲ-ဒုကၡာ (သီ၊ သ်ာ)] ဒုကၡ (ပီ၊ က၊)] နိရယာ ဣဓ ဝုတၱာ၊ တတၳပိ တာဝ စိရံ ဝသိတဗၺံ။
 တသၼာ သုစိေပသလသာဓုဂုေဏသု၊ ဝါစံ မနံ သတတံ [မူကြဲ-ပကတံ (သ်ာ၊)] ပရိရေကၡ''တိ။
ေကာကာလိကသုတၱံ ဒသမံ နိ႒ိတံ။
၁၁။ နာလကသုတၱံ
 ၆၈၄။ အာနႏၵဇာေတ တိဒသဂေဏ ပတီေတ၊ သကၠၪၥ ဣႏၵံ သုစိဝသေန စ ေဒေဝ။
 ဒုႆံ ဂေဟတြာ အတိရိဝ ေထာမယေႏၲ၊ အသိေတာ ဣသိ အဒၵသ ဒိဝါဝိဟာေရ။
 ၆၈၅။ ဒိသြာန ေဒေဝ မုဒိတမေန ဥဒေဂၢ၊ စိတၱႎ ကရိတြာန ဣဒမေဝါစ [မူကြဲ-ကရိတြာ ဣဒမေဝါစာသိ (သီ၊)] တတၳ။
 ''ကႎ ေဒဝသံေဃာ အတိရိဝ ကလ်႐ူေပါ၊ ဒုႆံ ဂေဟတြာ ရမယထ [မူကြဲ-ဘမယထ (သီ၊)] ကႎ ပဋိစၥ။
 ၆၈၆။ ''ယဒါပိ အာသီ အသုေရဟိ သဂၤေမာ၊ ဇေယာ သုရာနံ အသုရာ ပရာဇိတာ။
 တဒါပိ ေနတာဒိေသာ ေလာမဟံသေနာ၊ ကိမဗ႓ဳတံ ဒ႒ဳ မ႐ူ ပေမာဒိတာ။
 ၆၈၇။ ''ေသေဠႏၲိ ဂါယႏၲိ စ ဝါဒယႏၲိ စ၊ ဘုဇာနိ ေဖာေဋႏၲိ [မူကြဲ-ေပါေဌႏၲိ (သီ၊ ပီ)] ေပါေထႏၲိ (က၊)] စ နစၥယႏၲိ စ။
 ပုစၧာမိ ေဝါဟံ ေမ႐ုမုဒၶဝါသိေန၊ ဓုနာထ ေမ သံသယံ ခိပၸ မာရိသာ''။
 ၆၈၈။ ''ေသာ (သုတၱနိပါတ၊၃၆) ေဗာဓိသေတၱာ ရတနဝေရာ အတုေလ်ာ၊ မႏုႆေလာေက ဟိတသုခတၳာယ [မူကြဲ-ဟိတသုခတာယ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ၊)] ဇာေတာ။
 သက်ာန ဂါေမ ဇနပေဒ လုမၺိေနေယ်၊ ေတနမွ တု႒ာ အတိရိဝ ကလ်႐ူပါ။
 ၆၈၉။ ''ေသာ သဗၺသတၱဳတၱေမာ အဂၢပုဂၢေလာ၊ နရာသေဘာ သဗၺပဇာနမုတၱေမာ။
 ဝေတၱႆတိ စကၠမိသိဝွေယ ဝေန၊ နဒံဝ သီေဟာ ဗလဝါ မိဂါဘိဘူ''။
 ၆၉ဝ။ တံ သဒၵံ သုတြာ တုရိတမဝသရီ ေသာ၊ သုေဒၶါဒနႆ တဒ ဘဝနံ ဥပါဝိသိ [မူကြဲ-ဥပါဂမိ (သီ၊ ပီ)]
 နိသဇၨ တတၳ ဣဒမေဝါစာသိ သေက်၊ ''ကုဟႎ ကုမာေရာ အဟမပိ ဒ႒ဳကာေမာ''။
 ၆၉၁။ တေတာ ကုမာရံ ဇလိတမိဝ သုဝဏၰံ၊ ဥကၠာမုေခဝ သုကုသလသမၸဟ႒ံ [မူကြဲ-သုကုသေလန သမၸဟ႒ံ (က)]
 ဒဒၵလႅမာနံ [မူကြဲ-ဒဒၵဠႇမာနံ (က၊)] သိရိယာ အေနာမဝဏၰံ၊ ဒေႆသု ပုတၱံ အသိတဝွယႆ သက်ာ။
 ၆၉၂။ ဒိသြာ ကုမာရံ သိခိမိဝ ပဇၨလႏၲံ၊ တာရာသဘံဝ နဘသိဂမံ ဝိသုဒၶံ။
 သူရိယံ တပႏၲံ သရဒရိဝဗ႓မုတၱံ၊ အာနႏၵဇာေတာ ဝိပုလမလတၳ ပီတႎ။
 ၆၉၃။ အေနကသာခၪၥ သဟႆမ႑လံ၊ ဆတၱံ မ႐ူ ဓာရယုမႏၲလိေကၡ။
 သုဝဏၰဒ႑ာ ဝီတိပတႏၲိ စာမရာ၊ န ဒိႆေရ စာမရဆတၱဂါဟကာ။
 ၆၉၄။ ဒိသြာ (သုတၱနိပါတ၊၃၇) ဇဋီ ကဏွသိရိဝွေယာ ဣသိ၊ သုဝဏၰနိကၡံ ဝိယ ပ႑ဳကမၺေလ။
 ေသတၪၥ ဆတၱံ ဓရိယႏၲ [မူကြဲ-ဓာရိယႏၲ (သ်ာ)] ဓာရယႏၲံ (သီ၊ က၊)] မုဒၶနိ၊ ဥဒဂၢစိေတၱာ သုမေနာ ပဋိဂၢေဟ။
 ၆၉၅။ ပဋိဂၢေဟတြာ ပန သက်ပုဂၤဝံ၊ ဇိဂီသေတာ [မူကြဲ-ဇိဂႎသေကာ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ၊)] လကၡဏမႏၲပါရဂူ။
 ပသႏၷစိေတၱာ ဂိရမဗ႓ဳဒီရယိ၊ ''အႏုတၱရာယံ ဒြိပဒါနမုတၱေမာ'' [မူကြဲ-ဒိပဒါနမုတၱေမာ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ)]
 ၆၉၆။ အထတၱေနာ ဂမနမႏုႆရေႏၲာ၊ အကလ်႐ူေပါ ဂဠယတိ အႆုကာနိ။
 ဒိသြာန သက်ာ ဣသိမေဝါစုံ ႐ုဒႏၲံ၊
 ''ေနာ ေစ ကုမာေရ ဘဝိႆတိ အႏၲရာေယာ''။
 ၆၉၇။ ဒိသြာန သေက် ဣသိမေဝါစ အကေလ်၊ ''နာဟံ ကုမာေရ အဟိတမႏုႆရာမိ။
 န စာပိမႆ ဘဝိႆတိ အႏၲရာေယာ၊ န ၾသရကာယံ အဓိမာနသာ [မူကြဲ-အဓိမနသာ (သီ၊ သ်ာ၊)] ဘဝါထ။
 ၆၉၈။ ''သေမၺာဓိယဂၢံ ဖုသိႆတာယံ ကုမာေရာ၊ ေသာ ဓမၼစကၠံ ပရမဝိသုဒၶဒႆီ။
 ဝေတၱႆတာယံ ဗဟုဇနဟိတာႏုကမၸီ၊ ဝိတၳာရိကႆ ဘဝိႆတိ ျဗဟၼစရိယံ။
 ၆၉၉။ ''မမၪၥ အာယု န စိရမိဓာဝေသေသာ၊ အထႏၲရာ ေမ ဘဝိႆတိ ကာလကိရိယာ။
 ေသာဟံ န ေသာႆံ [မူကြဲ-သုႆံ (သီ၊ သ်ာ၊)] အသမဓုရႆ ဓမၼံ၊ ေတနမွိ အေ႗ာ ဗ်သနံဂေတာ အဃာဝီ''။
 ၇ဝဝ။ ေသာ (သုတၱနိပါတ၊၃၈) သာကိယာနံ ဝိပုလံ ဇေနတြာ ပီတႎ၊ အေႏၲပုရမွာ နိဂၢမာ [မူကြဲ-နိရဂမာ (သီ၊ သ်ာ)] နိဂမာ (က၊ သီ)] နိရဂမ (ပီ၊)] ျဗဟၼစာရီ။
 ေသာ ဘာဂိေနယ်ံ သယံ အႏုကမၸမာေနာ၊ သမာဒေပသိ အသမဓုရႆ ဓေမၼ။
 ၇ဝ၁။ ''ဗုေဒၶါတိ ေဃာသံ ယဒ [မူကြဲ-ယဒိ (သ်ာ၊ က၊)] ပရေတာ သုဏာသိ၊ သေမၺာဓိပေတၱာ ဝိဝရတိ ဓမၼမဂၢံ။
 ဂႏ႖ာန တတၳ သမယံ ပရိပုစၧမာေနာ [မူကြဲ-သယံ ပရိပုစၧိယာေနာ (သီ၊ သ်ာ)] စရႆု တသၼႎ ဘဂဝတိ ျဗဟၼစရိယံ''။
 ၇ဝ၂။ ေတနာႏုသိေ႒ာ ဟိတမေနန တာဒိနာ၊ အနာဂေတ ပရမဝိသုဒၶဒႆိနာ။
 ေသာ နာလေကာ ဥပစိတပုညသၪၥေယာ၊ ဇိနံ ပတိကၡံ [မူကြဲ-ပတိ + ဣကၡံ = ပတိကၡံ] ပရိဝသိ ရကၡိတိႁႏၵိေယာ။
 ၇ဝ၃။ သုတြာန ေဃာသံ ဇိနဝရစကၠဝတၱေန၊ ဂႏ႖ာန ဒိသြာ ဣသိနိသဘံ ပသေႏၷာ။
 ေမာေနယ်ေသ႒ံ မုနိပဝရံ အပုစၧိ၊ သမာဂေတ အသိတာဝွယႆ သာသေနတိ။
ဝတၳဳဂါထာ နိ႒ိတာ။
 ၇ဝ၄။ ''အညာတေမတံ ဝစနံ၊ အသိတႆ ယထာတထံ။
 တံ တံ ေဂါတမ ပုစၧာမိ၊ သဗၺဓမၼာန ပါရဂုံ။
 ၇ဝ၅။ ''အနဂါရိယုေပတႆ၊ ဘိကၡာစရိယံ ဇိဂီသေတာ။
 မုနိ ပျဗဴဟိ ေမ ပုေ႒ာ၊ ေမာေနယ်ံ ဥတၱမံ ပဒံ''။
 ၇ဝ၆။ ''ေမာေနယ်ံ ေတ ဥပညိႆံ၊ (ဣတိ ဘဂဝါ) ဒုကၠရံ ဒုရဘိသမ႓ဝံ။
 ဟႏၵ ေတ နံ ပဝကၡာမိ၊ သႏၴမ႓ႆု ဒေဠႇာ ဘဝ။
 ၇ဝ၇။ ''သမာနဘာဂံ (သုတၱနိပါတ၊၃၉) ကုေဗၺထ၊ ဂါေမ အကၠဳ႒ဝႏၵိတံ။
 မေနာပေဒါသံ ရေကၡယ်၊ သေႏၲာ အႏုဏၰေတာ စေရ။
 ၇ဝ၈။ ''ဥစၥာဝစာ နိစၧရႏၲိ၊ ဒါေယ အဂၢိသိခူပမာ။
 နာရိေယာ မုနႎ ပေလာေဘႏၲိ၊ တာသု တံ မာ ပေလာဘယုံ။
 ၇ဝ၉။ ''ဝိရေတာ ေမထုနာ ဓမၼာ၊ ဟိတြာ ကာေမ ပေရာပေရ [မူကြဲ-ပေရာဝေရ (သီ၊ ပီ)] ဝရာဝေရ (သ်ာ)]
 အဝိ႐ုေဒၶါ အသာရေတၱာ၊ ပါေဏသု တသထာဝေရ။
 ၇၁ဝ။ ''ယထာ အဟံ တထာ ဧေတ၊ ယထာ ဧေတ တထာ အဟံ။
 အတၱာနံ ဥပမံ ကတြာ၊ န ဟေနယ် န ဃာတေယ။
 ၇၁၁။ ''ဟိတြာ ဣစၧၪၥ ေလာဘၪၥ၊ ယတၳ သေတၱာ ပုထုဇၨေနာ။
 စကၡဳမာ ပဋိပေဇၨယ်၊ တေရယ် နရကံ ဣမံ။
 ၇၁၂။ ''ဦႏူဒေရာ မိတာဟာေရာ၊ အပၸိစၧႆ အေလာလုေပါ။
 သဒါ [မူကြဲ-သ ေဝ (ပီ၊)] ဣစၧာယ နိစၧာေတာ၊ အနိေစၧာ ေဟာတိ နိဗၺဳေတာ။
 ၇၁၃။ ''သ ပိ႑စာရံ စရိတြာ၊ ဝနႏၲမဘိဟာရေယ။
 ဥပ႒ိေတာ ႐ုကၡမူလသၼႎ၊ အာသႏူပဂေတာ မုနိ။
 ၇၁၄။ ''သ စ်ာနပသုေတာ ဓီေရာ၊ ဝနေႏၲ ရမိေတာ သိယာ။
 စ်ာေယထ ႐ုကၡမူလသၼႎ၊ အတၱာနမဘိေတာသယံ။
 ၇၁၅။ ''တေတာ ရတ်ာ ဝိဝသာေန [မူကြဲ-ဝိဝသေန (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ)] ဂါမႏၲမဘိဟာရေယ။
 အဝွါနံ နာဘိနေႏၵယ်၊ အဘိဟာရၪၥ ဂါမေတာ။
 ၇၁၆။ ''န မုနီ ဂါမမာဂမၼ၊ ကုေလသု သဟသာ စေရ။
 ဃာေသသနံ ဆိႏၷကေထာ၊ န ဝါစံ ပယုတံ ဘေဏ။
 ၇၁၇။ ''အလတၳံ ယဒိဒံ သာဓု၊ နာလတၳံ ကုသလံ ဣတိ။
 ဥဘေယေနဝ ေသာ တာဒီ၊ ႐ုကၡံဝုပနိဝတၱတိ [မူကြဲ-႐ုကၡံဝု'ပတိဝတၱတိ (က)] ႐ုကၡံဝ ဥပါတိဝတၱတိ (သ်ာ)]
 ၇၁၈။ ''သ ပတၱပါဏိ ဝိစရေႏၲာ၊ အမူေဂါ မူဂသမၼေတာ။
 အပၸံ ဒါနံ န ဟီေဠယ်၊ ဒါတာရံ နာဝဇာနိယာ။
 ၇၁၉။ ''ဥစၥာဝစာ (သုတၱနိပါတ၊၃၉ဝ) ဟိ ပဋိပဒါ၊ သမေဏန ပကာသိတာ။
 န ပါရံ ဒိဂုဏံ ယႏၲိ၊ နယိဒံ ဧကဂုဏံ မုတံ။
 ၇၂ဝ။ ''ယႆ စ ဝိသတာ နတၳိ၊ ဆိႏၷေသာတႆ ဘိကၡဳေနာ။
 ကိစၥာကိစၥပၸဟီနႆ၊ ပရိဠာေဟာ န ဝိဇၨတိ။
 ၇၂၁။ ''ေမာေနယ်ံ ေတ ဥပညိႆံ၊ ခုရဓာ႐ူပေမာ ဘေဝ။
 ဇိဝွါယ တာလုမာဟစၥ၊ ဥဒေရ သညေတာ သိယာ။
 ၇၂၂။ ''အလီနစိေတၱာ စ သိယာ၊ န စာပိ ဗဟု စိႏၲေယ။
 နိရာမဂေႏၶာ အသိေတာ၊ ျဗဟၼစရိယပရာယေဏာ။
 ၇၂၃။ ''ဧကာသနႆ သိေကၡထ၊ သမဏူပါသနႆ စ။
 ဧကတၱံ ေမာနမကၡာတံ၊ ဧေကာ ေစ အဘိရမိႆသိ။
 အထ ဘာဟိသိ [မူကြဲ-ဘာသိဟိ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ၊)] ဒသဒိသာ။
 ၇၂၄။ ''သုတြာ ဓီရာနံ နိေဂၣါသံ၊ စ်ာယီနံ ကာမစာဂိနံ။
 တေတာ ဟိရိၪၥ သဒၶၪၥ၊ ဘိေယ်ာ ကုေဗၺထ မာမေကာ။
 ၇၂၅။ ''တံ နဒီဟိ ဝိဇာနာထ၊ ေသာေဗ႓သု ပဒေရသု စ။
 သဏႏၲာ ယႏၲိ ကုေသာဗ႓ာ [မူကြဲ-ကုႆုဗ႓ာ (သီ)] တုဏွီယႏၲိ မေဟာဒဓီ။
 ၇၂၆။ ''ယဒူနကံ တံ သဏတိ၊ ယံ ပူရံ သႏၲေမဝ တံ။
 အၯကုမ႓ဴပေမာ ဗာေလာ၊ ရဟေဒါ ပူေရာဝ ပ႑ိေတာ။
 ၇၂၇။ ''ယံ သမေဏာ ဗဟုံ ဘာသတိ၊ ဥေပတံ အတၳသဥႇိတံ။
 ဇာနံ ေသာ ဓမၼံ ေဒေသတိ၊ ဇာနံ ေသာ ဗဟု ဘာသတိ။
 ၇၂၈။ ''ေယာ စ ဇာနံ သံယတေတၱာ၊ ဇာနံ န ဗဟု ဘာသတိ။
 သ မုနီ ေမာနမရဟတိ၊ သ မုနီ ေမာနမဇၩဂါ''တိ။
နာလကသုတၱံ ဧကာဒသမံ နိ႒ိတံ။
၁၂။ ဒြယတာႏုပႆနာသုတၱံ
 ဧဝံ ေမ သုတံ -- ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတၳိယံ ဝိဟရတိ ပုဗၺာရာေမ မိဂါရမာတုပါသာေဒ။ ေတန ေခါ ပန သမေယန ဘဂဝါ တဒဟုေပါသေထ ပႏၷရေသ (သုတၱနိပါတ၊၃၁) ပုဏၰာယ ပုဏၰမာယ ရတၱိယာ ဘိကၡဳသံဃပရိဝုေတာ အေဗ႓ာကာေသ နိသိေႏၷာ ေဟာတိ၊ အထ ေခါ ဘဂဝါ တုဏွီဘူတံ တုဏွီဘူတံ ဘိကၡဳသံဃံ အႏုဝိေလာေကတြာ ဘိကၡဴ အာမေႏၲသိ --
 '''ေယ ေတ၊ ဘိကၡေဝ၊ ကုသလာ ဓမၼာ အရိယာ နိယ်ာနိကာ သေမၺာဓဂါမိေနာ၊ ေတသံ ေဝါ၊ ဘိကၡေဝ၊ ကုသလာနံ ဓမၼာနံ အရိယာနံ နိယ်ာနိကာနံ သေမၺာဓဂါမီနံ ကာ ဥပနိသာ သဝနာယာ'တိ ဣတိ ေစ၊ ဘိကၡေဝ၊ ပုစၧိတာေရာ အႆု၊ ေတ ဧဝမႆု ဝစနီယာ -- 'ယာဝေဒဝ ဒြယတာနံ ဓမၼာနံ ယထာဘူတံ ဉာဏာယာ'တိ။ ကိၪၥ ဒြယတံ ဝေဒထ?
 (၁) ''ဣဒံ ဒုကၡံ၊ အယံ ဒုကၡသမုဒေယာတိ အယေမကာႏုပႆနာ။ အယံ ဒုကၡနိေရာေဓါ၊ အယံ ဒုကၡနိေရာဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ၊ အယံ ဒုတိယာႏုပႆနာ။ ဧဝံ သမၼာ ဒြယတာႏုပႆိေနာ ေခါ၊ ဘိကၡေဝ၊ ဘိကၡဳေနာ အပၸမတၱႆ အာတာပိေနာ ပဟိတတၱႆ ဝိဟရေတာ ဒြိႏၷံ ဖလာနံ အညတရံ ဖလံ ပါဋိကခႍ -- ဒိေ႒ဝ ဓေမၼ အညာ၊ သတိ ဝါ ဥပါဒိေသေသ အနာဂါမိတာ''တိ။
 ဣဒမေဝါစ ဘဂဝါ။ ဣဒံ ဝတြာန သုဂေတာ အထာပရံ ဧတဒေဝါစ သတၳာ --
 ၇၂၉။ ''ေယ ဒုကၡံ နပၸဇာနႏၲိ၊ အေထာ ဒုကၡႆ သမ႓ဝံ။
 ယတၳ စ သဗၺေသာ ဒုကၡံ၊ အေသသံ ဥပ႐ုဇၩတိ။
 တၪၥ မဂၢံ န ဇာနႏၲိ၊ ဒုကၡဴပသမဂါမိနံ။
 ၇၃ဝ။ ''ေစေတာဝိမုတၱိဟီနာ ေတ၊ အေထာ ပညာဝိမုတၱိယာ။
 အဘဗၺာ ေတ အႏၲကိရိယာယ၊ ေတ ေဝ ဇာတိဇ႐ူပဂါ။
 ၇၃၁။ ''ေယ စ ဒုကၡံ ပဇာနႏၲိ၊ အေထာ ဒုကၡႆ သမ႓ဝံ။
 ယတၳ စ သဗၺေသာ ဒုကၡံ၊ အေသသံ ဥပ႐ုဇၩတိ။
 တၪၥ မဂၢံ ပဇာနႏၲိ၊ ဒုကၡဴပသမဂါမိနံ။
 ၇၃၂။ ''ေစေတာဝိမုတၱိသမၸႏၷာ၊ အေထာ ပညာဝိမုတၱိယာ။
 ဘဗၺာ ေတ အႏၲကိရိယာယ၊ န ေတ ဇာတိဇ႐ူပဂါ''တိ။
 (၂) '''သိယာ အေညနပိ ပရိယာေယန သမၼာ ဒြယတာႏုပႆနာ'တိ၊ ဣတိ ေစ၊ ဘိကၡေဝ၊ ပုစၧိတာေရာ အႆု၊ 'သိယာ'တိႆု ဝစနီယာ။ ကထၪၥ သိယာ? ယံ ကိၪၥိ ဒုကၡံ သေမ႓ာတိ သဗၺံ ဥပဓိပစၥယာတိ၊ အယေမကာႏုပႆနာ။ ဥပဓီနံ (သုတၱနိပါတ၊၃၂) ေတြဝ အေသသဝိရာဂနိေရာဓာ နတၳိ ဒုကၡႆ သမ႓ေဝါတိ၊ အယံ ဒုတိယာႏုပႆနာ။ ဧဝံ သမၼာ။ ပ ။ အထာပရံ ဧတဒေဝါစ သတၳာ --
 ၇၃၃။ ''ဥပဓိနိဒါနာ ပဘဝႏၲိ ဒုကၡာ၊ ေယ ေကစိ ေလာကသၼိမေနက႐ူပါ။
 ေယာ ေဝ အဝိဒြါ ဥပဓႎ ကေရာတိ၊ ပုနပၸဳနံ ဒုကၡမုေပတိ မေႏၵာ။
 တသၼာ ပဇာနံ ဥပဓႎ န ကယိရာ၊ ဒုကၡႆ ဇာတိပၸဘဝါႏုပႆီ''တိ။
 (၃) '''သိယာ အေညနပိ ပရိယာေယန သမၼာ ဒြယတာႏုပႆနာ'တိ၊ ဣတိ ေစ၊ ဘိကၡေဝ၊ ပုစၧိတာေရာ အႆု၊ 'သိယာ'တိႆု ဝစနီယာ။ ကထၪၥ သိယာ? ယံ ကိၪၥိ ဒုကၡံ သေမ႓ာတိ သဗၺံ အဝိဇၨာပစၥယာတိ၊ အယေမကာႏုပႆနာ။ အဝိဇၨာယ ေတြဝ အေသသဝိရာဂနိေရာဓာ နတၳိ ဒုကၡႆ သမ႓ေဝါတိ၊ အယံ ဒုတိယာႏုပႆနာ။ ဧဝံ သမၼာ။ ပ ။ အထာပရံ ဧတဒေဝါစ သတၳာ --
 ၇၃၄။ ''ဇာတိမရဏသံသာရံ၊ ေယ ဝဇႏၲိ ပုနပၸဳနံ။
 ဣတၳဘာဝညထာဘာဝံ၊ အဝိဇၨာေယဝ သာ ဂတိ။
 ၇၃၅။ ''အဝိဇၨာ ဟာယံ မဟာေမာေဟာ၊ ေယနိဒံ သံသိတံ စိရံ။
 ဝိဇၨာဂတာ စ ေယ သတၱာ၊ န ေတ ဂစၧႏၲိ [မူကြဲ-နာဂစၧႏၲိ (သီ၊ ပီ၊)] ပုနဗ႓ဝ''ႏၲိ။
 (၄) ''သိယာ အေညနပိ။ ပ ။ ကထၪၥ သိယာ? ယံ ကိၪၥိ ဒုကၡံ သေမ႓ာတိ သဗၺံ သခၤါရပစၥယာတိ၊ အယေမကာႏုပႆနာ။ သခၤါရာနံ ေတြဝ အေသသဝိရာဂနိေရာဓာ နတၳိ ဒုကၡႆ သမ႓ေဝါတိ၊ အယံ ဒုတိယာႏုပႆနာ။ ဧဝံ သမၼာ။ ပ ။ အထာပရံ ဧတဒေဝါစ သတၳာ --
 ၇၃၆။ ''ယံ ကိၪၥိ ဒုကၡံ သေမ႓ာတိ၊ သဗၺံ သခၤါရပစၥယာ။
 သခၤါရာနံ နိေရာေဓန၊ နတၳိ ဒုကၡႆ သမ႓ေဝါ။
 ၇၃၇။ ''ဧတမာဒီနဝံ ဉတြာ၊ ဒုကၡံ သခၤါရပစၥယာ။
 သဗၺသခၤါရသမထာ၊ သညာနံ ဥပေရာဓနာ။
 ဧဝံ ဒုကၡကၡေယာ ေဟာတိ၊ ဧတံ ဉတြာ ယထာတထံ။
 ၇၃၈။ ''သမၼဒၵသာ ေဝဒဂုေနာ၊ သမၼဒညာယ ပ႑ိတာ။
 အဘိဘုယ် မာရသံေယာဂံ၊ န ဂစၧႏၲိ [မူကြဲ-နာဂစၧႏၲိ (သီ၊ ပီ၊)] ပုနဗ႓ဝ''ႏၲိ။
 (၅) ''သိယာ (သုတၱနိပါတ၊၃၃) အေညနပိ။ ပ ။ ကထၪၥ သိယာ? ယံ ကိၪၥိ ဒုကၡံ သေမ႓ာတိ သဗၺံ ဝိညာဏပစၥယာတိ၊ အယေမကာႏုပႆနာ။ ဝိညာဏႆ ေတြဝ အေသသဝိရာဂနိေရာဓာ နတၳိ ဒုကၡႆ သမ႓ေဝါတိ၊ အယံ ဒုတိယာႏုပႆနာ။ ဧဝံ သမၼာ။ ပ ။ အထာပရံ ဧတဒေဝါစ သတၳာ --
 ၇၃၉။ ''ယံ ကိၪၥိ ဒုကၡံ သေမ႓ာတိ၊ သဗၺံ ဝိညာဏပစၥယာ။
 ဝိညာဏႆ နိေရာေဓန၊ နတၳိ ဒုကၡႆ သမ႓ေဝါ။
 ၇၄ဝ။ ''ဧတမာဒီနဝံ ဉတြာ၊ ဒုကၡံ ဝိညာဏပစၥယာ။
 ဝိညာဏူပသမာ ဘိကၡဳ၊ နိစၧာေတာ ပရိနိဗၺဳေတာ''တိ။
 (၆) ''သိယာ အေညနပိ။ ပ ။ ကထၪၥ သိယာ? ယံ ကိၪၥိ ဒုကၡံ သေမ႓ာတိ သဗၺံ ဖႆပစၥယာတိ၊ အယေမကာႏုပႆနာ။ ဖႆႆ ေတြဝ အေသသဝိရာဂနိေရာဓာ နတၳိ ဒုကၡႆ သမ႓ေဝါတိ၊ အယံ ဒုတိယာႏုပႆနာ။ ဧဝံ သမၼာ။ ပ ။ အထာပရံ ဧတဒေဝါစ သတၳာ --
 ၇၄၁။ ''ေတသံ ဖႆပေရတာနံ၊ ဘဝေသာတာႏုသာရိနံ။
 ကုမၼဂၢပဋိပႏၷာနံ၊ အာရာ သံေယာဇနကၡေယာ။
 ၇၄၂။ ''ေယ စ ဖႆံ ပရိညာယ၊ အညာယုပသေမ [မူကြဲ-ပညာယ ဥပသေမ (သ်ာ၊)] ရတာ။
 ေတ ေဝ ဖႆာဘိသမယာ၊ နိစၧာတာ ပရိနိဗၺဳတာ''တိ။
 (၇) ''သိယာ အေညနပိ။ ပ ။ ကထၪၥ သိယာ? ယံ ကိၪၥိ ဒုကၡံ သေမ႓ာတိ သဗၺံ ေဝဒနာပစၥယာတိ၊ အယေမကာႏုပႆနာ။ ေဝဒနာနံ ေတြဝ အေသသဝိရာဂနိေရာဓာ နတၳိ ဒုကၡႆ သမ႓ေဝါတိ၊ အယံ ဒုတိယာႏုပႆနာ။ ဧဝံ သမၼာ။ ပ ။ အထာပရံ ဧတဒေဝါစ သတၳာ --
 ၇၄၃။ ''သုခံ ဝါ ယဒိ ဝါ ဒုကၡံ၊ အဒုကၡမသုခံ သဟ။
 အဇၩတၱၪၥ ဗဟိဒၶါ စ၊ ယံ ကိၪၥိ အတၳိ ေဝဒိတံ။
 ၇၄၄။ ''ဧတံ ဒုကၡႏၲိ ဉတြာန၊ ေမာသဓမၼံ ပေလာကိနံ [မူကြဲ-ပေလာကိတံ (သီ)]
 ဖုႆ ဖုႆ ဝယံ ပႆံ၊ ဧဝံ တတၳ ဝိဇာနတိ [မူကြဲ-ဝိရဇၨတိ (က၊ သီ)]
 ေဝဒနာနံ ခယာ ဘိကၡဳ၊ နိစၧာေတာ ပရိနိဗၺဳေတာ''တိ။
 (၈) ''သိယာ (သုတၱနိပါတ၊၃၄) အေညနပိ။ ပ ။ ကထၪၥ သိယာ? ယံ ကိၪၥိ ဒုကၡံ သေမ႓ာတိ သဗၺံ တဏွာပစၥယာတိ၊ အယေမကာႏုပႆနာ။ တဏွာယ ေတြဝ အေသသဝိရာဂနိေရာဓာ နတၳိ ဒုကၡႆ သမ႓ေဝါတိ၊ အယံ ဒုတိယာႏုပႆနာ။ ဧဝံ သမၼာ။ ပ ။ အထာပရံ ဧတဒေဝါစ သတၳာ --
 ၇၄၅။ ''တဏွာဒုတိေယာ ပုရိေသာ၊ ဒီဃမဒၶါန သံသရံ။
 ဣတၳဘာဝညထာဘာဝံ၊ သံသာရံ နာတိဝတၱတိ။
 ၇၄၆။ ''ဧတမာဒီနဝံ ဉတြာ၊ တဏွံ [မူကြဲ-တဏွာ (ဗဟူသု) ဣတိဝုတၱေက ၁၅) ပႆိတဗၺံ] ဒုကၡႆ သမ႓ဝံ။
 ဝီတတေဏွာ အနာဒါေနာ၊ သေတာ ဘိကၡဳ ပရိဗၺေဇ''တိ။
 (၉) ''သိယာ အေညနပိ။ ပ ။ ကထၪၥ သိယာ? ယံ ကိၪၥိ ဒုကၡံ သေမ႓ာတိ သဗၺံ ဥပါဒါနပစၥယာတိ၊ အယေမကာႏုပႆနာ။ ဥပါဒါနာနံ [မူကြဲ-ဥပါဒါနႆ (သ်ာ၊ က၊)] ေတြဝ အေသသဝိရာဂနိေရာဓာ နတၳိ ဒုကၡႆ သမ႓ေဝါတိ၊ အယံ ဒုတိယာႏုပႆနာ။ ဧဝံ သမၼာ။ ပ ။ အထာပရံ ဧတဒေဝါစ သတၳာ --
 ၇၄၇။ ''ဥပါဒါနပစၥယာ ဘေဝါ၊ ဘူေတာ ဒုကၡံ နိဂစၧတိ။
 ဇာတႆ မရဏံ ေဟာတိ၊ ဧေသာ ဒုကၡႆ သမ႓ေဝါ။
 ၇၄၈။ ''တသၼာ ဥပါဒါနကၡယာ၊ သမၼဒညာယ ပ႑ိတာ။
 ဇာတိကၡယံ အဘိညာယ၊ န ဂစၧႏၲိ ပုနဗ႓ဝ''ႏၲိ။
 (၁ဝ) ''သိယာ အေညနပိ။ ပ ။ ကထၪၥ သိယာ? ယံ ကိၪၥိ ဒုကၡံ သေမ႓ာတိ သဗၺံ အာရမ႓ပစၥယာတိ၊ အယေမကာႏုပႆနာ။ အာရမ႓ာနံ ေတြဝ အေသသဝိရာဂနိေရာဓာ နတၳိ ဒုကၡႆ သမ႓ေဝါတိ၊ အယံ ဒုတိယာႏုပႆနာ။ ဧဝံ သမၼာ။ ပ ။ အထာပရံ ဧတဒေဝါစ သတၳာ --
 ၇၄၉။ ''ယံ ကိၪၥိ ဒုကၡံ သေမ႓ာတိ၊ သဗၺံ အာရမ႓ပစၥယာ။
 အာရမ႓ာနံ နိေရာေဓန၊ နတၳိ ဒုကၡႆ သမ႓ေဝါ။
 ၇၅ဝ။ ''ဧတမာဒီနဝံ ဉတြာ၊ ဒုကၡံ အာရမ႓ပစၥယာ။
 သဗၺာရမ႓ံ ပဋိနိႆဇၨ၊ အနာရေမ႓ ဝိမုတၱိေနာ။
 ၇၅၁။ ''ဥစၧိႏၷဘဝတဏွႆ၊ သႏၲစိတၱႆ ဘိကၡဳေနာ။
 ဝိကၡီေဏာ [မူကြဲ-ဝိတိေဏၰာ (သီ၊)] ဇာတိသံသာေရာ၊ နတၳိ တႆ ပုနဗ႓ေဝါ''တိ။
 (၁၁) ''သိယာ (သုတၱနိပါတ၊၃၅) အေညနပိ။ ပ ။ ကထၪၥ သိယာ? ယံ ကိၪၥိ ဒုကၡံ သေမ႓ာတိ သဗၺံ အာဟာရပစၥယာတိ၊ အယေမကာႏုပႆနာ။ အာဟာရာနံ ေတြဝ အေသသဝိရာဂနိေရာဓာ နတၳိ ဒုကၡႆ သမ႓ေဝါတိ၊ အယံ ဒုတိယာႏုပႆနာ။ ဧဝံ သမၼာ။ ပ ။ အထာပရံ ဧတဒေဝါစ သတၳာ --
 ၇၅၂။ ''ယံ ကိၪၥိ ဒုကၡံ သေမ႓ာတိ၊ သဗၺံ အာဟာရပစၥယာ။
 အာဟာရာနံ နိေရာေဓန၊ နတၳိ ဒုကၡႆ သမ႓ေဝါ။
 ၇၅၃။ ''ဧတမာဒီနဝံ ဉတြာ၊ ဒုကၡံ အာဟာရပစၥယာ။
 သဗၺာဟာရံ ပရိညာယ၊ သဗၺာဟာရမနိႆိေတာ။
 ၇၅၄။ ''အာေရာဂ်ံ သမၼဒညာယ၊ အာသဝါနံ ပရိကၡယာ။
 သခၤါယ ေသဝီ ဓမၼေ႒ာ၊ သခ်ႍ [မူကြဲ-သခႍ (သီ၊ ပီ၊)] ေနာေပတိ ေဝဒဂူ''တိ။
 (၁၂) ''သိယာ အေညနပိ။ ပ ။ ကထၪၥ သိယာ? ယံ ကိၪၥိ ဒုကၡံ သေမ႓ာတိ သဗၺံ ဣၪၨိတပစၥယာတိ၊ အယေမကာႏုပႆနာ။ ဣၪၨိတာနံ ေတြဝ အေသသဝိရာဂနိေရာဓာ နတၳိ ဒုကၡႆ သမ႓ေဝါတိ၊ အယံ ဒုတိယာႏုပႆနာ။ ဧဝံ သမၼာ။ ပ ။ အထာပရံ ဧတဒေဝါစ သတၳာ --
 ၇၅၅။ ''ယံ ကိၪၥိ ဒုကၡံ သေမ႓ာတိ၊ သဗၺံ ဣၪၨိတပစၥယာ။
 ဣၪၨိတာနံ နိေရာေဓန၊ နတၳိ ဒုကၡႆ သမ႓ေဝါ။
 ၇၅၆။ ''ဧတမာဒီနဝံ ဉတြာ၊ ဒုကၡံ ဣၪၨိတပစၥယာ။
 တသၼာ ဟိ ဧဇံ ေဝါႆဇၨ၊ သခၤါေရ ဥပ႐ုႏၶိယ။
 အေနေဇာ အႏုပါဒါေနာ၊ သေတာ ဘိကၡဳ ပရိဗၺေဇ''တိ။
 (၁၃) ''သိယာ အေညနပိ။ ပ ။ ကထၪၥ သိယာ? နိႆိတႆ စလိတံ ေဟာတီတိ၊ အယေမကာႏုပႆနာ။ အနိႆိေတာ န စလတီတိ၊ အယံ ဒုတိယာႏုပႆနာ။ ဧဝံ သမၼာ။ ပ ။ အထာပရံ ဧတဒေဝါစ သတၳာ --
 ၇၅၇။ ''အနိႆိေတာ န စလတိ၊ နိႆိေတာ စ ဥပါဒိယံ။
 ဣတၳဘာဝညထာဘာဝံ၊ သံသာရံ နာတိဝတၱတိ။
 ၇၅၈။ ''ဧတမာဒီနဝံ ဉတြာ၊ နိႆေယသု မဟဗ႓ယံ။
 အနိႆိေတာ အႏုပါဒါေနာ၊ သေတာ ဘိကၡဳ ပရိဗၺေဇ''တိ။
 (၁၄) ''သိယာ (သုတၱနိပါတ၊၃၆) အေညနပိ။ ပ ။ ကထၪၥ သိယာ? ႐ူေပဟိ၊ ဘိကၡေဝ၊ အ႐ူပါ [မူကြဲ-အာ႐ုပၸါ (သီ၊ ပီ၊)] သႏၲတရာတိ၊ အယေမကာႏုပႆနာ။ အ႐ူေပဟိ နိေရာေဓါ သႏၲတေရာတိ၊ အယံ ဒုတိယာႏုပႆနာ။ ဧဝံ သမၼာ။ ပ ။ အထာပရံ ဧတဒေဝါစ သတၳာ --
 ၇၅၉။ ''ေယ စ ႐ူပူပဂါ သတၱာ၊ ေယ စ အ႐ူပ႒ာယိေနာ [မူကြဲ-အာ႐ုပၸဝါသိေနာ (သီ၊ ပီ)]
 နိေရာဓံ အပၸဇာနႏၲာ၊ အာဂႏၲာေရာ ပုနဗ႓ဝံ။
 ၇၆ဝ။ ''ေယ စ ႐ူေပ ပရိညာယ၊ အ႐ူေပသု အသဏိၭတာ [မူကြဲ-သုသဏိၭတာ (သီ၊ သ်ာ၊ ပီ)]
 နိေရာေဓ ေယ ဝိမုစၥႏၲိ၊ ေတ ဇနာ မစၥဳဟာယိေနာ''တိ။
 (၁၅) ''သိယာ အေညနပိ။ ပ ။ ကထၪၥ သိယာ? ယံ၊ ဘိကၡေဝ၊ သေဒဝကႆ ေလာကႆ သမာရကႆ သျဗဟၼကႆ သႆမဏျဗာဟၼဏိယာ ပဇာယ သေဒဝမႏုႆာယ ဣဒံ သစၥႏၲိ ဥပနိဇၩာယိတံ တဒမရိယာနံ ဧတံ မုသာတိ ယထာဘူတံ သမၼပၸညာယ သုဒိ႒ံ၊ အယေမကာႏုပႆနာ။ ယံ၊ ဘိကၡေဝ၊ သေဒဝကႆ။ ပ ။ သေဒဝမႏုႆာယ ဣဒံ မုသာတိ ဥပနိဇၩာယိတံ၊ တဒမရိယာနံ ဧတံ သစၥႏၲိ ယထာဘူတံ သမၼပၸညာယ သုဒိ႒ံ၊ အယံ ဒုတိယာႏုပႆနာ။ ဧဝံ သမၼာ။ ပ ။ အထာပရံ ဧတဒေဝါစ သတၳာ --
 ၇၆၁။ ''အနတၱနိ အတၱမာနႎ [မူကြဲ-အတၱမာနီ (သ်ာ)] အတၱမာနံ (ပီ၊ က)] ပႆ ေလာကံ သေဒဝကံ။
 နိဝိ႒ံ နာမ႐ူပသၼႎ၊ ဣဒံ သစၥႏၲိ မညတိ။
 ၇၆၂။ ''ေယန ေယန ဟိ မညႏၲိ၊ တေတာ တံ ေဟာတိ အညထာ။
 တဥႇိ တႆ မုသာ ေဟာတိ၊ ေမာသဓမၼဥႇိ ဣတၱရံ။
 ၇၆၃။ ''အေမာသဓမၼံ နိဗၺာနံ၊ တဒရိယာ သစၥေတာ ဝိဒူ။
 ေတ ေဝ သစၥာဘိသမယာ၊ နိစၧာတာ ပရိနိဗၺဳတာ''တိ။
 (၁၆) '''သိယာ အေညနပိ ပရိယာေယန သမၼာ ဒြယတာႏုပႆနာ'တိ၊ ဣတိ ေစ၊ ဘိကၡေဝ၊ ပုစၧိတာေရာ အႆု၊ 'သိယာ'တိႆု ဝစနီယာ။ ကထၪၥ သိယာ? ယံ၊ ဘိကၡေဝ၊ သေဒဝကႆ ေလာကႆ သမာရကႆ သျဗဟၼကႆ သႆမဏျဗာဟၼဏိယာ ပဇာယ သေဒဝမႏုႆာယ ဣဒံ သုခႏၲိ ဥပနိဇၩာယိတံ၊ တဒမရိယာနံ ဧတံ ဒုကၡႏၲိ ယထာဘူတံ သမၼပၸညာယ သုဒိ႒ံ၊ အယေမကာႏုပႆနာ။ ယံ၊ ဘိကၡေဝ၊ သေဒဝကႆ။ ပ ။ သေဒဝမႏုႆာယ ဣဒံ ဒုကၡႏၲိ ဥပနိဇၩာယိတံ တဒမရိယာနံ ဧတံ သုခႏၲိ ယထာဘူတံ သမၼပၸညာယ သုဒိ႒ံ၊ အယံ (သုတၱနိပါတ၊၃၇) ဒုတိယာႏုပႆနာ။ ဧဝံ သမၼာ ဒြယတာႏုပႆိေနာ ေခါ၊ ဘိကၡေဝ၊ ဘိကၡဳေနာ အပၸမတၱႆ အာတာပိေနာ ပဟိတတၱႆ ဝိဟရေတာ ဒြိႏၷံ ဖလာနံ အညတရံ ဖလံ ပါဋိကခႍ -- ဒိေ႒ဝ ဓေမၼ အညာ၊ သတိ ဝါ ဥပါဒိေသေသ အနာဂါမိတာတိ။ ဣဒမေဝါစ ဘဂဝါ။ ဣဒံ ဝတြာန သုဂေတာ အထာပရံ ဧတဒေဝါစ သတၳာ --
 ၇၆၄။ ''႐ူပါ သဒၵါ ရသာ ဂႏၶာ၊ ဖႆာ ဓမၼာ စ ေကဝလာ။
 ဣ႒ာ ကႏၲာ မနာပါ စ၊ ယာဝတတၳီတိ ဝုစၥတိ။
 ၇၆၅။ ''သေဒဝကႆ ေလာကႆ၊ ဧေတ ေဝါ သုခသမၼတာ။
 ယတၳ ေစေတ နိ႐ုဇၩႏၲိ၊ တံ ေနသံ ဒုကၡသမၼတံ။
 ၇၆၆။ ''သုခႏၲိ ဒိ႒မရိေယဟိ၊ သကၠာယႆုပေရာဓနံ။
 ပစၥနီကမိဒံ ေဟာတိ၊ သဗၺေလာေကန ပႆတံ။
 ၇၆၇။ ''ယံ ပေရ သုခေတာ အာဟု၊ တဒရိယာ အာဟု ဒုကၡေတာ။
 ယံ ပေရ ဒုကၡေတာ အာဟု၊ တဒရိယာ သုခေတာ ဝိဒူ။
 ၇၆၈။ ''ပႆ ဓမၼံ ဒုရာဇာနံ၊ သမၸမူေဠႇတၳဝိဒၵသု [မူကြဲ-သမၸမူေဠႇတၳ အဝိဒၵသု (သီ၊ ပီ)] သမၼဴေဠႇတၳ အဝိဒၵသု (?)]။
 နိဝုတာနံ တေမာ ေဟာတိ၊ အႏၶကာေရာ အပႆတံ။
 ၇၆၉။ ''သတၪၥ ဝိဝဋံ ေဟာတိ၊ အာေလာေကာ ပႆတာမိဝ။
 သႏၲိေက န ဝိဇာနႏၲိ၊ မဂၢါ ဓမၼႆ ေကာဝိဒါ။
 ၇၇ဝ။ ''ဘဝရာဂပေရေတဟိ၊ ဘဝေသာတာႏုသာရိဘိ။
 မာရေဓယ်ာႏုပေႏၷဟိ၊ နာယံ ဓေမၼာ သုသမၺဳေဓါ။
 ၇၇၁။ ''ေကာ ႏု အညၾတမရိေယဟိ၊ ပဒံ သမၺဳဒၶဳမရဟတိ။
 ယံ ပဒံ သမၼဒညာယ၊ ပရိနိဗၺႏၲိ အနာသဝါ''တိ။
 ဣဒမေဝါစ ဘဂဝါ။ အတၱမနာ ေတ ဘိကၡဴ ဘဂဝေတာ ဘာသိတံ အဘိနႏၵဳႏၲိ။ ဣမသၼႎ စ [မူကြဲ-ဣမသၼႎ ေခါ (သီ၊)] ပန ေဝယ်ာကရဏသၼႎ ဘညမာေန သ႒ိမတၱာနံ ဘိကၡဴနံ အႏုပါဒါယ အာသေဝဟိ စိတၱာနိ ဝိမုစၥႎသူတိ။
ဒြယတာႏုပႆနာသုတၱံ ဒြါဒသမံ နိ႒ိတံ။
 တႆုဒၵါနံ --
 သစၥံ (သုတၱနိပါတ၊၃၈) ဥပဓိ အဝိဇၨာ စ၊ သခၤါေရ ဝိညာဏပၪၥမံ။
 ဖႆေဝဒနိယာ တဏွာ၊ ဥပါဒါနာရမ႓အာဟာရာ။
 ဣၪၨိတံ စလိတံ ႐ူပံ၊ သစၥံ ဒုေကၡန ေသာဠသာတိ။
မဟာဝေဂၢါ တတိေယာ နိ႒ိေတာ။
 တႆုဒၵါနံ --
 ပဗၺဇၨာ စ ပဓာနၪၥ၊ သုဘာသိတၪၥ သုႏၵရိ။
 မာဃသုတၱံ သဘိေယာ စ၊ ေသေလာ သလႅၪၥ ဝုစၥတိ။
 ဝါေသေ႒ာ စာပိ ေကာကာလိ၊ နာလေကာ ဒြယတာႏုပႆနာ။
 ဒြါဒေသတာနိ သုတၱာနိ၊ မဟာဝေဂၢါတိ ဝုစၥတီတိ။





<< Home

This page is powered by Blogger. Isn't yours?

Subscribe to Posts [Atom]